Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
We zullen verder in de cursus zien waar die vandaan komen. Ze geven een<br />
meer kwantitatief beeld van de reactiviteit van metalen. Aan het ene uiteinde<br />
van de tabel vind je de ‘edele’ (weinig reactieve) metalen, aan het andere<br />
uiteinde de ‘onedele’ (erg reactieve) metalen. Reactieve metalen gaan gemakkelijk<br />
verbindingen aan, zgn. ‘ertsen’. Weinig reactieve metalen zoals<br />
goud en zilver kon je in de prehistorie gemakkelijk zuiver aantreffen in de<br />
natuur. Voeg daarbij een laag smeltpunt (consulteer je tabel), waardoor ze<br />
gemakkelijk te bewerken zijn, en je begrijpt waarom Egyptische Farao’s de<br />
top van hun piramiden konden bedekken met een goud-zilvermengsel (‘elektron’)!<br />
Figuur I.9 (a) Pyramide.<br />
Figuur I.9 (b) Fragment van een gouden diadeem.<br />
Chemische reacties, stoichiometrie 23<br />
Goud, zilver, koper en brons zijn de metalen van de eerste culturen. Pt komt<br />
ook zuiver voor, maar heeft zo’n hoog smeltpunt dat het pas in de 18de<br />
eeuw zal kunnen verwerkt worden. Een metaal dat zowat tussen edel en onedel<br />
zit (zie tabel), is bijvoorbeeld koper. Dit wordt dan ook zowel zuiver<br />
aangetroffen als in ertsen. Het belangrijkste erts voor koper (er zijn er verschillende)<br />
is malachiet: koper(II)carbonaat. Veel verder naar de onedele<br />
kant toe in de redoxtabel vinden we tin (Sn). Dit wordt, gezien zijn vrij reactieve<br />
karakter, aangetroffen als erts, nl. kassiteriet (tin(IV)oxide). Ook in die<br />
buurt van reactiviteit vinden we ijzer, dat normaal ook als erts wordt aangetroffen<br />
(zuiver ijzer komt wel voor in meteorieten, en is daaruit vroeger ook<br />
dikwijls gebruikt). Lood wordt gewonnen uit ‘loodglans’, PbS. Nog meer<br />
onedele metalen zoals Al vergen elektrolysereacties om ze te zuiveren (zie<br />
elektrochemie). Dergelijke metalen werden pas in de 19de eeuw gezuiverd<br />
en gebruikt. Echt reactieve metalen zoals Li en Ca worden ook via elektrolyse<br />
bereid.<br />
Het is dus niet verwonderlijk dat goud vóór onze tijdrekening het meest populaire<br />
metaal was. Tweede in de rij was koper. Het volstond om malachiet