Tips voor Goed Verenigingsbestuur - Koninklijke Van Gorcum
Tips voor Goed Verenigingsbestuur - Koninklijke Van Gorcum
Tips voor Goed Verenigingsbestuur - Koninklijke Van Gorcum
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Ode aan Bode<br />
Reflecties bij de dood van een markant vakbondsleider<br />
14-1-2007<br />
Enkele dagen geleden overleed Herman Bode. Hij had een traditionele vakbondscarrière:<br />
hij begon als arbeider, was actief als vrijwilliger (kaderlid), werd bezoldigd bestuurder bij<br />
de katholieke metaalarbeidersbond, ging vervolgens hogerop naar een zetel in het<br />
bestuur van het NKV en werd tenslotte, na de fusie (1981) van NKV en NVV tot FNV,<br />
vice<strong>voor</strong>zitter. In 1985 ging hij met pensioen.<br />
Bode wordt in de necrologieën geroemd om zijn grote gevoel <strong>voor</strong> sociale<br />
rechtvaardigheid en solidariteit en om zijn militante rol in het<br />
werknemersprotest tegen <strong>voor</strong>nemens en plannen van werkgevers en<br />
overheid, die aan de verworvenheden t.a.v. die waarden wilden tornen.<br />
Wie hem ooit heeft zien en horen spreken, hetzij <strong>voor</strong> menigten hetzij in<br />
vergaderzaaltjes, weet dat Bode een bijzondere indruk maakte: zijn rijzige<br />
gestalte (een beer van een vent), zijn kleding (manchesterpak), zijn<br />
stemgeluid, zijn vocabulaire en, niet te vergeten, zijn grote kennis van de sociale<br />
zekerheid.<br />
Bode was de laatste arbeider in de top van de gehele vaderlandse vakbeweging. De<br />
instroom van hoger opgeleiden (zogenaamde 'gestudeerde types'), die van HBO of<br />
universiteit vrijwel rechtstreeks medewerker worden bij een bond en vandaar na verloop<br />
van tijd het bestuurlijke circuit ingaan, was toen al geruime tijd gaande en is sindsdien<br />
alleen maar sterker geworden, overigens om heel verklaarbare en begrijpelijke redenen.<br />
In het verlengde daarvan komt het ook steeds vaker <strong>voor</strong> dat vakbondsbestuurders<br />
(ruim) <strong>voor</strong> hun pensioenleeftijd vertrekken naar een baan elders, veelal aan de andere<br />
zijde van het groene laken of naar een respectabele positie in het openbaar bestuur.<br />
Vakbondsbestuurder ben je dus niet meer <strong>voor</strong> het leven. Ook dat is heel verklaarbaar en<br />
begrijpelijk, want de vakbeweging is een in alle opzichten gevestigd en in de heersende<br />
sociaaleconomische orde geïntegreerd instituut. Transfers horen er dus gewoon bij. Toch<br />
vind ik het opmerkelijk dat vakbondsbestuurders zelden een goede pers hebben.<br />
Ik wijd dit artikel aan Bode omdat hij deel uitmaakte van de populatie, die <strong>voor</strong>werp was<br />
van mijn proefschrift: 'Vakbondsleiders in Nederland; van vijand en indringer tot<br />
bondgenoot en steunpilaar' (1982). In 1983 verscheen een handelsuitgave onder de titel<br />
Strategie en leiding van de vakbeweging in Nederland. In deze studie hield ik me bezig<br />
met de relaties tussen economische orde, vakbeweging en vakbondsleiderschap. Wat is<br />
en doet een vakbondsleider, hoe word je het, hoe ziet je carrière binnen de vakbeweging<br />
eruit, is er leven na de vakbeweging en zo ja, hoe ziet dat er dan uit?<br />
In vele landen bestaat geen vrijheid van meningsuiting en van vereniging en<br />
vergadering. Vakbondsleiders worden daar gevangen gezet, gemarteld en vermoord. Niet<br />
zo in ons land. Hier is het klassenconflict gepacificeerd, er is arbeidsvrede, er zijn legio<br />
organen van overleg en samenwerking met werkgevers en staat, de vakbeweging hoort<br />
er gewoon bij, zij is, zonder overigens een indrukwekkende organisatiegraad, een van de<br />
steunpilaren van ons maatschappelijk systeem. Zij wordt niet alleen gefinancierd door de<br />
48