\9wiGIA - Gemeente Woerden
\9wiGIA - Gemeente Woerden
\9wiGIA - Gemeente Woerden
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Archeologische beleidskaan gemeente <strong>Woerden</strong> (toelichting)<br />
Ontwikkeld in samenwerking met de gemeenten Lopik, Montfoort en Oudewater<br />
Landschap en paleogeografische ondergrond<br />
Om het gemeentelijk bodemarchief te kunnen begrijpen is kennis van de bodemopbouw en<br />
ontstaansgeschiedenis van het landschap (hoe het in de loop der tijd door natuurlijke en menselijke<br />
krachten is getransformeerd) essentieel. Tot tenminste 1000 na Christus is de aanwezigheid van de mens<br />
(en dus de kans op restanten daarvan in de vorm van archeologische sporen/resten) in hoge mate<br />
afhankelijk van de natuurlijke omstandigheden. Als eerste stap in het opstellen van een archeologisch<br />
verwachtingsmodel worden in dit hoofdstuk daarom eerst de theoretische bewoningsmogelijkheden vanaf<br />
de prehistorie in kaart gebracht. Dit gebeurt middels een bespreking van de landschappelijke ontwikkeling<br />
van het rivierengebied en de reconstructie van het landschap op drie momenten in de tijd (paleogeografie,<br />
kaart 2-4).<br />
3.1 Landschapsgenese<br />
De gemeente <strong>Woerden</strong> ligt in het rivierengebied. De landschapsgenese van het rivierengebied is uitgebreid<br />
onderzocht door de Universiteit Utrecht (Fysische Geografie; dr. H.J.A. Berendsen) en samengevat in<br />
Berendsen & Stouthamer 2001 / Deze publicatie is leidend geweest bij het opstellen van de<br />
paleogeografische kaarten. Het beeld is verder verfijnd met behulp van de AHN data.<br />
De ondiepe (< 15 m) ondergrond van het gemeentelijk grondgebied bestaat uit sedimenten, die voor het<br />
grootste deel door rivieren zijn afgezet. Dit pakket is onder te verdelen in een deel dat in het Pleistoceen<br />
(Weichselien, tot 10.000 jaar voor heden) en een deel dat in het jongste geologische tijdvak (Holoceen,<br />
vanaf 10.000 jaar voor heden) is afgezet. 8 In het Nederlandse rivierengebied liggen de jongere afzettingen<br />
boven op de oudere: de afzettingen van holocene ouderdom liggen dus op de pleistocene.<br />
3.1.1 Pleistoceen<br />
De pleistocene sedimenten zijn afgezet toen het klimaat duidelijk anders was dan het huidige. Het bovenste<br />
deel van het pleistocene pakket is afgezet tijdens de laatste koude periode (ijstijd), het Weichselien. Ten<br />
noorden van Nederland lag een ijskap, maar Nederland zelf werd niet bedekt door landijs. Destijds bestond<br />
het landschap van Nederland uit een toendra en poolwoestijn met klimaatomstandigheden, die vergelijkbaar<br />
zijn met het huidige klimaat in Alaska of Siberië (gemiddelde zomertemperatuur tussen de 5 en 10 graden) 9 .<br />
Op de plaats van het huidige rivierengebied stroomden destijds ook rivieren, hoewel die er anders uitzagen<br />
dan de huidige grote rivieren (Lek, Waal, Maas). Vanwege het relatief koude klimaat en de daarbij<br />
optredende sterke wisseling van afvoer van rivierwater, hadden de rivieren gedurende het grootste deel van<br />
het Weichselien een zogenaamd vlechtend patroon (zie afbeelding I). Deze vlechtende rivieren hebben<br />
voornamelijk (grof) zand en grind afgezet (deze zanden worden gerekend tot de Formatie van<br />
Kreftenheye). 10 De top van deze afzettingen ligt in het gebied op ca. 6 m -mv. De lijn Montfoort-Gouda<br />
vormt de noordelijke grens van het gebied waar de Formatie van Kreftenheye voorkomt.<br />
7 De tekst in dit hoofdstuk is grotendeels gebaseerd op deze publicatie.<br />
8 In de aardwetenschappen wordt vaak de tijdsaanduiding 'voor heden' of in het Engels 'Before Present' (BP) gebruikt Hierbij is 'heden'<br />
het jaar 1950.<br />
' Berendsen, 1982.<br />
10 In dit document wordt de lithostratigrafische indeling cf. De Mulder e.a. (2003) gevolgd.<br />
VESTIGIA BV Archeologie