It wurk fan Gysbert Japix n-2 - Tresoar
It wurk fan Gysbert Japix n-2 - Tresoar
It wurk fan Gysbert Japix n-2 - Tresoar
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
door een ijzeren hek van 11 tot 12 voeten lengte. De woorden der inscriptie zijn van<br />
GYSBERT JAPIKS zelven, [út brief X, 331,26-27; it substantyf "Loytser" komt net<br />
foar yn it <strong>wurk</strong> <strong>fan</strong> GJ; it is ôflaat <strong>fan</strong> it wol troch him brûkte tiidwurd "loytse"] en<br />
door den Heer J. HALBERTSMA daartoe voorgesteld" (Halbertsma 1824.XVI-<br />
XVII; Van Daalen 1956,92-93). <strong>It</strong> lof<strong>wurk</strong> bestie út "drie gebeeldhouwte thuilles en<br />
een Louwerkrans". De krânse waard fergulde (argyf St. Antoanygasthús 324, Bolsert).<br />
<strong>It</strong> boarstbyld waard makke neffens it portret <strong>fan</strong> Matthijs Harings (nûmer 1<br />
hjirfoar; Halbertsma 1824,XVI). Fan it gehiel en <strong>fan</strong> it boarstbyld apart is in ûntwerptekening<br />
bewarre (argyf St. Antoanygasthús 323, Bolsert).<br />
Opiten op it feestdiner <strong>fan</strong> 7 july 1823 is in "Middelstuk met Buste" mei ynskripsje en<br />
al, dat in bakker yn Amsterdam foar ƒ 65,- levere hie (argyf St. Antoanygasthús 324,<br />
325, Bolsert).<br />
Yn Skriuwers yn byld (1966) stiet in foto <strong>fan</strong> it boarstbyld allinne (nr. 51). (Yll.<br />
33 en 35.)<br />
Skiednis<br />
Tusken 7 febrewaris en 26 april 1822, mar foar't neist net fier foar dy léste datum,<br />
stelde J.H. Halbertsma de "Commissie belast met ... " foar om it byld net yn 'e iepen<br />
loft te setten, mar yn in dêrta te meitsjen nis yn 'e muorre <strong>fan</strong> it suderbierhok<br />
yn 'e Martini ("Besoignes" D. Jakles 7-2-1822; brief Commissie oan gasthúsfâden<br />
<strong>fan</strong> 26-4-1822, beide yn argyf St. Antoanygasthús 322, Bolsert; sjoch foar de foarskiednis<br />
ûnder nr.6). <strong>It</strong> plak wie sa keazen, dat it monumint "tegen over het graf van<br />
den dichter" kaam (Halbertsma 1824, XXIII). Ut de rekkens foar it monumint blykt<br />
dat Gabriel de buste en it fuotstik op 2 oktober 1822 al klear hie. <strong>It</strong> monumint yn syn<br />
hiele hear en fear waard makke <strong>fan</strong> 10 oant 25 juny 1823 (argyf St. Antoanygasthús<br />
324, Bolsert) en ûntbleate op 7 july 1823 (Halbertsma 1824,XXIII).<br />
<strong>It</strong> boarstbyld waard foar it earst ôfbylde troch Van der Meulen 1875, 384 (neigravearre)<br />
en it grutste part <strong>fan</strong> it hiele monumint yn SR 1923, nr. 26 (mei in farske<br />
griene krânse foar de hûndertjierrige betinking).<br />
Tusken dit monumint en wat yn 6 beskreaun is, moat it ûntwerpmonumint sitten<br />
hawwe dat allinne bekend is út in wytferve houten makette, earder yn it St. Antoanygasthús<br />
en sûnt ca. 1950 op it Bolserter stedhûs. Keikes 1957,150 nt. 2, moat him fersinne<br />
as er dêr in útbylding <strong>fan</strong> 6 yn sjocht, dat ommers hiel wat oars is. As oergong<br />
<strong>fan</strong> in stânbyld buten nei in boarstbyld yn in nis binnendoar is it skoan te pleatsen.<br />
De makette sit yn in fitrine (48x48x76 sm. heech) en bestiet út in soarte pylder binnendoar<br />
yn in timpel. Op in grûnflak (42x42x3 sm.) rest in plato (33,5x33,5x3 sm.)<br />
mei fjouwer út 'e hoeken wei opgeande doaryske pylders (40 sm. heech), dy't in troch<br />
fjouwer frontons (33x14 sm.) op friezen (41 sm.) omsletten piramidaal dak (15 sm.<br />
heech) drage, dat - lykas elk <strong>fan</strong> de fjouwer hoekpeallen (16 sm. heech) <strong>fan</strong> in stek<br />
(<strong>fan</strong> fjouwer kear tolve rechters <strong>fan</strong> 16 sm. heech) op it plato om 'e pylders hinne - bekroane<br />
wurdt troch in oranje fakkel. Binnen yn de timpel stiet in blokfoarmich smeller<br />
wurdend, pyldereftich objekt (33 sm. heech), dat <strong>fan</strong> boppen nei ûnderen bestiet<br />
út in troch in piramidaal dak (3,5 sm.) ôftoppe kubus (6,5 sm.) mei healrûn bôge lege<br />
nissen (4,2x2,5x6 sm. heech) yn twa foar elkoar oersteande siden, in blok (8x8x5 sm.<br />
heech), in draachflak (9,5x9,5x1,5 sm.), in blok (12,5x12,5x13,5 sm. heech) en nochris<br />
in draachflak (17x17x3 sm.). Op deselde siden as de nissen, mar dan <strong>fan</strong> it<br />
ûnderste blok stiet: GIJSBERT JAPIKS / / LOIJTSER / NIM IT FOR LIEAF<br />
442<br />
wumkes.nl