laboratorium Bioveiligheid in het
laboratorium Bioveiligheid in het
laboratorium Bioveiligheid in het
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
6<br />
VIB brochure bioveiligheid <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>laboratorium</strong><br />
2. BIOVEILIGHEID<br />
Wat is bioveiligheid?<br />
De bioveiligheid van <strong>laboratorium</strong>werk staat centraal <strong>in</strong> dit boekje. Daarbij gaat <strong>het</strong> om de<br />
<strong>in</strong>tr<strong>in</strong>sieke gevaren van levende organismen en hoe deze veilig te hanteren. Ook genetisch<br />
materiaal zoals ‘naakt’ DNA kan gevaarlijk zijn. Voordat werk met pathogene of genetisch<br />
gemodificeerde organismen (GGO’s) <strong>in</strong> een <strong>laboratorium</strong> wordt gestart moet stilgestaan<br />
worden bij de eigenschappen van die organismen en moeten waar nodig maatregelen<br />
worden getroffen om eventuele risico’s voor mens of milieu tot een m<strong>in</strong>imum te beperken.<br />
...’Safety first!’...<br />
Welke gevaren?<br />
Biologisch materiaal is noch <strong>in</strong>tr<strong>in</strong>siek gevaarlijk, noch <strong>in</strong>tr<strong>in</strong>siek veilig. Eventueel gevaar<br />
hangt af van de eigenschappen van een organisme. Eigenschappen van organismen die<br />
gevaar <strong>in</strong>houden, zijn de volgende:<br />
• Pathogeniteit<br />
De pathogeniteit geeft aan of een organisme - bijvoorbeeld een bacterie, virus, schimmel,<br />
of parasiet - <strong>in</strong> staat is een ziekte te veroorzaken bij een plant, dier of mens. Factoren<br />
zoals <strong>in</strong>fectiedosis, virulentie en productie van tox<strong>in</strong>es door de ziekteverwekker spelen<br />
een rol <strong>in</strong> de mate waar<strong>in</strong> <strong>het</strong> organisme <strong>in</strong> staat is een ziekte te veroorzaken.<br />
Infectiedosis<br />
Besmett<strong>in</strong>g met één pathogeen betekent nog niet automatisch een <strong>in</strong>fectie.<br />
De <strong>in</strong>fectiedosis verschilt van pathogeen tot pathogeen. Hieronder volgen<br />
voorbeelden van enkele voor de mens relevante <strong>in</strong>fectiedosissen van<br />
pathogenen wanneer zij via hun natuurlijke verspreid<strong>in</strong>gsweg verspreid<br />
worden:<br />
pathogeen Infectieuze dosis<br />
adenovirus > 150 pfu (<strong>in</strong>tranasaal)<br />
<strong>in</strong>fluenza virus 790 pfu (nasopharyncheaal)<br />
tuberculose bacteriën 10 bacillen (<strong>in</strong>halatie)<br />
typhus bacteriën 105 bacteriën (<strong>in</strong>gestie)<br />
pfu = plaque form<strong>in</strong>g units<br />
Bron: Material Safety Data Sheets, Health Canada<br />
• Toxiciteit<br />
Toxiciteit is vergiftig<strong>in</strong>g. De meeste stoffen zijn bij normaal gebruik niet <strong>in</strong> staat een<br />
vergiftig<strong>in</strong>g te veroorzaken. De mate van toxiciteit wordt meestal aangegeven <strong>in</strong> een