laboratorium Bioveiligheid in het
laboratorium Bioveiligheid in het
laboratorium Bioveiligheid in het
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
10<br />
Aan <strong>het</strong> werken met niet-genetisch gemodificeerde klasse 1 organismen worden <strong>in</strong> de<br />
wetgev<strong>in</strong>g geen eisen gesteld. Toch is <strong>het</strong> voor niet-genetisch gemodificeerde klasse 1<br />
micro-organismen en cellen sterk aanbevolen om de basispr<strong>in</strong>cipes van Veilige Microbiologische<br />
Technieken (VMT) te hanteren (zie hst 5). Het werken met klasse 2, 3 en 4 agentia<br />
mag alleen <strong>in</strong> speciaal daarvoor uitgeruste laboratoria.<br />
Genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s)<br />
Recomb<strong>in</strong>ant-DNA technologie is niet meer uit moderne biologische en biomedische<br />
onderzoekslaboratoria weg te denken. Escherichia coli K12 is daarbij <strong>het</strong> paradepaardje<br />
onder de <strong>laboratorium</strong>organismen en wordt door bijna iedereen gebruikt als middel om<br />
DNA te kloneren of tot expressie te brengen.<br />
Def<strong>in</strong>itie van een GGO<br />
GGO’s zijn organismen waarvan <strong>het</strong> genetisch materiaal is gewijzigd op een<br />
wijze die niet mogelijk is door voortplant<strong>in</strong>g of natuurlijke recomb<strong>in</strong>atie.<br />
Technieken die leiden tot de vorm<strong>in</strong>g van een GGO zijn <strong>in</strong> ieder geval:<br />
• recomb<strong>in</strong>ant DNA- en RNA- technieken waarbij gebruik wordt gemaakt<br />
van gastheer/vectorsystemen,<br />
• technieken waarbij genetisch materiaal dat buiten <strong>het</strong> organisme is geprepareerd,<br />
rechtstreeks <strong>in</strong> een organisme wordt gebracht, daaronder begrepen<br />
micro-<strong>in</strong>jectie, macro-<strong>in</strong>jectie en micro-encapsulatie,<br />
• celfusie- of hybridisatietechnieken waarbij levende cellen met nieuwe<br />
comb<strong>in</strong>aties van genetisch materiaal worden gevormd die van nature<br />
niet voorkomen.<br />
De volgende technieken worden niet geacht te leiden tot genetische modificatie,<br />
op de voorwaarde dat bij de technieken geen gebruik gemaakt<br />
wordt van recomb<strong>in</strong>ant DNA moleculen of GGO’s:<br />
• <strong>in</strong> vitro bevrucht<strong>in</strong>g,<br />
• conjugatie, (faag)transductie, virale <strong>in</strong>fectie, transformatie of elk ander<br />
natuurlijk proces,<br />
• polyploïde-<strong>in</strong>ductie.<br />
Inmiddels kan een groot aantal organismen genetisch gemodificeerd worden, bijvoorbeeld:<br />
bacteriën, gisten, schimmels, <strong>in</strong>secten (fruitvlieg), parasieten (malaria), nematoden (bijv.<br />
Caenorhabditis elegans), planten, kikkers (Xenopus) of zoogdieren (muizen, ratten, konijnen,<br />
geiten, schapen, varkens, runderen). Bij genetische modificatie zijn altijd de volgende<br />
componenten betrokken:<br />
1. Een gastheer (<strong>het</strong> te modificeren organisme);<br />
N.B. De term ‘gastheer’ heeft hier een andere betekenis dan <strong>in</strong> de context van pathogenen (zie verklarende<br />
woordenlijst)<br />
2. Een vector (die afhankelijk van <strong>het</strong> gebruikte systeem al dan niet <strong>in</strong> <strong>het</strong> uite<strong>in</strong>delijke<br />
GGO aanwezig zal zijn);<br />
3. Een donorsequentie (of <strong>in</strong>sert), afkomstig uit een bepaald organisme (<strong>het</strong> donororga-<br />
VIB brochure bioveiligheid <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>laboratorium</strong>