Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
geskiedenis<br />
<strong>Die</strong> kerkgebou van GK Bethulie.<br />
nie. <strong>Die</strong> Latynse kruis is moontlik die oplossing, soos die<br />
Boerekerke kruiskerke geword het, maar ook hierin is te<br />
veel van die hoorders weg van die kansel af. Dan gebruik<br />
hy die Griekse kruis, soos Dijkstra. Dit was vir Moerdijk<br />
die ideale vorm. Hy kan soos ’n Griekse amfi teater die<br />
hoorders voor om die kansel plaas. Hy publiseer in 1919<br />
’n boekie, Kerkgeboue vir Suid-Afrika.<br />
<strong>Die</strong> eerste Gereformeerde kerk wat hy ontwerp, was<br />
Bethulie 1924, ’n kruiskerk met ’n Hollandse gewel. <strong>Die</strong><br />
<strong>Die</strong> kerkgebou van GK Parys.<br />
tweede was Reddersburg, met Gotiese en Romaanse style.<br />
<strong>Die</strong> ontwerp is ’n vyfhoekige gebou met lae dakgedeeltes<br />
bo die stoep. <strong>Die</strong> banke is in ’n halfsirkel gerangskik. <strong>Die</strong><br />
gedagte van Kuyper – Voor den halve cirkel zou alsdan een<br />
verhevendheid zijn aan te brengen, waarop de opzieners der<br />
gemeente voor het front der gemeente konden plaats nemen<br />
– word hier op ’n besondere manier toegepas. Ds. Yssel,<br />
die predikant, was van mening dat die amp van ouderling<br />
en diakens in die ontwerp na vore moet kom. Agter die<br />
preekstoel is ’n galery ingerig waar die ouderlinge en<br />
diakens sit, om toesig te hou oor die gemeente en die<br />
Woord. Dit is die enigste gebou waarin Moerdijk dié<br />
plasing maak. <strong>Die</strong> gebruik van blou glas gee die binnekant<br />
’n sagte blou gloed.<br />
In Potchefstroom-Noord is die gedagte wat later in die<br />
Voortrekkermonument gestalte sou kry, duidelik – die<br />
driekwart sirkelgalery wat op die kansel afkyk.<br />
Johan de Ridder – De Ridder het ’n nuwe rigting in<br />
kerkargitektuur begin, ’n totaal anderse ontwerp in die<br />
vorm van ’n tent wat die gelowige se tydelike tentwoning<br />
simboliseer. Dit sou bekend word as die kappie-kerke,<br />
omdat dit herinner aan die Voortrekkervrou se kappie.<br />
Hy gebruik ’n halfgeopende waaiervorm. <strong>Die</strong> kansel is<br />
simbolies van die betekenis van die erediens, daarom moet<br />
die kansel vir almal sigbaar wees. Sy eerste “kappie-kerk”<br />
is Parys 1955, waarin sy idees duidelik in die ontwerp<br />
na vore kom. <strong>Die</strong> teëldak strek tot op die grond wat laag<br />
langs die sye weggesny is. Tussen die dak en ’n lae muur is<br />
vensters. Tussen die dakspits en die voorgewel is vensters<br />
om lig van bo in te laat. <strong>Die</strong> koerant Dagbreek van 29<br />
April 1956 beskou dit as ’n unieke, modernistiese gebou<br />
wat ’n breuk met die tradisie maak: ... die voortspruitende<br />
voorkoms van ’n waaier met klimmende daklyn soos “hande<br />
in gebed” of beskermende hande van God ... soos ’n voël haar<br />
vleuels oor haar kleintjies uitsprei ...<br />
Met een of twee uitsonderings het die kappie-dak<br />
die kenmerk gebly van die kerke wat hierna deur hom<br />
ontwerp is. Totiusdal is seker die steilste klimmende dak<br />
en Lyttelton die duidelikste tentvorm.<br />
Ander argitekte<br />
B de W Hartman het 12 kerke ontwerp. Renier Roos, ’n<br />
moderne argitek, se geboue staan uit met hulle “anderse”<br />
torings. Daar is natuurlik veel ander.<br />
(In ’n volgende uitgawe: Interessante inligting oor<br />
die kerkgeboue in die boek “Van Seringboom tot<br />
Kerkgebou”) DK<br />
32 DIE KERKBLAD <strong>Junie</strong> 2011