Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
“En Jan het te veel saamgevat. Nie net van my nie – uit elke huis van my taal en uit al die kringe om die<br />
tafels en die vure van my mense.”<br />
“Ja,” sê PG du Plessis vandag, “ek dink nog baie dikwels aan my vriend.<br />
“Hy was beslis die merkwaardigste mens wat ek ooit geken het.”<br />
Hy onthou hoe sy sekretaresse vir hom kom sê het as Spies op die telefoon is. “Doktor,” sou sy sê. “Dis dr.<br />
Spies op die lyn. Sal ek maar al die ander afsprake vir die dag kanselleer?”<br />
“Jan sou nie ’n ding los as hy eers begin het nie. Ek het een aand so vir die sterre gesit en kyk en vir Jan<br />
gesê ek wens ek het meer oor die sterre geweet, maar ek het altyd meer in mense belang gestel.”<br />
Du Plessis vertel dat Spies daardie volgende oggend “toe daar geen ster meer in die lug oor was nie” opgehou<br />
het om oor die sterre te praat.<br />
“As daar één ding is wat ek van Jan kan sê, is dit dat hy nooit in sy hele lewe vir een oomblik vervelig was<br />
nie,” sê Du Plessis.<br />
Hy vertel ook hoe Spies en Koos Meyer, die ander gewilde naam op ‘Spies en Plessie,’ een keer vir drie<br />
nagte nie van slaap geweet het nie soos hulle gesels en grappe vertel het.<br />
“Jan klim toe in die bed in die hotel waar ons was en sê hy kán nie meer nie, Koos maak hom klaar.<br />
“Maar daar klim Koos Meyer toe saam met hom in die bed!<br />
“Dit was goeie ou dae,” lag hy.<br />
“As jy eendag tyd het, vertel ek jou van die keer van Jan en die vliegtuig,” beloof Du Plessis oor die foon.<br />
Op die voorblad van Die Burger van 6 Januarie 1996 is daar berig dat die rolpers van ‘Die Republikein’ in<br />
Windhoek, waarvan Spies tot sy ongeluk redakteur was, om die presiese tyd van sy dood botstil gaan staan<br />
het. Só erg was dit dat daar in ’n stadium gevrees is dat die koerant nie die volgende dag sou verskyn nie.<br />
Hy weet ook nie hoe “apokrief” die storie is nie, maar Du Plessis vertel Spies het altyd gesêas hy eendag<br />
aan die “anderkant” kom, sal hy sorg vir reën. En wragtig, word vertel, toe hy dood is, het die hemele oopgetrek<br />
in Namibië.<br />
“Maar op die ou einde,” sê Du Plessis, “het almal altyd baie daarna uitgesien om Jan te sien omdat hy so ’n<br />
interessante mens was.<br />
“Hy kon warm-menslik praat oor jou mislukkings en verdriet en saamjil en -jubel as sukses dalk kom,” het<br />
Du Plessis in 1996 geskryf.<br />
“Hy’t omgegee en was dus met alles te vertroue – soos ook veral jou skuld en sondes.<br />
“Dus: Die vertroulikhede wat wedersyds tussen julle gesê, geskree en gefluister is, is van laasnag af<br />
ongedeel eenvoudig.<br />
“Die moeilikheid met Jan Spies was – ek moet my aan dié verlede tyd nog wen – dat hy vir my en ons ’n<br />
totaal onherhaalbare voorreg was.”<br />
Hy praat lat dit bars en bieg met ’n sug: “Ek het tog so ’n k** stem. Op skool (dis nou in Stampriet, daar in<br />
Mariental se wêreld, en Windhoek) is ek gespot oor my stem, jááre lank.<br />
“Ek het oor my stem ’n vreeslike selfbewustheid gehad.”<br />
Sy oudste seun, Barend (15), praat nes hy; die jongste, Willem (12), nes ander mense.<br />
Sy vrou, Beatrice, het ook nie in sy stem geleer praat nie.<br />
“Ek dink my manier van praat het ek as kind gekry by ons bure, die Vogese, wat van Namakwaland af was.<br />
Dárie mense kon nou vertel, kon nou gesels!<br />
“En ek was as kind ’n tanneteller: Die anner kinders speel, da’ sit ek innie geselskap.<br />
“Ek was ’n vreeslike lomp kind.<br />
“Ek’t ’n liesbreuk gehad en mag nooit gespeel het nie; ek mag nie boom geklim het nie – tot ek so vyf jaar<br />
oud was, het ek ’n breukband gedra, met ander woorde ek het nooit geleer handig en voetig word nie.<br />
“Ek ís handig en voetig, maar ek is nie die twee bymekaar nie.”<br />
Uit ’n onderhoud wat André le Roux in 1987 met Jan Spies gevoer het.