You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Kultuurskat vergete … byna<br />
Cas van Rensburg: Beeld<br />
Wat gaan word as ons Afrikaners nie meer vertellers het nie? Dit is die gedagte wat opgekom het<br />
toe ’n saal vol mense gejuig het oor Jan Spies se stories.<br />
Ons mondelinge vertellers is aan’t uitsterf en die meeste skrywers van kontrei- en ander tipiese<br />
Afrikaner-stories is ook al lank in die tand. Lankal is daar nie meer mense wat werklik roerende jagstories<br />
kan vertel nie.<br />
Weliswaar is daar nog ’n groepie elite-jagters met hul 4x4’s en allerlei luukse bybehore, maar kan<br />
hulle soos ’n P.J. Schoeman sonder spog en die alewige mededinging oor ’n glasie Klippies ’n verhaal van<br />
die maan vertel wat skuins in die gebroke oog van ’n pragbok kom lê het?<br />
Moderne stories gaan beslis ook steeds op stoepe van vakansiehuise en om vure vertel word,<br />
maar dit is die erfgoed waaroor ’n mens jou moet bekommer. Geen kultuur kan klaarkom sonder daardie ou<br />
-ou verhale nie.<br />
Dink maar aan verhale van die ou Dingaan-feeste, soos die eerste verhaal in Die dinges is ’n watsem,<br />
waar daar gesoek is na die plaas met die meeste bome vir koelte, die eerbiedwaardige dominee en<br />
die langdradige verwelkominge.<br />
’n Stukkie Afrikaner-kultuur is besig om verby te skuif en as ons nie ’n tradisie van vertellers ontwikkel<br />
nie, sal ’n volgende geslag niks weet nie van ’n leefwyse en ’n lewensbeskouing wat altoos met humor<br />
deurdrenk was. Die siel van die Afrikaner is tot groot hoogte in sy stories vasgelê.<br />
Die mense wie se oupas en oumas in die Engelse Oorlog was, is nou self bejaard. Ons kan nou<br />
nog sing van genl. De la Rey, maar oor 20 jaar sal baie min Afrikaners weet van Chrisjan de Wet of ou ds.<br />
Kestell. En al die staaltjies . . . ! Sal ons in die toekoms net op Herman Charles Bosman moet staatmaak om<br />
die ou dae te kan onthou?<br />
’n Mens is dankbaar dat Karin Retief, Deon Coetzee en Johan Engelbrecht hierdie produksie op die<br />
planke gebring het. Hulle het van Jan Spies se verhale stylvol en sonder onnodige fieterjasies vertel en só<br />
gesorg dat Spies se stem vir ’n kort tydjie nog elders as net op papier voortleef.<br />
Die Dinges is ‘n Watsem — Jan Spies<br />
Marise le Roux, Laeveld Media.<br />
"As my pa nie ‘n mens was nie, was hy ‘n bobbejaan!" Só sê die een seun vir die ander terwyl hulle<br />
stry oor wie se pa nou eintlik die domste is.<br />
Die Dinges is ‘n Watsem - Jan Spies is die verpersoonliking van een van Suid-Afrika se grootste<br />
storievertellers se staaltjies en slinkste sêgoed.<br />
Die karakters wat deur Karin Retief, Deon Coetzee en Johan Engelbrecht tot lewe gebring word,<br />
laat die gehoor telkens skaterlag, hul asems intrek van verbasing, en saamstemmend koppe knik.<br />
Die stuk skop af met die konsternasie wat op die dorp heers nadat die Bybel in Afrikaans vertaal is.<br />
Die dominee wend natuurlik ‘n poging aan om die nuwe Bybel-boekname met die hulp van die dorpskinders<br />
aan die inwoners bekend te stel. Sonder sy wete, ruil die kinders egter hul baniere uit - want wie<br />
wil nou met die naam van Habakuk opgeskeep sit?<br />
So volg daar die een staaltjie na die ander en die drie akteurs is meesterlik in hul vertolking. Deon<br />
Coetzee en Johan Engelbrecht se gesigsuit-drukkings is iets om oor huis toe te skryf en Karin Retiefse<br />
sterk verhoogpersoonlikheid sorg dat haar karakters uiters genotvol uitgebeeld word.<br />
Die Dinges is ‘n Watsem bring die halstarrigheid, uniekheid en spontane komedie van die Afrikaner<br />
na die voorgrond en dit word aangebied met ‘n mengelmoes van fyn, slinkse humor en in-your-face skaterlag<br />
grappe.<br />
Die titel van die toneel word uiteindelik onthul tydens die laaste skets. Dit vertel van die gesin wat<br />
telkens na enige voorwerp of verskynsel as die "dinges" of die "watsem" verwys: "Nee man, ek vra dan gee<br />
vir my die dinges aan, nie die watsem nie." Alhoewel dit soms moeilik raak om kop te hou met al die<br />
"dinges" en "watsems" wat so goedsmoeds rondgeslinger word, is dié uitbeelding ‘n fantasiese einde aan ‘n<br />
stuk wat gevleg is met humor, kwinkslae en unieke sêgoed. Die Dinges is ‘n Watsem is ‘n fees van toneelspel<br />
en woorde en ‘n moet op elke feesganger se agenda - Jan Spies aanhanger of de not.