Jaarverslag - ATKV
Jaarverslag - ATKV
Jaarverslag - ATKV
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>Jaarverslag</strong><br />
2012
inhouds<br />
opgawe<br />
visie, opdrag en waardes 1<br />
voorsittersverslag 2<br />
besturende direkteursverslag 7<br />
korporatiewebestuursverslag 19<br />
ouditeursverslag, direkteurverslag en<br />
groep- finansiële state<br />
31
visie<br />
atkv-opdrag<br />
waardes<br />
• Die <strong>ATKV</strong> word as kultuurorganisasie gekenmerk deur die Christelik-Bybelse grondslag.<br />
1 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
• Vir die <strong>ATKV</strong> is die Afrikaanse taal, kultuur, kennis<br />
en kreatiwiteit onmisbaar deel van ʼn suksesvolle<br />
Suid-Afrika.<br />
• Daarom sal die <strong>ATKV</strong>:<br />
◦ die Afrikaanse taal uitbou;<br />
◦ ʼn Afrikaanse kultuurtuiste bied;<br />
◦ relevant en geloofwaardig wees;<br />
◦ ontwikkelingsgerig wees;<br />
◦ netwerke vestig en uitbou;<br />
◦ ekonomies kragtig en volhoubaar wees;<br />
◦ die demografie van die Afrikaanssprekende<br />
gemeenskap verteenwoordig;<br />
◦ eietyds en dinamies wees; en<br />
◦ die <strong>ATKV</strong>-handelsmerkwaarde koester.<br />
Die <strong>ATKV</strong> bedryf Afrikaanse taal en kultuur op ʼn kreatiewe en inklusiewe wyse.<br />
• Die <strong>ATKV</strong> diskrimineer nie teen enige persoon nie.<br />
• Die <strong>ATKV</strong> is verbind tot professionele gedrag en etiese standaarde in al sy optredes.<br />
• Die <strong>ATKV</strong> bedryf sy aktiwiteite volgens gesonde sakebeginsels.<br />
• Die <strong>ATKV</strong> respekteer die menswaardigheid van sy werknemers en beskou hulle as ʼn<br />
onmisbare bate.<br />
• Die <strong>ATKV</strong> beskou sy lede en kliënte as sy belangrikste bate.<br />
<strong>ATKV</strong>-ERELEDE<br />
Mnre. N.J. Bos, B. Heckroodt, V.P.B. Horne, P.F.J. van der Watt, J.F. Venter, dr. A.T. Moolman, regt. A. Gildenhuys,<br />
Mevv. A.S. Botes, W. Breytenbach, C.J. Conradie, C. de Milander, J. Drotsky, M.M.P. Greeff, S.M. Grové, C.S. Higgs,<br />
F. Lambrecht, H.C. Marais, M.W. Marais, J.E.W. Möller, R. Morgan, I.S. Myburgh, C.J. Naudé, E.H. Smith,<br />
J.C. van der Watt.
voorsittersverslag<br />
2
Johan van Schoor<br />
Anton Redelinghuis<br />
Japie Gouws<br />
Herman Bailey<br />
3 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Dit bly ʼn uitdaging om die tekens van verandering op die horison<br />
te herken vir die impak wat dit op die verwesenliking van ʼn<br />
organisasie se visie mag hê en om te bepaal hoe die organisasie<br />
daarby moet aanpas.<br />
Die <strong>ATKV</strong> streef steeds daarna om die Afrikaanse gemeenskap met sy taal,<br />
kultuur, kennis en kreatiwiteit te bemagtig om onmisbaar deel te wees van<br />
ʼn suksesvolle Suid-Afrika. Ofskoon hierdie visie langtermyn van aard moet<br />
wees en nie gereeld verander behoort te word nie, is dit van tyd tot tyd<br />
nodig om huidige en toekomstige veranderings in die eksterne omgewing te<br />
herken en te beplan ten einde jou visie te midde van hierdie veranderende<br />
omgewing te verwesenlik. Kees van der Heijden, ‘n bekende ten opsigte van<br />
internasionale strategiese scenario-beplanning, het by geleentheid gesê dat<br />
om die toekoms te voorspel nie net onmoontlik is nie, maar ook baie gevaarlik.<br />
Dit kan jou onbuigsaam aan een profesie laat vasklou, maar het baie groter<br />
waarde ten einde die kolletjies op die horison te erken vir wat hulle is, hulle<br />
impak op die organisasie te bepaal en om te beplan hoe die organisasie<br />
daarby moet aanpas. ‘n Enkele strategie of selfs ‘n aantal strategieë<br />
waarmee daar vir jare volhard word, lei selde tot die verwesenliking van ‘n<br />
uitdagende visie juis omdat die omgewing waarbinne die visie nagestreef<br />
word, voortdurend verander. Dit is dus nodig om die omgewing waarbinne<br />
die <strong>ATKV</strong> funksioneer en waarbinne ook die Afrikaanse gemeenskap moet<br />
presteer, voortdurend onder die soeklig te plaas en verstellings aan te bring<br />
ten einde nuwe uitdagings die hoof te bied.<br />
Die omgewing waarbinne die <strong>ATKV</strong> funksioneer het gedurende die<br />
verslagjaar verander en is deur verskeie internasionale en nasionale<br />
gebeure beïnvloed. Op internasionale gebied is in die eerste maand van<br />
die verslagjaar met skok kennis geneem van die tsunami wat Japan getref<br />
het en waarin meer as 230 000 mense omgekom het en ‘n kernramp tot<br />
gevolg gehad het. Ook ander natuurrampe het gedurende die jaar die<br />
omgewing waarbinne miljoene mense leef, ingrypend verander. Dit het weer<br />
eens getoon hoe nietig die mens in vergelyking met die natuur is en hoe<br />
die lewensomstandighede van ‘n land soos Japan in ‘n oogwink verander<br />
kan word. Politiek en die natuurlike stryd tussen mense het ook sy stempel<br />
afgedruk. Die verslagjaar is ingelei deur die stryd in Libië, daarna in Yemen,<br />
Soedan en ander lande, en die jaar sluit af met dit wat in Sirië gebeur. Hierdie<br />
gebeure behoort meer as ‘n kolletjie op die horison vir baie regerings, selfs<br />
sogenaamde demokratiese regerings, te wees. Die begin van Mei 2011 het<br />
vir baie mense, na byna ‘n dekade, sluiting gebring ten opsigte van die 9/11<br />
tragedie toe aangekondig is dat Bin Laden in Afganistan omgekom het. Vir<br />
ander het dit sekerlik ook ou wonde oopgekrap. Die Europese skuldkrisis, wat<br />
deur die baie ou probleem van oorspandering veroorsaak is, het gedurende<br />
die verslagjaar voortgeduur met Griekeland, Ierland en Portugal aan die<br />
voorpunt. Hierdie krisis het in 2008 die grootste ekonomiese insinking sedert<br />
die groot depressie veroorsaak en die wêreld sukkel steeds om hom daarvan<br />
te bevry. In sekere lande word reeds ʼn dubbele resessie ondervind. Hierdie<br />
gebeure het nie net die Europeërs se sak geraak nie, maar ook die res van<br />
die wêreld - en Suid-Afrika.
Suid-Afrika se reële bruto binnelandse produk het in 2011 met<br />
3,1% gestyg en is steeds ver onder die koers wat nodig is om ‘n<br />
wesenlike verbetering in werkloosheid te weeg te bring. Armoede<br />
en ʼn noodwendige gevolg van werkloosheid, bly dus steeds ʼn<br />
belangrike sosio-maatskaplike probleem wat, tesame met die invloei<br />
van werksoekers uit ander Afrika-lande, groot druk op beskikbare<br />
hulpbronne plaas. Een van die <strong>ATKV</strong> se hooffokusse is om ʼn bydrae<br />
te lewer ten opsigte van gemeenskappe om die sosio-maatskaplike<br />
vraagstukke aan te spreek, asook om ʼn bydrae te lewer waar bestuur<br />
en dienslewering veel te wense oorlaat. Werkloosheid is ʼn bydraende<br />
faktor tot misdaad, ʼn negatiewe faktor wat ook ʼn invloed op die <strong>ATKV</strong><br />
en sy lede het. Op politieke gebied het die nuusmaker van die jaar,<br />
Julius Malema, sy rieme styfgeloop en poog die regerende party om<br />
hom effektief te muilband. Hoe suksesvol die taktiek gaan wees om<br />
die jeug in toom te hou, sal die toekoms moet leer en die aanloop<br />
tot die ANC-kongres in Mangaung sal, in meer as een opsig, fyn<br />
dopgehou word. Die polemiek rondom Malema en die voormalige<br />
polisiekommissaris, sowel as ander verskille binne die drie-party<br />
alliansie, het krake binne die regerende party veroorsaak wat hulle<br />
aandag intern gefokus het. Die bovermelde nasionale kwessies het<br />
derhalwe nie die volle en nodige aandag gekry wat dit verdien nie. Die<br />
vereniging van die burgerlike bevolking teen die wetsontwerp op die<br />
Beskerming van Staatsinligting asook die tolgelde in Gauteng, is vir die<br />
regering ‘n duidelike teken dat hierdie land tot voordeel van sy burgers<br />
bestuur moet word. Hierdie gebeure is ook kolletjies op die horison wat<br />
ʼn impak op die toekomstige sukses van Suid-Afrika sal hê.<br />
Een van die nasionale kwessies wat baie aandag vereis, is onderwys.<br />
Daar is heelwat positiewe aspekte in onderwys soos die toename<br />
in die aantal Graad-R leerders, die uitbreiding van die nasionale<br />
werkboekprogram, die ontwikkeling van ondersteunende materiaal<br />
en les bes, die verbetering van die 2011 matriekuitslae. Mens sou<br />
egter met prof. Jonathan Jansen kon saamstem dat die verbetering<br />
tot 70,2% nie ‘n ware weerspieëling van die intellektuele vermoë van<br />
leerders is nie. Dit word ook meer duidelik as in ag geneem word dat<br />
slegs 1 uit elke 5 matrikulante wiskunde slaag al is die slaagsyfer 30%<br />
en verder ook dat die aantal matrikulante wat in 2011 geslaag het, met<br />
‘n allemintige 17% teenoor die vorige jaar gedaal het.<br />
Die <strong>ATKV</strong> wil die Minister van Basiese Onderwys loof vir haar<br />
entoesiasme en harde werk, maar stem ook met haar saam dat<br />
daar nog baie werk voorlê om te verseker dat Suid-Afrika oor twintig<br />
en dertig jaar oor die nodige mensehulpbronne sal beskik om van<br />
hierdie land ‘n sukses te maak. Hierdie harde werk kan nie net aan<br />
die Minister, haar departement en die onderwysers oorgelaat word<br />
nie. Leergierigheid en die positiewe ingesteldheid ten opsigte van die<br />
ontwikkeling en opleiding van Suid-Afrika se mense in die algemeen<br />
en onderwys en skole in die besonder, begin in die ouerhuis. Elke<br />
ouer het die verantwoordelikheid om toe te sien dat sy en/of haar<br />
Hennie Bekker<br />
Schalk Cilliers<br />
Michiel Jacobs<br />
Sakkie Kotze<br />
4
Johan Kruger<br />
Eben Potgieter<br />
Nico Ras<br />
Hennie Strauss<br />
5 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
kind of kinders hulle maksimum potensiaal bereik deur dissiplinering,<br />
ondersteuning en motivering in die huis. Elke ouer en die hele gemeenskap<br />
kan ook ‘n bydrae lewer deur ‘n skool met finansiële en fisiese bydraes te<br />
ondersteun, onder andere deur beskikbaar te wees om in bestuursliggame<br />
en ondersteuningsgroepe te dien. Dit is van kardinale belang dat die <strong>ATKV</strong><br />
hier ‘n belangrike rol sal speel en dit is dan ook die tweede <strong>ATKV</strong> hooffokus<br />
wat in hierdie verslag voorgehou word. In verlede jaar se voorsittersverslag<br />
is genoem dat die <strong>ATKV</strong> bykomende kapasiteit sal skep om die onderwys te<br />
ondersteun. Hierdie kapasiteit is gedurende die afgelope verslagjaar geskep<br />
en die nodige hulpbronne is vir hierdie doel bewillig.<br />
Die derde hooffokus van die<strong>ATKV</strong> is dit waarvoor die organisasie reeds sedert<br />
sy grondlegging staan, naamlik die uitbouing en bevordering van Afrikaans.<br />
Die <strong>ATKV</strong> is in 1930 deur werknemers van die destydse Suid-Afrikaanse<br />
Spoorweë en Hawens (SAS&H) as ‘n tuiste vir Afrikaanssprekendes gestig<br />
en het dit onder andere ten doel gehad om te verseker dat Afrikaans sy<br />
regmatige plek in daardie Engels-georiënteerde organisasie sou inneem.<br />
Groot sukses is daarmee behaal en Afrikaans was in die sewentiger en<br />
tagtiger jare van die vorige eeu die voertaal in die SAS&H. In die negentiger<br />
jare het hierdie situasie egter heeltemal omgedraai en is Engels vandag,<br />
ongeag die ander amptelike tale, die besigheidstaal in die staat- sowel as die<br />
privaatsektore. Afrikaanssprekendes beklee steeds belangrike poste in beide<br />
sektore en ofskoon Afrikaans nog baie in een-tot-een en sosiale gesprekke<br />
gebesig word, word vergaderings, veral in die stede, hoofsaaklik in Engels<br />
gehou en verslae hoofsaaklik in Engels geskryf. Die talewetsontwerp wat<br />
gedurende die verslagjaar onder bespreking gekom het, is in sy aanvanklike<br />
vorm, die skrif aan die muur vir Afrikaans as amptelike taal in die Staatsdiens<br />
op nasionale vlak. Die afname in enkelmedium Afrikaanse skole wek ook<br />
geweldige kommer en dui op die verskraling van Afrikaans. Dit is egter<br />
verblydend om waar te neem dat hierdie druk op Afrikaans die liefde en<br />
trots vir die taal by sekere mense versterk en by ander selfs wakker gemaak<br />
het. Laasgenoemde skep ‘n geleentheid vir die <strong>ATKV</strong> om op te bou. As<br />
deel van hierdie fokus op die bevordering van Afrikaans, is die <strong>ATKV</strong> ‘n<br />
voorstaander van veeltaligheid omdat ons daarin glo dat enige persoon die<br />
beste kan presteer in sy moedertaal en dat dit van kardinale belang is vir<br />
die verwesenliking van die visie van die <strong>ATKV</strong>. Ek wil dan ook graag die<br />
Regering daarop wys dat die einddoel van die <strong>ATKV</strong>, soos verwoord in sy<br />
visie, ‘n suksesvolle Suid-Afrika is en dat Afrikaanssprekendes hul bydraes<br />
daartoe, die beste in Afrikaans kan lewer.<br />
Die vierde en laaste hooffokus van die <strong>ATKV</strong> en ook die tema van vanjaar<br />
se algemene jaarvergadering, is die kunste. Daar kan met trots gesê word<br />
dat die <strong>ATKV</strong> op hierdie gebied al groot hoogtes bereik het met sy talle<br />
kultuurprojekte, waarvan die oorgrote meerderheid een of ander vorm van<br />
die kunste behels. Daar kan ook sonder vrees van teenspraak gesê word dat<br />
die <strong>ATKV</strong> meer as enige ander Afrikaanse kultuurorganisasie doen om sowel<br />
die skeppende as uitvoerende Afrikaanse kunste te bevorder. Die verslag<br />
van die besturende direkteur handel in groter detail met die verskillende<br />
kuns- en kultuurprojekte wat die <strong>ATKV</strong> bedryf. Kunste is waarskynlik die
faset van kultuur wat, saam met sport en ontspanning, vir sowel die<br />
deelnemers as die toeskouers, die meeste plesier verskaf en nog<br />
groter genot en trots as dit in hulle eie tale gedoen kan word. Die kunste<br />
hou egter ook ander belangrike voordele vir beoefenaars daarvan in<br />
soos byvoorbeeld die ontwikkeling van kreatiwiteit wat onontbeerlik is<br />
in baie ander fasette van die lewe. Hierdie kreatiwiteit word in die visie<br />
van die <strong>ATKV</strong> genoem as een van die elemente wat die Afrikaanse<br />
gemeenskap nodig het om daardie onmisbare bydrae tot ‘n suksesvolle<br />
Suid-Afrika te lewer. Die <strong>ATKV</strong> sal derhalwe voortgaan om op hierdie<br />
sterkte te bou en ook deur middel van die kunste onmisbaar deel te<br />
wees van Suid-Afrika en ‘n bydrae te lewer ter verwesenliking van die<br />
<strong>ATKV</strong> se visie.<br />
Teenoor bovermelde omstandighede is die visie van die <strong>ATKV</strong><br />
besonder uitdagend, maar wat dit nog meer uitdagend maak is dat die<br />
verwesenliking van hierdie visie beïnvloed sal word deur faktore in die<br />
toekoms waarvan ons nog nie weet nie. Dit is daarom die uitdaging om<br />
by die hede verby te kyk na die “kolletjies op die horison”, te beplan<br />
en die <strong>ATKV</strong> so te posisioneer dat ons visie in ‘n grootliks onbekende<br />
toekoms, verwesenlik sal word. Die <strong>ATKV</strong> het in die verlede reeds<br />
bewys dat hy visioenêre veranderings kon maak en die direksie beplan<br />
weer in Augustus 2012 ‘n strategiesessie waar ons na die “kolletjies op<br />
die horison” sal kyk.<br />
Ons besef egter dat ons in onsself nie in staat is om dit te doen nie,<br />
maar weet dat ons tot alles in staat is deur God wat ons krag gee en<br />
daarom bid ons steeds die <strong>ATKV</strong>-gebed, dat God die <strong>ATKV</strong> sal seën,<br />
ons grondgebied sal vergroot en dat Hy die smart en ellende ver van<br />
ons sal weghou. Op grond hiervan is ons positief oor die toekoms en<br />
hou ons vas aan die belofte van Jeremia 29:11 “Ek weet wat ek vir<br />
julle in gedagte het. Ek beplan dat goeie dinge met julle sal gebeur en<br />
nie slegte dinge nie. Ek wil hê dat julle hoop vir die toekoms moet hê.”<br />
Johan van Schoor<br />
Danny Titus<br />
Edna van Harte<br />
Christo van der Rheede<br />
Marlene Verhoef<br />
6
esturende<br />
direkteursverslag<br />
7 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012
Die 2011/2012 finansiële jaar het besondere<br />
uitdagings gebied. Die <strong>ATKV</strong> was suksesvol<br />
met die bereiking van sy doelwitte, te danke<br />
aan haalbare strategieë en aksieplanne<br />
asook noulettende finansiële bestuur in ʼn stremmende<br />
ekonomiese omgewing.<br />
FinAnSiëLE RESuLTATE<br />
Die verslagtydperk in hierdie jaarverslag beloop<br />
12 maande teenoor die vorige jaar se 11 maande,<br />
aangesien die finansiële jaareinde in 2010 vanaf Maart<br />
na Februarie verander is. Dit moet telkens in gedagte<br />
gehou word wanneer die resultate beoordeel word.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-groep toon ʼn netto wins na belasting van<br />
R 7,4 miljoen (2011 – R 14,3 miljoen vir 11 maande).<br />
Ingesluit in hierdie resultate is buitengewone items,<br />
onder ander die wins op die verkope van die laaste<br />
Mossgas-erwe in die vorige finansiële tydperk. Indien<br />
hierdie buitengewone items in ag geneem word, beloop<br />
die aangepaste en vergelykende netto wins vir die<br />
2011/2012 finansiële jaar R 10,4 miljoen teenoor die<br />
vorige 11 maande se R 5,6 miljoen.<br />
Die sake-afdeling se netto resultate was 21% beter<br />
as die vorige tydperk, terwyl die netto spandering in<br />
die kultuurafdeling met 19% toegeneem het. Inkomste<br />
uit ledegelde het met 19% toegeneem terwyl korting<br />
aan lede 18,4% hoër was. LAPA Uitgewers se netto<br />
resultaat was swakker as die vorige periode. Die netto<br />
koste van ondersteuningsdienste was 11% hoër as die<br />
vorige periode.<br />
Die omset (voor in agneming van koste van verkope) vir die<br />
jaar beloop R 334 miljoen teenoor 2011 se R 286 miljoen vir<br />
11 maande. Oor ʼn vergelykende 12-maande tydperk, het<br />
die omset met 6,6% gestyg.<br />
Die netto positiewe kontantvloei uit bedryfsaktiwiteite<br />
beloop R 25,5 miljoen (2011 – R 16,4 miljoen vir 11<br />
maande). Die opbrengs op die verkoop van eiendom,<br />
masjinerie en toerusting het R 1,3 miljoen opgelewer<br />
(2011 – R 9,6 miljoen vir 11 maande). Belegging in nuwe<br />
eiendom, masjinerie en toerusting het R 28,4 miljoen<br />
beloop teenoor 2011 se R 31,2 miljoen vir 11 maande.<br />
Die opgelope fondse en reserwes van die groep op 29<br />
Februarie 2012 beloop R 162,6 miljoen (28 Februarie<br />
2011 – R 155,8 miljoen), ʼn styging van 4,4%.<br />
Gegewe die uitdagings wat die ekonomiese omstandighede<br />
gestel het, het die <strong>ATKV</strong>-groep goed gepresteer<br />
vir die 2011/2012 finansiële jaar.<br />
KuLTuuR<br />
Die kultuurafdeling se doelwitte word in vier hooffokusse<br />
vervat naamlik taal, kunste, gemeenskappe (sosiaalmaatskaplik<br />
en omgewing) en onderwys. Hierdie fokusse<br />
vorm die basis waarvolgens die afdeling se aksieplanne<br />
opgestel word en die kultuuropbrengs uiteindelik<br />
gemeet word. Kultuur-deelname vind op nasionale en<br />
streeksvlakke asook deur die <strong>ATKV</strong> se takke dwarsoor<br />
Suid-Afrika en in Namibië plaas.<br />
Die projekte van die kultuurafdeling is die afgelope jaar,<br />
waar nodig, aangepas om die hooffokusse asook ander<br />
spesifieke doelwitte van die <strong>ATKV</strong> se kultuurstrategie<br />
te ondersteun. Die deelname en gehalte van projekte<br />
is verbeter en spesifieke aandag is gegee aan die<br />
diversiteit en impak daarvan. Die <strong>ATKV</strong> kon daarin<br />
slaag om die diversiteit van die Afrikaanse asook die<br />
breër Suid-Afrikaanse samelewing beter aan te spreek.<br />
Die impak van projekte ten einde die <strong>ATKV</strong> se doelwitte<br />
te ondersteun, is ook verder verhoog. Die meeste van<br />
die <strong>ATKV</strong> se projekte het ʼn sterk ontwikkelingsgerigte<br />
en opleidingsbenadering. Dit behels die aanbied van<br />
werkswinkels en ander opleiding ten opsigte van<br />
die onderskeie fokusse se projekte. Hierdie faset<br />
van die <strong>ATKV</strong> se benadering het ʼn groot invloed op<br />
die deelnemers aan <strong>ATKV</strong>-projekte. Ek gee graag ʼn<br />
oorsigtelike terugvoering van die projekte en aktiwiteite<br />
van die kultuurafdeling die afgelope jaar.<br />
8
• TAAL<br />
Die rol van Afrikaans in ʼn veeltalige Suid-Afrika was<br />
die onderwerp van die <strong>ATKV</strong> se 2011 algemene<br />
jaarvergadering wat te <strong>ATKV</strong>-Goudini Spa gehou is.<br />
Die gasspreker was dr. Michael le Cordeur, toe nog<br />
die ondervoorsitter van die Afrikaanse Taalraad.<br />
Dr. le Cordeur is gedurende die jaar as voorsitter<br />
van die ATR verkies. Hy het daarop klem gelê dat<br />
die rol van Afrikaans in ʼn veeltalige omgewing wat<br />
identiteit, waardes en menings betref, nie onderskat<br />
kan word nie. Hy het gevra dat persepsies rondom<br />
taal as gevolg van die geskiedenis op ʼn inklusiewe<br />
wyse aangespreek moet word. Afrikaans kan<br />
gebruik word om brûe te bou en moet beslag vind<br />
in deurdagte taalbeleid en prakties uitvoerbare en<br />
volhoubare taalplanne.<br />
Die taaldebat in Suid-Afrika is die afgelope jaar<br />
oorheers deur die wetsontwerp vir Suid-Afrikaanse<br />
tale. Die Noord-Gautengse Hoër Hof het gedurende<br />
2010 bepaal dat die Departement van Kuns en<br />
Kultuur teen Maart 2012 sodanige wet op die<br />
wetboek moet hê. Tydens die parlementêre komitee<br />
se openbare sittings en daarna, is die voorgestelde<br />
wet wyd gekritiseer vanweë die oënskynlike gebrek<br />
aan afdwingbaarheid asook ander aspekte. In<br />
opvolgende debatte oor moontlike wysigings, is<br />
gevoel dat veral Afrikaans deur die voorgestelde<br />
wet gemarginaliseer sal word. Die sperdatum vir<br />
die promulgering van die nuwe wet is intussen<br />
uitgestel na 15 September 2012. Die <strong>ATKV</strong> gaan<br />
voort om insette te lewer dat die nuwe wet ʼn<br />
werkbare instrument sal wees tot voordeel van die<br />
behoeftes van die gebruikers van al 11 amptelike<br />
tale in Suid-Afrika.<br />
9 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Die 45 ste <strong>ATKV</strong>-Redenaarskompetisie en 9 de <strong>ATKV</strong>-<br />
Debatskompetisie is die afgelope jaar aangebied en<br />
bykans5200sprekersisbetrek.Diebestetaalgebruiker<br />
in Afrikaans tydens die <strong>ATKV</strong>-redenaarskompetisie<br />
was Zanele Ontsheng van Hoërskool Riebeeckstad.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-Universiteitedebat is ook goed ondersteun<br />
en die Universiteit van die Wes-Kaap het vir die eerste<br />
keer daaraan deelgeneem. Die wenners was die<br />
Universiteit van Stellenbosch.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-Mediaveertjies bekroon uitnemendheid<br />
op die Afrikaanse televisie en radio en in die<br />
gedrukte media, en is gedurende April 2011 vir<br />
die 17 de keer in Johannesburg aangebied. ‘n<br />
Rekordgetal inskrywings is ontvang en 35 pryse<br />
is toegeken. Amore Bekker van RSG is vir die<br />
tweede agtereenvolgende jaar as die gunsteling<br />
radiopersoonlikheid aangewys. Die <strong>ATKV</strong>-<br />
Woordveertjies is vir die 4 de keer in Stellenbosch<br />
aangebied en bekroon uitsonderlike bydraes<br />
rondom die Afrikaanse woord. Daar is 15 pryse<br />
toegeken met Chris Karsten se Abel se ontwaking<br />
die gesogte <strong>ATKV</strong> Prosapryswenner.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-Kinderboektoekennings bekroon boeke<br />
wat deur kinders self beoordeel word. Die genomineerde<br />
boeke word deur die <strong>ATKV</strong> en LAPA<br />
Uitgewers aan verskeie skole, biblioteke en leerders<br />
beskikbaar gestel. Die projek is weer eens deur Boek<br />
Buddies deur middel van 60 vertonings bemark.<br />
Dit behels die opvoering van uittreksels uit boeke<br />
deur professionele akteurs by skole. Die <strong>ATKV</strong>-JIP<br />
gedigtekompetisie vir tieners is baie suksesvol saam<br />
met Beeld, Die Burger en Volksblad aangebied en<br />
het 370 inskrywings gelok. Die wenner was Jaydee<br />
Sass. Die <strong>ATKV</strong>-LAPA leesprojek het gedurende
2011 afgeskop en bykans 600 leerders het daaraan<br />
deelgeneem. Die projek het ten doel om lees onder<br />
leerders te bevorder. Violanta Odendaal van Springs<br />
was die eerste wenner van die projek.<br />
Die Pendoring Reklametoekennings, waarvan die<br />
<strong>ATKV</strong> 17 jaar gelede een van die stigterslede was,<br />
het ten doel om kreatiewe werk in die Afrikaanse<br />
reklamebedryf te bevorder. Die geleentheid is baie<br />
suksesvol gedurende Oktober 2011 in Johannesburg<br />
aangebied. ʼn Baanbreker in die Afrikaanse<br />
reklamewêreld,HennieKlerck,istydensdiegeleentheid<br />
vir sy bydrae tot die reklamebedryf bekroon.<br />
Afrikaans kan gebruik word om brûe te<br />
bou en moet beslag vind in deurdagte<br />
taalbeleid en prakties uitvoerbare en<br />
volhoubare taalplanne.<br />
Verskeie Afrikaanse taalbemagtigings- en taalbevorderingsprojekte,<br />
veral vir skole wat Afrikaans as<br />
eerste en tweede addisionele taal aanbied, is baie<br />
suksesvol gehou. Die Afrikaanse Olimpiade was<br />
weer baie gewild en bykans 10 000 leerders het<br />
vanjaar daaraan deelgeneem. Die olimpiade toets<br />
en slyp deelnemers se tegniese taalvaardighede.<br />
Taalslypskole is te Nelspruit, Rustenburg, Klerksdorp<br />
en Polokwane aangebied. Die <strong>ATKV</strong> was ook<br />
betrokke by die aanbied van taalslypskole in Port<br />
Elizabeth en in die Noord-Kaap.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-Kinderboekskryfskole het ten doel om<br />
aspirantskrywers te leer hoe om boeke vir kinders<br />
en tieners te skryf. Die skryfskole is die afgelope<br />
jaar te Randburg en Upington aangebied en 30 en<br />
20 kursusgangers het dit onderskeidelik bygewoon.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-Skryfskool by die Noordwes Universiteit<br />
het gedurende 2011 afskeid geneem van prof.<br />
Hans du Plessis, wat sedert die ontstaan daarvan,<br />
by die skryfskool betrokke was. Ons spreek graag<br />
ons dank teenoor hom uit vir die bydrae wat hy oor<br />
jare gelewer het om die skryfskool te vestig en uit<br />
te bou. Prof. Bernard Odendaal is aangestel as die<br />
nuwe hoof van die <strong>ATKV</strong>-Skryfskool en ons wens<br />
hom baie sterkte toe.<br />
Die <strong>ATKV</strong> is ‘n stigterslid van die Afrikaanse<br />
Taalraad (ATR) en het verteenwoordiging op die<br />
direksie van die instelling. Die <strong>ATKV</strong> is een van die<br />
hoofborge van die ATR.<br />
• KunSTE<br />
Die <strong>ATKV</strong> en die kunste is die tema van die 2012<br />
algemene jaarvergadering. Die geleenthede hoe die<br />
kunste aangewend kan word in die ondersteuning<br />
van die <strong>ATKV</strong> se ander hooffokusse naamlik taal,<br />
gemeenskappe (sosiaal en omgewing) asook<br />
onderwys, sal veral onder die loep kom.<br />
<strong>ATKV</strong>-Filmfundi is die afgelope jaar vir die 2 de keer<br />
aangebied. Die projek behels ‘n blitskursus in die<br />
maak van films wat onder andere kamerawerk, spel<br />
en regie insluit. Ongeveer 200 aspirant filmmakers<br />
het die kursusse bygewoon.<br />
Die 15 de finaal van die <strong>ATKV</strong>-Universiteite-<br />
Sêrkompetisie het die afgelope jaar op die kampus<br />
van die Universiteit van Pretoria plaasgevind. Die<br />
deelnemers was van Kovsies, Maties, Pukke, Tuks<br />
en UJ. Die manne van Veritas van Kovsies en die<br />
dames van Lebone van UJ is onderskeidelik as die<br />
beste groepe aangewys. Hierdie bly een van die<br />
mees suksesvolle <strong>ATKV</strong>-projekte by universiteitstudente<br />
en word al hoe gewilder. Daarbenewens<br />
was die <strong>ATKV</strong> ook by verskeie universiteite se<br />
joolaktiwiteite betrokke.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-Tienertoneel se finale rondtes is vir<br />
die 48 ste keer aangebied en wel tydens die 2011<br />
Aardklop Nasionale Kunstefees. Dit is die oudste<br />
en langslopende projek van die <strong>ATKV</strong>. Meer as 140<br />
inskrywingsisdieafgelopejaarontvang.Diewenners<br />
was Hoërskool Louis Trichardt met hul produksie<br />
Loodballon. Die <strong>ATKV</strong>-Dramatekskompetisie het 50<br />
nuutgeskrewe dramatekste opgelewer en die prys<br />
is gedeel deur Johan Smit met sy drama Wat’s in<br />
ʼn naam? Faam of flop? en Barnie Mans en Jaco<br />
Visser se Die groot Afrikanerskat.<br />
Die 34 ste <strong>ATKV</strong>-Applous Korekompetisie se finale<br />
rondtes is gedurende 2011 in die ZK Matthewsteater<br />
by Unisa in Pretoria aangebied. Bykans<br />
7 800 koorlede het aan die kompetisie deelgeneem.<br />
Die algehele wenner was die meisieskoor van<br />
10
Hoërskool Stellenberg onder leiding van André van<br />
der Merwe. Die <strong>ATKV</strong>-Komposisiekompetisie het<br />
agt nuwe koorwerke opgelewer.<br />
Die 4 de <strong>ATKV</strong>-Animato Korekompetise het gedurende<br />
Junie 2011 in Pretoria plaasgevind. Die<br />
doel van die kompetisie is die bevordering van<br />
jeugkoorsang onder provinsiale- en streekskore. In<br />
die kinderkore-afdeling het die Cantare Kinderkoor<br />
met die louere weggestap. Die beste meisieskoor<br />
was die Kensington Choral Girls Choir terwyl die<br />
algehele wenner die Mpumalanga Jeugkoor was.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-Rapport-Korekompetisie is vir die 2 de keer<br />
tydens die 2012 Suidoosterfees in Kaapstad aangebied<br />
en meer as 90 kore het daaraan deelgeneem.<br />
Die kompetisie het ten doel om plattelandse kore,<br />
insluitende plaaskore, die geleentheid te gee om<br />
te ontwikkel. Die wenners van die onderskeie<br />
kategorieë was De Eiken Koor, Harmonair’s, The<br />
King More Choir en die Mokusa Koor.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-CrescendoKreatief ligteliedjiewerkswinkel<br />
is gedurende November 2011 uiters<br />
suksesvol te <strong>ATKV</strong>-Goudini Spa aangebied. Die<br />
ligteliedjiewerkswinkel het die afgelope jaar vir die<br />
25 ste keer plaasgevind. Babette Viljoen was die<br />
algehele wenner.<br />
<strong>ATKV</strong> Muziq is een van die toonaangewende<br />
kompetisies vir klassieke musiek in Suid-Afrika. Die<br />
algehele wenner van die 2011-kompetisie, wat in<br />
Bloemfontein aangebied is, was die saksofoonspeler,<br />
Abraham Mennen. Die <strong>ATKV</strong>-Muziqanto kompetisie<br />
is by die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit<br />
in Port Elizabeth aangebied en die wenner was die<br />
sopraan Vanessa Tait-Jones. Die <strong>ATKV</strong>-Muziqanto<br />
finale kompetisie word vanaf 2012 as deel van die<br />
Klein Karoo Klassiekfees in Oudtshoorn aangebied.<br />
11 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Die <strong>ATKV</strong> het gedurende 2011 begin met die<br />
aanbied van ʼn reeks konserte waarvan Ave Maria/<br />
Halleluja die eerste was en wat tydens die 2011 US<br />
Woordfees gedebuteer het. Die tweede van hierdie<br />
reeks konserte, genaamd Spirito, is vir die eerste<br />
keer tydens die 2012 US Woordfees aangebied.<br />
Die Ave Maria/Halleluja produksie is sedertdien by<br />
verskeie kunstefeeste asook in Pretoria aangebied<br />
en sal weer tydens die 2012 Grahamstad Nasionale<br />
Kunstefees te siene wees.<br />
Die <strong>ATKV</strong> se gewilde Christusfeeste is die afgelope<br />
jaar op 13 plekke dwarsoor Suid-Afrika aangebied<br />
en die <strong>ATKV</strong> was ook een van die hoofborge van<br />
die 2011 Radio Tygerberg Gospelkonsert.<br />
Die <strong>ATKV</strong> was die afgelope jaar betrokke by<br />
verskeie kunstefeeste, naamlik die Suidoosterfees<br />
in Kaapstad, die US Woordfees in Stellenbosch, die<br />
Klein Karoo Nasionale Kunstefees in Oudtshoorn,<br />
die Innibos Kunstefees in Nelspruit, die Vryfees in<br />
Bloemfontein en die Aardklop Nasionale Kunstefees<br />
in Potchefstroom. Arbeidsgenot in Oudtshoorn is<br />
sedert 2011 die <strong>ATKV</strong> se tuiste by die KKNK en die<br />
<strong>ATKV</strong> het ten doel om feesgangers daarmee meer<br />
bewus te maak van hierdie belangrike Afrikaanse<br />
erfenisterrein. Opleiding in kunstebesture is by<br />
verskeie nasionale en ook streeksfeeste aangebied<br />
ten einde plaaslike gemeenskappe te bemagtig.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-Rieldanskompetisie is vir die 6 de keer<br />
aangebied.DieeindrondtewasgedurendeDesember<br />
2011 in die amfiteater by die Taalmonument in die<br />
Paarl en het bykans 5 000 toeskouers getrek. Die<br />
Betjies van Betjiesfontein en die Witzenbergdansers<br />
van Ceres/Prince Alfred Hamlet het onderskeidelik<br />
die junior en senior afdelings ingepalm. Die <strong>ATKV</strong>rieldansers<br />
tree gereeld op en was ook aan die begin<br />
van 2012 by die parlementsopening in Kaapstad te<br />
siene.<br />
Die produksie Agent Snoet en die hondelewe<br />
is gedurende 2011 op die planke gebring en 56<br />
vertonings is in verskeie stede en dorpe aangebied.<br />
Die produksie moes ongelukkig gestaak word<br />
vanweë onvoldoende kaartjieverkope.<br />
Werke uit die <strong>ATKV</strong> se kunsversameling word<br />
sedert 2009 as ʼn multi-sintuiglike produksie, Skilder
13 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
met Woorde I en II aangebied en is gedurende 2011<br />
by die KKNK uitgestal. Daar word tans beplan aan<br />
Skilder met Woorde III.<br />
• GEMEEnSKAPPE<br />
<strong>ATKV</strong>-Handevat is ‘n projek waar 15 skole uit<br />
bevoorregte gemeenskappe die afgelope jaar<br />
gemotiveer is om opbouende, volhoubare projekte<br />
saam met minderbevoorregte skole aan te pak.<br />
Die wenners van die projek, die Hoërskool Jan<br />
van Riebeeck in Kaapstad, is gedurende Februarie<br />
2012 aangekondig. Hulle het betrokke geraak by<br />
die Weber Gedenk Primêre Skool te Jamestown<br />
naby Stellenbosch. Hierdie projek het die bou van<br />
klaskamers, ʼn groentetuin, skryfbehoeftestoor,<br />
hokkievelde en ʼn kultuursentrum ingesluit.<br />
Die <strong>ATKV</strong> se AbbAsorgprojekte beleef ʼn opbloei<br />
vanweë die positiewe ingesteldheid van personeel,<br />
belangstelling by ouers en groter betrokkenheid<br />
van rolspelers en borge in die onderskeie<br />
gemeenskappe. Die AbbAsorg-konsep bestaan<br />
daaruit dat kinders, vanaf drie-jarige ouderdom<br />
totdat hulle skool toe gaan, blootgestel word aan<br />
sekere opvoedkundige aspekte en dat hulle ook<br />
gesonde basiese voeding ontvang. Dit gaan goed<br />
by die bestaande projekte te Eersterust in Pretoria,<br />
Promosa in Potchefstroom en in Bloemfontein.<br />
Nuwe AbbAsorgprojekte is gedurende die jaar<br />
in die Mosselbaai-omgewing en in Stellenbosch<br />
begin. Die kleuterskool by <strong>ATKV</strong>-Goudini Spa word<br />
voortaan ook by die AbbAsorgmodel betrek.<br />
Die <strong>ATKV</strong> is een van die stigterslede van die<br />
Erfenisstigting en word op die direksie van hierdie<br />
instelling, asook die Voortrekkermonument verteenwoordig.<br />
Daarbenewens is heelwat <strong>ATKV</strong>-takke by ‘n<br />
verskeidenheid van kultuurerfenis- asook omgewingsprojekte<br />
in hul onderskeie gemeenskappe betrokke.<br />
• OnDERWYS<br />
Die stand van die Suid-Afrikaanse onderwys op<br />
beide hoër en basiese vlakke, bly ʼn vraagstuk vir<br />
talle instansies, gemeenskappe en ouers. Daar<br />
moet erkenning gegee word aan skole, onderwysers<br />
en ouers wat, ten spyte van probleme, steeds daarin<br />
slaag om gehalte onderwys te laat plaasvind. Die<br />
meerderheid skole en leerders wat hiervan uitgesluit<br />
is, bly egter ʼn uitdaging vir almal in Suid-Afrika.
Die <strong>ATKV</strong> ondersteun Woorde open wêrelde<br />
(WOW-projek) wat deur die US-Woordfees<br />
aangebied word. Die afgelope jaar is bykans<br />
85 000 kinders deur hierdie projek bereik deur middel<br />
van projekte soos die spelfees, skrywersbesoeke,<br />
debatskompetisies, toneelkompetisies en koorsang.<br />
Verskeie nuwe projekte wat die onderwysfokus<br />
ondersteun, is die afgelope jaar geloods. Die eerste<br />
is <strong>ATKV</strong>-Kopskuif wat ten doel het om positiewe<br />
veranderings by minder funksionele skole te weeg te<br />
bring. Die eerste sodanige byeenkoms is gedurende<br />
Februarie 2012 te Eldoradopark in Johannesburg<br />
gehou en die eerste Kopskuif-projekte word binnekort<br />
aangebied. Die <strong>ATKV</strong>-Sterskool toekennings het ten<br />
doel om voorheen onderpresterende skole wat goeie<br />
matriekresultate behaal het te identifiseer ten einde<br />
erkenning en blootstelling te bewerkstellig. Die eerste<br />
skool wat die toekenning ontvang, is die Imizamo<br />
Yethu skool in Thembalethu, George. Die toekenning<br />
is die 18 de Mei 2012 oorhandig. Die <strong>ATKV</strong> se skoleomgewingsprojek,<br />
Gaan Groen, is onlangs geloods<br />
en skole in Worcester is geïdentifiseer as die eerste<br />
skole om gedurende 2012 hieraan deel te neem.<br />
Die Post-matriekjaar is suksesvol vir die derde<br />
keer aangebied. Die 2012 Post-matriekgroep<br />
bestaan uit 32 studente. Deur middel van die <strong>ATKV</strong>-<br />
Leierakademie is gemeenskapsprojekte by verskeie<br />
skole aangepak en drie jeugleiersimposiums is aan<br />
bykans 450 leerders aangebied. Die drie jeugberade<br />
by <strong>ATKV</strong>-Klein Kariba, <strong>ATKV</strong>-Buffelspoort en <strong>ATKV</strong>-<br />
Goudini Spa was ook baie gewild.<br />
Geleenthede waar die <strong>ATKV</strong> se Leiers van hoop<br />
en Hoop vir opvoeders programme aangebied is,<br />
is goed ontvang. Die geleentheid wat gedurende<br />
Januarie 2012 by <strong>ATKV</strong>-Goudini Spa plaasgevind<br />
het, is baie goed bygewoon.<br />
Die bogenoemde projekte word op ‘n nasionale basis<br />
deur die kultuurafdeling op hoofkantoor aangebied. Die<br />
sterkte van die <strong>ATKV</strong> se kultuurinvloed op streeks- en<br />
gemeenskapsvlak is egter gesetel in die uitgebreide<br />
taknetwerk dwarsoor Suid-Afrika en Namibië. Die aantal<br />
takke op 29 Februarie 2012 beloop 294 (29 Februarie 2011<br />
– 276). Gedurende die tydperk is 24 nuwe takke gestig<br />
en 6 takke het ontbind. Wat ras-inklusiwiteit betref, het<br />
30,3% (2011 – 27,9%) van die takke ook bruin en/of swart<br />
lede. Die aantal jeugtakke het toegeneem tot 80 of te wel<br />
27,2% (2011 – 62 of 22,5%) aan die einde van Februarie.<br />
Die aantal taklede op 29 Februarie 2012 het met 16,8%<br />
toegeneem tot 4 374 (28 Februarie 2011 – 3 745).<br />
Die <strong>ATKV</strong> het die afgelope jaar verskeie studielenings<br />
en beurse toegestaan, onder andere die Prestigebeurs<br />
aan Wynand Spruyt.<br />
Die <strong>ATKV</strong> se verhouding die afgelope jaar met taal-,<br />
kunste-, gemeenskaps- en onderwysinstellings, het<br />
verder verbeter. Alhoewel dit nie maklik is om toegang<br />
tot departemente in die nasionale, provinsiale sowel<br />
as plaaslike regerings te bewerkstellig nie, is daar wel<br />
vordering gemaak. Die <strong>ATKV</strong> het gedurende Maart 2012<br />
ʼn memorandum van verstandhouding met die Wes-<br />
Kaapse departement van Kultuur en Sport gesluit. Dit<br />
skep ʼn platform waarvandaan toekomstige samewerking<br />
ten opsigte van verskeie projekte moontlik is.<br />
Bykans 900 takprojekte is vanjaar op plaaslike en<br />
streeksvlak deur <strong>ATKV</strong>-takke aangebied. Hierdie<br />
projekte is grootliks beplan om die hooffokusse van die<br />
<strong>ATKV</strong> te ondersteun. 11% van alle takprojekte fokus<br />
op onderwys – ʼn persentasie wat oor die kort termyn<br />
verhoog moet word. Dis veral in die Wes-Kaap waar<br />
die deelname van bruin- en swartmense ʼn positiewe<br />
groeitendens toon. Groter klem sal ook in ander<br />
provinsies soos Gauteng, die Vrystaat en die Oos-Kaap<br />
gelê word om inklusiwiteit verder te verhoog.<br />
Nuwe AbbAsorgprojekte is gedurende<br />
die jaar in die Mosselbaai-omgewing en<br />
in Stellenbosch begin. Die kleuterskool<br />
by <strong>ATKV</strong>-Goudini Spa word voortaan<br />
ook by die AbbAsorgmodel betrek.<br />
Tien streeksbyeenkomste is die afgelope jaar te<br />
Durban, Kemptonpark, Kimberley, Nelspruit, Port<br />
Elizabeth, Stellenbosch, Stilfontein, Upington, Vryheid<br />
en Windhoek gehou. Die hooffokusse van die <strong>ATKV</strong> is<br />
tydens hierdie byeenkomste bespreek asook hoe takke<br />
nog beter daarmee belyn kan word. Die bywoning deur<br />
<strong>ATKV</strong>-lede en ander belangstellendes was goed.<br />
14
15 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012
Die streeksorganiseerders het die afgelope jaar verskeie<br />
besoeke aan takke gebring. Hulle het gedurende die jaar<br />
by 205 skole besoek afgelê om die personeel van die<br />
skole oor die <strong>ATKV</strong> se werksaamhede in te lig. Dit het tot<br />
gevolg gehad dat ʼn aantal nuwe jeugtakke gestig is.<br />
Die takjaarvergaderings, in aanloop tot die 2012<br />
algemene jaarvergadering, is sedert Januarie 2012 by<br />
286 takke gehou en het baie suksesvol afgeloop. Die<br />
finansiële- en jaarverslae is, op enkele uitsonderings<br />
na, betyds ontvang. Die takke het tydens hierdie<br />
takjaarvergaderings goeie bydraes gelewer om eerder<br />
strategiese as operasionele mosies voor te stel. Daar<br />
is ongeveer 80 mosies ontvang, wat uiteindelik verwerk<br />
is tot die aantal mosies wat sinvol op die algemene<br />
jaarvergadering gehanteer kan word.<br />
VAKAnSiEOORDE<br />
Die besetting van vakansiebehuising en woonwaparke<br />
die afgelope jaar het 52 % beloop (2011 – 53%). Al die<br />
oorde het positiewe finansiële resultate gelewer, behalwe<br />
die <strong>ATKV</strong>-Eiland Spa wat gedurende 2009 aangekoop is<br />
en waarvoor ʼn gelykbreekresultaat eers vir 2012/2013<br />
beplan word.<br />
Die kapitaalspandering vir die afgelope jaar beloop<br />
R 28 miljoen (2011 – R 31 miljoen vir 11 maande). Daar<br />
is R 19,8 miljoen (2011 - R 17,9 miljoen vir 11 maande)<br />
op instandhouding en vervanging by die sewe oorde<br />
gespandeer.<br />
Die nuwe Magalies Villas wat aan die einde van die<br />
vorige jaar by <strong>ATKV</strong>-Buffelspoort in gebruik geneem<br />
is, is baie gewild en ʼn groot aanwins vir die oord. By<br />
die <strong>ATKV</strong>-Eiland Spa is al die 4- tot 6-bed rondawels<br />
nou opgegradeer en die saal se dak is toegemaak<br />
en lugreëling is geïnstalleer. Die opgradering van die<br />
ontspanningsfasiliteite, die laaste twee ablusieblokke en<br />
die jeugtuiste by <strong>ATKV</strong>-Eiland Spa is ook afgehandel. ’n<br />
Verdere vloer van die B-blok woonstelle by <strong>ATKV</strong>-Natalia<br />
asook die ontvangsarea is opgegradeer. Die omheining<br />
van die terrein F karavaanpark, die opgradering van die<br />
ablusiefasiliteite by die Walvissaal en die pretpark, asook<br />
die opgradering van die strandhuise en 2-bed eenhede<br />
by <strong>ATKV</strong>-Hartenbos is afgehandel. Op <strong>ATKV</strong>-Klein Kariba<br />
is die houthuise met ʼn dam-uitsig nou almal opgegradeer,<br />
drie van die Vishoekhuise is in luukse eenhede omskep<br />
en fasiliteite is geskep vir die aanbied van leierskap- en<br />
avontuurkampe. Die Bolandsaal by <strong>ATKV</strong>-Goudini Spa<br />
se lugreëlingstelsel is opgegradeer en die volgende<br />
opgraderingsfase van rondawels is afgehandel.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-oorde is veral gewild by lede, maar ook by<br />
ander klante. Elkeen van die sewe oorde beskik oor<br />
unieke eienskappe wat meer en meer deur klante<br />
gewaardeer word. Die feit dat verskeie van die <strong>ATKV</strong>oorde<br />
van tyd tot tyd toekennings kry, en dat die<br />
<strong>ATKV</strong>-uitstallings op die jaarlikse Beeld vakansieskou<br />
elke jaar deur meer besoekers besoek word, bevestig<br />
die kwaliteit en diens wat vakansiegangers ontvang.<br />
Verskeie toekennings is vanjaar weer aan <strong>ATKV</strong>-oorde<br />
gemaak, waarvan die belangrikste waarskynlik die<br />
<strong>ATKV</strong>-Eiland Spa is wat gedurende Mei 2011 by die<br />
Indaba-handelskou in Durban as die beste selfsorgoord<br />
in Suid-Afrika aangewys is.<br />
Die vakansieprogramme wat veral tydens piekseisoene<br />
aangebied word, gee die <strong>ATKV</strong> ‘n kompeterende<br />
voordeel en maak dat klante die oorde weer besoek.<br />
‘n Oord soos die <strong>ATKV</strong>-Eiland Spa se gewildheid in die<br />
winter onder senior burgers (Die Swaeltjies) dra by tot<br />
goeie besetting.<br />
Die konferensiemark het nog nie die momentum<br />
wat verwag is, teruggekry nie. Daar is tog tekens dat<br />
die mark stadig maar seker aan die herstel is en dat<br />
toekomstige buiteseisoenperiodes positief daardeur<br />
beïnvloed kan word.<br />
Meer aandag is aan die sakebedrywighede (winkels,<br />
restaurante en aanverwante besighede) by al die oorde<br />
gegee om produklyne en produkaanbiedinge in lyn te<br />
bring met behoeftes van besoekers aan die oorde. Dit<br />
sal ook die winsgewendheid van die bedrywighede by<br />
oorde verhoog.<br />
Met die medium- en langtermynbeplanning van die<br />
vakansieoorde word evaluering van die vakansiemark<br />
deurlopend gedoen sodat meesterplanprojekte relevant<br />
bly tot markbehoeftes. Heelwat grondwerk is die<br />
afgelope jaar gedoen ten opsigte van die langtermyn<br />
meesterplan van die <strong>ATKV</strong>-oorde.<br />
16
Die eerste fase implementering van ʼn sentrale besprekingstelsel<br />
het in April 2012 begin en is besig om vinnig<br />
op dreef te kom. Die nuwe voorkeurbesprekingstelsel<br />
vir <strong>ATKV</strong>-lede word gedurende Julie 2012 geloods<br />
ten einde meer lede toegang tot <strong>ATKV</strong>-oorde, veral in<br />
spitstye, te gee.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-oorde ondersteun verskeie gemeenskaps- en<br />
ander sosiale projekte in hul onderskeie omgewings.<br />
Daar vind deurlopend ʼn verskeidenheid van ander<br />
projekte en aktiwiteite by die <strong>ATKV</strong>-oorde plaas, soos<br />
streeksfeeste en sportbyeenkomste.<br />
AFTREEbEhuiSinG<br />
Die ontwikkeling van die eerste aftreebehuisingsprojek<br />
van die <strong>ATKV</strong> het ʼn realiteit geword. Die ontwikkeling<br />
word gedoen deur ʼn filiaal, Majestic Silver Trading<br />
279 (Edms) Bpk, waarin die <strong>ATKV</strong> tans ʼn 50,2%<br />
aandeelhouding het. Die naam Negester gaan voortaan<br />
vir die <strong>ATKV</strong> se aftreebehuisingsprojekte gebruik word.<br />
Hierdie eerste projek sal bekend staan as Negester<br />
Landgoed by Klein Kariba, ʼn aftreebehuisingsprojek<br />
bestuur deur die <strong>ATKV</strong>.<br />
Die vereiste voorafondersoeke vir die aftreebehuisingsprojek<br />
is voltooi en die formele DFA-aansoek<br />
(Development Facilitation Act) is gedurende April<br />
2012 goedgekeur en die regte vir die ontwikkeling<br />
van die projek is verkry. Al die onderliggende tegniese<br />
en argitektoniese beplanning is reeds voltooi. Die<br />
finansiering vir die projek is so te sê afgehandel en die<br />
bemarking van die projek is reeds in volle gang.<br />
LAPA uiTGEWERS<br />
LAPA Uitgewers is ʼn uitgewery van Afrikaanse boeke en<br />
is ‘n volfiliaal van die <strong>ATKV</strong>.<br />
Die boekebedryf ervaar moeilike handelsomstandighede<br />
en winsgrense vir die meeste uitgewerye is onder groot<br />
druk. LAPA Uitgewers kon daarin slaag om ʼn styging in<br />
omset te bewerkstellig, maar winsgewendheid het gedaal<br />
tot gelykbreekvlakke. Die maatskappy vorder fluks met<br />
die verkope van e-boeke en nuwe moontlikhede om<br />
winsgewendheid te verbeter.<br />
17 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
PERSOnEEL<br />
Die aantal permanente personeel op 29 Februarie<br />
2012 beloop 732 (28 Februarie 2011 – 731). Die<br />
afgelope jaar is R 1,2 miljoen (2011 – R 0,9 miljoen vir<br />
11 maande) aan opleiding van personeel gespandeer.<br />
Die verhoging van effektiwiteit is deurentyd ‘n doelwit<br />
en opleiding en stelsels dra by om dit te bewerkstellig.<br />
Daar word goed gevorder met die implementering van ʼn<br />
vaardigheidsmeesterplan om te verseker dat die <strong>ATKV</strong><br />
die regte kapasiteit en kundigheid van personeel aan<br />
boord het. Die afgelope jaar het die welheidsprogram<br />
vir personeel ook afgeskop. Die program het ten doel<br />
om personeel meer en meer bewus te maak van hulle<br />
gesondheid en om hulle by te staan om pro-aktief ten<br />
opsigte van hulle gesondheid op te tree.<br />
SOSiAAL-MAATSKAPLiK<br />
Benewens die AbbAsorg- en Handevat-projekte, is<br />
verskeie takke en oorde by sosiaal-maatskaplike projekte<br />
betrokke of word bydraes in die verband gelewer. Streke<br />
en takke fokus ook op sosiaal-maatskaplike aspekte. ʼn<br />
Wesentlike gedeelte daarvan is ten opsigte van sosiaalmaatskaplike<br />
ondersteuning van ʼn verskeidenheid<br />
projekte, geskoei op die behoeftes in die onderskeie<br />
gemeenskappe. Die bydraes deur oorde is deur middel<br />
van kontantbydraes maar ook ten opsigte van ander<br />
ondersteuning soos gratis naweke by oorde, gebruikte<br />
linne en handdoeke aan kinderhuise, ondersteuning van<br />
gemeentes en skole en vele ander.<br />
LAPA Uitgewers bedryf ‘n lees- en skryfbevorderingsprojek<br />
in Upington en omgewing waarby ongeveer 600<br />
vrouens en net soveel kinders baat vind.<br />
OMGEWinG<br />
Die invloed van bedrywighede op die omgewing, word<br />
al meer belangrik.<br />
Omvattende energie- en waterbestuursprogramme<br />
is by al die vakansieoorde in werking gestel. Dit sluit<br />
gefokusde bestuur van elektrisiteits- en watergebruik in,<br />
asook installering van omgewingsvriendelike toerusting<br />
en items soos gloeilampe, stortkoppe en sonpanele. Die<br />
<strong>ATKV</strong> lewer veral finansiële en ondersteunende bydraes
ten opsigte van die kuslyn en strande by Hartenbos.<br />
Die investering in omgewingsprogramme behels die<br />
ontwikkeling van omgewingsvriendelike stelsels vir<br />
riool, vullisverwydering asook aspekte soos plantegroei<br />
en grondbewaring. Nuwe ontwikkelings word beplan<br />
volgens die vereistes en standaarde ten opsigte van<br />
omgewingswetgewing.<br />
TEn SLOTTE<br />
Die 2012/2013 strategie van die <strong>ATKV</strong>-groep behels<br />
die voortsetting van kernbesigheid ten opsigte van<br />
die bedryf van taal en kultuur deur ʼn prominente rol<br />
daarin te speel, die bedryf en ontwikkeling van sakebedrywighede<br />
soos vakansieoorde en aftreebehuising,<br />
asook die bedryf van ʼn Afrikaanse uitgewery en ander<br />
aanverwante sake.<br />
Die kultuurafdeling beplan sy werksaamhede op<br />
die vier hooffokusse met klem op impak sowel as<br />
diversiteitsdoelwitte. Alhoewel die taal- en onderwysfokusse<br />
veral aandag verg, word die kunste- en<br />
gemeenskapsfokusse net so belangrik geag. Navorsing<br />
is gedurende 2011 begin en word tans voortgesit ten<br />
einde die langtermyn strategie van die kultuurafdeling te<br />
evalueer en, indien nodig, aan te pas.<br />
Ten opsigte van die sake-afdeling word die verdere<br />
fases van die langtermyn meesterplan ondersoek<br />
en geïmplementeer en die verskerpte fokus word op<br />
aanverwante sakebedrywighede soos winkels en<br />
restaurante geplaas.<br />
Die <strong>ATKV</strong> se strategie is gegrond op die fokusse en<br />
aktiwiteite wat oor jare al suksesvol uitgevoer word,<br />
maar bevat ook kernaspekte van aanpassing en<br />
hernuwing waar dit noodsaaklik geag word.<br />
Die direksie, personeel, lede, takke, klante, finansiers,<br />
diensverskaffers, medewerkers en ander instansies het<br />
almal bygedra tot die suksesse van die afgelope jaar.<br />
Baie dankie aan alle belanghebbendes wat die <strong>ATKV</strong>groep<br />
ondersteun.<br />
Die rol van burgerlike organisasies soos die <strong>ATKV</strong><br />
in Suid-Afrika het onontbeerlik geword. Nie om die<br />
regering se werk te doen nie, maar om te verseker<br />
dat gemeenskappe se behoeftes aangespreek word.<br />
Die <strong>ATKV</strong> het oor jare gewys, en doen dit steeds, wat<br />
die verskil is wat gemaak kan word. Die Afrikaanse<br />
gemeenskap beskik oor die kennis en kreatiwiteit om<br />
ʼn wesentlike bydrae tot die sukses van Suid-Afrika<br />
te lewer. Die uitdagings en geleenthede om hierdie<br />
bydraes te lewer, is baie.<br />
Die <strong>ATKV</strong>-groep is gunstig geposisioneer om daardie<br />
verskil te maak. Afrikaans en Afrikaanse kultuur is uiters<br />
effektiewe instrumente waarmee hierdie uitdagings<br />
aangepak kan word. Die <strong>ATKV</strong> bied die ideale<br />
geleentheid vir elkeen wat ‘n positiewe bydrae in die<br />
verband wil lewer, om dit te kan doen.<br />
18
korporatiewe<br />
bestuursverslag<br />
19 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012
Die direksie van die <strong>ATKV</strong> onderskryf die beginsels<br />
en waardes van gesonde korporatiewe bestuur soos<br />
vervat in die King III kode, vir die maatskappy en sy<br />
filiaalmaatskappye.<br />
DiE MAATSKAPPYWET En KinG iii KODE<br />
Die Maatskappywet, Wet 71 van 2008 het op 1 Mei 2011<br />
in werking getree. Die King III kode oor korporatiewe<br />
bestuur het in werking getree op 1 Maart 2010 en die<br />
maatskappy het besluit om dit te implementeer. Ten<br />
einde te verseker dat die proses van implementering<br />
suksesvol verloop, is die volgende stappe geïnisieer:<br />
• Evaluering en opdatering van die korporatiewe<br />
bestuursprosesse insluitend reglemente van<br />
die direksie, die verkiesing van direkteure, die<br />
ouditkomitee, die mensehulpbron-en-vergoedingskomitee,<br />
die kultuurkomitee en die sakekomitee.<br />
• Hersiening van die etiekkode.<br />
• Hersiening van die effektiwiteit van risikobestuur en<br />
die interne kontroleraamwerk.<br />
• Ontleding en evaluering van inligtingstegnologiebestuur<br />
en -beleid.<br />
• Hersiening van die maatskappy se akte en statute<br />
en die omskakeling daarvan na ʼn Akte van Oprigting<br />
soos bepaal deur die Maatskappywet, Wet 71 van<br />
2008.<br />
Geïntegreerde verslagdoening word geïmplementeer<br />
en die direksie beplan om die proses oor die volgende<br />
twee jaar te voltooi.<br />
VERSLAG ViR DiE JAAR TOT 29 FEbRuARiE 2012<br />
Gedurende die 2011-algemene jaarvergadering van die<br />
<strong>ATKV</strong>, is die voorsitter en visevoorsitter van die direksie<br />
deur die direksie verkies vir ʼn een jaar termyn.<br />
Die King III kode stel dit dat verantwoordelike leiers<br />
volhoubare besighede deur middel van effektiewe<br />
strategieë tot stand bring. Die direksie het gedurende die<br />
afgelope termyn vergader om groepstrategieë te oorweeg<br />
en te debatteer. Die langtermyn-relevansie van die visie,<br />
opdrag en waardes van die <strong>ATKV</strong> en die vordering<br />
daarmee, is onder andere onder die loep geneem. Die<br />
bedryfsplanne en begrotings is aan die hand van die<br />
uitkomste van hierdie strategiesessie opgestel.<br />
ʼn Navorsingsvoorstel om die impak van die <strong>ATKV</strong> se<br />
visie en opdrag soos verwoord in sy strategieë te meet<br />
aan die eksterne omgewing, is geïnisieer.<br />
Die direksie monitor deurlopend die implementering van<br />
alle direksieplanne en -strategieë deur die uitvoerende<br />
bestuurspan. Die aantal vergaderings gedurende<br />
die verslagjaar en bywoning van elke direkteur word<br />
hieronder gereflekteer.<br />
DiREKSiEREGLEMEnT<br />
Die direksie het ʼn reglement aanvaar wat die funksionering<br />
en evaluasie van die direksie reguleer veral met verwysing<br />
na pligte, funksies, samestelling, ampstermyne asook die<br />
induksie van nuwe direksielede.<br />
Die reglement word hersien na gelang van die<br />
aanpassings soos verwoord in die voorgestelde Akte<br />
van Oprigting.<br />
SAMESTELLinG VAn DiE DiREKSiE<br />
Die direksie bestaan uit 11 verkose nie-uitvoerende, 2<br />
gekoöpteerde nie-uitvoerende en 4 uitvoerende lede.<br />
Die rolle van voorsitter en besturende direkteur van die<br />
direksie is geskei en die voorsitter word verkies uit die<br />
geledere van die verkose nie-uitvoerende direkteure.<br />
Die samestelling van die direksie verskyn op bladsy 37<br />
in die jaarverslag.<br />
ROL En VERPLiGTinGE VAn DiE DiREKSiE<br />
Die direksie is oorhoofs verantwoordelik vir die<br />
monitering van die belyning van die maatskappy met sy<br />
gestelde doelwitte, opdrag en visie met verwysing na<br />
die operasionele en finansiële funksionering.<br />
Die direksie se reglement maak voorsiening vir voldoening<br />
aan die beginsels soos vervat in die King III kode.<br />
20
Die direksie verbind hom dus tot die feit dat:<br />
• die uiteindelike verantwoordelikheid en aanspreeklikheid<br />
vir die bedryf van die maatskappy by die<br />
direksie berus;<br />
• hy as die spilpunt vir en bewaarder van korporatiewe<br />
bestuur fungeer en dat sy hoofverantwoordelikheid<br />
die skepping van waarde is;<br />
• hy deur effektiewe leierskap wat op ʼn etiese grondslag<br />
berus die besigheid van die maatskappy rig en<br />
beheer;<br />
• hy leierskap, ondernemingsgees, integriteit en<br />
oordeel moet uitoefen in die bestuur van die <strong>ATKV</strong><br />
sodat dit kan oorleef en gedy; en dat<br />
• strategie, risiko, prestasie en volhoubaarheid<br />
onskeibaar is.<br />
’n Aantal direksiekomitees is deur die direksie<br />
daargestel om hom by te staan in die uitvoering van<br />
sy pligte. Die direksie het ʼn besluit geneem dat die<br />
komitees voortaan net uit direksielede saamgestel sal<br />
word en dat kundiges van tyd tot tyd op uitnodiging sal<br />
bywoon, maar nie lede van die komitee sal wees nie.<br />
Die lidmaatskap en hooffunksies van hierdie komitees<br />
word hieronder uiteengesit.<br />
Sekere verantwoordelikhede en bevoegdhede, soos<br />
vervat in die voorgeskrewe reglemente, is deur die<br />
direksie aan hierdie komitees opgedra. Die direksie<br />
bevestig dat hy verantwoordelik bly vir die prestasie<br />
en bedrywighede van die maatskappy en dat die<br />
afwenteling van sekere bevoegdhede na die komitees<br />
nie inbreuk hierop maak nie. Die werksaamhede van<br />
die komitees, soos gereguleer deur die toepaslike<br />
reglemente en delegasies, word deurlopend aan die<br />
direksie gerapporteer deur middel van notules en<br />
terugvoer oor besluite.<br />
Die kundigheid van individuele direksielede word deur<br />
middel van toepaslike opleiding opgeskerp en heelparty<br />
van die direksielede het in die afgelope finansiële jaar<br />
opleidingsessies bygewoon.<br />
Die King III kode sowel as die Maatskappywet plaas<br />
sekere verpligtinge op direkteure ten einde te verseker<br />
dat hulle die toepaslike omsigtigheid en kennis aan die<br />
dag lê in die uitvoering van hulle pligte.<br />
21 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Die direksie het ʼn verantwoordelikheid teenoor alle<br />
belanghebbendes om te verseker dat daar op ʼn<br />
deursigtige, gebalanseerde, duidelike en eerlike manier<br />
oor sake van belang gekommunikeer word. Hierdie<br />
verpligtinge wat op ʼn direksie geplaas word, word<br />
intensief in die nuwe maatskappywet behandel.<br />
• Ouditkomitee<br />
Doel en hooffunksies: Die ouditkomitee is deur<br />
die direksie van die <strong>ATKV</strong>, in navolging van die<br />
Maatskappywetbepalings sowel as die King 111<br />
kode beginsels, daargestel om as ouditkomitee op<br />
te tree vir die <strong>ATKV</strong> en al die filiaalmaatskappye.<br />
Die oorhoofse oogmerk van die ouditkomitee<br />
is om die direkteure by te staan in die uitvoering<br />
van hul pligte om die bates van die <strong>ATKV</strong>-groep te<br />
beskerm; om effektiewe en doeltreffende interne<br />
beheerstelsels en meganismes te implementeer;<br />
om beste praktyk korporatiewebeheerstandaarde<br />
en risikobestuursbeleid asook prosesse en praktyke<br />
te implementeer; en om akkurate finansiële<br />
verslagdoening en state daar te stel ter nakoming<br />
van alle toepaslike wetgewing en rekeningkundige<br />
praktykvoorskrifte.<br />
Samestelling: Die komitee bestaan uit nieuitvoerende<br />
direkteure naamlik Anton Redelinghuis<br />
(voorsitter), Nico Ras en Hennie Strauss.<br />
• Mensehulpbron-en-vergoedingskomitee<br />
Doel en hooffunksies: Die mensehulpbron-envergoedingskomitee<br />
is daargestel om strategieë<br />
ten opsigte van alle aspekte van mensehulpbronne,<br />
insluitend vergoeding en opleiding, daar te stel.<br />
Die mensehulpbronstrategieë moet die <strong>ATKV</strong><br />
se besigheidstrategieë ondersteun en bevorder<br />
in die konteks van besigheid maar ook die<br />
sosiaalmaatskaplike realiteite van die omgewing.<br />
Dit sluit ook die oorweging en aanbeveling van<br />
vergoeding aan nie-uitvoerende direkteure,<br />
personeel en uitvoerende direkteure in. Die<br />
doelwit is om te verseker dat die mensehulpbron<br />
funksie geoptimaliseer word deur die gepaste<br />
werwing-, ontwikkeling- en retensiestrategieё<br />
te ontwikkel en uit te voer deur die daarstelling<br />
van onder andere ’n vergoedingsbeleid,<br />
aansporingskemas sowel as vaardigheids- en<br />
welheidsprogramme. Die strategieë moet die
doelmatige bestuur van die korporatiewe etos wat<br />
betref prestasiegerigte funksionering verseker, teen<br />
die agtergrond van die <strong>ATKV</strong> se visie, en so ook<br />
die ontwikkeling en doelmatige bestuur van gelyke<br />
indiensnemingstrategieë omvat.<br />
Samestelling: Die komitee bestaan uit nieuitvoerende<br />
direkteure naamlik Eben Potgieter<br />
(voorsitter), Edna van Harte en Johan van Schoor.<br />
• Kultuurkomitee<br />
Doel en hooffunksies: Die doel van die kultuurkomitee<br />
is om die direksie by te staan in hulle<br />
bywoning van vergaderings Direksie<br />
Ouditkomitee<br />
korporatiewebestuursverantwoordelikheid deur ʼn<br />
strategiese en oorsigsrol te vervul rakende die<br />
kultuurstrategie van die <strong>ATKV</strong>. Die komitee<br />
vorm die fokuspunt vir deurlopende evaluering<br />
van die strategiese fokusareas, te wete, taal,<br />
kunste, gemeenskappe en onderwys ten einde<br />
visieverwesenliking te verseker.<br />
Samestelling: Die komitee bestaan uit nieuitvoerende<br />
en uitvoerende direkteure naamlik<br />
Marlene Verhoef (voorsitter), Japie Gouws, Michiel<br />
Jacobs, Sakkie Kotze, Danny Titus en Christo van<br />
der Rheede.<br />
Mensehulpbronen-vergoedingskomitee<br />
Kultuurkomitee<br />
Sakekomitee<br />
Aantal vergaderings gehou 6 3 4 3 2 3<br />
Dagbestuur<br />
bYWOninG DEuR DiREKTEuRE<br />
Mnr. H. Bailey 6 1<br />
Mnr. H. Bekker 6 3 4 3 2<br />
Mnr. S.W. Cilliers 6 3 2<br />
Mnr. J.D. Gouws 6 3 4 3 2<br />
Mnr. M.J. Jacobs 6 3<br />
Mnr. I.A. Kotze 6 3<br />
Adv. T.J. Kruger 6 1 2 1<br />
Mnr. E.A. Potgieter 6 4 3<br />
Mnr. N.J. Ras 6 3<br />
Mnr. A. Redelinghuis 6 3 3<br />
Adv. H.H. Strauss 6 3<br />
Dr. D.J. Titus 5 1 3<br />
Mnr. C.O. Van der Rheede 6 3<br />
Mnr. M.N. Van der Westhuyzen 5 2 3<br />
Prof. E.L. Van Harte 6 2<br />
Mnr. J.B. Van Schoor 6 3 4 3 2 3<br />
Prof. M.M. Verhoef 5 1 3 2<br />
bYWOninG DEuR GEKOöPTEERDE KOMiTEELEDE<br />
Mev. M.C. Cupido 1<br />
Mnr. L.P.V. De Swardt 4<br />
Mnr. H. Van Zyl 1<br />
22
• Sakekomitee<br />
Doel en hooffunksies: Die doel van die<br />
sakekomitee is om die direksie by te staan in<br />
hulle korporatiewe bestuursverantwoordelikheid<br />
deur ʼn strategiese en oorsigsrol te vervul rakende<br />
die sakebedrywighede van die <strong>ATKV</strong>. Huidige<br />
sakebedrywighede word geëvalueer aan die<br />
hand van prestasie, volhoubaarheid sowel as<br />
risiko’s. Nuwe geleenthede word geïdentifiseer en<br />
geëvalueer aan die hand van die <strong>ATKV</strong>-opdrag en<br />
waardes ten einde die volhoubaarheid van die <strong>ATKV</strong><br />
te verseker. Die komitee maak dienooreenkomstig<br />
hulle bevindinge aanbevelings aan die direksie.<br />
Samestelling: Die komitee bestaan uit nieuitvoerende<br />
en uitvoerende direkteure naamlik<br />
Marius van der Westhuyzen (voorsitter), Herman<br />
Bailey, Hennie Bekker, Schalk Cilliers, Japie<br />
Gouws, Johan Kruger en Johan van Schoor.<br />
• Dagbestuur<br />
Doel en hooffunksies: Die doel van die dagbestuur<br />
is om dringende direksie-aangeleenthede te<br />
behartig wat op grond van wesenlikheid of die<br />
invloed daarvan op die organisasie, nie kan<br />
oorstaan tot ’n daaropvolgende direksievergadering<br />
nie en omdat die sake buite die bevoegdhede<br />
van die besturende direkteur val. Die dagbestuur<br />
behartig ook spesifieke sake wat deur die direksie<br />
na hom verwys word.<br />
Samestelling: Die komitee bestaan uit nieuitvoerende<br />
en uitvoerende direkteure naamlik<br />
Johan van Schoor (voorsitter), Japie Gouws, Eben<br />
Potgieter, Anton Redelinghuis, Marius van der<br />
Westhuyzen en Marlene Verhoef. Die komitee het<br />
drie keer gedurende die oorsigtydperk vergader.<br />
DELEGASiE VAn MAGTE En WESEnLiKhEiD<br />
Diedelegasievanmagteenbesluitnemingsbevoegdhede<br />
word gereël deur ʼn goedgekeurde beleid. Sake van<br />
ʼn wesenlike en strategiese aard wat ʼn impak op die<br />
reputasie en prestasie van die maatskappy mag hê,<br />
word na die direksie verwys.<br />
23 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
FiLiALE<br />
Die <strong>ATKV</strong>-groep bestaan uit verskeie direkte en indirekte<br />
filiale. Besonderhede daarvan verskyn op bladsy 36 van<br />
die jaarverslag.<br />
bELAnGEREGiSTER<br />
Alle direkteure voltooi ʼn belangeregister waarin hul<br />
belange buite die maatskappy vervat is. Die register<br />
word in die kantoor van die maatskappysekretaris gehou<br />
en word tydens elke direksie- of komiteevergadering<br />
gesirkuleer vir opdatering en ondertekening. ʼn Geskenkeregister<br />
word op dieselfde wyse bedryf.<br />
DiREKSiE-EVALuASiE<br />
ʼn Self-evaluasieproses is gedurende die jaar deur die<br />
direksie, direksiekomitees en die individuele direkteure<br />
onderneem.<br />
Die direksie het gedurende die jaar opleiding ondergaan<br />
met spesifieke klem op direksieverantwoordelikhede<br />
en pligte. Die Maatskappywet, Wet 71 van 2008, is ook<br />
toegelig.<br />
uiTVOEREnDE bESTuuR<br />
Die uitvoerende bestuur van die <strong>ATKV</strong> bestaan uit<br />
die groep- besturende direkteur, drie uitvoerende<br />
direkteure, die maatskappysekretaris en die besturende<br />
direkteur van LAPA Uitgewers. Die uitvoerende komitee<br />
vergader gereeld.<br />
bESOLDiGinG VAn uiTVOEREnDE En SEniOR<br />
bESTuuR<br />
Die maatskappy onderskryf ʼn praktyk waar besoldiging<br />
bepaal word om die volgende doelwitte te bereik:<br />
• Retensie van kundige personeel.<br />
• Werwing van kundige direksielede en bestuurspersoneel.<br />
• Om billike en regverdige vergoeding te betaal vir<br />
dienste gelewer.
• Om diskriminasie te verhoed.<br />
• Om buitengewone diens en toewyding te beloon.<br />
• Om te verseker dat vergoedingspakkette tred hou<br />
met die langtermyn doelwitte van die groep.<br />
• Om die groep se belange te beskerm deur middel<br />
van toepaslike kontrakte.<br />
MAATSKAPPYSEKRETARiS<br />
Die maatskappysekretaris ondersteun die direksie as die<br />
beskermheer van korporatiewe bestuur, etiek en is ook<br />
verantwoordelik vir die oriëntering van nuwe direkteure.<br />
Sy staan die voorsitter en uitvoerende direkteure by in die<br />
vasstelling van die direksie se jaarprogram, die opstel van<br />
sakelyste en die formulering van korporatiewebestuursen<br />
direksieverwante aangeleenthede.<br />
inTERnE bEhEER<br />
Die direkteure aanvaar finale verantwoordelikheid vir<br />
die interne beheerstelsels van die organisasie. Dit is<br />
die taak van die bestuur om te verseker dat toepaslike<br />
wetgewing en regulasies nagekom word en dat<br />
toereikende beheerstelsels ontwikkel en gehandhaaf<br />
word ten einde redelike sekerheid te bied betreffende:<br />
• die integriteit en betroubaarheid van die finansiële<br />
jaarstate,<br />
• die beveiliging van die bates van die onderneming,<br />
• die nakoming van toepaslike wetgewing,<br />
• die doeltreffende bestuur van strategiese en<br />
operasionele risiko’s.<br />
Die maatskappy het in die oorsigperiode die rol van<br />
nakomingsbestuurder gevestig met die doel om<br />
interne beheer te verskerp. Die maatskappy het in die<br />
verslagtydperk ’n geïntegreerde en gestruktureerde<br />
interne beheer- en risikobestuursproses gevolg om<br />
stelselmatig en deurlopend korrektiewe stappe te<br />
doen met die oog op tekortkominge soos en wanneer<br />
gebreke geïdentifiseer word. Die interne ouditfunksie is<br />
ook spesifiek gerig op beoordeling en verfyning van die<br />
risikobestuursproses.<br />
Die doeltreffendheid van enige interne beheerstelsel is<br />
afhanklik van die stiptelike nakoming van die neergelegde<br />
beleid en prosedures. Die nie-nakoming van sodanige<br />
maatreëls is altyd ’n risiko. Gevolglik kan selfs ’n streng<br />
en doeltreffende interne beheerstelsel slegs redelike<br />
gerusstelling bied ten opsigte van die nakoming van<br />
wetgewing, die bestuur van entiteitsrisiko’s, finansiële<br />
rapportering en die beveiliging van bates.<br />
Die ouditkomitee vergader gereeld met bestuur sowel<br />
as interne en eksterne oudit ten einde die interne<br />
beheerstelsels en effektiwiteit van die rekenkundige<br />
stelsels en rekords te beoordeel en aan die direksie<br />
daaroor te rapporteer.<br />
Die ouditkomitee het die groep se interne beheerstelsels<br />
vir die oorsigjaar beoordeel gebaseer op die inligting en<br />
toeligting van die bestuur en die interne ouditeure asook die<br />
mening van die eksterne ouditeure na afloop van hulle oudit.<br />
Gegrond op dié beoordeling is die direksie van mening dat<br />
die interne beheerstelsels vir finansiële verslagdoening, die<br />
bedryf van die maatskappy en vir die beveiliging van bates,<br />
aan aanvaarbare maatstawwe voldoen.<br />
RiSiKObESTuuR<br />
Gedurende die oorsigtydperk is die risiko’s wat oor die<br />
langtermyn kan impakteer op die haalbaarheid van die<br />
doelwitte soos vervat in die organisasie se visie en<br />
opdrag, herbesoek en nuwe risiko’s geïdentifiseer en<br />
gedokumenteer. Die belangrikste strategiese risiko’s in<br />
die verband sluit die volgende in:<br />
• Posisioneringsrisiko: Die posisionering van<br />
die organisasie as ‘n inklusiewe kultuurtuiste vir<br />
Afrikaanssprekendes kan lei tot die vervreemding<br />
van bestaande lede van die <strong>ATKV</strong>,maar dieversuim<br />
om dit te doen kan ook die diversiteitsdoelwitte van<br />
die organisasie ongedaan maak.<br />
• Finansiële risiko: Die beskikbaarheid van<br />
krediet en befondsing om toekomstige beplande<br />
kapasiteitsuitbreiding te finansier. Die risiko van<br />
beperkte beskikbaarheid van befondsing as gevolg<br />
van strenger likiditeitsverhoudings soos vereis<br />
deur internasionale rekenkundige standaarde<br />
en die interafhanklikheid van finansiёle stelsels<br />
oor geografiese grense heen. Die internasionale<br />
markte verkeer onder druk en dit het ʼn impak op<br />
ontwikkelende ekonomieë.<br />
24
• Mensehulpbron- en operasionele risiko’s: Die<br />
risiko van verlies aan strategiese werknemers- en<br />
bestuursvaardighede, sowel as die onvermoë om<br />
werknemers van uitstaande gehalte te lok wat die<br />
uitvoering van die <strong>ATKV</strong> se visie verydel. Die nieverwesenliking<br />
van doelwitte as gevolg van ʼn tekort<br />
aan diepte in topbestuur sowel as die verlies aan<br />
kundige personeel te wyte aan siektetoestande.<br />
Beheermaatreëls om die risiko’s aan te spreek en te<br />
minimaliseer, is ontwerp en ingestel en geniet prioriteit<br />
in voortgaande risikobestuur-opleiding op alle vlakke.<br />
Die groep se risikokomitee vergader elke twee maande<br />
terwyl die ouditkomitee optree as die direksie se<br />
risikokomitee. Die proses geniet deurlopende aandag van<br />
die uitvoerende komitee en die direksie. Risikobestuur is<br />
ʼn staande punt op alle direksie-, oudit- en uitvoerende<br />
komiteevergaderingsakelyste en geniet ook deurlopend<br />
aandag in werkswinkels in die verband by entiteite.<br />
ETiEK<br />
Die mensehulpbron-en-vergoedingskomitee is kragtens<br />
sy reglement verantwoordelik vir die bestuur en beheer<br />
van etiek en waardes van die maatskappy. In dié verband<br />
beskik die maatskappy oor ’n etiekkode. Die etiekkode<br />
beginsels vind beslag in die personeelregulasies<br />
en dissiplinêre kodes. Laasgenoemde is belangrike<br />
boustene onderliggend aan die beheeromgewing en<br />
besigheidsprosesse van die organisasie. Die ouditkomitee<br />
moniteer kragtens sy reglement die integriteitsomgewing<br />
van die <strong>ATKV</strong>.<br />
Die maatskappy is tans in die proses om ʼn formele<br />
fluitjieblaasmeganisme te vestig as deel van ʼn<br />
geïntegreerde etiekopleiding- en bestuursproses.<br />
VERKORTE ETiEKKODE<br />
Die <strong>ATKV</strong> rig al sy aktiwiteite volgens sy verklaarde<br />
visie, missie en waardes, asook spesifiek volgens die<br />
beginsels van:<br />
• Verantwoordelikheid<br />
• Aanspreeklikheid<br />
• Billikheid<br />
• Deursigtigheid<br />
• Respek, gelykheid en menswaardigheid<br />
25 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Dit beteken dat die <strong>ATKV</strong> as geheel en spesifiek sy<br />
direksie, bestuur en werknemers die volgende nastreef:<br />
• Etiese omgang met en verantwoordelikheid ten<br />
opsigte van alle bates van die <strong>ATKV</strong>.<br />
• Etiese omgang met en respek vir alle belanghebbendes<br />
van die <strong>ATKV</strong> en ander persone en<br />
organisasies waarmee die <strong>ATKV</strong> in aanraking kom.<br />
• Etiese en strategiese leiding en bestuur van die<br />
<strong>ATKV</strong> in ooreenstemming met verklaarde waardes<br />
en beginsels en aanvaarde etiese praktyke.<br />
• Deursigtige en aanvaarde korporatiewe praktyke.<br />
• Etiese omgang met en respek vir die natuurlike<br />
omgewing.<br />
• Respek vir die Grondwet van SA en die nakoming<br />
van alle toepaslike wetgewing.<br />
• Respek vir aanvaarde samelewingsnorme en –<br />
waardes.<br />
• Konsekwente en billike toepassing van dissipline<br />
waar dit nodig is.<br />
PERSOnEELOnTWiKKELinG<br />
Die <strong>ATKV</strong> het ’n gelyke indiensnemingsprogram wat deel<br />
vorm van sy besigheidsplanne en wat ook voorsiening<br />
maak vir gelykwaardigheidsopleiding en omvattende<br />
ontwikkelingsprogramme op bedryfs- en bestuursvlak.<br />
Opvolgbeplanning word gedoen ten einde te verseker<br />
dat die besigheid volhoubaar deur kundige personeel<br />
bedryf word.<br />
Die <strong>ATKV</strong> beskik oor ʼn vaardigheidsmeesterplan<br />
wat bestuur in staat stel om areas vir ontwikkeling by<br />
individuele werknemers te identifiseer en pro-aktief aan<br />
te spreek. Die tydige ontwikkeling van vaardighede sal<br />
die maatskappy in staat stel om sy personeeldoelwitte<br />
te bereik.<br />
OMGEWinGSbESTuuR<br />
Verskeie omgewingsimpakstudies is onderneem en<br />
optimaliseringsplanne en -programme vir water, energie<br />
en ander omgewingsaspekte word by die <strong>ATKV</strong>-vakansieoorde<br />
geïmplementeer.
Die meting van die effektiwiteit van die maatreëls geniet<br />
aandag, aangesien ʼn ouditeerbare proses daargestel<br />
moet word.<br />
Die volhoubaarheid van watervoorsiening, die effektiewe<br />
bestuur en opgradering van rioleringsaanlegte en die<br />
hantering van vullis geniet tans aandag.<br />
VEiLiGhEiD En bEDRYFSGESOnDhEiD<br />
Verskeie programme is geïmplementeer om aan wetgewing<br />
vir veiligheid en bedryfsgesondheid te voldoen.<br />
Die nakomingsbestuurder staan aan die hoof van die<br />
evaluasie van hierdie programme.<br />
LOPEnDESAAKVERKLARinG<br />
Die direkteure oorweeg en neem gereeld kennis van die<br />
feite en veronderstellings waarop hulle staatmaak om<br />
tot die gevolgtrekking te kom dat die <strong>ATKV</strong> as lopende<br />
saak sal voortgaan. Die direkteure het die toepaslike<br />
feite en omstandighede in hierdie verband oorweeg en<br />
is van mening dat die <strong>ATKV</strong> oor voldoende hulpbronne<br />
en finansiële vermoëns beskik sodat bedryfsaktiwiteite<br />
in die afsienbare toekoms voortgesit en in stand gehou<br />
sal kan word.<br />
Die aspekte wat spesifiek oorweeg is in hierdie verband<br />
in terme van die maatskappy asook groepmaatskappye,<br />
sluit die volgende in:<br />
• Die finansiële bekostigbaarheid van die <strong>ATKV</strong> se<br />
strategiese plan vir die komende finansiële jaar.<br />
• Evaluering van begrotings vir die komende jaar aan<br />
die hand van volhoubare inkomsteverdienvermoë,<br />
bekostigbaarheid van uitgawes, voldoende kontant<br />
uit bedryf en bestuur van die skuldverhouding en<br />
leningsposisie.<br />
• Handhawing van finansiële reputasie en geloofwaardigheid<br />
met finansiële instellings en ander<br />
belanghebbendes.<br />
• Die vermoë om bedryfsaktiwiteite van die sakedivisie<br />
winsgewend te bedryf.<br />
• Die vermoë om tekorte na aanleiding van kultuuraktiwiteite<br />
te befonds uit surplusse van die<br />
sakedivisie.<br />
• Die vermoë om eksterne finansiering te bekom vir<br />
kapitaalbehoeftes, met spesifieke verwysing na die<br />
suksesvolle onderhandelings vir die finansiering<br />
van die eiendomsontwikkeling van die filiaal,<br />
Majestic, Silver Trading 279 (Edms) Bpk.<br />
• Die effektiewe bestuur van bedryfs- en finansiële<br />
risiko’s.<br />
• Beplande kwantifisering van die risikoregister in<br />
monetêre terme en vergelyking daarvan met die<br />
risikotoleransie, soos goedgekeur deur die <strong>ATKV</strong>direksie.<br />
• Evaluering van vooruitontvange inkomste as aanduiding<br />
dat <strong>ATKV</strong>-produkte steeds in aanvraag bly.<br />
• Verkry bevestiging dat bestaande eenheids- en<br />
bedbesetting op oorde volhoubaar is.<br />
• Doen deurlopende en effektiewe kontantbestuur.<br />
bELASTinG<br />
Die <strong>ATKV</strong> se sakebedrywighede is sedert 1 April<br />
2006 onderworpe aan normale maatskappybelasting,<br />
terwyl alle openbare weldaadsaktiwiteite, wat kultuurbedrywighede<br />
insluit, steeds vrygestel is van normale<br />
belasting. Belastingwetgewing maak dit moontlik dat<br />
die <strong>ATKV</strong>, met sy huidige struktuur, sowel sake- as<br />
kultuuraktiwiteite kan bedryf. Die <strong>ATKV</strong> se stelsels en<br />
rekeningkundige verantwoordingsprosesse is gestruktureer<br />
om te voldoen aan die belastingwetgewing.<br />
GOEDKEuRinG VAn FinAnSiëLE STATE<br />
Die direkteure aanvaar finale verantwoordelikheid vir<br />
die integriteit, objektiwiteit en betroubaarheid van die<br />
finansiële jaarstate en onderskryf die beginsel van<br />
deursigtigheid in finansiële verslagdoening. Die direksie<br />
is tevrede met die doeltreffendheid van die onderskeie<br />
interne beheerstelsels wat deur bestuur ingestel is. Die<br />
eksterne ouditeure is verantwoordelik vir ’n ouditopinie<br />
asook om ’n mening uit te spreek oor die redelikheid<br />
van die state.<br />
Die finansiële state is opgestel op ’n lopendesaakgrondslag<br />
ooreenkomstig Suid-Afrikaanse Standpunte<br />
oor Algemeen Aanvaarde Rekeningkundige Praktyk<br />
soos in ooreenstemming gebring met die Internasionale<br />
26
Finansiële Verslagdoeningstandaarde (IFRS) asook<br />
ingevolge die vereistes van die Maatskappywet<br />
van 1973, soos gewysig, en stem ooreen met die<br />
groep se rekeningkundige rekords en beleid. Die<br />
direkteursverslag, finansiële jaarstate en groepfinansiële<br />
jaarstate is deur die direksie goedgekeur vir<br />
voorlegging aan die algemene jaarvergadering.<br />
GEΪNTEGREERDE VERSLAGDOENING<br />
Die direksie onderskryf die King III kode sowel as die<br />
bepalings en beginsels soos vervat in die “UN Global<br />
Compact” beginsels ten einde te verseker dat gesonde<br />
korporatiewe bestuur ʼn volhoubare besigheid tot gevolg het.<br />
Strategieë ten opsigte van volhoubaarheid is aanvaar<br />
en aksieplanne geïmplementeer. Die vernaamste redes<br />
waarom daar nog nie ten volle aan geïntegreerde<br />
verslagdoening soos in King III vervat, voldoen kan<br />
word nie, is toeskryfbaar aan die volgende:<br />
• Bestuurstelsels om ouditsporing en verslag te kan<br />
doen, is nog onvolledig. Stelsels word deurentyd<br />
ondersoek, getoets en geïmplementeer.<br />
• Die nodige bestuurs- en metingstelsels moet<br />
geïmplementeer en gestandaardiseer word ten<br />
einde volledige en korrekte verslagdoening te<br />
verseker. Voldoende operasionele kapasiteit en<br />
opleiding van personeel word aangespreek om<br />
aanvaarbare kwaliteitstandaarde te handhaaf.<br />
Geïntegreerde verslagdoening word geïmplementeer<br />
en die direksie beplan om die proses oor die volgende<br />
twee jaar te voltooi. Die eerste jaar van geïntegreerde<br />
verslagdoening implementering het gefokus op:<br />
• Die korporatiewe bestuurstruktuur van die organisasie.<br />
Ondersoeke na die bestaande struktuur<br />
en funksionering word op ʼn deurlopende basis<br />
gedoen. Die doelwit is om te verseker dat die<br />
struktuur optimaal funksioneer ten opsigte van die<br />
aanwending van bates en belastingbeplanning.<br />
• Die indiening en registrasie van handleidings in<br />
terme van die PAIA wetgewing.<br />
27 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
ORGAniSATORiESE OORSiG<br />
Die <strong>ATKV</strong> is ʼn maatskappy sonder winsoogmerk met die<br />
doelstelling om Afrikaanse taal en kultuur te bevorder<br />
op ʼn inklusiewe wyse ten einde te help om Suid-Afrika<br />
suksesvol te maak.<br />
Die <strong>ATKV</strong> beskik oor verskeie filiaalmaatskappye wat die<br />
oorhoofse doelstellings van die organisasie ondersteun.<br />
Die filiale sluit onder andere LAPA Uitgewers in, welke<br />
maatskappy ʼn boekuitgewery bedryf en onmisbaar deel<br />
vorm van die nismark uitgewers van Afrikaanse leesstof<br />
in die land.<br />
Voorts beskik die <strong>ATKV</strong> oor verskeie eiendomsfiliale<br />
waarin die <strong>ATKV</strong> volle aandeelhouding het. Die filiale<br />
dien bloot as eiendomsmaatskappye waarop die oorde<br />
bedryf word en bestaan as gevolg van die historiese<br />
aankoop daarvan. Die korporatiewe bestuur van die<br />
filiale word behartig deur uitvoerende direkteure van die<br />
<strong>ATKV</strong>-direksie, aangesien die maatskappye nie op ‘n<br />
daaglikse basis sake bedryf nie.<br />
Die <strong>ATKV</strong> beskik oor ʼn 50,2% belang in Majestic Silver<br />
Trading 279 (Edms) Bpk, welke maatskappy dit ten doel<br />
het om aftreebehuising aangrensend tot <strong>ATKV</strong> Klein-<br />
Kariba te ontwikkel.<br />
Die <strong>ATKV</strong> befonds die Pendoring Reklametoekenningsmaatskappy<br />
aktief ten einde die bevordering van<br />
Afrikaans in die reklamewêreld te verseker.<br />
bEDRYFSKOnTEKS<br />
Die <strong>ATKV</strong> bevind hom hoofsaaklik in die kunste en<br />
vakansiebehuisingsbedrywe.<br />
Die maatskappy bevorder die uitbou van kultuur en die<br />
kunste veral vir diegene met ʼn affiniteit vir die Afrikaanse<br />
taal en kultuur.<br />
Die <strong>ATKV</strong> oorde beywer hulle vir ʼn gesinservaring sonder<br />
weerga. Die oorde ding mee in die selfsorgvakansiekategorie<br />
en bied aan besoekers akkommodasie wat<br />
strek vanaf kampering tot en met luukse wooneenhede.<br />
Die oorde is geografies geleë in die volgende provinsies te
wete Wes-Kaap, Noordwes, Limpopo en KwaZulu-Natal.<br />
Die vakansiebedryf ondervind tans druk vanweë ekonomiese<br />
inperkinge op die besteebare inkomste van<br />
verbruikers. Privaat verbruikersbesteding was in die<br />
4 de kwartaal van 2011, in reële terme, 4,5% hoër as in<br />
die ooreenstemmende tydperk van die vorige jaar, ’n<br />
belowende teken<br />
STRATEGiESE DOELWiTTE, VAARDiGhEDE En<br />
KRiTiESE PRESTASiE-AAnWYSERS<br />
Die <strong>ATKV</strong> stel homself ten doel om die Afrikaanse taal en<br />
kultuur te bevorder aan die hand van sy vier hooffokusse<br />
te wete taal, kunste, gemeenskappe en onderwys.<br />
Die <strong>ATKV</strong> het ʼn kultuurmatriks ontwerp om die impak<br />
van die <strong>ATKV</strong> se verskeie kultuurprojekte te meet aan<br />
die hand van objektiewe sowel as subjektiewe faktore.<br />
Die matriks se eerste populering het plaasgevind aan die<br />
hand van die pasafgelope finansiële jaar se resultate.<br />
AnALiTiESE KOMMEnTAAR<br />
Die <strong>ATKV</strong> se belegging in eiendom word ondersteun<br />
deur ʼn strategiese besluit om nie-optimale bates te<br />
vervreem en/of alternatiewe aanwendings te ondersoek.<br />
Die organisasie bevind hom dus in die posisie van<br />
eienaar, verhuurder en ontwikkelaar.<br />
Die uitbouing van die nie-kern aktiwiteite op oorde<br />
geniet aandag ten einde alternatiewe inkomstestrome<br />
te genereer.<br />
Die <strong>ATKV</strong> se kontantvloei sowel as bateposisie is<br />
gesond, wat dit posisioneer om die belange van sy lede<br />
en ander belanghebbendes te beskerm en te verseker.<br />
Die organisasie is veerkragtig en kan gevolglik die<br />
uitdagings van ʼn stram ekonomie die hoof bied.<br />
Die lojaliteit van die ledebasis dra by tot die bestendigheid<br />
van die <strong>ATKV</strong>.<br />
28
inhouds<br />
finansiële state<br />
opgawe<br />
direkteure se verantwoordelikhede en goedkeuring 31<br />
verklaring van die maatskappysekretaris 32<br />
verslag van die onafhanklike ouditeure 33<br />
direkteursverslag 34<br />
state van finansiële posisie 39<br />
state van omvattende inkomste 40<br />
state van veranderings in ekwiteit 41<br />
state van kontantvloei 43<br />
rekeningkundige beleid 44<br />
notas tot die finansiële state 53
se verantwoordelikhede<br />
en goedkeuring<br />
31 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
direkteure<br />
Die direksie van die maatskappy aanvaar verantwoordelikheid<br />
vir die inhoud, integriteit, objektiwiteit en<br />
betroubaarheid van die groep en die maatskappy<br />
se finansiële state in ooreenstemming met die Suid-<br />
Afrikaanse Standpunte oor Algemeen Aanvaarde<br />
Rekeningkundige Praktyk en op die wyse wat deur<br />
die Maatskappywet van Suid-Afrika, vereis word.<br />
Voldoende rekeningkundige rekords is gehou en die<br />
direksie onderskryf die beginsel van deursigtigheid in<br />
finansiële verslagdoening. Die verantwoordelikheid vir<br />
die voorbereiding, aanbieding en toepaslike interne<br />
beheerprosedures ter finalisering van die finansiële<br />
state wat vry is van wesenlike wanvoorstelling, hetsy<br />
deur bedrog of foute, is aan bestuur gedelegeer.<br />
Die eksterne ouditeure is verantwoordelik daarvoor om<br />
‘n onafhanklike mening oor die redelike aanbieding van<br />
die finansiële state uit te spreek.<br />
Die ouditkomitee het bevestig dat doeltreffende interne<br />
beheer- en risikobestuurstelsels in stand gehou word.<br />
Daar was gedurende die tydperk geen onderbrekings<br />
in die funksionering van die interne finansiële<br />
beheerstelsels wat ‘n wesenlike uitwerking op die groep<br />
se finansiële state gehad het nie. Die direksie is tevrede<br />
dat die finansiële state die finansiële posisie, die resultate<br />
van bedrywighede en kontantvloei van die <strong>ATKV</strong><br />
maatskappy en filiale (<strong>ATKV</strong>-groep), in ooreenstemming<br />
met die Suid-Afrikaanse Standpunte oor Algemeen<br />
Aanvaarde Rekeningkundige Praktyk, redelik weergee<br />
en gegrond is op toepaslike rekeningkundige beleid wat<br />
konsekwent toegepas en ondersteun word deur redelike<br />
en omsigtige oordeel.<br />
Die direksie is van mening dat die groep finansieel<br />
gesond is en as lopende saak bedryf word. Die<br />
finansiële state wat op bladsye 34 tot 69 uiteengesit<br />
word, is gevolglik op hierdie grondslag voorberei. Die<br />
finansiële state is op 21 April 2012 deur die direkteure<br />
goedgekeur en namens hulle onderteken deur:<br />
Mnr. J.b. van Schoor Mnr. A. Redelinghuis Mnr. J.D. Gouws Mnr. h. bekker<br />
Nie-uitvoerende direkteur en<br />
voorsitter: direksie<br />
Nie-uitvoerende direkteur en<br />
voorsitter: ouditkomitee<br />
Besturende direkteur: <strong>ATKV</strong>groep<br />
Finansiële direkteur
verklaring<br />
van die<br />
maatskappysekretaris<br />
In my hoedanigheid as maatskappysekretaris sertifiseer<br />
ek hiermee ingevolge die Maatskappywet van Suid-<br />
Afrika, dat die maatskappy vir die jaar geëindig 29<br />
Februarie 2012 sodanige verslae as wat ingevolge<br />
Me. D.S. brits<br />
Maatskappysekretaris<br />
21 April 2012<br />
die Maatskappywet van Suid-Afrika vereis word by<br />
die Registrateur van Maatskappye ingedien het en dat<br />
sodanige verslae, na die beste van my kennis en wete,<br />
waar, korrek en bygewerk is.<br />
32
VERSLAG VAn DiE OnAFhAnKLiKE OuDiTEuRE<br />
Aan die lede van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging MSW<br />
Ons het die finansiële state van die Afrikaanse Taal- en<br />
Kultuurvereniging MSW en filiaalmaatskappye geoudit.<br />
Hierdie finansiële state, soos uiteengesit op bladsye 34<br />
tot 69, bestaan uit die direkteursverslag, die state van<br />
finansiële posisie soos op 29 Februarie 2012, die state<br />
van omvattende inkomste, die state van veranderings<br />
in fondse en reserwes en state van kontantvloei vir die<br />
jaar wat op daardie datum geëindig het, ‘n opsomming<br />
van beduidende rekeningkundige beleid en ander<br />
verduidelikende notas.<br />
Direkteure se verantwoordelikheid vir die<br />
finansiële state<br />
Die maatskappy se direkteure is verantwoordelik vir die<br />
opstel en redelike voorstelling van hierdie finansiële<br />
state ooreenkomstig die Suid-Afrikaanse Standpunte<br />
oor Algemeen Aanvaarde Rekeningkundige Praktyk<br />
en op die wyse wat deur die Maatskappywet van Suid-<br />
Afrika, vereis word. Die direksie is ook verantwoordelik<br />
vir sodanige interne beheer as wat die direksie nodig<br />
sou ag, in die voorbereiding van finansiële state wat vry<br />
is van wesenlike wanvoorstelling, hetsy weens bedrog<br />
of foute, sowel as die instandhouding van ‘n effektiewe<br />
stelsel vir risikobestuur.<br />
Ouditeure se verantwoordelikheid<br />
Dit is ons verantwoordelikheid om op grond van<br />
ons oudit ‘n mening oor hierdie finansiële state uit te<br />
spreek. Ons het ons oudit ooreenkomstig internasionale<br />
ouditstandaarde uitgevoer. Hierdie standaarde vereis<br />
dat ons ook voldoen aan etiese vereistes en die oudit<br />
beplan en uitvoer om redelike gerusstelling te verkry dat<br />
die finansiële state vry is van wesenlike wanvoorstelling.<br />
‘n Oudit behels die uitvoer van prosedures om<br />
ouditbewyse te verkry oor die bedrae en die<br />
openbaarmaking daarvan in die finansiële state.<br />
Die prosedures wat geselekteer word, hang af van<br />
33 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
die ouditeure se oordeel, insluitend die beoordeling<br />
van die risiko’s vir wesenlike wanvoorstelling van<br />
die finansiële state, hetsy weens bedrog of foute.<br />
Tydens hierdie risikobeoordeling oorweeg die ouditeur<br />
interne beheerstelsels relevant tot die opstel en<br />
redelike voorstelling van die finansiële state ten einde<br />
ouditprosedures te ontwerp wat in die omstandighede<br />
toepaslik is. Ons het egter nie ten doel om ‘n mening uit<br />
te spreek oor die effektiwiteit van die entiteit se interne<br />
beheerstelsels in die algemeen nie. ‘n Oudit sluit ook ‘n<br />
evaluering van die toepaslikheid van rekeningkundige<br />
beleid wat gebruik is en die redelikheid van<br />
rekeningkundige ramings wat deur die direkteure<br />
gemaak is in, asook ‘n evaluering van die algehele<br />
voorstelling van die finansiële state.<br />
Ons is van mening dat die ouditbewyse wat ons verkry<br />
het, toereikend en toepaslik is om ‘n grondslag vir ons<br />
ouditmening te bied.<br />
Mening<br />
Na ons mening is die finansiële state van die maatskappy<br />
en die groep in alle wesenlike opsigte ‘n redelike<br />
aanbieding van die finansiële posisie van die Afrikaanse<br />
Taal- en Kultuurvereniging MSW en filiaalmaatskappye<br />
op 29 Februarie 2012, en van die groep se finansiële<br />
prestasie en kontantvloei vir die jaar wat op daardie<br />
datum geëindig het ooreenkomstig die Suid-Afrikaanse<br />
Standpunte oor Algemeen Aanvaarde Rekeningkundige<br />
Praktyk en op die wyse wat deur die Maatskappywet<br />
van Suid-Afrika vereis word.<br />
KPMG ingelyf<br />
Direkteur: C. Erasmus<br />
Geoktrooieerde rekenmeester (SA)<br />
Geregistreerde ouditeur<br />
21 April 2012
direkteursverslag<br />
Aan die lede van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging MSW<br />
Geagte lede<br />
Die finansiële state van die groep en maatskappy vir die jaar geëindig 29 Februarie 2012 word vir goedkeuring aan u<br />
voorgelê. Hieronder volg ‘n algemene oorsig van die resultate en bedrywighede van die groep vir die afgelope tydperk.<br />
1. Aard van bedrywighede<br />
Die maatskappy is ‘n kultuurorganisasie wat Afrikaanse taal en kultuur op ‘n kreatiewe en inklusiewe wyse bedryf. Die<br />
maatskappy verskaf verskeie voordele aan sy lede en bied ook vakansieverblyf en ontspanning aan by sewe oorde.<br />
Filiaalbedrywighede sluit eiendomsontwikkeling, verhuring van eiendom asook die bedryf van ‘n uitgewery in.<br />
2. Finansiële resultate<br />
Die groep en maatskappy se stand van sake asook bedryfsresultate en kontantvloei vir die jaar word volledig<br />
uiteengesit in die aangehegte finansiële state.<br />
3. Gebeure ná die datum van verslagdoening<br />
Majestic Silver Trading 279 (Edms) Bpk (hierna genoem Majestic) het op 19 Maart 2012 goedkeuring vanaf die<br />
toepaslike owerheid verkry om met eiendomsontwikkeling voort te gaan, onderhewig aan enkele voorwaardes. Die<br />
direkteure is van mening dat die maatskappy in staat is om die voorwaardes na te kom en dat daar in die nabye<br />
toekoms met ontwikkeling en bemarking voortgegaan sal kan word.<br />
Majestic het koopooreenkomste gesluit waarvolgens eiendom, onderhewig aan enkele opskortende<br />
voorwaardes, na verkryging van ontwikkelingsregte, aangekoop sal word teen ‘n ooreengekome waarde van<br />
R8,550 miljoen (2011: R6,950 miljoen). Die aandeelhouers het onderneem om hierdie aankope te befonds deur<br />
aandeelhouersfondse. Die lewering van waarborge aan die verkoper is onderhewig aan opskortende voorwaardes<br />
wat eers in die toekoms bevestig kan word. Indien onsekerhede rakende die beskikbaarstelling van voldoende<br />
befondsing of waarborge deur die aandeelhouers ter aankoop van die grond ontstaan, kan dit ‘n invloed hê op die<br />
infasering van die ontwikkelingsprojek en die afhandeling daarvan.<br />
34
4. Eiendom, masjinerie en toerusting, asook ontasbare bates en niebedryfsbates gehou vir verkoop<br />
35 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Ander verkrygings 28,351 31,167 24,419 28,237<br />
Opbrengs met verkope 1,298 9,563 1,288 9,417<br />
Die netto opbrengs met verkope van eiendom, masjinerie en toerusting, asook ontasbare bates en niebedryfsbates<br />
gehou vir verkoop, verteenwoordig hoofsaaklik die opbrengs van 7 (28 Februarie 2011: 50) Mossgas-erwe wat<br />
gedurende die huidige finansiële jaar verkoop is.<br />
5. Kultuuraktiwiteite<br />
Ingesluit in die state van omvattende inkomste is die volgende bedrae wat aan kultuuraktiwiteite bestee is:<br />
Projekte en jeugontwikkeling 24,332 20,799 24,332 20,799<br />
Tydskrifte en taaldiens 5,269 4,990 5,269 4,990<br />
Takke en ledesake 16,660 15,232 16,660 15,232<br />
AbbAsorg 1,175 1,039 1,175 1,039<br />
Hartenbos-museum 267 220 267 220<br />
Oorhoofse koste: kultuurdienste 3,179 2,422 3,179 2,422<br />
Oorhoofse koste: ondersteuningsdienste 5,375 4,467 5,375 4,467<br />
56,257 49,169 56,257 49,169<br />
6. belasting<br />
Vanweë die aard van die inkomstebelastingwetgewing, soos dit betrekking het op die aktiwiteite van openbare<br />
weldaadsorganisasies en die vertolking daarvan deur die maatskappy, word oordeel geverg om die voorsiening vir<br />
inkomstebelasting te bepaal. Die maatskappy erken belasting vir die verwagte belastingaanspreeklikheid op grond<br />
van die vertolking van sodanige wetgewing en riglyne wat uitgereik is deur die Suid-Afrikaanse Inkomstediens.<br />
Indien die belastingaanslag verskil van die bedrae wat aanvanklik erken is, sal sodanige verskille in die toepaslike<br />
jaar of in die jaar waarin die aanslag ontvang word, in die finansiële state aangepas word.<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
7. Filiaalmaatskappye<br />
DiREKTE FiLiALE<br />
Maatskappy<br />
2012<br />
Maatskappy<br />
2011<br />
<strong>ATKV</strong>-Buffelspoort Eiendomme (Edms) Bpk<br />
- Uitgereikte aandelekapitaal R100 R100<br />
Belang van houermaatskappy<br />
- Persentasie 100% 100%<br />
- Hoeveelheid aandele 100 100<br />
<strong>ATKV</strong>-Toerklub Bpk<br />
- Uitgereikte aandelekapitaal R200,000 R200,000<br />
Belang van houermaatskappy<br />
- Persentasie 100% 100%<br />
- Hoeveelheid aandele 400,000 400,000<br />
<strong>ATKV</strong>-Goudini Eiendomme (Edms) Bpk<br />
- Uitgereikte aandelekapitaal R100 R100<br />
Belang van houermaatskappy<br />
- Persentasie 100% 100%<br />
- Hoeveelheid aandele 100 100<br />
D.H. van der Walt Beleggings (Edms) Bpk<br />
- Uitgereikte aandelekapitaal R1,000 R1,000<br />
Belang van houermaatskappy<br />
- Persentasie 100% 100%<br />
- Hoeveelheid aandele 1,000 1,000<br />
Majestic Silver Trading 279 (Edms) Bpk<br />
- Uitgereikte aandelekapitaal R1,000 R1,000<br />
Belang van houermaatskappy<br />
- Persentasie 50.2% 50%<br />
- Hoeveelheid aandele 502 500<br />
inDiREKTE FiLiALE<br />
LAPA Uitgewers (Edms) Bpk<br />
- Uitgereikte aandelekapitaal R10,000 R10,000<br />
Belang van houermaatskappy<br />
- Persentasie 100% 100%<br />
- Hoeveelheid aandele 5,000 5,000<br />
Rosrae (Edms) Bpk<br />
- Uitgereikte aandelekapitaal R150 R150<br />
Belang van houermaatskappy<br />
- Persentasie 100% 100%<br />
- Hoeveelheid aandele 150 150<br />
Die filiale se tekort tot die groep se omvattende inkomste vir die jaar beloop R0,456 miljoen (2011 tekort - R0,505<br />
miljoen). Verdere inligting met betrekking tot die filiale word in nota 5, 6, 24 en 27 tot die finansiële state verstrek.<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
direkteurs<br />
verslag (vervolg)<br />
36
8. Direkteure<br />
Die maatskappy se direkteure gedurende die jaar en tot die datum van dié verslag is soos volg:<br />
Verkose nie-uitvoerende direkteure bewegings gedurende die tydperk en termyne<br />
Mnr. J.B. van Schoor Verkies in Mei 2011 vir ‘n termyn van 3 jaar (as voorsitter vir 1 jaar).<br />
Mnr. A. Redelinghuis Verkies in Junie 2010 vir ‘n termyn van 3 jaar (verkies in Mei 2011 as<br />
visevoorsitter vir 1 jaar).<br />
Mnr. H. Bailey Verkies in Junie 2010 vir ‘n termyn van 2 jaar.<br />
Mnr. M.J. Jacobs Verkies in Augustus 2009 vir ‘n termyn van 3 jaar.<br />
Mnr. I.A. Kotze Verkies in Mei 2011 vir ‘n termyn van 3 jaar.<br />
Adv. T.J. Kruger Verkies in Augustus 2009 vir ‘n termyn van 3 jaar.<br />
Mnr. E.A. Potgieter Verkies in Augustus 2009 vir ‘n termyn van 3 jaar.<br />
Mnr. N.J. Ras Verkies in Mei 2011 vir ‘n termyn van 3 jaar.<br />
Adv. H.H. Strauss Verkies in Mei 2011 vir ‘n termyn van 3 jaar.<br />
Mnr. M.N. van der Westhuyzen Verkies in Junie 2010 vir ‘n termyn van 3 jaar.<br />
Prof. M.M. Verhoef Verkies in Junie 2010 vir ‘n termyn van 3 jaar.<br />
Gekoöpteerde nie-uitvoerende direkteure<br />
Prof. E.L. van Harte Gekoöpteer in Augustus 2010 vir ‘n termyn van 3 jaar.<br />
Mnr. C.O. van der Rheede Gekoöpteer in Augustus 2010 vir ‘n termyn van 2 jaar.<br />
uitvoerende direkteure<br />
Mnr. J.D. Gouws Besturende direkteur: <strong>ATKV</strong>-groep<br />
Mnr. H. Bekker Finansiële direkteur<br />
Mnr. S.W. Cilliers Uitvoerende direkteur: sake<br />
Dr. D.J. Titus Uitvoerende direkteur: kultuur<br />
Geen kontrakte is gedurende die tydperk aangegaan waarby direkteure ‘n belang gehad het nie.<br />
9. Sekretaris<br />
Die maatskappy se sekretaris is me. D.S. Brits wat by die volgende adres werksaam is:<br />
Besigheidsadres van die hoofkantoor <strong>ATKV</strong>-gebou<br />
Surreylaan 348<br />
Randburg<br />
2194<br />
Posadres van die hoofkantoor Posbus 4586<br />
Randburg<br />
2125<br />
37 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012
10. Ouditeure<br />
KPMG Ingelyf<br />
11. Voorwaardelike aanspreeklikhede<br />
Negester Ontwikkeling<br />
direkteurs<br />
verslag (vervolg)<br />
Majestic Silver Trading 279 (Edms.) Bpk. (hierna genoem Majestic), ‘n maatskappy waarin die <strong>ATKV</strong> ‘n 50.2% (28<br />
Februarie 2011: 50%) belang het, het aansoeke ingedien by die toepaslike owerhede ten einde toestemming te<br />
verkry vir eiendomsontwikkeling in die buitestedelike gebied van Bela-Bela in die Limpopoprovinsie. Voldoende<br />
voorsiening is reeds vir die aanspreeklikhede in die finansiële state gemaak indien die aansoekproses onsuksesvol<br />
is. Die direksie, op grond van professionele advies, is van mening dat die nodige goedkeurings wel binne die<br />
afsienbare toekoms verkry sal word en het derhalwe die nodige planne hiervoor in plek gestel. Sodra goedkeuring<br />
verkry word, sal ontwikkeling in fases plaasvind. Kontraktering in hierdie verband het enkele voorwaardelike<br />
aanspreeklikhede tot gevolg en hou ook bepaalde risiko’s vir Majestic in.<br />
• Ontwikkelingskontrakte ten bedrae van R4,6 miljoen (2011: R3,2 miljoen) wat onderhewig is aan sekere<br />
opskortende voorwaardes, waarvan R1,2 miljoen (2011: R1,1 miljoen) reeds voorsien of vereffen is, is met<br />
verskeie partye gesluit om tydige nakoming van goedkeuringsvoorwaardes te verseker. Die realisering, al dan<br />
nie, van hierdie aanspreeklikhede is onderhewig aan onsekerhede wat verband hou met die finalisering van die<br />
goedkeuringsproses en -voorwaardes. Die aandeelhouers het onderneem om hierdie kontrakverpligtinge self<br />
te befonds indien dit sou realiseer en tot tyd en wyl Majestic nog nie die nodige eksterne finansiering aangevra<br />
het nie.<br />
• Die beskikbaarstelling van waterbronne en rioleringsnetwerke aan Majestic is onderhewig daaraan dat die<br />
<strong>ATKV</strong> sekere kapitaalinvesterings van ongeveer R5 miljoen sal moet aanbring aan die <strong>ATKV</strong> se infrastruktuur,<br />
waartoe die <strong>ATKV</strong> se direksie reeds voorwaardelik toegestem het. Onderhandelings moet nog gefinaliseer<br />
word tussen Majestic en die <strong>ATKV</strong> om gebruiksregte te bekom en serwitute te registreer op hierdie waterbronne<br />
en rioleringsnetwerke. Onsekerhede rakende die afhandeling van hierdie kapitaalprojek deur die <strong>ATKV</strong>, asook<br />
die uiteindelike kontrakvoorwaardes met die <strong>ATKV</strong>, kan moontlike aanpassings in die ontwikkelingsprojek<br />
noodsaak.<br />
• Ná voltooiing van die aanvanklike goedkeuringsfase sal bykomende finansieringsbronne, wat na raming<br />
ongeveer R133 miljoen vir die totale ontwikkelingsprojek sal beloop, verkry moet word. Die beoogde<br />
ontwikkelingsprojek sal in fases deurgevoer word, waarvan die eerste fase wat na raming R53 miljoen sal<br />
beloop, in die volgende finansiële jaar sal afskop. Die finansieringsmodel word gebaseer op die suksesvolle<br />
voorafverkoop van minstens 84% van die beskikbare erwe van die eerste fase, waarna Majestic sal kwalifiseer<br />
vir genoegsame eksterne finansiering vanaf erkende finansiële instellings. Die aandeelhouers het onderneem<br />
om waar nodig die verlange aandeelhouersbydraes en/of -waarborge hiervoor te verskaf, soos vereis deur<br />
die finansiële instellings. Die verkryging van voldoende befondsing, asook die voldoening aan gestelde kriteria<br />
deur die finansiële instellings, kan ‘n invloed hê op die infasering van die ontwikkelingsprojek en die afhandeling<br />
daarvan.<br />
38
state<br />
van finansiële posisie<br />
soos op 29 Februarie 2012<br />
39 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Nota<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
bATES<br />
niebedryfsbates<br />
Eiendom, masjinerie en toerusting 3 244,280 230,974 187,120 189,057<br />
Ontasbare bates 4 314 220 263 152<br />
Beleggings in groepmaatskappye 5 - - 211 211<br />
Lenings aan filiale 6 - - 77,157 60,111<br />
Ander finansiële bates 7 10,010 9,879 10,010 9,879<br />
Uitgestelde belasting 8 294 264 - -<br />
254,898 241,337 274,761 259,410<br />
bedryfsbates<br />
Voorraad 9 16,559 16,260 5,214 4,909<br />
Lopende belasting ontvangbaar 77 - - -<br />
Handels- en ander ontvangbare rekeninge 17,326 13,578 7,893 6,996<br />
Kontant en kontantekwivalente 10 7,894 7,780 6,758 6,252<br />
41,856 37,618 19,865 18,157<br />
Niebedryfsbates gehou vir verkoop 11 2,658 2,846 2,658 2,846<br />
TOTALE bATES 299,412 281,801 297,284 280,413<br />
FOnDSE, RESERWES En LASTE<br />
FOnDSE En RESERWES<br />
Ekwiteit toeskryfbaar aan houermaatskappy<br />
Reserwes 95,536 94,459 94,741 93,664<br />
Opgelope fondse 67,693 61,320 76,543 68,537<br />
163,229 155,779 171,284 162,201<br />
Niebeherende belang (616) - - -<br />
162,613 155,779 171,284 162,201<br />
LASTE<br />
niebedryfslaste<br />
Finansiële aanspreeklikhede 12 51,035 29,994 51,035 29,994<br />
Aftreevoordeelverpligting 13 1,778 2,191 1,778 2,191<br />
Uitgestelde belasting 8 3,273 6,362 3,273 6,362<br />
56,086 38,547 56,086 38,547<br />
bedryfslaste<br />
Finansiële aanspreeklikhede 12 4,474 4,358 4,474 4,358<br />
Lopende belasting betaalbaar 11,460 8,870 11,460 8,545<br />
Handels- en ander betaalbare rekeninge 20,298 16,899 10,868 10,120<br />
Aftreevoordeelverpligting 13 410 364 410 364<br />
Voorsienings 14 12,731 8,078 12,023 7,400<br />
Lenings 15 603 - - -<br />
Vooruitontvangde inkomste 25,223 24,006 25,165 23,978<br />
Bankoortrekking 10 5,514 24,900 5,514 24,900<br />
80,713 87,475 69,914 79,665<br />
TOTALE LASTE 136,799 126,022 126,000 118,212<br />
TOTALE FOnDSE, RESERWES En LASTE 299,412 281,801 297,284 280,413<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
state<br />
van omvattende inkomste<br />
vir die jaar geëindig 29 Februarie 2012<br />
Nota<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Inkomste 265,589 221,007 223,237 187,428<br />
Koste van verkope (57,059) (41,250) (34,110) (24,506)<br />
netto handelsinkomste 16 208,530 179,757 189,127 162,922<br />
Ander inkomste 17/19 68,273 65,160 67,572 64,817<br />
Uitgawes 18/19 (264,268) (224,889) (249,190) (212,801)<br />
Surplus vir die tydperk voor beleggingsinkomste<br />
en finansieringskoste 19 12,535 20,028 7,509 14,938<br />
Beleggingsinkomste 19 678 633 7,457 6,818<br />
Finansieringskoste 19 (5,434) (4,900) (5,426) (4,900)<br />
Surplus voor belasting 7,779 15,761 9,540 16,856<br />
Belasting 20 (391) (1,474) (457) (1,509)<br />
Surplus vir die jaar 7,388 14,287 9,083 15,347<br />
Ander omvattende inkomste - - - -<br />
Totale omvattende inkomste 7,388 14,287 9,083 15,347<br />
Surplus toeskryfbaar aan<br />
Eienaars van die houermaatskappy 7,450 14,287 9,083 15,347<br />
Niebeherende belanghouers (62) - - -<br />
7,388 14,287 9,083 15,347<br />
Totale omvattende inkomste toeskryfbaar aan<br />
Eienaars van die houermaatskappy 7,450 14,287 9,083 15,347<br />
Niebeherende belanghouers (62) - - -<br />
7,388 14,287 9,083 15,347<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
40
state<br />
van veranderings in ekwiteit<br />
vir die jaar geëindig 29 Februarie 2012<br />
GROEP<br />
41 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Algemene<br />
reserwe<br />
R ‘000<br />
Takfonds-<br />
reserwe<br />
R ‘000<br />
Kapitaal-<br />
reserwe<br />
R ‘000<br />
Studielenings-<br />
en<br />
skoolhulp-<br />
fonds<br />
R ‘000<br />
Opgelope<br />
fondse<br />
R ‘000<br />
Totaal<br />
toeskryfbaar<br />
aan ekwiteits-<br />
houers van<br />
die groep<br />
R ‘000<br />
Niebeherende<br />
belang<br />
R ‘000<br />
Totale<br />
ekwiteit<br />
R ‘000<br />
Saldo op 1 April 2010 14,357 1,847 52,498 17,480 55,310 141,492 - 141,492<br />
Verandering in ekwiteit<br />
Totale omvattende inkomste vir die<br />
tydperk - - - - 14,287 14,287 - 14,287<br />
Surplus met realisasie van vaste<br />
eiendom - - 8,064 - (8,064) - - -<br />
Oordrag van takke se netto surplus<br />
vir die tydperk na takfondsreserwe - 213 - - (213) - - -<br />
Totale veranderings - 213 8,064 - 6,010 14,287 - 14,287<br />
Saldo op 1 Maart 2011 14,357 2,060 60,562 17,480 61,320 155,779 - 155,779<br />
Verandering in ekwiteit<br />
Totale omvattende inkomste vir die jaar - - - - 7,450 7,450 (62) 7,388<br />
Surplus met realisasie van vaste<br />
eiendom - - 1,032 - (1,032) - - -<br />
Oordrag van takke se netto surplus<br />
vir die tydperk na takfondsreserwe - 45 - - (45) - - -<br />
Opgelope verlies voor verkryging<br />
van filiaal - - - - - - (554) (554)<br />
Totale veranderings - 45 1,032 - 6,373 7,450 (616) 6,834<br />
Saldo op 29 Februarie 2012 14,357 2,105 61,594 17,480 67,693 163,229 (616) 162,613<br />
Opsomming van die groep se fondse en reserwes<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Algemene reserwe 14,357 14,357<br />
Takfondsreserwe 2,105 2,060<br />
Kapitaalreserwe 61,594 60,562<br />
Studielenings- en skoolhulpfonds 17,480 17,480<br />
Subtotaal 95,536 94,459<br />
Opgelope fondse 67,693 61,320<br />
163,229 155,779<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
state<br />
van veranderings in ekwiteit<br />
vir die jaar geëindig 29 Februarie 2012<br />
Algemene<br />
reserwe<br />
R ‘000<br />
Takfonds-<br />
reserwe<br />
R ‘000<br />
Kapitaal-<br />
reserwe<br />
R ‘000<br />
Studielenings-<br />
en<br />
skoolhulp-<br />
fonds<br />
R ‘000<br />
Opgelope<br />
fondse<br />
R ‘000<br />
Totale<br />
ekwiteit<br />
R ‘000<br />
MAATSKAPPY<br />
Saldo op 1 April 2010<br />
Verandering in ekwiteit<br />
13,562 1,847 52,498 17,480 61,467 146,854<br />
Totale omvattende inkomste vir die tydperk - - - - 15,347 15,347<br />
Surplus met realisasie van vaste eiendom<br />
Oordrag van takke se netto surplus vir die tydperk na<br />
- - 8,064 - (8,064) -<br />
takfondsreserwe - 213 - - (213) -<br />
Totale veranderings - 213 8,064 - 7,070 15,347<br />
Saldo op 1 Maart 2011<br />
Verandering in ekwiteit<br />
13,562 2,060 60,562 17,480 68,537 162,201<br />
Totale omvattende inkomste vir die jaar - - - - 9,083 9,083<br />
Surplus met realisasie van vaste eiendom<br />
Oordrag van takke se netto surplus vir die tydperk na<br />
- - 1,032 - (1,032) -<br />
takfondsreserwe - 45 - - (45) -<br />
Totale veranderings - 45 1,032 - 8,006 9,083<br />
Saldo op 29 Februarie 2012 13,562 2,105 61,594 17,480 76,543 171,284<br />
Opsomming van die maatskappy se fondse en reserwes<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Algemene reserwe 13,562 13,562<br />
Takfondsreserwe 2,105 2,060<br />
Kapitaalreserwe 61,594 60,562<br />
Studielenings- en skoolhulpfonds 17,480 17,480<br />
Subtotaal 94,741 93,664<br />
Opgelope fondse 76,543 68,537<br />
TOTAAL 171,284 162,201<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
42
state<br />
van kontantvloei<br />
vir die jaar geëindig 29 Februarie 2012<br />
43 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Nota<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Kontantvloei uit bedryfsaktiwiteite<br />
Kontantontvangste van klante 328,730 247,476 288,693 231,019<br />
Kontant betaal aan verskaffers en werknemers (297,499) (224,191) (251,050) (213,823)<br />
Kontant gegenereer deur bedrywighede 21 31,231 23,285 37,643 17,196<br />
Beleggingsinkomste 678 633 7,457 6,818<br />
Finansieringskoste (5,434) (4,900) (5,426) (4,900)<br />
Belasting betaal 22 (997) (2,635) (631) (2,638)<br />
netto kontant uit bedryfsaktiwiteite 25,478 16,383 39,043 16,476<br />
Kontantvloei uit beleggingsaktiwiteite<br />
Verkryging van eiendom, masjinerie en toerusting<br />
Opbrengs met verkoop van eiendom, masjinerie en<br />
toerusting, asook ontasbare bates en niebedryfsbates<br />
3 (27,961) (31,112) (24,057) (28,218)<br />
gehou vir verkoop 28 1,298 9,563 1,288 9,417<br />
Verkryging van ontasbare bates 4 (390) (55) (362) (19)<br />
Afname/(Toename) in lenings aan groepmaatskappye - 20 (17,046) (2,931)<br />
(Toename)/Afname in studieleningsfondsdebiteure 7 (131) 1,993 (131) 1,993<br />
netto kontant uit beleggingsaktiwiteite (27,184) (19,591) (40,308) (19,758)<br />
Kontantvloei uit finansieringsaktiwiteite<br />
Toename/(Afname) in finansiële aanspreeklikhede 12 21,157 (5,710) 21,157 (5,710)<br />
Beweging in lenings 49 - - -<br />
Netto kontant uit finansieringsaktiwiteite 21,206 (5,710) 21,157 (5,710)<br />
Totale kontantbeweging vir die tydperk 19,500 (8,918) 19,892 (8,992)<br />
Kontant aan die begin van die tydperk<br />
Totale kontant en kontantekwivalente aan die<br />
(17,120) (8,202) (18,648) (9,656)<br />
einde van die tydperk 10 2,380 (17,120) 1,244 (18,648)<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
ekeningkundige<br />
beleid<br />
1. AAnbiEDinG VAn FinAnSiëLE STATE<br />
Die finansiële state is ooreenkomstig Suid-Afrikaanse Standpunte oor Algemeen Aanvaarde Rekeningkundige Praktyk<br />
en die Maatskappywet van Suid-Afrika opgestel. Die finansiële state is op die historiesekostegrondslag opgestel.<br />
Die rekeningkundige beleid is konsekwent toegepas op alle verslagdoeningsperiodes waarvan die vernaamste<br />
rekeningkundige beleidsaspekte vervolgens uiteengesit word:<br />
1.1 Wesenlike ramings<br />
Die voorbereiding van finansiële state noodsaak die gebruik van ramings, aannames en oordeel ten opsigte van<br />
sekere items. Die belangrikste items wat aan die toepassing van ramings, aannames en oordeel onderhewig is,<br />
sluit in:<br />
Waardedaling op bates<br />
‘n Beoordeling deur bestuur op ‘n kontantgenererende eenheidsvlak vir eiendom, masjinerie en toerusting, asook<br />
individuele beoordelings van finansiële bates word op ‘n jaarlikse grondslag gedoen, gebaseer op tegniese,<br />
ekonomiese en besigheidsomstandighede soos toepaslik vir die onderneming.<br />
bruikbare lewensduur en reswaarde van tasbare bates<br />
Bruikbare lewensduur en reswaarde van tasbare bates is die beraamde bruikbare lewensduurtes soos dit in waardeverminderings<br />
verreken word. Hierdie koerse en reswaardes van die bates, soos vervat in die kapitaalbeleid, word<br />
jaarliks deur bestuur hersien nadat vooruitgeskatte kommersiële en ekonomiese realiteite in ag geneem is en deur<br />
gebruik te maak van normbepaling van die rekeningkundige hantering met vergelykbare entiteite.<br />
Reswaarde<br />
Die direkteure beoordeel die reswaarde van vaste en ontasbare bates (uitgesluit voertuie) as onbeduidend en dit<br />
word dus nie in berekening gebring by die depresieerbare bedrag nie. Die reswaarde vir voertuie word op 20% van<br />
die kosprys veronderstel.<br />
bestuursoordeel<br />
Met die voorbereiding van die finansiële state word sekere ramings en veronderstellings gemaak wat die finansiële state<br />
en openbaarmakings mag affekteer. Die gebruik van beskikbare inligting en toepassing van bestuursoordeel is inherent<br />
aanwesig. Gevolglik kan toekomstige resultate wesenlik verskil van ramings. Ramings en veronderstellings word jaarliks<br />
hersien en enige aanpassings wat hieruit mag voortvloei word dan erken wanneer die ramings gedoen word.<br />
44
1.2 Eiendom, masjinerie en toerusting, asook ontasbare bates<br />
Eiendom, masjinerie en toerusting word teen hul gedepresieerde kospryse getoon ná voorsiening vir waardedaling<br />
of herwaardasie soos toepaslik. Waardevermindering word op die reguitlyngrondslag voorsien met inagneming van<br />
die oorblywende waarde en verwagte bruikbare lewensduur van die bates. Waardevermindering is die sistematiese<br />
toewysing van die depresieerbare bedrag van die bate oor sy bruikbare lewensduur ooreenkomstig die basis waarop<br />
toekomstige ekonomiese voordele uit die bate realiseer. Indien die reswaarde gelyk aan of groter as die drawaarde<br />
is, word geen waardevermindering voorsien nie. Die reswaarde en verwagte bruikbare lewensduur van die bates<br />
word op elke jaareinde hersien en, waar nodig, aangepas. Geen waardevermindering word op grond afgeskryf nie.<br />
In gevalle waar filiale beleggingseiendomme besit, word die eiendomme in die filiale se state teen geherwaardeerde<br />
waardes getoon. In die groepstate word hierdie herwaardasies uitgeskakel aangesien die eiendomme geag word<br />
om eienaarsgeokkupeerd te wees en word getoon teen gedepresieerde kospryse.<br />
Rekenaarsagteware word geklassifiseer as ontasbare bates ingevolge IAS 38. Waar rekenaarsagteware onder<br />
lisensievoorwaardes gebruik word, word die aanvanklike aankoopkoste, asook weergawe opdaterings se koste oor<br />
twee jaar afgeskryf. Lisensiegelde vir jaarlikse gebruiksreg word afgeskryf in die jaar waarin dit betaal word.<br />
Waar beduidende gedeeltes van ‘n bate op verskillende bruikbare lewensduurtes dui, word dit as afsonderlike<br />
komponente (beduidende gedeeltes) van sodanige bates erken. Kospryse sluit koste in wat regstreeks op die<br />
verkryging van eiendom, masjinerie en toerusting betrekking het, asook enige koste wat daarna aangegaan is<br />
indien dit waarskynlik is dat toekomstige ekonomiese voordele verbonde aan die bateklas die groep sal toeval<br />
en die koste betroubaar gemeet kan word. Alle ander koste word in die staat van omvattende inkomste verreken<br />
wanneer dit aangegaan word.<br />
Kapitaalprojekte wat oor ‘n periode van langer as ‘n jaar strek, word as ‘n bate erken wanneer redelike sekerheid<br />
bestaan dat toekomstige ekonomiese voordele na die groep sal vloei. Geen waardevermindering word op hierdie<br />
projekte voorsien nie totdat sodanige projek voltooi is en die bates in gebruik geneem word.<br />
Waardevermindering word voorsien op alle bates, uitgesluit grond, ten einde die kosprys, minus die reswaarde, op<br />
‘n reguitlyngrondslag oor hul bruikbare nutsduurtes af te skryf oor die volgende periodes:<br />
bateklas Gemiddelde nutsduur<br />
Geboue en diensnetwerke 50 jaar<br />
Houthuise 15 jaar<br />
Tenthuise 10 jaar<br />
Voertuie, meubels en vaste toebehore 4 tot 6 jaar<br />
Rekenaartoerusting: hardeware 2 tot 5 jaar<br />
Rekenaarsagteware en lisensies 1 tot 2 jaar<br />
Gerealiseerde kapitaalwinste op eiendom, masjinerie en toerusting word na ‘n kapitaalreserwe oorgeplaas in die<br />
jaar waarin die vervreemding van die eiendom plaasvind.<br />
1.3 Beleggings in filiale en konsolidasiebasis<br />
Filiale is entiteite onder beheer van die houermaatskappy. Beheer is die vermoë om die finansiële en bedryfsbeleide<br />
te beheer ten einde voordeel uit die aktiwiteite te verkry. Die finansiële state van die houermaatskappy erken die<br />
belange in filiale teen kosprys, minus waardedalings.<br />
45 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012
Ingesluit in die groep se finansiële state is die bates, laste, inkomste, uitgawes, asook die kontantvloeie van die<br />
filiale. Intergroeptransaksies en balanse tussen groepsentiteite, asook die beleggingswaarde en ooreenstemmende<br />
ekwiteit word uitgeskakel, terwyl geagte waardevermindering op beleggingseiendomme in filiale in berekening<br />
gebring word tydens konsolidasie.<br />
Filiale word ten volle gekonsolideer vanaf die datum waarop beheer verkry word. Hierdie entiteite word vanaf die<br />
datum waarop beheer nie meer deur die groep uitgeoefen word nie, nie ingekonsolideer in die groepstate nie.<br />
Identifiseerbare bates verkry en laste en voorwaardelike aanspreeklikhede aanvaar in besigheidsamevoegings<br />
word aanvanklik gemeet teen billike waarde op die datum van verkryging, ongeag die omvang van enige<br />
minderheidsbelang. Die surplus van koste van verkryging bo die billike waarde van die groep se aandeel in die<br />
identifiseerbare netto bates, word erken as klandisiewaarde en onmiddellik in die staat van omvattende inkomste<br />
afgeskryf. Indien die koste van verkryging minder is as die billike waarde van die groep se aandeel in die netto bates<br />
van die filiaal wat verkry word, word die verskil onmiddellik in die staat van omvattende inkomste erken.<br />
Die rekeningkundige beleid van die filiale is in ooreenstemming met die houermaatskappy van die groep. Soortgelyke<br />
transaksies binne die groep word rekeningkundig dieselfde verantwoord.<br />
1.4 Finansiële instrumente<br />
Klassifikasie<br />
Die groep klassifiseer sy finansiële instrumente in die volgende kategorieë: finansiële bates teen billike waarde deur<br />
wins of verlies, lenings en debiteure, beleggings gehou tot vervaldatum en finansiële bates beskikbaar vir verkoop.<br />
Die klassifikasie word bepaal ooreenkomstig die doel waarvoor die finansiële instrumente verkry is. Bestuur bepaal<br />
die klassifikasies van sy finansiële instrumente met aanvanklike erkenning.<br />
Aanvanklike erkenning en vervreemding<br />
Finansiële bates en finansiële verpligtinge word erken wanneer die groep ‘n party tot die kontraktuele ooreenkoms<br />
van die finansiële instrument word. Finansiële bates realiseer wanneer die kontraktuele regte om kontantvloei<br />
te ontvang, verstryk of oorgedra word. Finansiële verpligtinge realiseer wanneer die kontraktuele verpligting om<br />
kontant of ander hulpbronne te lewer, opgehef, gekanselleer of verstryk het. Finansiële bates of verpligtinge word<br />
aanvanklik erken teen billike waarde, ingesluit transaksiekoste, wat direk toeskryfbaar is aan hul verkryging.<br />
Die finansiële instrumente bestaan uit:<br />
rekeningkundige<br />
beleid (vervolg)<br />
Lenings toegestaan en ontvangbare bedrae<br />
Lenings toegestaan en ontvangbare bedrae bestaan uit finansiële bates met vaste of bepaalbare terme wat nie in ‘n<br />
aktiewe mark geprys is nie. Sodanige bedrae sluit lenings aan filiale in en word met aanvanklike erkenning gemeet<br />
teen billike waarde plus direk toeskryfbare transaksiekoste.<br />
Ná aanvanklike erkenning word hierdie kosprys gemeet teen geamortiseerde koste deur gebruik te maak van die<br />
effektiewe rentekoersmetode, min waardedalingsverliese ten einde verhaalbare bedrae te reflekteer.<br />
Handels- en ander debiteure<br />
Handels- en ander debiteure bestaan uit finansiële bates met vaste of bepaalbare terme wat nie in ‘n aktiewe mark<br />
geprys is nie.<br />
46
Handels- en ander debiteure word met aanvanklike erkenning gemeet teen billike waarde. Ná aanvanklike erkenning<br />
word dit gemeet teen geamortiseerde koste min waardedalingsverliese wat erken word in die staat van omvattende<br />
inkomste.<br />
Voorsiening word gemaak vir geraamde nieverhaalbare bedrae en word erken in die staat van omvattende inkomste<br />
indien daar objektiewe bewyse bestaan dat die bate nie invorderbaar is nie.<br />
Handels- en ander krediteure<br />
Handels- en ander krediteure word met aanvanklike erkenning teen billike waarde erken. Ná aanvanklike erkenning<br />
word dit gemeet teen geamortiseerde koste deur gebruik te maak van die effektiewe rentekoersmetode.<br />
Kontant en kontantekwivalente<br />
Kontant en kontantekwivalente word erken teen billike waarde. Alle veranderings in billike waarde word erken in die<br />
staat van omvattende inkomste in die periode waarin dit plaasvind.<br />
Oortrokke fasiliteite en lenings aangegaan<br />
Oortrokke fasiliteite en lenings aangegaan word aanvanklik erken teen billike waarde. Ná aanvanklike erkenning<br />
word dit erken teen geamortiseerde koste deur gebruik te maak van die effektiewe rentekoersmetode. Enige verskil<br />
tussen die opbrengs (netto van transaksiekoste) en die vereffeningsbedrag vir lenings word erken oor die termyn<br />
van die lenings en ooreenkomstig die groep se beleid rakende leenkoste.<br />
Waardedaling<br />
‘n Beoordeling word jaarliks deur bestuur gedoen vir die toepaslikheid van waardedaling op finansiële bates. ‘n<br />
Finansiële bate word geag geaffekteer te wees indien daar ‘n objektiewe bewys vir waardedaling bestaan op<br />
jaareinde. Die waardedalingsverlies word gemeet as die verskil tussen die drawaarde van die bate en die huidige<br />
waarde van die geraamde toekomstige kontantvloeie, verdiskonteer teen die finansiële bate se oorspronklike<br />
effektiewe rentekoers soos met aanvanklike erkenning beraam. Sodanige verlies word in die staat van omvattende<br />
inkomste erken.<br />
Indien die waardedalingsverlies in ‘n daaropvolgende periode verminder en die vermindering objektief toegeskryf<br />
kan word aan ‘n gebeurtenis wat plaasgevind het nadat die waardedaling erken is, word die aanvanklik erkende<br />
waardedalingsverlies deur die staat van omvattende inkomste teruggeskryf. Die drawaarde, ná die terugskrywing<br />
van die waardedalingsverlies, is beperk tot die bedrag wat die drawaarde sou wees indien die waardedaling nie<br />
erken is nie.<br />
1.5 belasting<br />
normale inkomstebelasting<br />
Voorsiening word gemaak vir inkomstebelasting ten opsigte van belasbare inkomste ingevolge belastingwetgewing.<br />
Normale inkomstebelasting is gebaseer op resultate vir die finansiële jaar soos aangepas vir vrygestelde inkomste<br />
en nie-aftrekbare uitgawes deur gebruik te maak van die riglyne wat uitgereik is deur die Suid-Afrikaanse<br />
Inkomstediens, soos van toepassing op openbare weldaadsorganisasies, en die belasting te erken teen die<br />
toepaslike belastingkoerse.<br />
uitgestelde belasting<br />
Uitgestelde belasting word teen huidige belastingkoerse voorsien vir alle tydelike verskille wat ontstaan tussen die<br />
belastingbasis van bates en verpligtinge en hul drawaardes vir doeleindes van finansiële verslagdoening volgens<br />
47 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012
die aanspreeklikheidsmetode. Tydelike verskille is verskille tussen die drawaarde van ‘n bate of verpligting soos<br />
aangetoon in die finansiële state en die ooreenstemmende belastingwaarde van daardie bate of verpligting.<br />
Die bedrag van uitgestelde belasting is voorsien op die verwagte realisering of vereffening van die uitgestelde<br />
belastingbates en -verpligtinge gegrond op die toepassing van belastingkoerse wat op jaareinde uitgevaardig of<br />
beduidend uitgevaardig is. Uitgestelde belastingbates ten opsigte van onbenutte belastingverliese word erken tot<br />
die mate wat dit waarskynlik is dat toekomstige belasbare winste beskikbaar sal wees waarteen die onbenutte<br />
belastingverliese aangewend kan word. Uitgestelde belastingsaldo’s word teen huidige belastingkoerse getoon.<br />
1.6 huurkontrakte<br />
Hure word as finansiële hure of bedryfshure geklassifiseer met inwerkingtreding van die huurkontrak.<br />
in die hoedanigheid as verhuurder<br />
Huurinkomste ingevolge bedryfshuurkontrakte word op ‘n reguitlyngrondslag in die staat van omvattende inkomste<br />
oor die termyn van die betrokke huurkontrak erken of ‘n ander basis indien sodanige basis meer verteenwoordigend<br />
is van die patroon waarin die gebruiker die voordeel ontvang.<br />
in die hoedanigheid as huurder<br />
Huurgeld betaalbaar ingevolge ‘n bedryfshuurkontrak word op ‘n reguitlyngrondslag in die staat van omvattende<br />
inkomste erken oor die termyn van die betrokke huurkontrak of ‘n ander basis indien sodanige basis meer<br />
verteenwoordigend is van die patroon waarin die huurder die voordeel ontvang.<br />
1.7 Voorraad<br />
Handelsvoorraad word gewaardeer teen gemiddelde kosprys of beraamde netto realiseerbare waarde, welke ook<br />
die laagste is, op ‘n eerste-in-eerste-uit grondslag.<br />
Boekevoorraad, wat ingesluit is by handelsvoorraad, word gewaardeer teen kosprys of beraamde netto realiseerbare<br />
waarde, welke ook die laagste is, op ‘n eerste-in-eerste-uit grondslag.<br />
Verbruiksvoorraad word gewaardeer teen gemiddelde kosprys of beraamde netto realiseerbare waarde, welke ook<br />
die laagste is, op ‘n eerste-in-eerste-uit grondslag.<br />
Wanneer voorraad verkoop of verbruik word, word die drabedrag van die voorraad as ‘n uitgawe erken in die<br />
tydperk waarin die verwante inkomste erken word. Die bedrag van enige afwaartse waardasie van voorraad<br />
tot netto realiseerbare waarde en alle verliese van voorraad word as ‘n uitgawe erken in die tydperk waarin die<br />
afwaartse waardasie of verlies plaasvind. Die terugskrywing van ‘n vorige afskrywing van voorraad, wat ontstaan<br />
uit ‘n verhoging in netto realiseerbare waarde, word in die tydperk waarin die terugskrywing ontstaan, erken as ‘n<br />
vermindering van koste van verkope wat voorheen as uitgawe erken is.<br />
1.8 niebedryfsbates gehou vir verkoop<br />
rekeningkundige<br />
beleid (vervolg)<br />
Niebedryfsbates word geklassifiseer as gehou vir verkoop in die geval waar die drawaarde hoofsaaklik verhaal sal<br />
word deur die realisasie van sodanige bates eerder as deur die volgehoue gebruik daarvan.<br />
48
Niebedryfsbates geklassifiseer as gehou vir verkoop word gemeet teen die laagste van die drawaarde of billike<br />
waarde ná aftrekking van geraamde realisasiekoste. ‘n Waardedalingsverlies word erken in die staat van omvattende<br />
inkomste ten opsigte van enige aanvanklike en daaropvolgende afskrywing van die bate na sy billike waarde<br />
ná aftrekking van geraamde realisasiekoste.<br />
‘n Wins met betrekking tot enige daaropvolgende toename in die billike waarde ná aftrekking van geraamde<br />
realisasiekoste, word erken in die staat van omvattende inkomste, beperk tot die kumulatiewe waardedalingsverlies<br />
soos voorheen erken.<br />
Waardevermindering word gestaak op niebedryfsbates gehou vir verkoop vanaf die datum waarop die besluit<br />
geneem is om die bates te verkoop.<br />
1.9 Waardedaling van bates<br />
‘n Beoordeling word jaarliks op jaareinde deur bestuur gedoen op elke kontantgenererende eenheid sowel as<br />
individuele bateklasse vir die toepaslikheid van waardedalings op bates, gebaseer op tegniese, ekonomiese en<br />
besigheidsomstandighede soos toepaslik vir die groep. Indien daar enige aanduiding bestaan dat ‘n bateklas<br />
geaffekteer mag wees, word die verhaalbare bedrag van sodanige bateklas bereken ten einde die omvang van die<br />
waardedalingsverlies te bepaal.<br />
Waardedalingsverliese word erken in die staat van omvattende inkomste sodra die drawaarde van bates hoër is as<br />
die verhaalbare bedrag.<br />
In ‘n geval waar ‘n voorheen erkende waardedalingsverlies omkeer, word die drawaarde van die bates of<br />
kontantgenererende eenheid verhoog met die hersiene raming van sy verhaalbare bedrag beperk tot die drawaarde<br />
wat erken sou gewees het indien geen waardedalingsverlies aanvanklik erken is nie. Die terugskrywing van<br />
waardedalingsverliese word in die staat van omvattende inkomste erken in die periode waarop dit betrekking het.<br />
1.10 Werknemersvoordele<br />
Korttermyn-werknemersvoordele<br />
Die koste van alle korttermyn-werknemersvoordele word erken in die periode waarin die werknemer dienste verrig<br />
en word nie verdiskonteer nie.<br />
Die verwagte koste van bonusse word erken as ‘n uitgawe wanneer daar ‘n wetlike of afgeleide verpligting bestaan<br />
om die bonusse te betaal as gevolg van prestasies in die verlede.<br />
Mediese aftreevoordeel<br />
Groepbydraes tot mediese fondse word in die jaar waarin dit betaal word in die staat van omvattende inkomste<br />
verantwoord en vorm deel van die werknemer se totale vergoedingspakket.<br />
Die verpligting vir mediese aftreevoordele verteenwoordig die huidige waarde van die verstreke diensaanspreeklikheid<br />
ten opsigte van kwalifiserende werknemers wat aftree, waarvan die groep ooreengekom het om ‘n gedeelte<br />
van die mediese bydraes te finansier. Die groep het nie beduidende blootstelling aan enige ander mediese<br />
aftreevoordeelverpligtinge nie. Enige tekorte of surplusse word onmiddellik in die staat van omvattende<br />
inkomste in berekening gebring wanneer die aanspreeklikheid verhoog of verlaag. Die groep het ten volle<br />
49 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012
voorsiening gemaak vir die mediesebydraeverpligtinge van pensioentrekkers wat nie onder die huidige afkoopskema<br />
gedek word nie. Die dienskoste-aanspreeklikheid word jaarliks aangepas volgens die verbruikersprysindeks en as<br />
‘n uitgawe verreken wanneer dit uitbetaal word, soos kontraktueel met werknemers ooreengekom is. Werknemers<br />
wat na die effektiewe aflosdatum by die groep aangesluit het, deel nie in enige mediese aftreevoordele nie.<br />
Pensioen<br />
Aftreevoordele vir alle kwalifiserende personeel word deur middel van ‘n pensioenfonds voorsien wat ‘n omskrewe<br />
bydraeplan is en wat deur die Wet op Pensioenfondse (Wet no. 24 van 1956) beheer word. Die bates van die<br />
fonds, insluitend dié wat met aktuariële surplusse verband hou, word afsonderlik van die groep se bates gehou.<br />
Die aftreeplanne word deur bydraes van die werknemers en betrokke maatskappye in die groep befonds.<br />
Omskrewe bydraeplanne verteenwoordig geen wetlike of afgeleide verpligting om verdere bydraes te maak<br />
indien die fonds nie voldoende bates het om werknemersvoordele met betrekking tot werknemersdiens in die<br />
huidige en vorige periodes te delg nie.<br />
Groepbydraes tot die pensioenfonds word op ‘n persentasie van vergoeding gegrond en word in die staat van<br />
omvattende inkomste erken soos dit aangegaan word.<br />
1.11 Voorsienings, voorwaardelike aanspreeklikhede en potensiële bates<br />
Voorsienings word erken wanneer die groep as gevolg van ‘n vorige gebeurtenis, ‘n huidige wetlike of afgeleide<br />
verpligting het, dit waarskynlik is dat ‘n uitvloei van fondse nodig sal wees om die verpligting te vereffen en die<br />
omvang daarvan betroubaar geraam kan word. Voorsienings word gemeet teen die huidige billike waarde van die<br />
bedrae wat waarskynlik betaal sal moet word om die verpligting te vereffen.<br />
Moontlike verpligtinge van die groep waarvan die bestaan slegs bevestig sal word by die plaasvind, al dan nie, van<br />
onsekere toekomstige gebeurtenisse waaroor die groep nie volle beheer het nie, en huidige verpligtinge waar dit<br />
onwaarskynlik is dat ‘n uitvloei van ekonomiese voordele nodig sal wees om die verpligtinge te vereffen of waar die<br />
bedrag van die verpligtinge nie betroubaar bepaal kan word nie, word nie in die staat van finansiële posisie erken<br />
nie, maar in die direkteursverslag of die notas tot die finansiële state geopenbaar.<br />
Potensiële bates van die groep waarvan die bestaan slegs bevestig sal word by die plaasvind, al dan nie, van<br />
onsekere toekomstige gebeurtenisse waaroor die groep nie volle beheer het nie, word nie in die staat van finansiële<br />
posisie erken nie, maar in die notas tot die finansiële state geopenbaar.<br />
1.12 beleggingsinkomste<br />
Rente-inkomste word verantwoord op ‘n proporsionele tydsgrondslag, gebaseer op die werklike belegging teen ‘n<br />
toepaslike rentekoers.<br />
1.13 inkomste<br />
rekeningkundige<br />
beleid (vervolg)<br />
Handelsinkomste verteenwoordig inkomste gehef vir goedere en dienste gelewer deur die sake- en kultuurdivisie<br />
asook handeldrywende filiale soos uiteengesit in die direkteursverslag. Inkomste word bereken teen die billike waarde<br />
van die teenprestasie wat ontvang of ontvangbaar is en bedrae vir goedere en dienste wat in die normale gang van<br />
sake verskaf word, ná aftrekking van handelskorting, hoeveelheidskorting en belasting op toegevoegde waarde.<br />
50
Totale inkomste uit die verkoop van goedere en dienste word erken wanneer al die volgende voorwaardes nagekom is:<br />
• Die groep het die wesenlike risiko’s en belonings van eienaarskap van die goedere aan die koper oorgedra;<br />
• Die groep behou nie voortgesette bestuursbetrokkenheid wat gewoonlik met eienaarskap of effektiewe beheer<br />
van die verkoopte goedere geassosieer word nie;<br />
• Die inkomstebedrag kan akkuraat vasgestel of met sekerheid bepaal word;<br />
• Die ekonomiese voordeel verbonde aan die transaksie sal waarskynlik die groep toeval; en<br />
• Wanneer die koste wat ten opsigte van die transaksie aangegaan is of wat aangegaan sal word betroubaar<br />
bepaal kan word.<br />
Items wat ingesluit word by ander inkomste, maar wat uitgesluit word van handelsinkomste, verteenwoordig daardie<br />
items wat nie verband hou met normale handelsaktiwiteite nie, wat insluit ledegeld, perseelverhuring, skenkings<br />
ontvang, inkomste uit studieleningsfondse, inkomste uit beleggingsaktiwiteite en wins met die vervreemding van<br />
eiendom, masjinerie en toerusting, asook ontasbare bates.<br />
Huisvesting-, kampering- en ledegeldinkomste word in berekening gebring in die rekeningpligtige tydperk waarin<br />
dit die groep toeval.<br />
1.14 Koste van verkope<br />
Met verkoop van voorraad word die drabedrag as deel van koste van verkope erken. Voorraadafskrywings na netto<br />
realiseerbare waarde en alle voorraadverliese of terugskrywings van vorige afskrywings of verliese word in koste<br />
van verkope erken in die periode wat sodanige afskrywing, verlies of terugskrywing plaasgevind het.<br />
1.15 Finansieringskoste<br />
Finansieringskoste met eksterne partye word in die staat van omvattende inkomste as ‘n uitgawe erken op ‘n<br />
proporsionele tydsgrondslag, gebaseer op die werklike leningsbedrag teen markverwante koerse.<br />
Finansieringskoste met verwante partye word in die staat van omvattende inkomste as ‘n uitgawe erken op ‘n<br />
proporsionele tydsgrondslag, gebaseer op die leningsbedrag teen koerse soos van tyd tot tyd ooreengekom word<br />
tussen die partye.<br />
1.16 buitelandse valuta<br />
Funksionele en primêre geldeenheid<br />
Die groep- finansiële state word aangebied in Suid-Afrikaanse rand, wat die groep se funksionele en rapporteringsgeldeenheid<br />
is.<br />
Valutatransaksies<br />
Transaksies in buitelandse valuta word omgeskakel teen die wisselkoers wat op die transaksiedatum geld. Monetêre<br />
bates en laste gedenomineer in buitelandse valuta waarvoor geen verskansingskontrakte uitgeneem is nie, word<br />
omgeskakel teen die heersende wisselkoers op jaareinde. Dit is die groep se beleid om alle wesenlike transaksies<br />
in buitelandse valuta te verskans. Wisselkoersverskille wat ontstaan by die vereffening van transaksies of die<br />
omskakeling van monetêre bates en laste, word in die staat van omvattende inkomste erken.<br />
51 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012
1.17 Onderliggende konsepte<br />
Die finansiële state word opgestel op ‘n lopendesaakgrondslag en gebaseer op die aanname dat die groep in<br />
die afsienbare toekoms sal bly voortbestaan en voldoende finansieringsfasiliteite kan beding om bestaande<br />
bedryfsaktiwiteite voort te sit. Die finansiële state word verder opgestel op die historiesekostegrondslag waar<br />
transaksies verreken word wanneer die gebeurtenis plaasvind en nie wanneer kontant ontvang word nie, behalwe<br />
waar afwykings spesifiek so geopenbaar word.<br />
Bates en laste asook inkomste en uitgawes word nie teen mekaar afgespeel nie, behalwe waar dit spesifiek deur<br />
rekeningkundige standaarde toegelaat word.<br />
Wanneer die effek van die toepassing van rekeningkundige standaarde nie wesenlik is nie en nie afsonderlik of<br />
gesamentlik die ekonomiese besluite van gebruikers van die finansiële state sal beïnvloed nie, word dit nie toegepas nie.<br />
1.18 besigheidsamevoegings<br />
Die koste van verkryging word gemeet as die billike waarde van die bates wat verkry word, ekwiteitsinstrumente<br />
wat uitgereik word of laste wat op die datum van verkryging oorgeneem word, plus koste wat regstreeks aan<br />
die verkryging toegeskryf kan word. Identifiseerbare bates verkry en laste en voorwaardelike aanspreeklikhede<br />
oorgeneem in ‘n besigheidsamevoeging word aanvanklik teen billike waarde op verkrygingsdatum gemeet, ongeag<br />
die omvang van enige minderheidsbelang.<br />
Die surplus van die koste van verkryging bo die billike waarde van die netto bates van die besigheid wat verkry is,<br />
word erken as klandisiewaarde en onmiddellik in die staat van omvattende inkomste afgeskryf. Indien die koste van<br />
verkryging minder is as die billike waarde van die netto bates van die verkreë besigheid, word die verskil direk in die<br />
staat van omvattende inkomste erken.<br />
1.19 Transaksies onder gemeenskaplike beheer<br />
rekeningkundige<br />
beleid (vervolg)<br />
‘n Besigheidsamevoeging van entiteite of besighede onder gemeenskaplike beheer is ‘n besigheidsamevoeging<br />
waar al die entiteite of besighede wat gekombineer word uiteindelik beheer word deur dieselfde party of partye<br />
beide voor en ná besigheidsamevoeging en waar daardie beheer nie tydelik van aard is nie.<br />
52
notas tot die<br />
finansiële state<br />
2. nuWE STAnDPunTE, inTERPRETASiES En AAnPASSinGS<br />
Standaarde wat reeds uitgereik is, maar nog nie effektief was op die uitreikingsdatum van die groep se finansiële<br />
state nie, maar wat die groep verwag om in die toekoms van toepassing kan wees, word hieronder gelys. Sodanige<br />
standaarde sal wel toegepas word indien dit toepaslik is en wanneer die effektiewe datum in werking tree.<br />
Na oordeel van bestuur sal die volgende standaarde nie enige impak hê op die groep se finansiële posisie of<br />
prestasie nie.<br />
• IFRS 9 - Klassifikasie en meting van finansiële instrumente (vervanging): effektiewe datum strek vanaf 1 Julie<br />
2011 tot 1Januarie 2013<br />
IFRS 9 is ter vervanging van IAS 39. Die byvoegings het betrekking op die meting, klassifikasie en vervreemding<br />
van finansiële instrumente.<br />
• IFRS 7 - Finansiële instrumente: openbaarmaking (gewysig): effektiewe datum strek vanaf 1 Januarie 2013 tot<br />
1 Januarie 2015<br />
Hierdie standaard verbeter die openbaarmakingsvereistes met betrekking tot die vervreemding van finansiële bates.<br />
• IAS 12 - Uitgestelde belasting: vordering van onderliggende bates (wysiging): effektiewe datum 1 Julie 2012<br />
Hierdie wysiging verskaf ‘n praktiese oplossing ter bepaling van uitgestelde belasting indien beleggingseiendom<br />
gewaardeer word ooreenkomstig die billikewaardemodel.<br />
• IFRS 13 - Billike waarde meting (nuwe standaard): effektiewe datum 1 Julie 2011<br />
Hierdie standaard vestig ‘n enkele verwysingspunt onder IFRS vir alle billikewaardemetings wat<br />
konsekwentheid sal bevorder en toepassings sal vereenvoudig.<br />
• IFRS 10 - Gekonsolideerde finansiële state (nuwe standaard): effektiewe datum 1 Januarie 2013<br />
Hierdie standaard vestig beginsels vir die aanbieding en voorbereiding van gekonsolideerde finansiële state<br />
waar ‘n onderneming een of meer ondernemings beheer.<br />
• IFRS 11 - Gesamentlike reëlings (nuwe standaard): effektiewe datum 1 Januarie 2013<br />
Hierdie standaard maak voorsiening vir realistiese voorstelling met betrekking tot gesamentlike reëlings deur te<br />
fokus op die regte en verpligtinge van partye, eerder as om bloot op die regsformaat daarvan te fokus.<br />
• IFRS 12 - Openbaarmaking van belange in ander entiteite (nuwe standaard): effektiewe datum 1 Januarie 2013<br />
Hierdie is ‘n omvattende standaard met betrekking tot openbaarmakingsvereistes vir alle vorme van belange<br />
in ander entiteite, insluitend filiale, gesamentlike ondernemings, geassosieerdes en ongekonsolideerde<br />
gestruktureerde entiteite.<br />
Na oordeel van bestuur is die volgende standaarde grootliks nie toepalik op die groep nie. Indien enkele aspekte<br />
wel toepaslik is, sal dit nie enige impak hê op die groep se finansiële posisie of prestasie nie.<br />
• IFRIC 14 - Voorafbetaling van ‘n minimum befondsingsvereiste (gewysig): effektiewe datum 1 Januarie<br />
2012, met terugwerkende effek<br />
Die wysiging verskaf leiding met betrekking tot die vasstelling van die verhaalbare bedrag van ‘n netto<br />
pensioenbate.<br />
• IFRS 1 - Ernstige hiperinflasie en verwydering van vaste datums vir eerste keer aanvaarders (wysiging):<br />
effektiewe datum 1 Julie 2011<br />
Die wysiging sit vereistes uiteen vir ondernemings ter aanvaarding van IFRS waar die funksionele<br />
verslagdoeningseenheid se valuta onderhewig is aan hiperinflasie.<br />
53 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012
3. EiEnDOM, MASJinERiE En TOERuSTinG<br />
Groep<br />
Koste/<br />
waardasie<br />
2012<br />
R’000<br />
Opgehoopte<br />
waarde-<br />
vermindering Drawaarde<br />
Koste/<br />
waardasie<br />
2011<br />
R’000<br />
Opgehoopte<br />
waarde-<br />
vermindering Drawaarde<br />
Grond, geboue en<br />
diensnetwerke 264,053 (46,843) 217,210 233,915 (40,734) 193,181<br />
Voertuie, meubels en vaste<br />
toebehore 65,032 (40,676) 24,356 56,920 (35,389) 21,531<br />
Rekenaarhardeware 11,369 (9,012) 2,357 10,625 (7,662) 2,963<br />
Kapitaalprojekte in proses 357 - 357 13,299 - 13,299<br />
Totaal 340,811 (96,531) 244,280 314,759 (83,785) 230,974<br />
Maatskappy<br />
Koste/<br />
waardasie<br />
2012<br />
R’000<br />
Opgehoopte<br />
waarde-<br />
vermindering Drawaarde<br />
Koste/<br />
waardasie<br />
2011<br />
R’000<br />
Opgehoopte<br />
waarde-<br />
vermindering Drawaarde<br />
Grond, geboue en<br />
diensnetwerke 197,020 (36,540) 160,480 183,528 (31,835) 151,693<br />
Voertuie, meubels en vaste<br />
toebehore 63,739 (39,647) 24,092 55,681 (34,398) 21,283<br />
Rekenaarhardeware 10,841 (8,650) 2,191 10,146 (7,364) 2,782<br />
Kapitaalprojekte in proses 357 - 357 13,299 - 13,299<br />
Totaal 271,957 (84,837) 187,120 262,654 (73,597) 189,057<br />
Rekonsiliasie van eiendom, masjinerie en toerusting - Groep - 2012<br />
Openingsaldo<br />
R’000<br />
Verkrygings<br />
R’000<br />
Verkope en<br />
afskrywings<br />
R’000<br />
Herklassifikasie<br />
R’000<br />
Waardevermindering<br />
R’000<br />
Totaal<br />
R’000<br />
Grond, geboue en<br />
diensnetwerke 193,181 18,763 (657) 12,418 (6,495) 217,210<br />
Voertuie, meubels en vaste<br />
toebehore 21,531 8,260 (8) 541 (5,968) 24,356<br />
Rekenaarhardeware 2,963 921 (62) 4 (1,469) 2,357<br />
Kapitaalprojekte in proses 13,299 17 - (12,959) - 357<br />
230,974 27,961 (727) 4 (13,932) 244,280<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
54
3. EiEnDOM, MASJinERiE En TOERuSTinG (vervolg)<br />
Rekonsiliasie van eiendom, masjinerie en toerusting - Groep - 2011<br />
55 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Openingsaldo<br />
R’000<br />
Verkrygings<br />
R’000<br />
Verkope en<br />
afskrywings<br />
R’000<br />
Waardevermindering<br />
R’000<br />
Totaal<br />
R’000<br />
Grond, geboue en diensnetwerke 183,396 15,003 (99) (5,119) 193,181<br />
Voertuie, meubels en vaste toebehore 21,953 4,883 (124) (5,181) 21,531<br />
Rekenaarhardeware 3,290 1,163 (6) (1,484) 2,963<br />
Kapitaalprojekte in proses 3,236 10,063 - - 13,299<br />
Rekonsiliasie van eiendom, masjinerie en toerusting - Maatskappy - 2012<br />
Openingsaldo<br />
R’000<br />
211,875 31,112 (229) (11,784) 230,974<br />
Verkrygings<br />
R’000<br />
Verkope en<br />
afskrywings<br />
R’000<br />
Herklassifikasie<br />
R’000<br />
Waardevermindering<br />
R’000<br />
Totaal<br />
R’000<br />
Grond, geboue en<br />
diensnetwerke 151,693 14,973 (657) (438) (5,091) 160,480<br />
Voertuie, meubels en vaste<br />
toebehore 21,283 8,206 (8) 541 (5,930) 24,092<br />
Rekenaarhardeware 2,782 861 (57) 4 (1,399) 2,191<br />
Kapitaalprojekte in proses 13,299 17 - (12,959) - 357<br />
189,057 24,057 (722) (12,852) (12,420) 187,120<br />
Rekonsiliasie van eiendom, masjinerie en toerusting - Maatskappy - 2011<br />
Openingsaldo<br />
R’000<br />
Verkrygings<br />
R’000<br />
Verkope en<br />
afskrywings<br />
R’000<br />
Waardevermindering<br />
R’000<br />
Totaal<br />
R’000<br />
Grond, geboue en diensnetwerke 143,688 12,250 - (4,245) 151,693<br />
Voertuie, meubels en vaste toebehore 21,648 4,827 (125) (5,067) 21,283<br />
Rekenaarhardeware 3,132 1,078 - (1,428) 2,782<br />
Kapitaalprojekte in proses 3,236 10,063 - - 13,299<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
171,704 28,218 (125) (10,740) 189,057
3. EiEnDOM, MASJinERiE En TOERuSTinG (vervolg)<br />
Eiendomme beswaar as sekuriteit<br />
Sekere eiendomme is beswaar soos aangedui in nota 12 en 27.<br />
Bates ondersteunend tot die groep se oordbedrywighede is as lopende saak deur ‘n onafhanklike waardeerder op<br />
29 Februarie 2012 gewaardeer teen R664 miljoen (2011: R718 miljoen). Ander administratiewe en onproduktiewe<br />
eiendomme wat nie as oordbedrywighede aangewend is nie, is teen markwaarde op 29 Februarie 2012<br />
gewaardeer teen R65 miljoen (2011: R70 miljoen). Bates word getoon teen drawaarde in die houermaatskappyen<br />
groepstate.<br />
‘n Register met die besonderhede van eiendomme is ter insae beskikbaar by die besigheidsadres van die <strong>ATKV</strong>hoofkantoor.<br />
4. OnTASbARE bATES<br />
GROEP Koste<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Opgehoopte<br />
amortisasie Drawaarde Koste<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Opgehoopte<br />
amortisasie Drawaarde<br />
Rekenaarsagteware 5,243 (4,929) 314 5,317 (5,097) 220<br />
MAATSKAPPY Koste<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Opgehoopte<br />
amortisasie Drawaarde Koste<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Opgehoopte<br />
amortisasie Drawaarde<br />
Rekenaarsagteware 5,006 (4,743) 263 5,107 (4,955) 152<br />
Rekonsiliasie van ontasbare bates - Groep - 2012<br />
Openingsaldo<br />
R’000<br />
Toevoegings<br />
R’000<br />
Afskrywings<br />
R’000<br />
Herklassifikasie<br />
R’000<br />
Amortisasie<br />
R’000<br />
Totaal<br />
R’000<br />
Rekenaarsagteware 220 390 (24) (4) (268) 314<br />
Rekonsiliasie van ontasbare bates - Groep - 2011<br />
Openingsaldo<br />
R’000<br />
Toevoegings<br />
R’000<br />
Amortisasie<br />
R’000<br />
Totaal<br />
R’000<br />
Rekenaarsagteware 865 55 (700) 220<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
notas tot die<br />
finansiële state<br />
(vervolg)<br />
56
4. OnTASbARE bATES (vervolg)<br />
Rekonsiliasie van ontasbare bates - Maatskappy - 2012<br />
57 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
Openingsaldo<br />
R’000<br />
Toevoegings<br />
R’000<br />
Afskrywings<br />
R’000<br />
Herklassifikasie<br />
R’000<br />
Amortisasie<br />
R’000<br />
Totaal<br />
R’000<br />
Rekenaarsagteware 152 362 (23) (4) (224) 263<br />
Rekonsiliasie van ontasbare bates - Maatskappy - 2011<br />
Openingsaldo<br />
R’000<br />
Toevoegings<br />
R’000<br />
Amortisasie<br />
R’000<br />
Totaal<br />
R’000<br />
Rekenaarsagteware 791 19 (658) 152<br />
5. bELEGGinGS in GROEPMAATSKAPPYE<br />
Filiale<br />
%<br />
aandeelhouding<br />
2012<br />
%<br />
aandeelhouding<br />
2011<br />
Maatskappy<br />
2012<br />
Drabedrag<br />
R’000<br />
Maatskappy<br />
2011<br />
Drabedrag<br />
R’000<br />
<strong>ATKV</strong>-Buffelspoort Eiendomme (Edms) Bpk 100.0 % 100.0 % ** **<br />
<strong>ATKV</strong>-Toerklub Bpk 100.0 % 100.0 % ** **<br />
<strong>ATKV</strong>-Goudini Eiendomme (Edms) Bpk 100.0 % 100.0 % ** **<br />
D.H. van der Walt Beleggings (Edms) Bpk 100.0 % 100.0 % 211 211<br />
Majestic Silver Trading 279 (Edms) Bpk 50.2 % 50.0 % ** **<br />
211 211<br />
Indirekte filiale ingesluit onder D.H. van der Walt Beleggings (Edms) Bpk bestaan uit LAPA Uitgewers (Edms)<br />
Bpk en Rosrae (Edms) Bpk.<br />
Filiale se aandele aangebied as sekuriteit<br />
Die aandele van die filiale, asook die aandele van die indirekte filiale, is aan Absa Bank Bpk as sekuriteit<br />
verpand vir kredietfasiliteite.<br />
** Die drabedrag is minder as R1,000<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
6. LEninGS AAn FiLiALE<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Filiale<br />
<strong>ATKV</strong>-Buffelspoort Eiendomme (Edms) Bpk - - 31,334 17,258<br />
<strong>ATKV</strong>-Toerklub Bpk - - 4,052 3,912<br />
<strong>ATKV</strong>-Goudini Eiendomme (Edms) Bpk - - 28,402 25,904<br />
D.H. van der Walt Beleggings (Edms) Bpk - - 198 198<br />
LAPA Uitgewers (Edms) Bpk - - 9,955 10,602<br />
Rosrae (Edms) Bpk - - 2,541 2,206<br />
Majestic Silver Trading 279 (Edms) Bpk - - 675 31<br />
- - 77,157 60,111<br />
Ongesekureerde lenings is deur die maatskappy toegestaan aan filiale en indirekte filiale met geen bepaalde<br />
terugbetalingsvoorwaardes nie. Rente word teen wisselende koerse gehef. Hierdie lenings is lang termyn van<br />
aard en sal nie binne die volgende 12 maande terugbetaalbaar wees nie. Die gemiddelde koerse vir die tydperk<br />
is gekoppel aan die prima rentekoers en was 9% (2011: wisselende koerse tussen 9% en 10%). LAPA Uitgewers<br />
(Edms) Bpk se leningsrekening dra rente teen 4.53% (2011: 8,4%). Leningsrekeninge is aan Absa Bank Bpk<br />
gesedeer vir kredietfasiliteite verskaf (verwys na nota 27).<br />
7. AnDER FinAnSiëLE bATES<br />
Ongenoteerde aandele teen kosprys # 3 3 3 3<br />
Studieleningsfondsdebiteure<br />
Min: korttermyngedeelte oorgedra na handels- en ander<br />
13,047 13,183 13,047 13,183<br />
ontvangbare rekeninge (3,040) (3,307) (3,040) (3,307)<br />
10,010 9,879 10,010 9,879<br />
# Ongenoteerde beleggings teen direkteurswaardasie in Club Mykonos Langebaan Bpk.<br />
8. uiTGESTELDE bELASTinG<br />
Rekonsiliasie van uitgestelde belastingbate/(-las)<br />
Aan begin van die jaar (6,098) 55 (6,362) (209)<br />
Versnelde kapitaalkortings vir belastingdoeleindes (2,048) (6,153) (2,025) (6,153)<br />
Voorsienings 688 - 635 -<br />
Vorige jaar aanpassings 4,479 - 4,479 -<br />
(2,979) (6,098) (3,273) (6,362)<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
notas tot die<br />
finansiële state<br />
(vervolg)<br />
58
8. uiTGESTELDE bELASTinG (vervolg)<br />
uitgestelde belastingbate<br />
59 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Versnelde kapitaalkortings vir belastingdoeleindes (23) - - -<br />
Voorsienings geskep 317 264 - -<br />
294 264 - -<br />
Rekonsiliasie van uitgestelde belastingbate<br />
Saldo aan die begin van die tydperk 264 263 - -<br />
Versnelde kapitaalkortings vir belastingdoeleindes (23) - - -<br />
Voorsienings geskep 53 1 - -<br />
Saldo aan die einde van die tydperk 294 264 - -<br />
uitgestelde belastinglas<br />
Versnelde kapitaalkortings vir belastingdoeleindes (6,939) (1,299) (6,939) (1,299)<br />
Vooruitontvangde inkomste en voorsienings 3,666 (5,063) 3,666 (5,063)<br />
(3,273) (6,362) (3,273) (6,362)<br />
Rekonsiliasie van uitgestelde belastinglas<br />
Saldo aan begin van die tydperk (6,362) (209) (6,362) (209)<br />
Versnelde kapitaalkortings vir belastingdoeleindes (2,025) (6,153) (2,025) (6,153)<br />
Vooruitontvangde inkomste en voorsienings 635 - 635 -<br />
Vorige jaar aanpassing 4,479 - 4,479 -<br />
(3,273) (6,362) (3,273) (6,362)<br />
9. VOORRAAD<br />
Handelsvoorraad 13,823 13,261 3,629 3,232<br />
Werk in proses 1,151 1,322 - -<br />
Verbruiksvoorraad 1,585 1,677 1,585 1,677<br />
16,559 16,260 5,214 4,909<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
10. KOnTAnT En KOnTAnTEKWiVALEnTE<br />
Kontant en kontantekwivalente bestaan uit:<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Kontant voorhande 1,245 1,336 1,240 1,331<br />
Banksaldo's 6,649 6,444 5,518 4,921<br />
Bankoortrekking (5,514) (24,900) (5,514) (24,900)<br />
2,380 (17,120) 1,244 (18,648)<br />
Bedryfsbates 7,894 7,780 6,758 6,252<br />
Bedryfslaste (5,514) (24,900) (5,514) (24,900)<br />
Verwys na nota 27 rakende waarborge verskaf vir bankoortrekkingsfasiliteite.<br />
11. niEbEDRYFSbATES GEhOu ViR VERKOOP<br />
2,380 (17,120) 1,244 (18,648)<br />
Gedurende ‘n vorige finansiële jaar is eiendom aangrensend tot <strong>ATKV</strong>-Klein-Kariba (bekend as Botanika) sowel<br />
as die erwe by Hartenbos-heuwels (erf 2338 en 2339) oorgeplaas na niebedryfsbates gehou vir verkoop.<br />
Die Botanika eiendom asook <strong>ATKV</strong>-Klein-Kariba se tersaaklike omgewingsimpakstudies is afgehandel en<br />
statutêre goedkeurings is in beginsel verkry vir ontwikkeling. Die finale goedkeuringsdokument, naamlik die Reg<br />
Op Ontwikkeling, word afgewag. Ná ontvangs hiervan, sal die toepaslike gedeeltes van die grond vir R6,950<br />
miljoen aan Majestic Silver Trading 279 (Edms.) Bpk. verkoop word. Die oogmerk is om hierdie eiendom as<br />
aftreebehuising te onwikkel en die eenhede te verkoop.<br />
Erf 2338 en 2339 te Hartenbos-heuwels is onderverdeel in 62 erwe vir herverkoop. Hiervan is 59 erwe reeds<br />
verkoop. Die oorblywende 3 erwe is beskikbaar vir verkoop.<br />
Eiendom teen drawaarde<br />
Botanika eiendom 2,583 2,583 2,583 2,583<br />
Die restant van erf 2338 en erf 2339 75 263 75 263<br />
2,658 2,846 2,658 2,846<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
notas tot die<br />
finansiële state<br />
(vervolg)<br />
60
12. FinAnSiëLE AAnSPREEKLiKhEDE<br />
61 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Gehou teen geamortiseerde koste<br />
Gesekureerde termynlening<br />
Termynlening vanaf Absa Bank Bpk teen prima rentekoers<br />
minus 1% terugbetaalbaar in 115 maandelikse paaiemente<br />
van R109,728 elk.<br />
8,790 - 8,790 -<br />
Gesekureerde termynlening<br />
Termynlening vanaf Absa Bank Bpk teen prima rentekoers<br />
minus 1% terugbetaalbaar in 115 maandelikse paaiemente<br />
van R292,609 elk.<br />
23,441 - 23,441 -<br />
Gesekureerde verbandlening<br />
Verbandlening vanaf Absa Bank Bpk teen prima rentekoers<br />
minus 1,25% terugbetaalbaar in 90 (2011: 102) maandelikse<br />
paaiemente van R379,148 (2011: R379,148) elk.<br />
23,278 25,207 23,278 25,207<br />
Gesekureerde termynlening<br />
Termynlening vanaf Absa Bank Bpk teen prima rentekoers.<br />
Die lening is afgelos op 9 September 2011.<br />
- 9,145 - 9,145<br />
55,509 34,352 55,509 34,352<br />
Hierdie lenings is gesekureer deur ‘n eerste verband en waar toepaslik tweede en derde verbande oor eiendomme<br />
gesetel in direkte en indirekte filiale (verwys na nota 3 en 27).<br />
niebedryfslaste<br />
Teen geamortiseerde koste 51,035 29,994 51,035 29,994<br />
bedryfslaste<br />
Teen geamortiseerde koste 4,474 4,358 4,474 4,358<br />
55,509 34,352 55,509 34,352<br />
Ontleding van aflostermyn van finansiële aanspreeklikhede<br />
Betaalbaar binne 1 jaar 4,474 4,358 4,474 4,358<br />
Betaalbaar binne 2 tot 5 jaar 22,704 17,101 22,704 17,101<br />
Betaalbaar na meer as 5 jaar 28,331 12,893 28,331 12,893<br />
55,509 34,352 55,509 34,352<br />
13. AFTREEVOORDEELVERPLiGTinG<br />
Mediese aftreevoordeel<br />
Volle voorsiening is gemaak vir die maatskappy se aanspreeklikheid van die verstreke mediese dienskostevoordele<br />
soos gekontrakteer met deelnemende werknemers asook voormalige werknemers wat kwalifiseer vir die<br />
afkoopskema. Die lopende dienskosteaanspreeklikheid met betrekking tot huidige werknemers word aangepas<br />
met die verbruikersprysindeks en as ‘n uitgawe verreken en jaarliks uitbetaal. Werknemers wat ná die effektiewe<br />
aflosdatum by die groep aangesluit het, deel nie in enige mediese aftreevoordele nie.<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
13. AFTREEVOORDEELVERPLiGTinG (vervolg)<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Drawaarde<br />
Huidige waarde begin van tydperk 2,555 2,864 2,555 2,864<br />
Afgelos gedurende tydperk (367) (309) (367) (309)<br />
2,188 2,555 2,188 2,555<br />
Niebedryfslaste 1,778 2,191 1,778 2,191<br />
Bedryfslaste 410 364 410 364<br />
2,188 2,555 2,188 2,555<br />
Die primêre aannames wat gebruik is om die verstreke diensaanspreeklikheid te bepaal wat vir rekeningkundige<br />
doeleindes gebruik word, is ‘n gesondheidskosteinflasie van 6,37% (2011: 6,37%) en ‘n verdiskonteringskoers<br />
van 8,5% (2011: 8,5%).<br />
14. VOORSiEninGS<br />
Voorsiening vir verlof 6,189 6,324 5,757 5,909<br />
Voorsiening vir prestasie- en diensbonusse 6,542 1,754 6,266 1,491<br />
12,731 8,078 12,023 7,400<br />
15. LEninGS<br />
Lenings verskuldig aan die aandeelhouers van Majestic Silver Trading 279 (Edms.) Bpk.<br />
Die lenings dra geen rente nie en is nie terugbetaalbaar binne die volgende 12 maande nie.<br />
AJK Investments (Edms.) Bpk. 302 - - -<br />
Mooikloof Familie Trust 301 - - -<br />
603 - - -<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
notas tot die<br />
finansiële state<br />
(vervolg)<br />
62
16. nETTO hAnDELSinKOMSTE<br />
63 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Huisvesting, kampering en konferensies 188,694 161,929 188,694 161,929<br />
Ledekorting (19,807) (16,736) (19,807) (16,736)<br />
168,887 145,193 168,887 145,193<br />
Omset van handelsbedrywighede: sake 54,350 42,235 54,350 42,235<br />
Omset van handelsbedrywighede: LAPA Uitgewers (Edms) Bpk 42,352 33,579 - -<br />
Koste van verkope: sake (34,110) (24,506) (34,110) (24,506)<br />
Koste van verkope: LAPA Uitgewers (Edms) Bpk (22,949) (16,744) - -<br />
39,643 34,564 20,240 17,729<br />
Totaal: netto handelsinkomste 208,530 179,757 189,127 162,922<br />
17. AnDER inKOMSTE<br />
Ledegeld 37,287 31,162 37,287 31,162<br />
Inkomste van perseelverhuring en diverse sake 21,639 18,055 20,942 17,754<br />
Projek- en takinkomste 8,279 7,891 8,279 7,891<br />
Wins met verkoop van eiendom, masjinerie en toerusting 1,068 8,052 1,064 8,010<br />
18. uiTGAWES<br />
68,273 65,160 67,572 64,817<br />
Huur van persele: filiale - - 6,097 5,462<br />
Instandhouding en vervanging 21,353 20,258 20,999 19,704<br />
Personeelkoste 106,964 86,522 96,596 77,794<br />
Waardevermindering 14,200 12,484 12,644 11,398<br />
Algemene administratiewe uitgawes 36,219 32,289 32,823 29,324<br />
Bemarking 13,015 12,370 10,015 10,169<br />
Reis-, onthaal- en bestuurskoste 6,322 5,447 5,394 4,642<br />
Projekte en boekvoordeel 16,743 15,415 18,393 17,047<br />
Bedryfskoste 48,743 40,104 45,520 37,261<br />
Verlies met afskryf van eiendom, masjinerie en toerusting,<br />
asook ontasbare bates 709 - 709 -<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
264,268 224,889 249,190 212,801
19. SuRPLuS ViR DiE TYDPERK VOOR bELEGGinGSinKOMSTE<br />
En FinAnSiERinGSKOSTE<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Die surplus voor belasting vir die tydperk word getoon nadat die volgende in aanmerking geneem is:<br />
Inkomste uit filiale en verwante partye<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Rente ontvang vanaf filiale - 6 779 6 185<br />
Administrasie- en bestuursfooie vanaf die Sterftefondsvereniging<br />
van die <strong>ATKV</strong> 151 142 151 142<br />
151 142 6 930 6 327<br />
Ouditeursvergoeding<br />
Fooie vir ouditdienste 1,347 1,278 1,119 1,086<br />
Fooie vir nie-ouditdienste 100 18 100 18<br />
1,447 1,296 1,219 1,104<br />
beleggingsinkomste<br />
Finansiële instellings 678 633 678 633<br />
Filiale - - 6,779 6,185<br />
678 633 7,457 6,818<br />
Finansieringskoste<br />
Finansiële instellings (5,434) (4,900) (5,426) (4,900)<br />
bedryfshuurkoste<br />
Huur van persele - - 6,100 5,462<br />
Huur van toerusting 7,222 6,535 6,703 6,352<br />
7,222 6,535 12,803 11,814<br />
Wins met verkoop van eiendom, masjinerie en toerusting,<br />
asook ontasbare bates<br />
Verlies met afskryf van eiendom, masjinerie en toerusting,<br />
1,068 8,052 1,064 8,010<br />
asook ontasbare bates (709) - (709) -<br />
Konsultasie- en professionele fooie (3,023) (2,712) (2,840) (2,071)<br />
Amortisasie op ontasbare bates (268) (700) (224) (658)<br />
Waardevermindering op eiendom, masjinerie en toerusting (13,932) (11,784) (12,420) (10,740)<br />
Personeelkoste (106,964) (86,522) (96,596) (77,794)<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
notas tot die<br />
finansiële state<br />
(vervolg)<br />
64
20. bELASTinG<br />
belangrikste komponente van die belastinguitgawe<br />
65 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Lopend<br />
Normale inkomstebelasting - huidige tydperk 3,902 1,394 3,894 1,428<br />
Normale inkomstebelasting - vorige jaar aanpassing (392) (6,395) (348) (6,395)<br />
Kapitaalwinsbelasting - vorige jaar aanpassing - 323 - 323<br />
Uitgestel<br />
3,510 (4,678) 3,546 (4,644)<br />
Skep en omswaai van tydelike verskille - huidige jaar<br />
Skep en omswaai van tydelike verskille - vorige jaar<br />
1,337 2,102 1,390 2,103<br />
aanpassing (4,456) 4,050 (4,479) 4,050<br />
(3,119) 6,152 (3,089) 6,153<br />
Rekonsiliasie van die belastinguitgawes<br />
391 1,474 457 1,509<br />
Rekonsiliasie van toepaslike belastingkoers met die effektiewe belastingkoers:<br />
Toepaslike belastingkoers 28 % 28 % 28 % 28 %<br />
Openbare weldaadsaktiwiteite 23 % 15 % 19 % 14 %<br />
Vorige jaar aanpassings (61)% (12)% (50)% (12)%<br />
Permanente verskille 15 % (22)% 8 % (21)%<br />
5 % 9 % 5 % 9 %<br />
21. KOnTAnT GEGEnEREER DEuR/(AAnGEWEnD in) bEDRYWiGhEDE<br />
Surplus vir die tydperk na belasting<br />
Aanpassings vir:<br />
7,388 14,287 9,083 15,347<br />
Depresiasie en amortisasie<br />
Netto wins met verkoop en afskryf van eiendom, masjinerie<br />
14,200 12,484 12,644 11,398<br />
en toerusting, asook ontasbare bates (359) (8,052) (355) (8,010)<br />
Belasting 391 1,474 457 1,509<br />
Beleggingsinkomste (678) (633) (7,457) (6,818)<br />
Finansieringskoste 5,434 4,900 5,426 4,900<br />
Bewegings in aftreevoordeelbates en -laste (367) (309) (367) (309)<br />
Beweging in voorsienings 4,653 474 4,623 316<br />
Slegte skulde voorsien 675 406 510 526<br />
Oordrag van vaste bates tussen maatskappy en groep<br />
Veranderings in bedryfskapitaal:<br />
- - 12,856 -<br />
Voorraad (299) (1,640) (305) (614)<br />
Handels- en ander ontvangbare rekeninge (4,423) (3,134) (1,407) (2,399)<br />
Handels- en ander betaalbare rekeninge 3 399 5,387 748 3,681<br />
Vooruitontvangde inkomste 1,217 (2,359) 1,187 (2,331)<br />
31,231 23,285 37,643 17,196<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
22. bELASTinG bETAAL<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Saldo aan begin van die tydperk (8,870) (16,183) (8,545) (15,827)<br />
Belasting vir die tydperk in die staat van omvattende<br />
inkomste erken (391) (1,474) (457) (1,509)<br />
Uitgestelde belasting (3,119) 6,152 (3,089) 6,153<br />
Saldo aan einde van die tydperk 11,383 8,870 11,460 8,545<br />
23. VERPLiGTinGE TEn OPSiGTE VAn GOEDGEKEuRDE KAPiTAALbESTEDinG<br />
(997) (2,635) (631) (2,638)<br />
Gemagtigde kapitaalbesteding<br />
Goedgekeur deur die direksie, maar geen ooreenkomste aangegaan nie:<br />
• Kapitaalbegroting 19,568 36,302 19,241 35,972<br />
Goedgekeur deur die direksie en reeds gekontrakteer 2,247 - 2,247 -<br />
24. VERWAnTE PARTYE<br />
Verhoudings<br />
Filiale Verwys na nota 5 en 6<br />
Verwantepartysaldo's<br />
Verwys na nota 5 en 6 vir verwantepartysaldo's.<br />
Verwantepartytransaksies<br />
Rente ontvang van verwante partye<br />
<strong>ATKV</strong>-Buffelspoort Eiendomme (Edms) Bpk - - 2,439 1,826<br />
<strong>ATKV</strong>-Toerklub Bpk - - 486 430<br />
<strong>ATKV</strong>-Goudini Eiendomme (Edms) Bpk - - 3,010 2,925<br />
LAPA Uitgewers (Edms) Bpk - - 527 1,004<br />
Rosrae (Edms) Bpk - - 317 -<br />
Aankope vanaf verwante partye<br />
LAPA Uitgewers (Edms) Bpk - - 1,841 1,933<br />
Huur betaal aan verwante partye<br />
<strong>ATKV</strong>-Buffelspoort Eiendomme (Edms) Bpk - - 2,475 1,969<br />
<strong>ATKV</strong>-Toerklub Bpk - - 503 453<br />
<strong>ATKV</strong>-Goudini Eiendomme (Edms) Bpk - - 3,122 3,040<br />
Administrasiefooie ontvang van verwante partye<br />
Die Sterftefondsvereniging van die <strong>ATKV</strong> 151 142 151 142<br />
Skenking ontvang vanaf verwante partye<br />
Die Sterftefondsvereniging van die <strong>ATKV</strong> 160 - 160 -<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
notas tot die<br />
finansiële state<br />
(vervolg)<br />
66
25. RiSiKObESTuuR<br />
67 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Die groep word as gevolg van sy bedryfsaktiwiteite aan verskeie finansiële en bedryfsrisiko’s blootgestel.<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Likiditeitsrisiko<br />
Die groep finansier investerings in langtermynbates gedeeltelik uit eie fondse sowel as uit lang- en<br />
korttermynlenings. Die <strong>ATKV</strong> bestuur die risiko wat hieruit voortspruit deur voldoende finansieringsfasiliteite by<br />
sy bankier te handhaaf. Op jaareinde het hierdie reserwekapasiteit R34,9 miljoen (2011: R15,9 miljoen) beloop.<br />
Bykomend hiertoe identifiseer die direksie ook onproduktiewe bates van tyd tot tyd wat, indien dit verkoop sou<br />
word, die leenkapasiteit verder sal verhoog.<br />
Rentekoersrisiko<br />
Potensiële rentekoersrisiko verwys hoofsaaklik na finansiële aanspreeklikhede en die bankoortrekking. Die<br />
bestuur van hierdie fasiliteite, wat hoofsaaklik op georganiseerde of vergelykbare markte verhandel word, is<br />
gesentraliseer by die <strong>ATKV</strong>- hoofkantoor.<br />
billike waarde<br />
Die billike waarde van die finansiële instrumente op die staat van finansiële posisie is soos volg:<br />
• Ontvangbare rekeninge: onderhewig aan normale kredietbeleid en ‘n voorsiening vir oninbare skulde.<br />
• Kontant en kontantekwivalente: deposito’s teen markverwante rentekoerse.<br />
• Betaalbare rekeninge: onderworpe aan normale kredietbeleid van verskaffers.<br />
Die direkteure is van mening dat die drawaarde van die finansiële instrumente ook die billike waarde verteenwoordig.<br />
Kredietrisiko<br />
Potensiële kredietrisiko bestaan hoofsaaklik uit kontant asook handelsdebiteure. Die groep beperk sy<br />
teenpartyblootstelling van sy kontantbeleggings deur slegs met erkende finansiële instellings te kontrakteer.<br />
Die groep se finansiële instrumente bestaan hoofsaaklik uit ontvangbare rekeninge, verwante maatskappy-lenings,<br />
kontant, kontantekwivalente en betaalbare rekeninge. Die risiko word beperk deur effektiewe kredietbeheerprosedures.<br />
Ouderdomsontleding van handels- en ander debiteure<br />
Debiteure ontvangbaar binne 90 dae 14,509 8,749 5,314 3,883<br />
Debiteure ontvangbaar na 90 dae 3,516 5,990 3,162 4,047<br />
Voorsiening vir oninbare skulde (1,664) (1,161) (1,419) (934)<br />
16,361 13,578 7,057 6,996<br />
bedryfsrisiko<br />
Bedryfsrisiko word geïdentifiseer deur die toepassing van ‘n risikobestuursprogram wat insluit die evaluering<br />
van ontoereikende stelsels, bestuursmislukking, onvoldoende interne beheermaatreëls, bedrog of menslike<br />
foute. Die groep beheer dié risiko’s onder meer deur ‘n risikobestuursproses, sy etiese normes en waardes, ‘n<br />
omvangryke stelsel van kontroles, interne oudit-, forensiese en nakomingsfunksies en ander maatreëls soos<br />
rugsteunfasiliteite, gebeurlikheidsbeplanning en versekeringsdekking.<br />
Die inisiëring van transaksies en die administrasie daarvan word op die grondslag van skeiding van pligte<br />
uitgevoer wat ontwerp is om te verseker dat transaksies korrek, volledig en geldig verantwoord word.<br />
Die groep volg ook ‘n risikogebaseerde interne ouditbenadering ingevolge waarvan voorrang gegee word aan<br />
die oudit van hoërisikoareas soos in die beplanningsfase van die ouditproses uitgewys kan word. Die interne<br />
beheerstelsels en -prosedures word gereeld aan interne oudithersienings onderwerp.<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
26. DiREKTEuRSVERGOEDinG<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Nie-uitvoerend: Vergoeding as direkteure 1,608 1,234 1,544 1,175<br />
Uitvoerend: Besoldiging 5,914 4,958 5,156 4,297<br />
7,522 6,192 6,700 5,472<br />
Hierdie vergoeding is die vergoeding aan die direkteure wat bonusse insluit vir die uitvoerende direkteure. Die<br />
uitvoerende direkteure se jaarlikse vergoeding hou verband met die bereiking van die groep se jaarlikse doelwitte<br />
en prestasie-ooreenkomste soos ooreengekom. Rekords van direkteursvergoeding is ter insae beskikbaar by die<br />
besigheidsadres van die <strong>ATKV</strong>-hoofkantoor.<br />
27. SEKuRiTEiTE En WAARbORGE<br />
Die vaste eiendom van die filiaalmaatskappye en die gedeelte van die plaas Kleine Rivier no. 388, Worcester,<br />
die restant van gedeelte 44 (van gedeelte 43) van die plaas Grootte Vlakte no. 414, Worcester en gedeelte<br />
5 (‘n gedeelte van gedeelte 4) van die plaas Eiland no. 725 is beswaar ten gunste van Absa Bank Bpk. deur<br />
eerste, tweede en derde verbande met ‘n maksimum van R 98,4 miljoen (2011: R 84,9 miljoen) as sekuriteit vir<br />
kredietfasiliteite aan die groepmaatskappye, en is onderhewig aan jaarlikse hernuwing wanneer die bestaande<br />
ooreenkoms hersien word teen 30 April 2012. Die direksie het geen rede om te glo dat die finansieringsfasiliteite<br />
nie suksesvol hernu sal word nie (verwys na nota 3.)<br />
Die individuele beswaarde waardes is soos volg:<br />
<strong>ATKV</strong>-Buffelspoort Eiendomme (Edms) Bpk 9,000 7,500 9,000 7,500<br />
<strong>ATKV</strong>-Toerklub Bpk 13,200 13,200 13,200 13,200<br />
<strong>ATKV</strong>-Goudini Eiendomme (Edms) Bpk 21,200 21,200 21,200 21,200<br />
Rosrae (Edms) Bpk 2,000 2,000 2,000 2,000<br />
<strong>ATKV</strong>-Eiland Spa 24,000 12,000 24,000 12,000<br />
<strong>ATKV</strong>-Goudini Spa (gedeelte van gedeelte 1 van die plaas<br />
Kleine Rivier en gedeelte 44 van die plaas Grootte Vlakte) 29,000 29,000 29,000 29,000<br />
98,400 84,900 98,400 84,900<br />
Waarborgblootstelling<br />
Die <strong>ATKV</strong> en sy filiale het onbeperkte onderlinge borgstellingsooreenkomste as borge en medehoofskuldenaars<br />
aangegaan ten gunste van Absa Bank Bpk. vir enige skulde aangegaan of sekuriteite verskaf in die <strong>ATKV</strong>-groep.<br />
Finansiële aanspreeklikhede (verwys na nota 13) 55,509 34,352 55,509 34,352<br />
Oortrokke bankfasiliteit opgeneem (verwys na nota 11) 5,514 24,900 5,514 24,900<br />
Onbenutte algemene bankfasiliteite 30,511 11,125 30,511 10,905<br />
Waarborge verskaf aan leweransiers deur Absa Bank Bpk. 475 475 325 325<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie<br />
notas tot die<br />
finansiële state<br />
(vervolg)<br />
36,500 36,500 36,350 36,130<br />
68
28. OPbREnGS uiT VERKOOP VAn EiEnDOM,<br />
MASJinERiE En TOERuSTinG, ASOOK<br />
niEbEDRYFSbATES GEhOu ViR VERKOOP<br />
69 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
2012<br />
R ‘000<br />
Groep Maatskappy<br />
2011<br />
R ‘000<br />
2012<br />
R ‘000<br />
2011<br />
R ‘000<br />
Boekwaarde van verkope van eiendom, masjinerie en<br />
toerusting 751 229 745 125<br />
Boekwaarde van verkope van niebedryfsbates gehou vir<br />
verkoop 188 1,282 188 1,282<br />
Netto wins met verkoop en afskryf van eiendom, masjinerie<br />
en toerusting, asook ontasbare bates 359 8 052 355 8 010<br />
29. VERAnDERinG in AAnbiEDinG<br />
1,298 9,563 1,288 9,417<br />
Die inligting wat voorheen direk op die state van omvattende inkomste geopenbaar was, word nou by wyse van<br />
notas tot die finansiële state getoon (verwys nota 16, 17, 18).<br />
2012: Jaar geëindig 29 Februarie 2011: 11 maande geëindig 28 Februarie
notas<br />
70
71 <strong>Jaarverslag</strong> • 2012<br />
notas
2012<br />
<strong>Jaarverslag</strong><br />
www.atkv.org.za