download publicatie - Volkssterrenwacht Beisbroek
download publicatie - Volkssterrenwacht Beisbroek
download publicatie - Volkssterrenwacht Beisbroek
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Helden in de sterrenkunde<br />
Petrus Plancius<br />
Een Vlaamse predikant, cartograaf en astronoom in<br />
Nederland<br />
1552 (Dranouter) – 15 mei 1622 (Amsterdam)<br />
Leven en werk<br />
Peter Platevoet of Petrus Plancius werd in 1552<br />
geboren in het rustieke West-Vlaamse dorpje<br />
Dranouter. Na zijn schoolopleiding studeerde<br />
hij theologie in Duitsland en Engeland. Op 24jarige<br />
leeftijd werd hij geroepen als predikant,<br />
eerst in verschillende plaatsen in Vlaanderen,<br />
later in Brussel. Na de belegering van Brussel<br />
door de Spaanse generaal Parma in 1585,<br />
vluchtte Plancius naar Amsterdam, waar hij het<br />
beroep van predikant weer opnam en dat tot<br />
zijn dood in 1622 zou blijven uitoefenen. Hij<br />
was een invloedrijk theoloog. Het is des te<br />
verwonderlijker dat hij daarnaast één van de<br />
belangrijkste cartografen van zijn tijd was.<br />
Plancius tekende zelf kaarten; de bekendste<br />
dateert uit 1590. In 1592 bracht hij zijn grote<br />
wereldkaart Orbis Terrarum Typus De Integro<br />
Multis In Locis Emendatus uit en vestigde<br />
daarmee zijn reputatie. Hij vervaardigde verder een aantal kaarten van de buiten-Europese kusten<br />
en, samen met Willem Barentsz, een kaart van het Middellandse zeegebied. In 1602 werd hij<br />
benoemd tot cartograaf van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Hij verzorgde daar ook het<br />
onderwijs van schippers en stuurlui. Plancius was vermogend en betrokken bij het ontstaan van<br />
handelscompagnieën zoals de Verenigde Oost-Indische Compagnie, de West-Indische Compagnie en<br />
de Noordsche Compagnie. Hij was initiatiefnemer van expedities die de Noordoost en Noordwestpassage<br />
onderzochten. Henry Hudson vertrok met aanwijzingen verstrekt door Plancius.<br />
In de sterrenkunde is hij vooral bekend wegens het introduceren van twaalf nieuwe sterrenbeelden<br />
uit stergegevens bekomen door de eerste Nederlandse expeditie naar het Oosten. De globe die hij<br />
daarop in 1598 liet produceren door Jodocus Hondius toonde voor het eerst het belangrijke<br />
sterrenbeeld Crux op de plek waar het hoorde, bij de achterpoten van Centaurus. De twaalf nieuwe<br />
constellaties waren waarschijnlijk geïnspireerd op verslagen van deze eerste reis waarin afbeeldingen<br />
van een Indiaan (Indus), kameleon (Chamaeleon), goudvis (Dorado) of een vliegende vis (Volans)<br />
stonden. Maar ook de Pauw (Pavo), de Toekan (Tucana), de Paradijsvogel (Apus), de kleine Waterslag<br />
7