myspACe - Klasse
myspACe - Klasse
myspACe - Klasse
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
UIt hEt lEErplAN<br />
“De tweede graad bouwt voort op de<br />
aanpak van de eerste”, vult directeur<br />
Koen Boey aan: “Vanaf het derde jaar<br />
zit in het lessenrooster van elke klas<br />
een ondersteuningsuur voor Nederlands<br />
en Frans. Tijdens dat lesuur stapt<br />
de leraar uit het leerplan: de ene groep<br />
leerlingen doet herhalingsoefeningen,<br />
de andere groep krijgt uitbreiding,<br />
afhankelijk hoe ver ze staan.” “Je moet<br />
je er natuurlijk voor hoeden dat de<br />
betere leerlingen niet enkel de leuke<br />
taken krijgen”, waarschuwt Annemie<br />
Schepens, lerares Nederlands, Engels<br />
en Duits. “Met computers in de klas<br />
en gevarieerd lesmateriaal kan ik goed<br />
differentiëren. Gelukkig vind je al eens<br />
extra’s in schoolboeken.”<br />
BlAUWE EN gElE StEmpElS<br />
Volgens Nederlands onderzoek steekt<br />
er één fameuze angel in differentiëren:<br />
de ‘uniformiteitstendens’. Daarmee<br />
bedoelen de onderzoekers dat leerlingen<br />
niet altijd iets anders willen doen<br />
dan de rest van de klas. Vooral als er<br />
geremedieerd wordt, voelen sommigen<br />
zich gauw gestigmatiseerd – ‘Ik ben de<br />
dommerik.’<br />
“Dat kan je vermijden. Als ik contractwerk<br />
geef, weet de ene leerling niet<br />
wat de andere doet”, weerlegt Ann<br />
Schrauwen van GVBS Zuiderdokken<br />
in Antwerpen. “Met bloemenstempels<br />
van verschillende kleuren geef ik ‘punten’:<br />
de ene leerling een rode stempel,<br />
de andere een groene, een blauwe, een<br />
gele. Alleen ik weet wat die kleuren<br />
betekenen en de leerlingen zijn blij<br />
als ze allemaal een stempel krijgen.”<br />
Nancy Coesemans: “Uiteindelijk doen<br />
de leerlingen hetzelfde maar op hun<br />
eigen tempo. En als je in een werksfeer<br />
een leerling apart neemt, dan komt dat<br />
niet over als ‘slachtofferhulp’. Tijdens<br />
groepswerk durven ze sowieso meer<br />
vragen stellen dan in volle klas.”<br />
StUDIEWIjzEr EN CArroUSEl<br />
Kan je differentiëren met pakweg 27<br />
leerlingen in je klas? “Je kan het leerproces<br />
van zoveel leerlingen niet opvolgen,<br />
als ze allemaal tegelijk hetzelfde doen”,<br />
knikt scheikundeleraar Natalie Leroux.<br />
“Daarom maak ik van mijn leerstof projecten<br />
waar de leerlingen in groepjes aan<br />
werken: drie groepjes practicum, drie<br />
groepjes computerwerk, drie groepjes<br />
informatie opzoeken. Met een<br />
studiewijzer en een carrouselsysteem<br />
werkt dat. Het geeft mij de kans sommige<br />
leerlingen van dichterbij op te<br />
volgen en te begeleiden. Ik kan ze nu<br />
beter individueel evalueren. En omdat<br />
ze geregeld een andere rol krijgen in<br />
hun groep, van groepsleider tot verslaggever,<br />
werk ik tegelijk aan sociale<br />
vaardigheden. Je moet het wel opbouwen.<br />
In het derde jaar organiseer ik<br />
één project per schooljaar, in het vierde<br />
twee en in het laatste jaar zijn de leerlingen<br />
zo goed als begeleid zelfstandig<br />
aan het leren.”<br />
NIEt AllEmAAl<br />
Of differentiëren meer vraagt van een<br />
leraar en of alle leraren dat doen?<br />
“Je hebt meer werk”, geeft Sabine<br />
Voet toe. “Veel schoolboeken zijn er<br />
nog niet op gericht. Voor coöperatieve<br />
werkvormen moet je zelf veel materiaal<br />
ontwikkelen. Dan kan je de hulp van<br />
collega’s wel gebruiken.” Koen Boey:<br />
“Vooral oudere leraren stonden eerst<br />
weigerachtig, maar sommige zijn er nu<br />
heel erg voor gewonnen. Toch vind ik<br />
het best oké dat er niet elke les met een<br />
alternatieve werkvorm wordt gewerkt.<br />
Zeven uur per dag luisteren is voor<br />
leerlingen geen goede zaak, maar een<br />
hele dag contractwerk evenmin. Laat er<br />
evenwicht zijn.”<br />
ENthoUSIASt voor grAmmAtICA<br />
Doet differentiëren leerlingen ook beter<br />
presteren? Nathalie Leroux: “Nee, er is<br />
niet zoveel verschil met hun prestaties<br />
na een traditionele les. Maar de leerlingen<br />
zijn veel sterker gemotiveerd en<br />
werken mee.” Annemie Schepens: “Ik<br />
heb meer voldoening van mijn werk en<br />
merk dat leerlingen sneller tonen dat<br />
ze klaar zijn met een taak of leerstof<br />
begrijpen. Toen de media vorig jaar<br />
alarm sloegen over te weinig kennis bij<br />
leerlingen, ging ik daar voor een deel in<br />
mee. Maar de argumenten dat scholen<br />
vandaag enkel pretparken mogen zijn<br />
en leren alleen leuk, vind ik onzin. Door<br />
te differentiëren maak ik mijn leerlingen<br />
zelfs voor grammatica enthousiast.<br />
Ik doe op één lesuur waar ik anders vijf<br />
lesuren voor nodig had. Ik heb meer<br />
tijd om leerlingen te begeleiden en om<br />
leerstof te herhalen. Aan een passieve<br />
klasgroep iets uitleggen tot iederéén<br />
het begrepen heeft, daar verlies je pas<br />
véél tijd mee. Dan mag leren inderdaad<br />
leuk zijn. Differentiëren is een<br />
negen flaters<br />
hoe kan je differentiëren doen mislukken<br />
(“Zie je dat het niet werkt”)?<br />
negen tips.<br />
1.<br />
Begin meteen te differentiëren<br />
vanaf 1 september. Wacht niet tot<br />
je je leerlingen kent en hun sterktes<br />
en zwaktes kan inschatten.<br />
2. Geef onvoldoende instructies of<br />
juist veel te veel. Formuleer opdrachten<br />
zo vaag mogelijk.<br />
3. Plaats je leerlingen eerst in groepjes<br />
en zeg pas dan wat ze moeten<br />
doen. Ga vervolgens de krant lezen<br />
of toetsen verbeteren.<br />
4.<br />
5.<br />
6.<br />
7.<br />
8.<br />
Als leerlingen vragen hebben, geef<br />
dan meteen zelf de oplossing en<br />
vraag niet door, zolang het maar<br />
vooruit gaat.<br />
Laat duidelijk blijken dat je niet<br />
graag gedifferentieerd werkt, eis<br />
van bij het begin stilte en maak je<br />
kwaad als leerlingen iets zeggen<br />
dat niet met hun opdracht te maken<br />
heeft.<br />
Zorg dat bij geen enkel groepje een<br />
extra lege stoel staat. Zo kan je<br />
het hele lesuur lang je voorovergebogen<br />
houding inoefenen.<br />
Laat sommige leerlingen duidelijk<br />
merken dat ze tot een zwakkere<br />
groep behoren en geef ze luid verstaanbaar<br />
voor de rest van de klas<br />
nog maar eens uitleg.<br />
Evalueer leerlingen altijd met punten<br />
en speel ze tegen elkaar uit,<br />
zodat onderlinge verschillen meteen<br />
opvallen voor de hele klas.<br />
9. Ga kost wat kost door met differentiëren,<br />
ook als je merkt dat je<br />
klas er de attitude niet voor heeft<br />
of dat de leerstijl van je leerlingen<br />
meer aansluit bij andere werkvormen.<br />
belangrijk wapen tegen schoolmoeheid.<br />
Maar als een leerling niet wil leren, tja,<br />
dan helpt geen enkele werkvorm. Realistisch<br />
blijven dus.”<br />
KLASSE • Nr. 180<br />
49