Die Kerkblad Junie 2006.p65 - Die Gereformeerde Kerke in Suid ...
Die Kerkblad Junie 2006.p65 - Die Gereformeerde Kerke in Suid ...
Die Kerkblad Junie 2006.p65 - Die Gereformeerde Kerke in Suid ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
2006 junie<br />
<strong>in</strong>houd<br />
<strong>in</strong>houd<br />
2 UIT DIE WOORD<br />
Ek glo aan die kerk as deel van my<br />
enigste troos<br />
4 REDAKSIONEEL<br />
Misdaad<br />
<strong>in</strong>houd<br />
<strong>in</strong>houd<br />
6 HOOFARTIKEL<br />
<strong>Die</strong> P<strong>in</strong>ksterbeweg<strong>in</strong>g - 100 jaar oud<br />
7 HOOFARTIKEL<br />
<strong>Die</strong> Zuma-saak<br />
8 BRANDPUNT<br />
Evolusie en ons skole<br />
11 VAN DIE TEOLOGIESE SKOOL<br />
’n Relevante liturgie vir die kerke <strong>in</strong> S<strong>in</strong>ode<br />
Middellande<br />
13 DIE REDAKTEUR GESELS MET ...<br />
Dr. Paul Snyman<br />
AKTUELE TEMA<br />
18 Onderwys as beroep en roep<strong>in</strong>g<br />
20 Christelike perspektief op openbare skole,<br />
onafhanklike skole en tuisonderrig<br />
22 Christelike perspektief op<br />
moedertaalonderrig en multikulturele<br />
onderwys<br />
25 Skoolgaande k<strong>in</strong>ders - ouers en hul regte<br />
26 Watter doel dien beheerliggame van skole<br />
nog?<br />
30 <strong>Die</strong> k<strong>in</strong>d as offer - <strong>Gereformeerde</strong>s en die<br />
onderwys<br />
DISKUSSIE<br />
32 Rick Warren se <strong>Die</strong> Doelgerigte Lewe - 2<br />
34 <strong>Die</strong> dilemma van die vrou <strong>in</strong> die amp - die<br />
antwoord: teks en konteks<br />
36 <strong>Die</strong> vrou <strong>in</strong> die ampte - nagedagtes oor<br />
Nasionale S<strong>in</strong>ode 2006<br />
38 <strong>Die</strong> vrou <strong>in</strong> die amp<br />
40 Kultuurhistoriese agtergrond is baie<br />
belangrik<br />
ANDER<br />
41 In dankbare her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>g aan ... ds. Dirkie<br />
van der Walt<br />
42 <strong>Kerke</strong> dr<strong>in</strong>g aan op aksie ten opsigte van<br />
die kultuur van geweld <strong>in</strong> die SA<br />
samelew<strong>in</strong>g<br />
43 Nederlandse kerk gaan ’n Protestantse<br />
universiteit oprig<br />
56 <strong>Die</strong> kerk van die brandende lampies<br />
JEUG<br />
44 Brooklynjeug reik uit na Zwaziland<br />
45 Gaan bos!<br />
Moot Skoolverlaterskamp<br />
46 Briewe van ons lesers<br />
50 Lief en Leed<br />
51 Op die Kerkwerf<br />
52 Kle<strong>in</strong>advertensies<br />
TEKS IN KONTEKS<br />
DEUTERONOMIUM 6:6-7<br />
“Hierdie gebooie wat ek jou vandag gegee het, moet<br />
<strong>in</strong> jou gedagtes bly. Jy moet dit <strong>in</strong>skerp by jou k<strong>in</strong>ders<br />
en met hulle daaroor praat as jy <strong>in</strong> jou huis is en as jy<br />
op pad is, as jy gaan slaap en as jy opstaan.”<br />
3
Prof. Prof. Callie Callie Coetzee Coetzee (open<strong>in</strong>g (open<strong>in</strong>g van van die die TSP TSP op op 14 14 Maart Maart 2006)<br />
2006)<br />
Uit die WOORD<br />
Ek glo aan die kerk<br />
as deel van<br />
my enigste troos<br />
Lees: 1 Kor<strong>in</strong>tiërs 12:12-27 Heidelbergse Kategismus Sondag 21<br />
S<strong>in</strong>g: Psalm 48:1, 5<br />
Elkeen van ons is lidmaat van ’n gemeente. Elkeen van ons het<br />
iets met die kerk te doen – as lidmaat, as ampsdraer, as<br />
funksionaris of hoe ook al. En as ons elkeen ’n lewende lidmaat<br />
is, dan sal ons ook <strong>in</strong>tense pyn ervaar as die kerk <strong>in</strong> ons tyd soveel<br />
kritiek moet verduur en deur soveel mense afgeskryf word.<br />
Hoeveel opvatt<strong>in</strong>gs bestaan daar nie vandag oor die kerk nie. Mense<br />
sien die kerk as ’n struktuur of ’n s<strong>in</strong>ode. Mense meet die kerk aan die<br />
uitsprake wat deur kerkleiers en kerkvergader<strong>in</strong>gs gemaak word, aan<br />
besluite waarmee hulle saamstem of nie saamstem nie. <strong>Die</strong> kerk word<br />
<strong>in</strong> die wêreld bespot, <strong>in</strong> die wêreldlike pers gedissekteer en afgeslag.<br />
Hoe pynlik ervaar ons dit nie <strong>in</strong> die afgelope weke na die S<strong>in</strong>ode van<br />
Januarie nie. En hoeveel lidmate en ampsdraers neem nie lustig daaraan<br />
deel nie.<br />
En laat ons erken: Dit gaan oor die algemeen nie goed met die kerk<br />
nie. Hoe verdeeld is die Christendom en selfs kerke onder die noemer<br />
Gereformeerd, <strong>in</strong> letterlik duisende groeper<strong>in</strong>ge. <strong>Die</strong> kerk vertoon veelal<br />
die beeld van kwynende gemeentes, van onderl<strong>in</strong>ge verskille, van swak<br />
kerkbesoek, van ’n Sondag-Christendom waarvan <strong>in</strong> die week feitlik<br />
niks gesien word nie.<br />
As daar een d<strong>in</strong>g is waaraan daar meer as ooit behoefte is, is dit dat<br />
ons erns sal maak nie met wat ons van die kerk waarneem nie, maar<br />
wat ons van die kerk bely. Dan bely ons nie wat sondige mense van<br />
die kerk gemaak het nie, maar wat God <strong>in</strong> sy Woord oor die kerk<br />
openbaar. Ons bely wat die kerk is en wat die kerk behoort te wees.<br />
As ons erns maak met hierdie belydenis, besef ons altyd weer dat die<br />
kerk niks m<strong>in</strong>der as ’n wonder is nie. <strong>Die</strong> kerk is <strong>in</strong> alle opsigte uniek.<br />
<strong>Die</strong> kerk behoort nie aan mense nie. <strong>Die</strong> kerk is die skepp<strong>in</strong>g, die<br />
<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g van God. <strong>Die</strong> woord “kerk”, kuriake, beteken letterlik “eiendom<br />
van die Here”. <strong>Die</strong> kerk behoort aan Christus. Hy is die Hoof, die Kon<strong>in</strong>g,<br />
die Bruidegom, die Hoeksteen, die Herder – om maar enkele van die<br />
beelde te noem waarmee die kerk <strong>in</strong> die Bybel geteken word. Daarom<br />
noem die Bybel ook die kerk die liggaam van Christus, die Bruid, die<br />
leërmag, die kudde, die gebou van God.<br />
<strong>Die</strong> kerk is die gemeente wat Christus van ewigheid af uitverkies het.<br />
Daarom is dit daar van die beg<strong>in</strong> van die wêreld af, en sal dit daar<br />
wees tot die e<strong>in</strong>de, omdat Christus leef en die ewige Kon<strong>in</strong>g is wat<br />
nooit sonder onderdane kan wees nie. Wie hom/haar losmaak van die<br />
kerk, is ook los van Christus en staan daarom buite die saligheid. Vir<br />
die ware gelowige is die belydenis<br />
aangaande die kerk deel van sy/<br />
haar enigste troos. Om aan Christus<br />
te behoort, is om aan die kerk te behoort.<br />
<strong>Die</strong> kerk is die wonder van die Heilige<br />
Gees. Hy het die kerk tot stand<br />
gebr<strong>in</strong>g deur die predik<strong>in</strong>g van die<br />
evangelie. En nou is die kerk sy<br />
woonplek en werkplek. <strong>Die</strong> artikel<br />
van ons belydenis vorm deel van<br />
die derde deel van die Twaalf Artikels<br />
oor die Heilige Gees en ons<br />
heiligmak<strong>in</strong>g. In die kerk en deur die<br />
kerk word die Woord verkondig en<br />
die sakramente bedien waardeur<br />
die Heilige Gees die geloof werk en<br />
versterk. So vergader en onderhou<br />
Christus sy kerk. En die wonder van<br />
ons lewe is dat ons deur die geloof<br />
aan Christus behoort en daarom<br />
aan sy kerk, lewende lidmate tot <strong>in</strong><br />
ewigheid.<br />
Soos <strong>in</strong> die menslike liggaam elke<br />
selletjie ’n plek en ’n funksie het, en<br />
soos die hele liggaam vanuit die<br />
hoof gestuur en gerig word, so is<br />
dit ook met die kerk. Dit is die beeld<br />
wat <strong>in</strong> ons Skrifgedeelte gebruik<br />
word om die wonder van die kerk<br />
te teken – die wonder van die eenheid<br />
en die verskeidenheid van die<br />
menslike liggaam. Het u geweet –<br />
Indien ons die bloedvatstelsel<br />
van ’n mens sou uitsny en aanmekaar<br />
las, dan sal dit ongeveer<br />
100 000 km lank wees.<br />
Ons hart klop normaalweg 40<br />
miljoen keer per jaar en pomp<br />
ongeveer 340 liter bloed per uur<br />
4 2006<br />
junie
oor ’n afstand van 100 000 km.<br />
Met oefen<strong>in</strong>g kan dit verhoog<br />
tot ongeveer 4 000 liter.<br />
<strong>Die</strong> spiertjies wat ons oë laat<br />
fokus, trek 100 000 keer per<br />
dag saam.<br />
Elke selletjie <strong>in</strong> ons liggaam het<br />
ook ’n selkern waar<strong>in</strong> daar chromosome<br />
is. Dié chromosome is<br />
ook die draers van jou erflike<br />
eienskappe. As die <strong>in</strong>ligt<strong>in</strong>g wat<br />
<strong>in</strong> die chromosome van een selletjie<br />
geberg is, <strong>in</strong> Engels geskryf<br />
sou word, sal dit 28 ensiklopediese<br />
volumes bestaan.<br />
So sou ons kon voortgaan. Hierdie<br />
wonderlike liggaam word vanuit die<br />
kop, die bre<strong>in</strong>, bestuur en beheer<br />
en gekoörd<strong>in</strong>eer sodat die duisel<strong>in</strong>gwekkende<br />
verskeidenheid as ’n<br />
wonderlike eenheid funksioneer.<br />
Wat is ’n liggaam sonder ’n hoof?<br />
D<strong>in</strong>k nou daaraan: As die menslike<br />
liggaam so wonderlik is, hoeveel<br />
wonderliker is die kerk nie! Sal Hy<br />
sy kerk m<strong>in</strong>der wonderlik maak as<br />
een van sy k<strong>in</strong>ders se liggaam? <strong>Die</strong><br />
kerk is dan sy eie liggaam. Dit is<br />
die gemeenskap van die heiliges.<br />
Ons het elkeen persoonlik en almal<br />
saam deel van Christus, die Hoof,<br />
en al sy skatte en gawes. Dit is die<br />
allesbeheersende <strong>in</strong> die kerk, die<br />
lewensgemeenskap met Christus.<br />
En <strong>in</strong> ons verbondenheid met Christus<br />
is ons ook aan mekaar verb<strong>in</strong>d,<br />
soos <strong>in</strong> die liggaam. In die kerk is<br />
ons nie soos ’n klomp los sandkorrels<br />
wat saamgegooi word, maar<br />
tog los van mekaar bly nie. <strong>Die</strong> kerk<br />
is nie soos ’n hotel waar ’n klomp<br />
mense saambly, <strong>in</strong> dieselfde eetsaal<br />
eet, maar tog niks met mekaar<br />
te doen het nie. Ons is aan mekaar<br />
verb<strong>in</strong>d, elkeen met sy/haar gawes<br />
en talente.<br />
Ons moet hierdie gawes tot mekaar<br />
se voordeel, tot mekaar se saligheid<br />
aanwend, gewillig en met vreugde.<br />
God gee ons aan mekaar op die<br />
pad van die geloof. Ons mag die gemeenskap<br />
van die heiliges nooit<br />
2006 junie<br />
Uit die WOORD<br />
verwaarloos nie. Dit mag nooit koud en liefdeloos en onpersoonlik word<br />
<strong>in</strong> die kerk nie. Daar mag niemand vereensaam of gebrek ly nie. Want<br />
ons leef <strong>in</strong> die kerk saam as mense wat die heerlikste weldaad van God<br />
ontvang het – die vergew<strong>in</strong>g van sondes.<br />
In die Kategismus word hierdie weldaad telkens herhaal. Dit is Christus<br />
wat met sy dierbare bloed vir al my sondes betaal het (Sondag 1); ook<br />
aan my is vergew<strong>in</strong>g van sondes geskenk (Sondag 7); Hy bedek my sondes<br />
voor die aangesig van God (Sondag 14). Dit is die refre<strong>in</strong> van ons<br />
verloss<strong>in</strong>gslied. <strong>Die</strong> vergew<strong>in</strong>g van sondes is die hart van die evangelie<br />
en daarom ook die hart van die Kategismus. Hier <strong>in</strong> Sondag 21 bely ons<br />
dat God nie net my sondes wegneem nie, maar ook my sondige aard, die<br />
feit dat ek nie net sonde doen nie, maar sonde is. Daaraan wil God nooit<br />
meer d<strong>in</strong>k nie. So geheel en al is ek verlos, omdat Christus vir my, <strong>in</strong> my<br />
plek, voldoen het aan die eis van God se geregtigheid, <strong>in</strong> my plek voor<br />
die strafgerig van God gestaan het sodat ek vry kan uitgaan.<br />
In die wonder van die kerk beleef ek die wonder van God se vergewende<br />
genade. Ons is <strong>in</strong> die kerk nie sondelose mense nie. Ons is sondaars,<br />
maar sondaars wie se sondes vergewe is, verloste sondaars deur die<br />
geloof <strong>in</strong> Jesus Christus.<br />
Dít is die kerk. Nie wat Beeld of Rapport daarvan maak nie, maar wat ons<br />
op grond van God se Woord glo en bely. En steeds meer moet word.<br />
HEIDELBERGSE HEIDELBERGSE KATEGISMUS,<br />
KATEGISMUS,<br />
SONDAG SONDAG 21<br />
21<br />
Vraag Vraag Vraag 54: 54: Wat Wat glo glo jy jy jy van van die die heilige, heilige, heilige, heilige, heilige, algemene, algemene, algemene, algemene, algemene, Christelike Christelike Christelike Christelike Christelike<br />
kerk? kerk? kerk? kerk? kerk?<br />
Antwoord: Dat die Seun van God uit die hele menslike geslag vir Hom<br />
’n gemeente wat tot die ewige lewe uitverkies is, deur sy Gees en<br />
Woord <strong>in</strong> die eenheid van die ware geloof van die beg<strong>in</strong> van die wêreld<br />
af tot die e<strong>in</strong>de toe vergader, beskerm en onderhou en dat ek daarvan<br />
’n lewende lid is en ewig sal bly.<br />
Vraag Vraag 55: 55: Wat Wat verstaan verstaan jy jy onder onder die die die die die gemeenskap gemeenskap gemeenskap gemeenskap gemeenskap van van van van van<br />
die die die die die heiliges? heiliges? heiliges? heiliges? heiliges?<br />
Antwoord: Ten eerste dat die gelowiges, almal saam en elkeen afsonderlik,<br />
as lede met die Here Christus gemeenskap en aan al sy skatte<br />
en gawes deel het. Ten tweede dat elkeen verplig is om sy gawes<br />
gewillig en met vreugde tot nut en saligheid van die ander lede aan te<br />
wend.<br />
Vraag Vraag 56: 56: 56: Wat Wat Wat glo glo glo jy jy van van van die die die vergew<strong>in</strong>g vergew<strong>in</strong>g vergew<strong>in</strong>g vergew<strong>in</strong>g vergew<strong>in</strong>g van van van van van sondes? sondes? sondes? sondes? sondes?<br />
Antwoord: Dat God, op grond van die voldoen<strong>in</strong>g van Christus, aan al<br />
my sondes en ook my sondige aard waarteen ek my lewe lank moet<br />
stry, nooit meer wil d<strong>in</strong>k nie. Uit genade wil Hy aan my die geregtigheid<br />
van Christus skenk sodat ek nooit <strong>in</strong> die strafgerig van God sal kom<br />
nie.<br />
5
Redaksioneel<br />
“Ons kan nie meer so aangaan nie”,<br />
“genoeg is genoeg”, “die reger<strong>in</strong>g<br />
kom nie sy verantwoordelikheid na<br />
nie”, “misdadigers het die plek van die<br />
reger<strong>in</strong>g oorgeneem”, “niemand is meer<br />
veilig nie”, “almal het weerlose teikens<br />
geword” – dit is maar enkele van die uitroepe<br />
wat daagliks gehoor word, <strong>in</strong> koerante<br />
te lees en op televisie te sien is.<br />
Landsburgers ervaar vloedgolwe van<br />
misdaad wat ongekende afmet<strong>in</strong>gs aanneem.<br />
<strong>Die</strong> misdaadstatisiek wat die reger<strong>in</strong>g<br />
met lang tussenposes en met<br />
groot traagheid beskikbaar stel, word<br />
weerspreek deur die daaglikse ervar<strong>in</strong>g<br />
van mense <strong>in</strong> dorpe en stede, <strong>in</strong> townships<br />
en plakkerskampe, <strong>in</strong> voetpaaie<br />
en op snelweë, <strong>in</strong> taxi’s en op tre<strong>in</strong>e.<br />
Misdaadstatistiek is moeilik bekombaar,<br />
maar uit beskikbare gegewens is die volgende<br />
prentjie saamgestel:<br />
• <strong>Suid</strong>-Afrika word beskou as een van<br />
die misdadigste land ter wêreld en<br />
neem die derde plek uit 96 lande <strong>in</strong><br />
ten opsigte van moord, tweede ten<br />
opsigte van seksuele misdade en<br />
eerste ten opsigte van verkragt<strong>in</strong>gs<br />
(<strong>in</strong> 2004-2005 is meer as 55 000<br />
klagtes van verkragt<strong>in</strong>g by die polisie<br />
<strong>in</strong>gedien, terwyl baie m<strong>in</strong> verkragters<br />
skuldig bev<strong>in</strong>d word).<br />
• In <strong>Suid</strong>-Afrika word byna elke halfuur<br />
’n persoon vermoor, meer as<br />
20 000 per jaar.<br />
• Sedert 1991 is ongeveer 2 000 boere<br />
op plase vermoor (volgens ’n radioberig<br />
<strong>in</strong> Mei word daar tans twee boere<br />
per week vermoor).<br />
• Sowat 40% van die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse<br />
jeug tussen 12-22 jaar was al die<br />
slagoffer van misdaad of geweld.<br />
• Daagliks word 34 motors en meer as<br />
twee vragmotors gekaap (d.w.s. 12<br />
434 motors en 930 vragmotors per<br />
jaar) – met die hoogste vlakke <strong>in</strong><br />
Gauteng.<br />
• By 30% van sterfgevalle <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika<br />
is die gebruik van vuurwapens ter<br />
sprake.<br />
<strong>Die</strong> vraag is: Wat is die taak van die kerk<br />
– en van Christene – <strong>in</strong> hierdie verband?<br />
Misdaad<br />
Lyk my ons moet onderskei tussen ’n korttermyn- en<br />
’n langtermyntaak.<br />
Korttermyn<br />
Korttermyn<br />
<strong>Die</strong> voorkoms van misdaad is van so ’n ernstige aard<br />
dat korttermynoptrede noodsaaklik is. Drie sake verdien<br />
hier aandag:<br />
Eerstens ’n dag van verootmoedig<strong>in</strong>g, ’n biddag vir vrede<br />
<strong>in</strong> ons samelew<strong>in</strong>g. Sodanige oproep moet van die<br />
kerke uitgaan en ál die kerke <strong>in</strong> ons land moet daaraan<br />
deelneem. In die gebede moet die Here gevra word<br />
dat Hy ons samelew<strong>in</strong>g genadig sal wees, ons land<br />
sal seën, die reger<strong>in</strong>g wysheid en wil sal gee, die polisiediens<br />
sal aktiveer en misdadigers se harte sal verander.<br />
Tweedens moet daar van al die kerke ’n profetiese<br />
getuienis teenoor die reger<strong>in</strong>g uitgaan, naamlik dat die<br />
reger<strong>in</strong>g nie naastenby sy verantwoordelikheid ten opsigte<br />
van die bekamp<strong>in</strong>g van misdaad nakom nie. As<br />
die reger<strong>in</strong>g die wil het, kan die golf van misdaad <strong>in</strong><br />
een maand, <strong>in</strong> een week, ja, b<strong>in</strong>ne 24 uur gebreek word.<br />
Deur middel van padblokkades en soektogte <strong>in</strong> ons<br />
townships, dorpe en stede kan <strong>in</strong> een nag meeste van<br />
die onwettige wapens deur die polisie – desnoods versterk<br />
en uitgebrei – opgeruim word.<br />
Derdens moet daar – nog vanjaar, miskien op ’n bepaalde<br />
vakansiedag – ’n landswye en vreedsame protesoptog<br />
gereël word wat soos ’n Meksikaanse golf<br />
deur die land swiep, van Kaapstad tot Beitbrug. Hierdie<br />
protesoptog moet ’n duidelike se<strong>in</strong> aan misdadigers<br />
uitstuur dat alle burgers elke vorm van misdaad verwerp<br />
en hulle wil beywer vir ’n veilige en vreedsame<br />
samelew<strong>in</strong>g.<br />
(Ek weet van ten m<strong>in</strong>ste drie sulke protesoptogte wat<br />
reeds gehou is: op 24 September 2003 <strong>in</strong> Pretoria<br />
(waaraan ek self deelgeneem het), op 30 November<br />
2004 <strong>in</strong> Johannesburg en op 4 Mei 2006 <strong>in</strong> Kaapstad.)<br />
Langtermyn<br />
Langtermyn<br />
Op die langer termyn kan op die volgende gefokus<br />
word:<br />
6 2006<br />
junie
Ten eerste moet aan die oorsake van misdaad besondere<br />
aandag gegee word. <strong>Die</strong> oorsake is wyduiteenlopend,<br />
maar dit sluit onder andere die volgende <strong>in</strong>:<br />
armoede, werkloosheid, dwelmgebruik, geldmaak (s<strong>in</strong>dikate),<br />
krim<strong>in</strong>ele oriëntasie, wraak en ’n totale gebrek<br />
aan ’n sosiale morele lewenshoud<strong>in</strong>g. <strong>Kerke</strong> kan <strong>in</strong><br />
hierdie verband ’n besondere bydrae lewer, aangesien<br />
hulle ’n boodskap br<strong>in</strong>g en ’n evangelie verkondig wat<br />
elkeen van bogenoemde oorsake op ’n unieke wyse<br />
behandel.<br />
Ten tweede behoort die polisiemag uitgebrei en die<br />
funksioner<strong>in</strong>g daarvan drasties verbeter te word. Dit<br />
geld trouens vir ons totale regsisteem. Want dit help<br />
nie misdadigers beweeg vrylik rond sonder om gevang<br />
te word nie; dit help ook nie hulle word gevang nie,<br />
maar vanweë swak regspleg<strong>in</strong>g kom hulle los; dit help<br />
ook nie hulle word <strong>in</strong> tronke gesit om kort daarna weer<br />
te ontsnap nie.<br />
Goeie rehabilitasieprogramme <strong>in</strong> ons tronke kan ook<br />
’n belangrike bydrae lewer om misdadigers ná tronkstraf<br />
weer <strong>in</strong> die samelew<strong>in</strong>g te laat <strong>in</strong>pas.<br />
Ten derde moet aandag gegee word aan die byna<br />
totale gebrek aan morele en samelew<strong>in</strong>gswaardes <strong>in</strong><br />
ons land, met ander woorde die gebrek aan ’n etiese<br />
gedragskode waarmee k<strong>in</strong>ders kan opgroei en wat deel<br />
kan vorm van hulle lewensuitkyk en lewenswyse.<br />
<strong>Die</strong> Tussenkerklike Raad van die Afrikaanse <strong>Kerke</strong> het<br />
verlede jaar ’n kommissie aangewys wat so ’n gedragskode<br />
moet saamstel, wat tans daarmee besig is en<br />
wat ook samewerk<strong>in</strong>g ondersoek met die reger<strong>in</strong>g se<br />
Program Morele Herlew<strong>in</strong>g.<br />
<strong>Die</strong> woord is tog waar: <strong>Die</strong> verander<strong>in</strong>g van hart is die<br />
hart van verander<strong>in</strong>g.<br />
Ons het onlangs die tienjarige bestaan van die nuwe<br />
Grondwet herdenk, ’n grondwet wat hom eksplisiet uitspreek<br />
ten gunste van menswaardigheid, vryheid en<br />
veiligheid. Maar ’n wet op papier beteken niks <strong>in</strong>dien<br />
dit nie op die markple<strong>in</strong> van die lewe toegepas word<br />
nie.<br />
Ons land is siek van misdaad. Dis nóú die tyd dat Christene,<br />
en kerke, sal opstaan, sal bid en praat, profeteer<br />
en protesteer, sal duidelik maak: tot hiertoe en nie<br />
verder nie, nóú is die dag om op te staan teen alle<br />
vorme van misdaad. Ons wil nie die hel sien losbreek<br />
<strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika nie, ons wil iets sien deurbreek van die<br />
kon<strong>in</strong>kryk van God, waar daar vrede en vryheid, reg<br />
en geregtigheid, versoen<strong>in</strong>g en harmonie <strong>in</strong> die samelew<strong>in</strong>g<br />
aanwesig is.<br />
– JHvW<br />
2006 junie<br />
7
HOOFARTIKEL<br />
<strong>Die</strong> P<strong>in</strong>ksterbeweg<strong>in</strong>g<br />
100 jaar oud<br />
<strong>Die</strong> P<strong>in</strong>ksterbeweg<strong>in</strong>g (PB), wat <strong>in</strong> April 1906 <strong>in</strong><br />
Los Angeles <strong>in</strong> die VSA beg<strong>in</strong> het, is vanjaar 100<br />
jaar oud. Met ’n geraamde ledetal van 650 miljoen<br />
mense, is dit al bestempel as die vierde hoofstroom <strong>in</strong><br />
die Christendom, naas die Rooms-Katolisisme, die Oosters-Ortodoksisme<br />
en die Protestantisme – hoewel die<br />
PB, streng gesproke, ook by die Protestantisme tuishoort.<br />
<strong>Die</strong> wortels van die PB gaan natuurlik veel verder terug<br />
as die vorige eeu. Daar is ’n duidelike ooreenkoms en<br />
verwantskap met die Montanisme van die tweede eeu,<br />
die Anabaptisme van die sestiende eeu en die Pentakostalisme<br />
van die negentiende eeu. Tog moet ons nie hierdie<br />
beweg<strong>in</strong>gs te lynreg met mekaar verb<strong>in</strong>d en hulle oorhaastig<br />
met mekaar identifiseer nie. Daar is bepaalde nuanseverskille<br />
waarmee ons behoort reken<strong>in</strong>g te hou – waarop<br />
ons <strong>in</strong> hierdie artikel nie verder <strong>in</strong>gaan nie. Dit is ook belangrik<br />
om nie die PB volkome gelyk te stel aan die Charismatiese<br />
Beweg<strong>in</strong>g nie; terwyl laasgenoemde <strong>in</strong> bestaande<br />
kerke ’n tuiste gev<strong>in</strong>d het, het die PB tot eie kerkformasie(s)<br />
oorgegaan.<br />
<strong>Die</strong> PB beklemtoon die volgende aspekte:<br />
• <strong>Die</strong> gesag van die Bybel as onfeilbare Woord van<br />
God.<br />
• <strong>Die</strong> belangrikheid van die persoon en werk van die<br />
Heilige Gees, veral die doop met die Heilige Gees en<br />
die spreek <strong>in</strong> tale as teken van daardie doop.<br />
• <strong>Die</strong> noodsaaklikheid van die gawes van die Gees,<br />
veral genes<strong>in</strong>g (en soms ook spreek <strong>in</strong> tale).<br />
• ’n Sterk send<strong>in</strong>groep<strong>in</strong>g.<br />
• ’n Lewende verwagt<strong>in</strong>g van die spoedige wederkoms<br />
van Jesus Christus.<br />
• ’n Swaar aksent op ’n lewende kerk met ’n oop en<br />
spontane liturgie.<br />
• ’n Lewende spiritualiteit.<br />
’n Duidelike illustrasie van die verskil tussen die <strong>Gereformeerde</strong><br />
spiritualiteit en dié van die PB ervaar ek dikwels<br />
wanneer ek <strong>in</strong> die gemeente Eersterus (by Pretoria) ’n<br />
erediens lei. <strong>Die</strong> tent waar<strong>in</strong> die PB Sondae eredienste<br />
hou, staan letterlik ’n paar meter van die kerkgeboutjie<br />
waar<strong>in</strong> die <strong>Gereformeerde</strong> lidmate byeenkom en waar<strong>in</strong><br />
die Geneefse melodieë (maar ook ander!) “meed<strong>in</strong>g” met<br />
die vrolike hallelujas wat uit die tent opkl<strong>in</strong>k. (En almal wil<br />
met hulle sang die Here dien.)<br />
<strong>Die</strong> vraag is al gestel wat die v<strong>in</strong>nige groei van die PB<br />
veroorsaak het. <strong>Die</strong> Nederlandse teoloog, Jan Veenhof,<br />
sien die PB en die Charismatiese Beweg<strong>in</strong>g as ’n protes<br />
teen die moderne samelew<strong>in</strong>g met sy koudheid en onpersoonlikheid,<br />
sy fokus op die <strong>in</strong>dividu (<strong>in</strong>dividualisme), op<br />
geld en aardse goed (materialisme), sy klem op uiterlike<br />
vorme (formalisme) en ’n onnadenkende vasklou aan die<br />
oorgelewerde tradisie (tradisionalisme).<br />
Hoewel die PB sekere belangrike Skrifwaarhede opnuut<br />
beklemtoon het, het kritiek teen die beweg<strong>in</strong>g nie uitgebly<br />
nie.<br />
So is daar gewys op die lukraak wyse waarop die Bybel<br />
dikwels hanteer is, sonder om die besondere konteks van<br />
’n bepaalde teks te verreken (biblisisme); daar is daarop<br />
gewys dat die teologie van die PB soms baie oppervlakkig<br />
is; voorts dat sentrale temas <strong>in</strong> die Bybel, soos byvoorbeeld<br />
die verbond, totaal onderbeklemtoon en e<strong>in</strong>tlik onbenut<br />
gelaat is en dat aan die vrye wil van die mens groot<br />
speelruimte gelaat is; verder dat ’n voorspoedsgodsdiens<br />
(’n kroon sonder ’n kruis) maklik <strong>in</strong> die PB vastrapplek<br />
gekry het; dat daar <strong>in</strong> die PB, ondanks die vele beroepe<br />
op die leid<strong>in</strong>g van die Heilige Gees, tog talle pynlike kerkskeur<strong>in</strong>gs<br />
plaasgev<strong>in</strong>d het; ten slotte is genoem dat die<br />
PB sterk a-polities <strong>in</strong>gestel was en hom nie bemoei het<br />
met sosiale vraagstukke nie (soos bv. apartheid).<br />
<strong>Die</strong> PB is ’n realiteit waarmee tradisionele kerke vandag<br />
reken<strong>in</strong>g moet hou. Waar die AGS <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika <strong>in</strong> die<br />
onlangse verlede nog as ’n “sekte” beskou is, is dit vandag<br />
nie meer die geval nie. <strong>Die</strong> tradisionele Afrikaanse kerke<br />
het nog nie hulle verhoud<strong>in</strong>g tot die P<strong>in</strong>ksterkerke duidelik<br />
uitgespel nie, hoewel ons deputate vir gesprek met ander<br />
kerke ’n aantal dekades gelede al ook met die AGS <strong>in</strong><br />
gesprek was – ek her<strong>in</strong>ner my een so ’n (redelik vrugtelose)<br />
gesprek wat by die (destydse) RAU plaasgev<strong>in</strong>d het.<br />
<strong>Die</strong> PB word dikwels die “onbetaalde reken<strong>in</strong>g” van die<br />
tradisionele kerke genoem. <strong>Die</strong> PB is ’n voortdurende her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>g<br />
daaraan dat die kerk – geen kerk – ooit die persoon<br />
en werk van die Heilige Gees mag vergeet nie.<br />
In dié s<strong>in</strong> is elke ware kerk van Jesus Christus ’n charismatiese<br />
kerk, ’n kerk wat gawes van die Gees ontvang<br />
het en <strong>in</strong> diens van die kon<strong>in</strong>kryk van God moet aanwend.<br />
As <strong>Gereformeerde</strong> Christene bely ons dat die Heilige<br />
Gees aan elke gelowige gegee is sodat ons deur die geloof<br />
aan Christus en al sy weldade deel kan kry, om ons te<br />
troos en ewig by ons te bly (HK 20:53).<br />
– JHvW<br />
8 2006<br />
junie
2006 junie<br />
<strong>Die</strong> Zuma-saak<br />
<strong>Die</strong> vraag kan gestel word of daar nog enige s<strong>in</strong>volle bydrae gelewer<br />
kan word tot die uitgebreide debat oor die hofsaak waar<strong>in</strong> mnr.<br />
Jacob Zuma van verkragt<strong>in</strong>g vrygespreek is. Kan die Christelike<br />
etiek hier enigiets bydra?<br />
Dit is duidelik dat daar m<strong>in</strong>stens twee aspekte aan die saak verbonde is:<br />
’n juridiese en ’n etiese (of morele).<br />
Oor die juridiese aspek (die regspraak) bestaan daar ’n groot mate van<br />
eenstemmigheid: regter Willem van der Merwe het, met die beskikbare<br />
feite voorhande, tot die konklusie gekom dat mnr. Zuma onskuldig is aan<br />
verkragt<strong>in</strong>g en hom dus vrygespreek. Maar, het die regter bygevoeg, mnr.<br />
Zuma se (morele) optrede rondom die hele aangeleentheid van “konsensiële”<br />
geslagsgemeenskap (met ’n 31-jarige familievriend<strong>in</strong>) is “onverskoonbaar”.<br />
<strong>Die</strong> regter is wyd geprys vir sy deurdagte en logiese uitspraak en die<br />
opmerk<strong>in</strong>g is gemaak dat die onafhanklikheid van die regbank opnuut<br />
onderstreep is, asook dat die gehalte van regspraak <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika op<br />
hoë standaard is. <strong>Die</strong> buitelandse pers was egter v<strong>in</strong>nig om die aandag<br />
daarop te vestig dat ’n “swart saak” hier deur ’n wit regter besleg is en<br />
daarom is dit jammer dat die eerste twee regters wat ter sprake was, nie<br />
die saak hanteer het nie. Ten slotte moet hier opgemerk word dat die<br />
optrede van die Zuma-ondersteuners buite die hof m<strong>in</strong>der bemoedigend<br />
was.<br />
Aan ’n regsaak is ook altyd etiese dimensies verbonde en dit is belangrik<br />
om ook daaraan aandag te gee:<br />
Eerstens moet dit verwelkom word dat mnr. Zuma ná die hofuitspraak <strong>in</strong><br />
die openbaar verskon<strong>in</strong>g vir sy optrede tydens die betrokke voorval gemaak<br />
het. Politici doen dit nie maklik nie, bedank veel eerder en verdwyn<br />
van die toneel, of hulle klou nie-verskonend vas aan die mag, al word<br />
hulle <strong>in</strong> ’n staat van beskuldig<strong>in</strong>g gestel – soos <strong>in</strong> die geval van die Amerikaanse<br />
president, mnr. Bill Cl<strong>in</strong>ton, <strong>in</strong> sy “affair” met Monica Lew<strong>in</strong>sky <strong>in</strong><br />
1998.<br />
Tweedens moet opgemerk word dat die verskon<strong>in</strong>g wat mnr. Zuma aangebied<br />
het, een groot leemte bevat. Sy verskon<strong>in</strong>g staan <strong>in</strong> verband met<br />
die feit dat hy sonder ’n kondoom (konsensiële) geslagsgemeenskap gehad<br />
met iemand wat MIV-positief is, maar hy het die <strong>in</strong>druk gelaat dat,<br />
solank as wat seks met wedersydse toestemm<strong>in</strong>g plaasv<strong>in</strong>d, dit moreel<br />
geoorloof is. <strong>Die</strong> afleid<strong>in</strong>g kan dus gemaak word dat vrywillige seks, buite<br />
die huwelik om, eties verantwoord is. Daarmee het hy ’n voorbeeld gestel<br />
wat, te meer <strong>in</strong> ’n land met ’n hoë voorkoms van vigs, vernietigende gevolge<br />
kan hê – veral vir die opkomende jeug.<br />
E<strong>in</strong>tlik beteken dit die e<strong>in</strong>de van ’n gesonde seksuele en huweliksetiek.<br />
Dit is gevolglik moeilik om mnr. Zuma <strong>in</strong> ’n leiersrol te sien <strong>in</strong> die reger<strong>in</strong>g<br />
se Program Morele Herlew<strong>in</strong>g – om nie eers meld<strong>in</strong>g te maak van sy<br />
HOOFARTIKEL<br />
verhoud<strong>in</strong>g met mnr. Schabir Shaik<br />
wat deur ’n regter as “algeheel korrup”<br />
beskryf is nie en hom sy amp<br />
as visepresident van die land gekos<br />
het.<br />
Ten derde het die hofsaak die debat<br />
oor verkragt<strong>in</strong>g (en die vraag na<br />
vroueregte) opnuut <strong>in</strong> die kollig geplaas.<br />
Verkragt<strong>in</strong>g, waarvan daar <strong>in</strong><br />
<strong>Suid</strong>-Afrika meer as 55 000 per jaar<br />
aangemeld word – die werklike syfers<br />
is waarskynlik veel hoër – is<br />
moreel verwerplik; so ook valse beskuldig<strong>in</strong>gs<br />
van verkragt<strong>in</strong>g, om<br />
watter (soms duistere) redes ook al.<br />
(Kampvegters vir vroueregte wys<br />
egter daarop dat slegs sowat 5%<br />
van verkragt<strong>in</strong>gsklagtes deur vroue<br />
vals is.)<br />
<strong>Die</strong> Zuma-saak het gewys hoe<br />
broos die menslike natuur kan<br />
wees. Dit het opnuut onderstreep<br />
hoe noodsaaklik en onmisbaar ’n<br />
morele gedragskode vir ons samelew<strong>in</strong>g<br />
is. Soos iemand tereg opgemerk<br />
het: “Ons land het ’n grondwetlike<br />
moraliteit wat die gemeenskapsmoraliteit<br />
ver vooruit is.”<br />
Seksualiteit is ’n gawe van God wat<br />
alleen b<strong>in</strong>ne die Godgegewe konteks,<br />
naamlik die huwelik, sy juiste<br />
plek, <strong>in</strong>houd en bedoel<strong>in</strong>g v<strong>in</strong>d. Dis<br />
soos ’n vuur: maak jy dit <strong>in</strong> die kaggel,<br />
verwarm dit almal; maak jy dit<br />
op die mat <strong>in</strong> die sitkamer, brand<br />
die huis af.<br />
Ons soek – en werk vir – ’n samelew<strong>in</strong>g,<br />
nie maar net waar goeie regspraak<br />
blom nie, maar ook waar<br />
hoogstaande morele waardes en<br />
norme erken, gehandhaaf en uitgeleef<br />
word.<br />
Alleen dán, en dáár, sien ons iets<br />
deurbreek van die komende ryk van<br />
God. – JHvW<br />
9
EVOLUSIE<br />
Dr. Dr. Henk Henk Stoker Stoker (Pretoria-Rietvallei) (Pretoria-Rietvallei)<br />
BRANDPUNT<br />
<strong>Die</strong> evolusieteorie is ’n<br />
teorie wat wil beskryf<br />
waar alles vandaan kom.<br />
Dit wil antwoorde gee oor<br />
hoe die heelal<br />
oorspronklik ontstaan het,<br />
asook waaraan elke<br />
d<strong>in</strong>getjie wat deel is van<br />
hierdie heelal sy ontstaan<br />
te danke het.<br />
In kort glo die<br />
evolusieteorie dat iets<br />
soos energie wel bestaan<br />
het, dat daar ’n kosmiese<br />
katastrofe plaasgev<strong>in</strong>d<br />
het, wat gewoonlik as ’n<br />
reuse ontploff<strong>in</strong>g (oerknal<br />
/ “big bang”) beskryf<br />
word, en dat materie deur<br />
die ontploff<strong>in</strong>g tot stand<br />
gekom het.<br />
Verder glo voorstanders<br />
van dié teorie dat oor<br />
miljoene jare die materie<br />
uite<strong>in</strong>delik (<strong>in</strong> een of<br />
ander oersop) toevallig<br />
lewe daargestel het.<br />
Eensellige organismes het<br />
gegroei na meerselliges;<br />
eenvoudige lewe het<br />
aanleid<strong>in</strong>g gegee tot meer<br />
komplekse lewe; en<br />
uite<strong>in</strong>delik is die diereryk<br />
en uit hulle die mensdom<br />
daargestel.<br />
en ons skole<br />
Teorie Teorie as as feit feit <strong>in</strong> <strong>in</strong> skole<br />
skole<br />
Hierdie geloof dat alles toevallig ontstaan en verbeter het, word deur<br />
handboeke <strong>in</strong> wetenskaplike terme gegiet, en aan skoolk<strong>in</strong>ders deurgegee<br />
as onbetwisbare en bewese feite. Honderde-duisende Rande word<br />
spandeer om plekke waar ou beendere gev<strong>in</strong>d word (soos by Sterkfonte<strong>in</strong>)<br />
as wêrelderfenisgebiede te laat verklaar en te ontwikkel, sodat skoolk<strong>in</strong>ders<br />
soontoe geneem kan word en gewys word dat die geloof <strong>in</strong> die evolusieteorie<br />
’n wetenskaplike feit is.<br />
<strong>Die</strong> evolusie wat nou <strong>in</strong> die skoolleerplan <strong>in</strong>gevoer dien te word, is Darw<strong>in</strong>istiese<br />
evolusie. Vroeg <strong>in</strong> die 19de eeu het Charles Darw<strong>in</strong> met sy teorie<br />
gekom dat alles evolusionêr ontstaan het deur ’n proses van nat urlike<br />
seleksie. Soos wat dit moontlik is dat verskillende soorte honde uit een<br />
paar honde-voorouers geteel kan word, het Darw<strong>in</strong> gesê dat deur natuurlike<br />
seleksie kle<strong>in</strong> verander<strong>in</strong>ge <strong>in</strong> opvolgende geslagte sal groei tot groot<br />
afwyk<strong>in</strong>gs. Oor honderde miljoene jare sou die verander<strong>in</strong>g nie net b<strong>in</strong>ne<br />
’n spesie plaasv<strong>in</strong>d nie, maar sou een spesie uit ’n ander tevoorskyn kon<br />
kom, totdat uite<strong>in</strong>delik al die spesies wat vandag bestaan, so ontwikkel<br />
het.<br />
Met hierdie idees het Darw<strong>in</strong> die gedagte van evolusie aanvaarbaar<br />
gemaak, ’n teorie wat <strong>in</strong> ’n groot deel van die samelew<strong>in</strong>g vandag as ’n<br />
vanselfsprekende waarheid beskou word, al kan dit nie eksperimenteel<br />
vir geldigheid gekontroleer en bewys word nie, en al is daar baie d<strong>in</strong>ge<br />
wat deur wetenskaplikes <strong>in</strong>gebr<strong>in</strong>g kan word wat die waarheid van dié<br />
teorie betwyfel.<br />
Skepper Skepper of of skepp<strong>in</strong>g<br />
skepp<strong>in</strong>g<br />
<strong>Die</strong> Darw<strong>in</strong>istiese evolusieleer wat tans deel van die skoolkurrikulum<br />
gemaak word, is <strong>in</strong> stryd met die openbar<strong>in</strong>g van God <strong>in</strong> sy Woord, die<br />
Bybel, en <strong>in</strong> sy skepp<strong>in</strong>g. In sy Woord openbaar God aan ons dat Hy alles<br />
geskape het – elke d<strong>in</strong>g volgens sy soort – en dat Hy alles onderhou en<br />
bestier volgens sy voorsienigheid. Ook <strong>in</strong> die skepp<strong>in</strong>g kan ons verander<strong>in</strong>g<br />
b<strong>in</strong>ne soorte, maar nie tussen soorte nie, waarneem.<br />
Vir ons as Christene is die geloof dat die natuur self per ongeluk en sonder<br />
God se toedoen alles voortgebr<strong>in</strong>g het, onaanvaarbaar. Ons v<strong>in</strong>d dit nie<br />
<strong>in</strong> sy Woord of <strong>in</strong> sy skepp<strong>in</strong>g nie. <strong>Die</strong> afdw<strong>in</strong>g van hierdie evolusionistiese<br />
beskou<strong>in</strong>g <strong>in</strong> ons skole is ook <strong>in</strong> stryd met die beg<strong>in</strong>sel van godsdiensvryheid<br />
wat <strong>in</strong> die Grondwet van ons land gewaarborg word. Christene bely<br />
dat God alles geskape het en alles onderhou en bestier deur sy voorsienigheid.<br />
<strong>Die</strong> evolusiegeloof wil die eer van God vir sy wonderlike skepp<strong>in</strong>g<br />
wegneem en alles aan toeval toedig. Al kl<strong>in</strong>k dit hoe onlogies – vir die<br />
evolusionis word die skepp<strong>in</strong>g sy eie skepper – het niks uit niks alles<br />
gemaak.<br />
10 2006<br />
junie
Volgens Volgens hulle hulle soorte<br />
soorte<br />
<strong>Die</strong> Bybel openbaar dat God die hooflewensvorme geskep het volgens<br />
hulle soorte. Elke d<strong>in</strong>g is geskep met ’n eiesoortige bestaanswyse, wat<br />
wonderlik met die res van die skepp<strong>in</strong>g <strong>in</strong> harmonie is. Breedweg kan die<br />
geskape d<strong>in</strong>ge <strong>in</strong>gedeel word <strong>in</strong> vier dele of ryke, naamlik stof, plant, dier<br />
en mens. Aan die mens gee die Bybel ’n aparte en spesiale plek. Elke<br />
plant (Gen 1:11, 12) en elke dier (Gen 1:21-25) is na sy eie aard geskape,<br />
maar die mens is eiesoortig, as God se verteenwoordiger, na God se<br />
beeld (Gen 1:26, 27) geskape met ’n opdrag om oor die skepp<strong>in</strong>g van<br />
God te heers (Gen 1:28).<br />
<strong>Die</strong> evolusionistiese sien<strong>in</strong>g daarenteen glo dat alles toevallig uit laere<br />
vorms na hoëre vorms ontwikkel het, en dat die mens ’n toevallige hoogste<br />
vorm is. Volgens die Here se skepp<strong>in</strong>gsopdrag is die mens verantwoordelik<br />
vir en <strong>in</strong> beheer van alles wat God goed geskape het; terwyl volgens die<br />
evolusieleer die mens nie so ’n verantwoordelikheid het nie, en baie organismes<br />
(en selfs rasse) moes uitgesterf het voordat die huidige mens op<br />
aarde gekom het.<br />
God het ’n geestelike lewensbestaan b<strong>in</strong>ne die mens se liggaam, en nie<br />
b<strong>in</strong>ne die diereliggaam nie, geskep, waardeur die mens geheel en al verskillend<br />
van die dier is. <strong>Die</strong> vermoë om abstrak te d<strong>in</strong>k, om te praat, en<br />
om met liggaamshoud<strong>in</strong>g, oë, gesigsuitdrukk<strong>in</strong>g en stemtoon boodskappe<br />
oor te dra, skep ’n groot kloof tussen die mens en enige dier. <strong>Die</strong> mens se<br />
bre<strong>in</strong> is anders en one<strong>in</strong>dig <strong>in</strong>gewikkelder as dié van die dier of enigiets<br />
anders <strong>in</strong> die hele heelal.<br />
Verder beskik die mens oor geestelike vermoëns soos liefde, geregtigheid,<br />
wysheid, barmhartigheid en godsdienss<strong>in</strong>, wat nie by enige dier aangetref<br />
word nie. Dit is onmoontlik dat hierdie mens deur natuurprosesse uit die<br />
dier kon ontwikkel het, soos die evolusioniste dit probeer aantoon.<br />
’n ’n Doel Doel op op aarde aarde of of oorlew<strong>in</strong>g<br />
oorlew<strong>in</strong>g<br />
<strong>Die</strong> Bybel openbaar dat God alles steeds onderhou en na ’n e<strong>in</strong>ddoel toe<br />
stuur. God openbaar Homself aan ons as Skepper, Onderhouer, Regeerder<br />
en Vole<strong>in</strong>der van alle d<strong>in</strong>ge, “want uit Hom en deur Hom en tot Hom<br />
is alle d<strong>in</strong>ge. Aan Hom behoort die heerlikheid tot <strong>in</strong> ewigheid” (Rom 11:36).<br />
<strong>Die</strong> evolusionistiese sien<strong>in</strong>g daarenteen glo dat alles toevallig uit oorsaak<br />
en gevolg ontstaan het, die swakkeres moet plek maak vir die sterkeres,<br />
2006 junie<br />
BRANDPUNT<br />
en alles en almal op hulself aangewese<br />
is vir hulle oorlew<strong>in</strong>g. Evolusie<br />
aanvaar ’n gewelddadige stryd, met<br />
’n selfsugtige <strong>in</strong>gesteldheid, van lewende<br />
wesens om te oorleef.<br />
’n Goddelike doel en bedoel<strong>in</strong>g met<br />
die skepp<strong>in</strong>g, en daarmee saam die<br />
skepp<strong>in</strong>gsopdrag aan die mens, is<br />
oorheersend <strong>in</strong> die Bybel. Om mee<br />
te werk aan die doel en vole<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g<br />
van die skepp<strong>in</strong>g volgens die<br />
Raadsplan van God, is deel van die<br />
mens se roep<strong>in</strong>g. Evolusionisme<br />
gaan daarvan uit dat die mens ’n<br />
toevalligheid is, wat dus ’n e<strong>in</strong>de<br />
aan sy lewe kan maak as d<strong>in</strong>ge nie<br />
vir hom s<strong>in</strong> maak nie.<br />
As die evolusionistiese filosofie korrek<br />
is, dan is daar geen doel <strong>in</strong> die<br />
lewe nie. Hierteenoor het elke mens<br />
’n s<strong>in</strong> van identiteit, van ’n doel <strong>in</strong><br />
die lewe, en het elkeen persoonlike<br />
doelwitte en verwagt<strong>in</strong>ge. Wat ’n<br />
persoon glo omtrent sy oorsprong,<br />
sal die persoon se leefstyl en sy sien<strong>in</strong>g<br />
van die toekoms bepaal.<br />
Aanpasbaarheid Aanpasbaarheid en en voorsienigheid<br />
voorsienigheid<br />
Ons denke is onder die <strong>in</strong>vloed van<br />
die evolusieleer sterk gerig op aanpass<strong>in</strong>g<br />
van organismes (lewende<br />
wesens) by die omgew<strong>in</strong>g deur verander<strong>in</strong>g,<br />
<strong>in</strong> plaas dat ons die wonderlike<br />
voorsienigheid van die<br />
Skepper raaksien wat aan organismes<br />
die vermoë gegee het om <strong>in</strong><br />
verskillende omstandighede funksioneel<br />
te kan wees en te kan oorleef.<br />
11
BRANDPUNT<br />
’n Var<strong>in</strong>g, byvoorbeeld, pas nie by sy omgew<strong>in</strong>g aan<br />
weens spann<strong>in</strong>ge en kragte wat die natuur <strong>in</strong> die var<strong>in</strong>g<br />
geplaas het en waardeur die var<strong>in</strong>g ’n plek <strong>in</strong> die ekologie<br />
gekry het nie. Nee, dit is God wat die plant só<br />
geskape en gestruktureer het dat dit sy s<strong>in</strong>volle plek <strong>in</strong><br />
die skepp<strong>in</strong>g kan <strong>in</strong>neem as ’n pioniersgewas, sodat<br />
dit onder groter plante as ’n grondbedekker kan groei<br />
en floreer, met baie m<strong>in</strong> sonlig en <strong>in</strong> taamlike nat omstandighede.<br />
Daar is ’n Goddelike plan met elke gewas en verskynsel.<br />
God se voorsienigheid het aan die skepp<strong>in</strong>g ’n<br />
veel groter diepte gegee as wat ons as mense met<br />
ons beperkte verstanderlike vermoëns kan peil.<br />
Mens: Mens: beeld beeld van van God God of of van van aap? aap?<br />
aap?<br />
<strong>Die</strong> Bybel leer dat God die mens na sy beeld gemaak<br />
het om met die skepp<strong>in</strong>g te kan werk, dit te ontg<strong>in</strong>, dit<br />
te bewaar en dit te kan geniet. <strong>Die</strong> mens word van die<br />
beg<strong>in</strong> af aan God verb<strong>in</strong>d as God se verteenwoordiger,<br />
God se beeld, sy k<strong>in</strong>d, sy ambassadeur, sy rentmeester,<br />
sy onderkon<strong>in</strong>g, ’n skepsel wat teenoor God verantwoordelik<br />
is vir sy dade. <strong>Die</strong> mens is volledig deel van<br />
die skepp<strong>in</strong>g, en tog is dit alleen die mens wat bewustelik<br />
<strong>in</strong> God kan glo, Hom kan liefhê en <strong>in</strong> al sy doen<br />
en late Hom kan gehoorsaam en verheerlik. Evolusionisme<br />
teken die mens as iets wat na die beeld van ’n<br />
aapagtige wese gebeur het, wat op homself gerig is<br />
om te oorleef, en <strong>in</strong> ’n stryd is om d<strong>in</strong>ge vir homself te<br />
verbeter.<br />
Volgens die Bybel br<strong>in</strong>g God deur ons Here Jesus<br />
Christus verloss<strong>in</strong>g vir ’n vervalle wêreld en mense <strong>in</strong><br />
nood. In ’n Christelike samelew<strong>in</strong>g word die swakkeres<br />
daarom <strong>in</strong> liefde beskerm.<br />
In die evolusieteorie is mense hulle eie redder. <strong>Die</strong><br />
sterkeres moet oorw<strong>in</strong> en die swakkeres moet padgee.<br />
Natuurlike seleksie is ’n wrede wyse waarop nuwe spesies<br />
sou vorm en waarop al hoe meer gevorderde organismes<br />
tevoorskyn sou tree.<br />
Verantwoordelik Verantwoordelik of of nie-verantwoordelik<br />
nie-verantwoordelik<br />
nie-verantwoordelik<br />
Volgens die Bybel is die mens ’n verantwoordelike<br />
skepsel. Eendag sal hy rekenskap moet gee van sy<br />
lewe en sy motiewe. Maar wanneer die mens beskou<br />
word as die produk van ’n vae, doellose, evolusionistiese<br />
proses, is hy gerieflik verlos van alle morele verpligt<strong>in</strong>ge<br />
en verantwoordelikhede. Na alles is hy slegs<br />
’n toevallige produk van natuurlike prosesse, ’n <strong>in</strong>telligente<br />
dier ten beste. Sy swak gedrag is dan eenvoudig<br />
’n verskoonbare oorblyfsel van sy dierlike voorgeskiedenis.<br />
Indien toevalligheid ons skepper is, dan bestaan daar<br />
geen algemeen-geldende gedragsreëls nie. Ons moet<br />
besef dat ons lewens- en wêreldbeskou<strong>in</strong>g onteenseglik<br />
bepaal word <strong>in</strong> wat ons glo aangaande ons oorsprong<br />
en ons bestemm<strong>in</strong>g. As ons die God van die<br />
Skrifte verwerp en willekeurige prosesse en toevallighede<br />
<strong>in</strong> die plek van God en sy reger<strong>in</strong>g van die wêreld<br />
aanvaar, bestaan daar geen basis meer vir reg en<br />
verkeerd nie. Dan maak jy self jou eie gedragsreëls.<br />
Daarom moet moraliteit agteruitgaan by die aanvaard<strong>in</strong>g<br />
van die evolusionistiese lewens- en wêreldbeskou<strong>in</strong>g.<br />
Deur die evolusieteorie te glo, ontneem die<br />
mens homself van alle hoop – van alles wat regtig saak<br />
maak en vir jou ’n groter doel as bloot oorlew<strong>in</strong>g op<br />
aarde gee.<br />
<strong>Die</strong> <strong>Die</strong> ewige ewige lewe<br />
lewe<br />
As alles toevallig ontstaan het, is daar ook nie ’n lewe<br />
hierna nie. E<strong>in</strong>tlik is daar ook nie s<strong>in</strong> <strong>in</strong> hierdie lewe<br />
nie, want dit is maar net ’n kr<strong>in</strong>gloop van lewe en dood<br />
totdat daar weer ’n kosmiese katastrofe kom wat alle<br />
lewe op aarde uitwis. Hierteenoor het Christene die<br />
hoop van die opstand<strong>in</strong>g na die dood. <strong>Die</strong> dood is ’n<br />
werklikheid vir elke mens, maar is nie die e<strong>in</strong>de van sy<br />
lewe nie.<br />
<strong>Die</strong> opstand<strong>in</strong>g van Christus was die beg<strong>in</strong> van ’n proses<br />
waarvan die volvoer<strong>in</strong>g anderkant ons aardse geskiedenis<br />
lê. Nie net sal gelowiges by die opstand<strong>in</strong>g<br />
’n herskepte liggaam kry nie, maar ook die huidige wêreld<br />
sal herskep word tot ’n nuwe aarde en ’n nuwe<br />
hemel (Openb 21:1-4).<br />
<strong>Die</strong> eerste skepp<strong>in</strong>g was ex nihilo (uit niks), die tweede<br />
sal ex vetere (omvorm<strong>in</strong>g) wees. <strong>Die</strong> eerste skepp<strong>in</strong>g<br />
word deur God deurlopend en aktief begelei en bestuur<br />
tot volvoer<strong>in</strong>g van sy Raadsplan. <strong>Die</strong> tweede skepp<strong>in</strong>g<br />
is ’n omskepp<strong>in</strong>g van die eerste tot ’n nuwe en <strong>in</strong>tieme<br />
verhoud<strong>in</strong>g met God, vry van lyd<strong>in</strong>g (Openb 21:3, 4).<br />
<strong>Die</strong> kruisdood en opstand<strong>in</strong>g van Christus het die brug<br />
tussen die Skepper en die <strong>in</strong>-sonde-gevalle skepsels<br />
daargestel (Kol 1:19, 20).<br />
12 2006<br />
junie
’n Relevante liturgie<br />
Ek spesialiseer <strong>in</strong> Liturgiek,<br />
wat gaan oor die studie van<br />
die erediens. Dit gaan nie<br />
net oor die erediens wanneer die<br />
gemeente bymekaarkom nie, maar<br />
dit kan ook gaan oor diens van die<br />
Here <strong>in</strong> ons werkplek, <strong>in</strong> die ges<strong>in</strong><br />
en orals, selfs op die sportgrond.<br />
Liturgiek is deel van die vakgroep<br />
Praktiese Teologie. Praktiese Teologie<br />
gaan basies oor die beg<strong>in</strong>sels<br />
en praktiese toepass<strong>in</strong>g van die<br />
Woord van God <strong>in</strong> die werklikheid.<br />
In Praktiese Teologie is daar vyf<br />
vakke wat aandag kry: Homiletiek,<br />
Kategetiek, Liturgiek, Gemeentebou<br />
en Pastoraal. Heyns en Pieterse<br />
(1993:2) verwys na Praktiese<br />
Teologie as die kommunikasie van<br />
die evangelie <strong>in</strong> verskillende situasies<br />
met verskillende handel<strong>in</strong>ge<br />
soos predik<strong>in</strong>g, vier<strong>in</strong>g van die heil<br />
<strong>in</strong> die erediens, pastorale sorg,<br />
kerklike onderrig, diens (diakonia),<br />
gemeentebou, ensovoorts. Kortliks<br />
kan dit beskryf word as kommunikatiewe<br />
handel<strong>in</strong>ge <strong>in</strong> die diens van<br />
die evangelie.<br />
Oor Liturgiek en Praktiese Teologie<br />
self is al baie geskryf <strong>in</strong> <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong>.<br />
Ek gee nou hier ’n kort opsomm<strong>in</strong>g<br />
van wat ek <strong>in</strong> my studies gedoen<br />
het. My studie het gegaan oor<br />
“’n Relevante Liturgie vir die <strong>Gereformeerde</strong><br />
<strong>Kerke</strong> <strong>in</strong> S<strong>in</strong>ode Middellande”.<br />
<strong>Die</strong> motiver<strong>in</strong>g vir my studie was dat<br />
liturgie een van die belangrikste<br />
maar ook mees verwaarloosde aspekte<br />
van die <strong>Gereformeerde</strong> <strong>Kerke</strong><br />
<strong>in</strong> die Middellandse S<strong>in</strong>ode is. Daar<br />
is m<strong>in</strong> navors<strong>in</strong>g gedoen oor die liturgie<br />
en net ’n betreklike kle<strong>in</strong> aantal<br />
kerkrade bekommer hulle oor die<br />
liturgie. <strong>Die</strong> gevolg is dat sommige<br />
2006 junie<br />
vir die kerke <strong>in</strong><br />
Prof. Rantoa Letšosa<br />
S<strong>in</strong>ode Middellande<br />
van die kerke <strong>in</strong> die ressort van S<strong>in</strong>ode<br />
Middellande s<strong>in</strong>kretisme, sekularisme<br />
en modernistiese tendense<br />
<strong>in</strong> die erediens kan <strong>in</strong>voer.<br />
Alle mense is religieus. Alle mense<br />
is gelowig, maar baie hang af van<br />
wie en hoe hulle aanbid en ook <strong>in</strong><br />
wie of wat hulle glo. Mense het verskillende<br />
kulture en <strong>in</strong> sommige gevalle<br />
– soos dit die geval is met die<br />
Afrikageloof – is dit moeilik om kultuur<br />
en geloof van mekaar te skei.<br />
<strong>Die</strong> liturgie het ’n onmisbare rol te<br />
speel <strong>in</strong> die transformer<strong>in</strong>g van kultuur.<br />
My studie was daarop gemik<br />
om die manier waarop daar aanbid<br />
word <strong>in</strong> die <strong>Gereformeerde</strong> <strong>Kerke</strong><br />
van die Middellandse S<strong>in</strong>ode onder<br />
die loep te neem.<br />
<strong>Die</strong> studie word <strong>in</strong> drie dele verdeel.<br />
(Wetenskaplik gestel: <strong>Die</strong> eerste<br />
gedeelte fokus op basis-teoretiese<br />
beg<strong>in</strong>sels, die tweede op meta-teoretiese<br />
riglyne en empiriese bev<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gs<br />
en die derde op ’n krities-hermeneutiese<br />
<strong>in</strong>teraksie tussen die<br />
basis-teoretiese beg<strong>in</strong>sels en die<br />
meta-teoretiese riglyne.)<br />
Hierdie studie toon aan dat die <strong>Gereformeerde</strong><br />
<strong>Kerke</strong> <strong>in</strong> die Middellandse<br />
S<strong>in</strong>ode ’n liturgie nodig het<br />
wat toepaslik is vir die Afrikaanlede,<br />
maar ook ’n liturgie wat nie maklik<br />
beïnvloed sal word deur kultuur en<br />
die wêreld nie. <strong>Die</strong> liturgie moet die<br />
kultuur vorm en kultuur moet geakkommodeer<br />
word <strong>in</strong> die vorm wat<br />
die liturgie aanneem.<br />
Hierdie d<strong>in</strong>ge gebeur nie op dieselfde<br />
vlakke nie. <strong>Die</strong> evangelie preek<br />
vir die mens <strong>in</strong> sy eie kultuur en lei<br />
dit tot beker<strong>in</strong>g. <strong>Die</strong> preek word egter<br />
aangebied b<strong>in</strong>ne ’n sekere kultuur,<br />
konteks en taal. Dit is hier waar<br />
die kultuur <strong>in</strong>pas en bydra tot<br />
die vorm<strong>in</strong>g van die liturgie.<br />
Een van die belangrike take<br />
wat aan my by die TSP opgedra<br />
is, is juis om te sien hoe<br />
die kultuur kan <strong>in</strong>pas en bydra,<br />
nie net by die Liturgiek<br />
as vak nie, maar ook by die<br />
Praktiese Teologie as vakgebied.<br />
Ek moet navors hoe lyk<br />
die kultuur en wat verwag dit<br />
van Praktiese Teologie. Met<br />
ander woorde, ek moet byvoorbeeld<br />
<strong>in</strong> Pastoraal ondersoek<br />
<strong>in</strong>stel wat glo Afrikamense<br />
<strong>in</strong> verband met siekte en<br />
hoe om probleme wat deur ’n<br />
verkeerde sien<strong>in</strong>g ontstaan,<br />
te hanteer. Wat sou ’n Westerse<br />
benader<strong>in</strong>g wees as iemand<br />
glo dat hy/sy getoor is<br />
nie? <strong>Die</strong> persoon sal eenvoudig<br />
met alles saamstem wat<br />
die predikant of die medegelowige<br />
sê, net om ontslae te<br />
raak van die persoon. <strong>Die</strong> gevoel<br />
is altyd dat hulle nie verstaan<br />
word nie, en daarom<br />
moet hy/sy na die <strong>in</strong>yanga<br />
gaan om die probleem op te<br />
los.<br />
Vanuit ’n korrekte benader<strong>in</strong>g<br />
maak ons die studente bewus<br />
van die bygelowe wat bestaan<br />
<strong>in</strong> die Afrikakonteks oor<br />
toordery, voorvaderaanbidd<strong>in</strong>g;<br />
en leer hulle hoe om<br />
mense wat sulke probleme<br />
het, te begelei om hierdie probleme<br />
te hanteer. Tans het ek<br />
byvoorbeeld ’n student wat<br />
met ’n meestersgraadstudie<br />
besig is, wat ondersoek <strong>in</strong>stel<br />
oor hoe om gelowiges wat<br />
aan toordery vashou/glo, te<br />
begelei om net <strong>in</strong> Christus te<br />
13<br />
Van die Teologiese Skool
Van die Teologiese Skool<br />
glo. Met die situasie van armoede en MIV/vigs is dit belangrik om praktiese<br />
kontak te hê met mense wat deur hierdie situasies gaan. Dit is<br />
belangrik dat die studente moet gaan hoor hoe ervaar en sien hierdie<br />
mense hulle siektes. Met die nuwe ontwerp van kursusse vorm die Afrikabelewenis<br />
deel van die kurrikulum. Studente moet besoeke aflê by verskillende<br />
<strong>in</strong>stitusies/weeshuise om te deel <strong>in</strong> die ervar<strong>in</strong>g van die mense<br />
wat as gevolg van hierdie pandemies lyd<strong>in</strong>g ervaar.<br />
Ons vakke word nie net aangebied aan kandidaatsstudente nie, maar<br />
ook aan Fakulteitstudente wat <strong>in</strong> Berad<strong>in</strong>g spesialiseer en dit as loopbaan<br />
wil volg. Ek gee dus Pastoraal vir die nie-kandidaatsstudente op<br />
derdejaarsvlak. Hierdie kursus het ’n breë raamwerk wat baie d<strong>in</strong>ge<br />
bevat. Dit gaan oor die gebed <strong>in</strong> berad<strong>in</strong>g, skuldgevoel en vergifnis.<br />
Hier<strong>in</strong> word hulle geleer dat hulle sien<strong>in</strong>g oor God baie belangrik is. ’n<br />
Verkeerde sien<strong>in</strong>g oor God <strong>in</strong> berad<strong>in</strong>g kan nie genes<strong>in</strong>g br<strong>in</strong>g nie. Dit<br />
kan net die situasie erger maak of tydelik probeer oplos. <strong>Die</strong> tweede<br />
deel gaan oor die huwelik (voorhuwelikse berad<strong>in</strong>g, huwelik- en ges<strong>in</strong>sberad<strong>in</strong>g<br />
en seksualiteit). Hier<strong>in</strong> word die studente gewys hoe belangrik<br />
berad<strong>in</strong>g voor die huwelik en tydens die huwelik is. <strong>Die</strong> derde deel gaan<br />
oor siekteberad<strong>in</strong>g, depressie, berad<strong>in</strong>g vir gestremdes en berad<strong>in</strong>g<br />
oor die dood. <strong>Die</strong> meeste van hierdie studente het Psigologie as hoofvak.<br />
Kategetiek is een van die vakke wat onder my sorg is. Dit handel oor<br />
kreatiewe Bybelse onderrig: oor hoe God Homself openbaar <strong>in</strong> die Bybel,<br />
die boodskap en rol van die Bybel <strong>in</strong> kreatiewe Bybelonderrig, kreatiewe<br />
Bybelstudie <strong>in</strong> kreatiewe Bybelonderrig, en dit fokus op behoeftes <strong>in</strong><br />
kreatiewe Bybelse onderrig. Daar is groot behoeftes vandag onder die<br />
jeug om jeugbedien<strong>in</strong>g te doen. Dit is belangrik dat die bedienaars van<br />
die jeug goeie kennis moet dra oor wat die Bybel leer en wat die fo-<br />
kuspunt moet wees. <strong>Die</strong> jeug <strong>in</strong> S<strong>in</strong>ode<br />
Middellande het aandag nodig.<br />
Daar is byvoorbeeld nie relevante<br />
onderigmateriaal wat gebruik<br />
kan word vir die leer van die k<strong>in</strong>ders<br />
nie, nog m<strong>in</strong>der die meer volwasse<br />
jeug. <strong>Die</strong> plan is dat kontekstuele<br />
gidse geskryf word om hierdie probleem<br />
op te los. Dit sal dan nie net<br />
vir die studente wees wat predikant<br />
wil word nie, maar ook vir studente<br />
wat belangstel <strong>in</strong> jeugwerk. <strong>Die</strong> jeug<br />
<strong>in</strong> ons kerke het baie aandag nodig.<br />
Oor die algemeen: Dit is duidelik dat<br />
Praktiese Teologie ’n baie breë vakgebied<br />
is wat baie tyd en aandag<br />
verg. Dit is ook een van die vakgebiede<br />
wat baie nagraadse studente<br />
aanlok juis omdat dit oor die praktyk<br />
van kerkwees gaan.<br />
<strong>Die</strong> dosent is dus voortdurend bewus<br />
van al die uitdag<strong>in</strong>gs <strong>in</strong> die<br />
samelew<strong>in</strong>g en word gedw<strong>in</strong>g om<br />
elke keer met ’n vars oog na die Bybel<br />
te gaan om te hoor watter beg<strong>in</strong>sels<br />
God <strong>in</strong> sy Woord daaroor<br />
openbaar. •<br />
Nuwe <strong>in</strong>tekengelde vir <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> vanaf<br />
Julie 2006<br />
Ons wys ons lesers daarop dat <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> se <strong>in</strong>teken<strong>in</strong>g vanaf volgende maand met ’n kle<strong>in</strong> bedraggie<br />
verhoog word. <strong>Die</strong> nuwe pryse is soos volg:<br />
� 12 Uitgawes per jaar (belast<strong>in</strong>g en posgeld <strong>in</strong>gesluit): R151<br />
� 12 Uitgawes per jaar (posgeld uitgesluit - by Adm<strong>in</strong> Buro afgehaal): R101<br />
� 12 Uitgawes per jaar (groeps<strong>in</strong>teken<strong>in</strong>g): R136<br />
� 12 Uitgawes per jaar (ontvang elektronies): R101<br />
Vir lesers wat <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> en <strong>Die</strong> <strong>Gereformeerde</strong> Vroueblad saam ontvang, geld die volgende pryse:<br />
� 12 Uitgawes onderskeidelik per jaar (belast<strong>in</strong>g en posgeld <strong>in</strong>gesluit: R205<br />
� Uitgawes onderskeidelik per jaar (posgeld uitgesluit - by Adm<strong>in</strong> Buro afgehaal): R155<br />
Ons wys ook ons lesers daarop dat die Bestuur van die Adm<strong>in</strong>istratiewe Buro onlangs besluit het dat die<br />
<strong>in</strong>tekengeld op ons kerklike tydskrifte voortaan (vanaf 1 Julie 2006) vooruitbetaalbaar sal wees, veral met<br />
betrekk<strong>in</strong>g tot nuwe <strong>in</strong>tekenare. Ons doen ’n vriendelike beroep op ons lesers om hulle volle samewerk<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> hierdie verband te gee. - Red.<br />
14 2006<br />
junie
<strong>Die</strong> redakteur gesels met ...<br />
2006 junie<br />
GESPREK<br />
Dr. Paul Snyman<br />
Paul Snyman is op 7 September 1930 gebore <strong>in</strong> die Lichtenburgse distrik, en het sy skoolloopbaan<br />
beg<strong>in</strong> aan die plaasskooltjie Loslapdoorns. Later word dit Zoetmelksvlei. Sy ouers was Flippie en Annie<br />
Snyman. In 1948 matrikuleer hy aan die Hoërskool Lichtenburg.<br />
In 1951 behaal hy die BA-graad aan die PU vir CGO en <strong>in</strong> 1952 die UOD. Hy beg<strong>in</strong> sy onderwysloopbaan<br />
<strong>in</strong> 1953 te Outjo <strong>in</strong> die destydse <strong>Suid</strong>wes-Afrika. Na een kwartaal is hy verplaas na Keetmanshoop. In 1954<br />
tree hy <strong>in</strong> die huwelik met Bessie Ebersohn van die Riemland, en <strong>in</strong> 1971 keer hulle terug na <strong>Suid</strong>-Afrika. Hy<br />
was agtereenvolgens verbonde aan die hoërskole van Vryburg, Wolmaransstad en Wesvalia (Klerksdorp).<br />
Bessie het gereeld saam met hom <strong>in</strong> die onderwys gestaan.<br />
In 1977 word hy registrateur van die Teologiese Skool Potchefstroom, waar hy ook aangebly het tot met<br />
sy aftrede <strong>in</strong> 1995.<br />
Hy het <strong>in</strong>tussen ook bly studeer, en het <strong>in</strong> 1985 die D Ed-graad behaal <strong>in</strong> Fundamentele Opvoedkunde.<br />
Tydens sy onderwysjare het hy Afrikaans, Geskiedenis en Beroepsvoorligt<strong>in</strong>g gegee.<br />
Sedert sy aftrede hou hy hom besig met baie lees, hulle hou vlooimarkte en probeer op enige manier<br />
om nie ledig te wees nie. Hy doen ook houtwerk en geniet dit baie. Hy en Bessie het sewe k<strong>in</strong>ders deur die<br />
genade van die Here ontvang, en op hulle oudag is die k<strong>in</strong>ders <strong>in</strong>derdaad ’n weelde, saam met 19<br />
kle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders en drie agterkle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders.<br />
Paul Snyman het deur die jare <strong>in</strong> baie d<strong>in</strong>ge belanggestel. Hy was jare lank lid van die PU vir CHO se<br />
kommando en was <strong>in</strong> 1977 saam met hulle op die grens. Hy was ouderl<strong>in</strong>g en skriba van verskillende<br />
gemeentes en is dikwels afgevaardig na meerdere vergader<strong>in</strong>gs van die GKSA. Kultuursake was ook altyd vir<br />
hom belangrik. Hy was jare lank lid van die Rapportryers en het ook op Geloftefeeskommissies gedien. Hy<br />
was ook vir lank verbonde aan die Potchefstroomse Mannekoor, en het nog altyd ’n lewendige belangstell<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> die politiek gehad.<br />
15
GESPREK<br />
Vertel Vertel Vertel ons ons kortliks kortliks van van jou jou jeugjare, jeugjare, ook ook wat wat wat die die kerk- kerk- kerk- kerk- kerk-<br />
like like lewe lewe betref betref betref. betref betref<br />
<strong>Die</strong> plaaslewe was vir my as k<strong>in</strong>d baie <strong>in</strong>teressant<br />
en vol avonture. <strong>Die</strong> versorg<strong>in</strong>g van die diere, die<br />
bewerk<strong>in</strong>g van die landerye, die tu<strong>in</strong>e en boorde, ag,<br />
alles het byna daagliks iets opw<strong>in</strong>dends opgelewer.<br />
<strong>Die</strong> lewe was bietjie eensaam en afgeleë, maar die<br />
skoolbus en plaasskool het welkome afwissel<strong>in</strong>g en<br />
sosialiser<strong>in</strong>g gebied.<br />
Maar die groot hoogtepunt van elke jaar was die Aprilnagmaal!<br />
<strong>Die</strong> betrokke Vrydag het ons nie skool toe<br />
gegaan nie. <strong>Die</strong> vorige aand al is die wa klaar gepak<br />
en voor sonop het ons al die tog na Lichtenburg se<br />
klipkerk beg<strong>in</strong>. <strong>Die</strong> reis self was een feestelike ontdekk<strong>in</strong>gstog.<br />
Dit het omtrent die hele dag geduur, maar<br />
vroeg Vrydagaand was die tente opgeslaan en alles<br />
afgepak. Dan het die baljaardery beg<strong>in</strong>. Tot laat saans<br />
is daar gespeel en baljaar, en na die aanddiens Sondagaand<br />
het die terugtog beg<strong>in</strong>. Vroeg Maandagoggend<br />
was ons al weer gereed vir skool – wat ’n antiklimaks<br />
was dit tog!<br />
Daar Daar Daar is is tans tans tans heelwat heelwat spann<strong>in</strong>g spann<strong>in</strong>g spann<strong>in</strong>g en en men<strong>in</strong>gsverskil men<strong>in</strong>gsverskil <strong>in</strong><br />
<strong>in</strong><br />
die die GKSA. GKSA. Hoe Hoe behoort behoort behoort hierdie hierdie hierdie spann<strong>in</strong>g spann<strong>in</strong>g hanteer hanteer hanteer te<br />
te<br />
word,word, en en en watter watter watter raad raad het het jy jy jy aan aan gemeentes gemeentes en en “amps“amps-<br />
draers” draers” <strong>in</strong> <strong>in</strong> hierdie hierdie hierdie verband? verband?<br />
verband?<br />
In ’n tyd van spann<strong>in</strong>g en men<strong>in</strong>gsverskil moet ons<br />
veral waak teen oorhaastige optrede. Laat ons<br />
mekaar se standpunte <strong>in</strong> ag neem, en laat ons veral<br />
die Bybel ons rigsnoer maak. Ons moet onsself ondersoek<br />
en baie bid. Ons moet ons afvra of die New Age<br />
nie reeds ons denke geïnfiltreer het nie, en of ons werklik<br />
vry is van humanisme. Staan ons nie maar vandag<br />
net weer <strong>in</strong> dieselfde posisie, kerklik gesproke, as <strong>in</strong><br />
1859 nie?<br />
Hoe Hoe sien sien jy jy die die pad pad van van die die GKSA GKSA vorentoe?<br />
vorentoe?<br />
Dis ’n moeilike pad vir die kerk vorentoe. Daar sal<br />
seker nog ’n paar jaar lank gesoek en rondgeval<br />
word om die verskille te oorbrug, maar uite<strong>in</strong>delik sal<br />
daar koers gekry moet word. Sal dit wees dat die<br />
kerkvolk besluit om mekaar met verskille en al te aanvaar?<br />
Sal dit wees dat hulle <strong>in</strong> die Naam van die Here<br />
eenstemmigheid bereik? Kom ons bid tot die getroue<br />
Verbondsgod dat Hy ons <strong>in</strong> ons worstel<strong>in</strong>g sal aansien<br />
en sy kerk sal bewaar.<br />
Was Was jy jy teenwoordig teenwoordig met met die die eeufees eeufees eeufees <strong>in</strong> <strong>in</strong> 1959 1959 <strong>in</strong> <strong>in</strong> Rus- RusRus- tenburg, tenburg, en en sien sien jy jy uit uit na na die die 150-jarige 150-jarige fees fees DV DV <strong>in</strong><br />
<strong>in</strong><br />
2009? 2009?<br />
2009?<br />
Nee, ek was nie op die eeufees nie, want toe was<br />
ons nog <strong>in</strong> die destydse <strong>Suid</strong>wes-Afrika, en die<br />
pad Rustenburg toe was darem baie ver. Ons sien <strong>in</strong><br />
elk geval baie uit na die fees van 2009, en beplan nou<br />
al om dit DV by te woon.<br />
Watter Watter van van die die ouer ouer predikante predikante onthou onthou jy jy jy nog nog nog goed?<br />
goed?<br />
Kan Kan jy jy iets iets meedeel meedeel <strong>in</strong> <strong>in</strong> verband verband met met humoristiese humoristiese en/ en/<br />
en/<br />
of of ernstige ernstige <strong>in</strong>sidente <strong>in</strong>sidente wat wat plaasgev<strong>in</strong>d plaasgev<strong>in</strong>d het? het?<br />
het?<br />
In die Thaba Jäh-koshuis was Fires van Vuuren se<br />
kamer langs ons. Ons het later sy preke, wat hy altyd<br />
hardop geoefen het, beter geken as hyself. <strong>Die</strong> ouheer<br />
Rabbo Pasch het gereeld naweke elders gaan preek,<br />
en dan met die tre<strong>in</strong> van Cachetstasie af gery. Ek moes<br />
dan van vroeg af ure lank sy tas gaan oppas op die<br />
perron. Soms het tot twee klasse daarmee <strong>in</strong> die slag<br />
gebly, maar die tas moes ek bewaak.<br />
Ds. Manie Louw was die eerste predikant op Keetmanshoop,<br />
en daar was ongelooflike afstande wat gery<br />
moes word. Dan was telefone ook nog nie vrylik beskikbaar<br />
nie. Jy kon dus nie vooraf ’n afspraak maak<br />
nie, en maar die pad aanpak met “ons hoop hulle is<br />
tuis”. En dan was hulle soms nie tuis nie!<br />
Jy Jy was was lank lank as as registrateur registrateur aan aan die die Teologiese Teologiese Skool<br />
Skool<br />
Potchefstroom Potchefstroom verbonde verbonde (1977-1995). (1977-1995). Wat Wat onthou<br />
onthou<br />
jy jy die die meeste meeste <strong>in</strong> <strong>in</strong> <strong>in</strong> hierdie hierdie verband? verband? Was Was daar daar enige<br />
enige<br />
besondere besondere gebeurtenisse gebeurtenisse of of <strong>in</strong>sidente?<br />
<strong>in</strong>sidente?<br />
M<br />
y verbondenheid aan die TSP was baie<br />
vreugdevol. Wat my baie opgeval het, was die<br />
nederigheid en erns waarmee die professore opgetree<br />
het. Hulle was altyd dankbaar oor iets wat jy gedoen<br />
het. Toe ek daar beg<strong>in</strong> het, was prof. Peet Coetzee<br />
die rektor, en die eerste môre toe ek daar moes beg<strong>in</strong>,<br />
16 2006<br />
junie
het ek ’n lang tyd moes wag vir iemand om te rapporteer<br />
en te sê: “Hier is ek nou!” Prof. Peet het my so ’n<br />
m<strong>in</strong>uut lank aangekyk en gesê: “Aarde, jong, en wat<br />
moet ek nou met jou maak?” Dit was vir my so ’n ietsie<br />
van “terugkom aarde toe”, maar ook prof. Peet en al<br />
die ander het baie gou uitgev<strong>in</strong>d hoe hulle d<strong>in</strong>ge, behalwe<br />
hulle klasse, kan delegeer.<br />
’n Professor is ook ’n baie vergeetagtige mens. Oor<br />
sy vak vergeet hy nooit iets nie, maar alle ander d<strong>in</strong>ge<br />
is vir hom bysaak. Van die mooiste en funste humor<br />
van my lewe het ek daar belewe. ’n Professor is alles<br />
behalwe ’n suurpruim.<br />
My ervar<strong>in</strong>g met die studente was altyd vars en mooi.<br />
Dit was goed om te sien met hoeveel verwagt<strong>in</strong>g en<br />
goeie bedoel<strong>in</strong>gs hulle die bedien<strong>in</strong>g <strong>in</strong>gegaan het. Dit<br />
was aangenaam om hulle sukses gade te slaan, maar<br />
dit was ook traumaties om te hoor van mislukk<strong>in</strong>gs en<br />
bedank<strong>in</strong>gs uit die kerk.<br />
In my tyd daar het die Hammanskraalse Teologiese<br />
Skool ook een geword met die TSP. Ek d<strong>in</strong>k nie daar<br />
is baie mense wat weet hoeveel werk en beplann<strong>in</strong>g<br />
daarmee gepaard gegaan het nie, maar die personeel<br />
van die TSP en dié van die HTS het sonder murmurer<strong>in</strong>g<br />
die taak afgehandel.<br />
Dit Dit is is belangrik belangrik dat dat daar daar ’n ’n nou nou band band tussen tussen tussen die die die profes- profesprofessoresore aan aan die die Teologiese Teologiese Skool Skool en en die die plaaslike plaaslike plaaslike gege-<br />
meentes meentes bestaan. bestaan. Nou Nou weet weet ek ek dat dat dat die die professore<br />
professore<br />
op op op talle talle talle maniere maniere uitreik uitreik na na die die gemeentes, gemeentes, gemeentes, soos soos deur<br />
deur<br />
preekbeurtepreekbeurte waar waar te te neem, neem, voordragte voordragte te te lewer, lewer, lewer, kurkur-<br />
susse susse aan aan te te te bied, bied, naweekbesoeke naweekbesoeke naweekbesoeke aan aan aan bepaalde<br />
bepaalde<br />
streke, streke, streke, ensovoorts. ensovoorts. Omgekeerd: Omgekeerd: by by geleentheid geleentheid het<br />
het<br />
’n ’n groep groep lidmate lidmate van van van ’n ’n gemeente gemeente die die die Teologiese<br />
Teologiese<br />
Skool Skool besoek. besoek. Wat Wat meer meer kan kan gedoen gedoen word word om om die die<br />
die<br />
band band te te versterk?<br />
versterk?<br />
D<br />
ie gewone kerkvolk weet baie m<strong>in</strong> van die<br />
teologiese studie. Ons hoor van vakke soos Hermeneutiek,<br />
Dogmatiek, Elenktiek en nog baie ander,<br />
en dan het ons nie ’n idee waaroor dit gaan nie. Sal dit<br />
nie meer waarder<strong>in</strong>g van die gewone lidmate af genereer<br />
as die TSP deur middel van saamtrekke of <strong>in</strong> <strong>Die</strong><br />
<strong>Kerkblad</strong> die hele ensiklopedie van die Teologie aan<br />
ons bekendmaak nie? Ek d<strong>in</strong>k ek sal met ander oë na<br />
prof. X kyk as ek weet hy is ’n etikus en ek weet ook<br />
wat dit beteken.<br />
Jy Jy was was ’n ’n lang lang lang tyd tyd betrokke betrokke betrokke by by onderwys onderwys <strong>in</strong> <strong>in</strong> die die voor- voorvoor- malige malige <strong>Suid</strong>wes-Afrika <strong>Suid</strong>wes-Afrika asook asook <strong>in</strong> <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika, <strong>Suid</strong>-Afrika, en en het<br />
het<br />
trouenstrouens ’n ’n D.Ed-graad D.Ed-graad <strong>in</strong> <strong>in</strong> Fundamentele Fundamentele Fundamentele OpvoedkunOpvoedkun-<br />
de de verwerf. verwerf. D<strong>in</strong>k D<strong>in</strong>k D<strong>in</strong>k jy jy dit dit gaan gaan goed goed met met die die die onderwys onderwys<br />
onderwys<br />
<strong>in</strong> <strong>in</strong> die die land land vandag?<br />
vandag?<br />
Nee, dit gaan nie goed met die onderwys <strong>in</strong> ons<br />
land nie. <strong>Die</strong> staat is besig om die skole te monopoliseer.<br />
<strong>Die</strong> magte van die beheerrade word al m<strong>in</strong>der,<br />
en die ouers het geen seggenskap meer oor die skoolonderwys<br />
van hulle k<strong>in</strong>ders nie. God gee die k<strong>in</strong>d aan<br />
2006 junie<br />
GESPREK<br />
die ouer, en die ouers lê die doopbelofte af. Dit is dus<br />
sy onvervreembare reg om toe te sien dat sy k<strong>in</strong>d opgevoed<br />
word <strong>in</strong> die skool ooreenkomstig sy lewens- en<br />
wêreldbeskou<strong>in</strong>g. <strong>Die</strong> staat se bemoeienis met die<br />
skool strek so ver as om toe te sien dat die opleid<strong>in</strong>g<br />
die gewenste standaard is en om die onderwys te bekostig.<br />
<strong>Die</strong> situasie <strong>in</strong> ons land is nou só dat die Christenouer<br />
se belast<strong>in</strong>ggeld gebruik word vir die nie-Christelike<br />
onderwys van sy k<strong>in</strong>d. Ons moet hulde br<strong>in</strong>g<br />
aan baie onderwysers wat vandag onder baie beperkende<br />
faktore nogtans die Christelike vaandel laat wapper<br />
<strong>in</strong> die skool.<br />
Wat Wat d<strong>in</strong>k d<strong>in</strong>k jy jy van van skooldissipl<strong>in</strong>e? skooldissipl<strong>in</strong>e? Behoort Behoort Behoort lyfstraf lyfstraf lyfstraf nog<br />
nog<br />
as as dissipl<strong>in</strong>êre dissipl<strong>in</strong>êre metode metode aangewend aangewend te te word? word? Word<br />
Word<br />
dit dit nie nie <strong>in</strong> <strong>in</strong> die die boek boek Spreuke Spreuke aanbeveel aanbeveel aanbeveel nie?<br />
nie?<br />
Lyfstraf kan op ’n verkeerde manier toegepas word<br />
en dan kan dit baie nadelig wees. Reg toegepas<br />
is dit egter ’n uitstekende manier om die kwaad te bestry.<br />
Ek was 25 jaar <strong>in</strong> die onderwys en <strong>in</strong> daardie tyd was<br />
daar by geeneen van die skole waar ek betrokke was,<br />
probleme oor geregverdigde lyfstraf nie. As die k<strong>in</strong>d<br />
weet waaroor alles gaan en hy weet dat hy skuldig is,<br />
aanvaar hy klokslag sy straf soos ’n man.<br />
Dit is ongelukkig so dat die Evolusionistiese Sielkunde<br />
ook die skoolwêreld kom oorheers het en beweer dat<br />
lyfstraf lei tot allerlei geestelike letsels en so aan.<br />
Daarteenoor d<strong>in</strong>k ek ons ouer garde was reg: “’n Pak<br />
op sy tyd is soos brood en konfyt.” As ons die Spreukeboek<br />
lees, is daar by ons ook geen twyfel oor die saak<br />
nie (Spr 10:13 en 26:3) – en nog andere ook. Vandag<br />
<strong>in</strong> ’n lyfstraflose tyd het ons meer sielkundige probleme<br />
met ons k<strong>in</strong>ders as ooit tevore.<br />
Een Een van van die die vakke vakke wat wat jy jy jy op op op skool skool doseer doseer het, het, was<br />
was<br />
Afrikaans. Afrikaans. Hoe Hoe belangrik belangrik belangrik is is moedertaalonderrig, moedertaalonderrig, veral<br />
veral<br />
<strong>in</strong> <strong>in</strong> verband verband met met die die kategese-onderrig kategese-onderrig <strong>in</strong> <strong>in</strong> die die kerk?<br />
kerk?<br />
M<br />
oedertaalonderrig is oor die hele wêreld ’n<br />
erkende beg<strong>in</strong>sel <strong>in</strong> alle opvoedkundestelsels.<br />
Geen opvoedkundige van naam betwis dit meer nie.<br />
Ons d<strong>in</strong>k hier aan een van ons eie land se grotes <strong>in</strong><br />
die Opvoedkunde, naamlik prof. J Chris Coetzee. Sy<br />
werk het baie daartoe bygedra dat moedertaalonderrig<br />
’n <strong>in</strong>ternasionaal-erkende beg<strong>in</strong>sel geword het.<br />
Dit lyk soms of onderrig <strong>in</strong> ’n ander taal baie goed is,<br />
omdat die k<strong>in</strong>d so gou ’n ander taal aanleer. <strong>Die</strong> praktyk<br />
het egter bewys dat jy eers jou moedertaal deeglik<br />
moet ken voor jy ’n ander taal aanleer. Om eers jou<br />
moedertaal baas te raak, lei tot deegliker begripsvorm<strong>in</strong>g<br />
en afleid<strong>in</strong>g (abstraher<strong>in</strong>g) <strong>in</strong> jou denke. Vir die<br />
kategese is dit baie belangrik, want <strong>in</strong> die geloofslewe<br />
van die mens speel abstraher<strong>in</strong>g ’n baie groot rol. In<br />
die reël is dit dus nodig om eers jou volk se k<strong>in</strong>ders<br />
hulle moedertaal goed te leer, want dan kan dit lei tot<br />
groot denkers om alle terre<strong>in</strong>e.<br />
17
GESPREK<br />
As As oud-Geskiedenisonderwyser oud-Geskiedenisonderwyser is is jy jy jy sekerlik sekerlik sekerlik nie nie ge- gege- maklik maklik met met die die m<strong>in</strong> m<strong>in</strong> aandag aandag wat wat Geskiedenis Geskiedenis Geskiedenis vandag<br />
vandag<br />
op op skool skool ontvang ontvang nie. nie. En En dan dan is is is daar daar daar nog nog nog die die beswaar<br />
beswaar<br />
datdatdat Geskiedenis Geskiedenis Geskiedenis <strong>in</strong> <strong>in</strong> die die vorige vorige politieke politieke bedel<strong>in</strong>g bedel<strong>in</strong>g eensyeensy-<br />
dig dig aangebied aangebied was. was. Is Is die die nuwe nuwe benader<strong>in</strong>g benader<strong>in</strong>g benader<strong>in</strong>g nie nie ook<br />
ook<br />
eensydig eensydig nie? nie? Hoe Hoe belangrik belangrik is is dit dit om om om Geskiedenis<br />
Geskiedenis<br />
Geskiedenis<br />
op op skool skool te te neem neem (en (en ek ek sluit sluit Kerkgeskiedenis Kerkgeskiedenis hierby<br />
hierby<br />
<strong>in</strong>)?<br />
<strong>in</strong>)?<br />
Selfs onder die vorige bew<strong>in</strong>d was daar al, myns<br />
<strong>in</strong>siens, te m<strong>in</strong> aandag gegee aan Geskiedenis.<br />
Geskiedenis is nie opleid<strong>in</strong>g vir ’n bepaalde werkskr<strong>in</strong>g<br />
soos byvoorbeeld Reken<strong>in</strong>gkunde nie, maar dis ’n vorm<strong>in</strong>gsvak<br />
vir die mens self. Dit gee jou perspektief <strong>in</strong><br />
die lewe deurdat dit jou leer waarvandaan jy kom en<br />
waarheen jy gaan. <strong>Die</strong> afloop van die wêreld- en kerkgeskiedenis<br />
is die openbar<strong>in</strong>g van God se raadsplan<br />
met die wêreld en met Geskiedenis (ook kerklik) loop<br />
jy op God se spoor wat Hy deur die eeue <strong>in</strong> hierdie<br />
bedel<strong>in</strong>g van ons getrap het.<br />
<strong>Die</strong> bewer<strong>in</strong>g dat Geskiedenis <strong>in</strong> die vorige bedel<strong>in</strong>g<br />
eensydig aangebied is, is deels toe te skrywe aan die<br />
onbetrokkenheid van die swart volke wat meer <strong>in</strong> politieke<br />
kwessies belanggestel het as <strong>in</strong> hulle kulturele<br />
vorm<strong>in</strong>g. In die verlede is die geskiedenis darem nie<br />
verdraai soos tans nogal gebeur nie. Ek verwys na die<br />
staatspresident se bewer<strong>in</strong>g dat die swart volke al voor<br />
die Egiptenare gelees en geskryf het.<br />
Geskiedenis is soos moedertaal: elke <strong>in</strong>dividu moet<br />
daar<strong>in</strong> opgelei word! Anders gaan so ’n volk aan geestelike<br />
armoede ly.<br />
Jy Jy het het voortdurend voortdurend belanggestel belanggestel <strong>in</strong> <strong>in</strong> kultuursake. kultuursake. Nou<br />
Nou<br />
is is die die verhoud<strong>in</strong>g verhoud<strong>in</strong>g tussen tussen “kultuur “kultuur en en en kerk”, kerk”, “nasionaal” “nasionaal”<br />
“nasionaal”<br />
en en “Christelik” “Christelik” een een van van daardie daardie voetangels voetangels waaroor<br />
waaroor<br />
die die die kerk kerk en en teologie teologie teologie nooit nooit nooit uitgepraat uitgepraat raak raak nie. nie. Daar Daar is<br />
is<br />
’n ’n hele hele hele aantal aantal standpunte standpunte <strong>in</strong> <strong>in</strong> hierdie hierdie verband, verband, waarvan<br />
waarvan<br />
ek ek slegs slegs enkeles enkeles noem: noem: (1) (1) (1) Christelik Christelik óf óf óf nasionaal;<br />
nasionaal;<br />
(2) (2) Christelik Christelik én én nasionaal; nasionaal; (3) (3) nasionaal-Christelik;<br />
nasionaal-Christelik;<br />
en en (4) (4) Christelik-nasionaal. Christelik-nasionaal. Christelik-nasionaal. By By watter watter een een een van van hulle<br />
hulle<br />
(of (of (of dalk dalk ’n ’n ander ander een) een) v<strong>in</strong>d v<strong>in</strong>d v<strong>in</strong>d jy jy die die meeste meeste aansluit<strong>in</strong>g?<br />
aansluit<strong>in</strong>g?<br />
Waarom, Waarom, Waarom, en en hoe hoe def<strong>in</strong>ieer def<strong>in</strong>ieer jy jy jou jou standpunt?<br />
standpunt?<br />
Christelik-nasionaal is vir my die mees korrekte.<br />
<strong>Die</strong> opvoed<strong>in</strong>g van elke k<strong>in</strong>d en mens, trouens sy<br />
hele lewe, is tog Christelik georiënteerd, en daarom is<br />
dit die eerste kwalifikasie vir ons skoolopvoed<strong>in</strong>g en<br />
ganse lewe. <strong>Die</strong> tweede kwalifikasie is dat dit ook volksgetrou,<br />
dus nasionaal, moet wees.<br />
Maar weens klimaatsverskille, omgew<strong>in</strong>gsfaktore, geskiedenisagtergrond<br />
en baie ander faktore, sal die<br />
Christelike hom by die Eskimo anders openbaar as<br />
byvoorbeeld by die Afrikaner of die Zoeloe. <strong>Die</strong> woord<br />
nasionaal is dus nie primêr nie, maar ’n byvoeglike<br />
bepal<strong>in</strong>g van die woord Christelike.<br />
Jy Jy noem noem noem dat dat jy jy dikwels dikwels op op op Geloftefeeskommissies<br />
Geloftefeeskommissies<br />
gediengedien het. het. het. Hoe Hoe Hoe sien sien sien jy jy die die plek plek plek van van Geloftefees Geloftefees vanvan-<br />
dag dag <strong>in</strong> <strong>in</strong> <strong>in</strong> die die nuwe nuwe konteks konteks van van Versoen<strong>in</strong>gsdag Versoen<strong>in</strong>gsdag op op 16<br />
16<br />
Desember?<br />
Desember?<br />
G<br />
eloftefees is ’n gelofte wat ’n volk <strong>in</strong> nood aan die<br />
Here gedoen het. <strong>Die</strong> gelofte mag dus nie nagelaat<br />
of selfs verwaarloos word nie. Op dié dag word <strong>in</strong><br />
dankbare her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>g gebr<strong>in</strong>g die wonderbare uitredd<strong>in</strong>g<br />
van God, nie net van ’n bepaalde volksgroep nie,<br />
maar veral van die Christendom. Dit is goed dat volkere<br />
<strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika met mekaar versoen, en op Geloftedag<br />
kan daar versoen<strong>in</strong>gsboodskappe wees, maar as ons<br />
bloot vassteek by ’n horisontale versoen<strong>in</strong>g met mekaar,<br />
dan is ons pog<strong>in</strong>gs tot mislukk<strong>in</strong>g gedoem. Primêr<br />
en voor alles moet ons ons met God versoen, en dan<br />
eers kan ons d<strong>in</strong>k aan horisontale versoen<strong>in</strong>g.<br />
Het Het jy jy jy nog nog hoop hoop hoop vir vir die die toekoms?<br />
toekoms?<br />
Ja! Dawid sê <strong>in</strong> Psalm 18:30 – “Want met U loop ek<br />
’n bende storm en met my God spr<strong>in</strong>g ek oor ’n<br />
muur.” Ons volk het al so baie <strong>in</strong> die verlede moes<br />
hoor dat God ons hier aan die suidpunt van Afrika geplant<br />
het met ’n doel. En dan het die mededel<strong>in</strong>g gevolg<br />
dat ons die Christendom hier moes kom verbrei. Nou<br />
ja, solank ons hierdie opdrag uitvoer, sal die Here ons<br />
bewaar teen alles wat op ons mag aanstorm. Dit wil<br />
nie sê dat die Here ons nie sal laat swaarkry nie! Israel<br />
moes selfs deur ball<strong>in</strong>gskap gaan.<br />
In vandag se lewe lyk dit nie vir my of ons as volk baie<br />
ywerig is met dié opdrag nie. Ons kan dankbaar wees<br />
vir baie wat hulle lewens opoffer vir die uitdra van God<br />
se Woord, maar daar is nog soveel onbetrokkenheid<br />
en so baie wat selfs ontkersten raak.<br />
Enige Enige ander ander sake sake op op die die hart?<br />
hart?<br />
Ja, ek het dr<strong>in</strong>gende versoeke aan al ons dom<strong>in</strong>ees:<br />
· Eerstens: Raak asseblief betrokke by al u lidmate.<br />
Ek wil die Woord van die Here nie net van die preekstoel<br />
af hoor nie. Ek het dit veral nodig as ek daar <strong>in</strong><br />
my huis met my probleme sit. Ek wil die Woord hoor<br />
as ek worstel om my ges<strong>in</strong> te versorg, ek wil die Woord<br />
hoor as ek radeloos is met ’n k<strong>in</strong>d wat teen die prikkels<br />
skop, ek wil die Woord hoor as ek daar <strong>in</strong> my kamertjie<br />
of woonstel sit en worstel met ’n liefdesteleurstell<strong>in</strong>g<br />
of as ek <strong>in</strong> vertwyfel<strong>in</strong>g is oor die regverdigheid van<br />
God. Dom<strong>in</strong>ee, die beste gemeentebouhandel<strong>in</strong>g is<br />
HUISBESOEK!<br />
Tweedens vra ek dat die kategese ’n hoë voorkeur by<br />
u moet geniet. In die skole word geen godsdiens meer<br />
geleer nie. Ons mense verheidens en raak ontkersten.<br />
Al bolwerk, behalwe die ouers, wat ons daarteen het,<br />
is katkisasie en nogmaals katkisasie van hoë gehalte!<br />
Derdens vra ek dat u ons jongmense nie moet verwaarloos<br />
nie. Ons jeug het <strong>in</strong> hierdie tyd ’n baie groot stryd.<br />
Hulle word deur groepsdruk geterroriseer, deur die media<br />
gebombardeer en deur almal gekritiseer. Al lyk hulle<br />
vir ons so selfversekerd, is hulle die mense wat vandag<br />
baie dr<strong>in</strong>gend hulp nodig het.<br />
18 2006<br />
junie
2006 junie<br />
19
Onderwys<br />
D<br />
Dr. Dr. Elsa Elsa van van dyk dyk (Pretoria) (Pretoria)<br />
Onderwys as<br />
beroep en roep<strong>in</strong>g<br />
ie getal professioneel gekwalifiseerde onderwysers wat jaarliks tot<br />
dié beroep toetree <strong>in</strong> ons land, raak al hoe meer ontoereikend om te<br />
voorsien <strong>in</strong> die nasionale doelwit van kwaliteit onderwys en opleid<strong>in</strong>g vir<br />
alle mense. Daar bestaan reeds ’n tekort van 30 000 onderwysers <strong>in</strong><br />
<strong>Suid</strong>-Afrika. In hierdie artikel wil ek kortliks verwys na enkele spesifieke<br />
eietydse eise wat die taak van onderwysers sodanig bemoeilik dat net<br />
persone wat werklik geroepe voel tot hulle taak, steeds <strong>in</strong> die onderwys<br />
bly of tot die onderwys toetree.<br />
As deel van die besondere taak van die onderwyser om leerders<br />
toe te rus met die nodige kennis en sosiale, denk- en besluitnem<strong>in</strong>gsvaardighede,<br />
ten e<strong>in</strong>de s<strong>in</strong>vol <strong>in</strong> te skakel en aan te pas by die huidige en<br />
toekomstige samelew<strong>in</strong>g sowel as die <strong>in</strong>ternasionale wêreld, kom die<br />
onderwyser voor talryke harde samelew<strong>in</strong>gswerklikhede te staan, soos<br />
die eise van kultuurverskeidenheid, die <strong>in</strong>vloed van die massamedia, die<br />
realiteit van gesagsverwerp<strong>in</strong>g en die afwesigheid van geloofsankers en<br />
’n toekomsvisie. Hierdie werklikhede gaan gepaard met krisisverskynsels<br />
soos aanrand<strong>in</strong>g, seksuele geweld, rassevoorvalle, dwelmgebruik en m<strong>in</strong>agt<strong>in</strong>g<br />
vir gesag wat <strong>in</strong> een of meer vorme <strong>in</strong> alle skole voorkom. Mens<br />
kan hierna verwys as ’n sosiale noodsituasie.<br />
Multikulturele samestell<strong>in</strong>g van skole<br />
Daar sit leerders uit verskillende kultuurgroepe en uit totaal verskillende<br />
agtergrondmilieus, maar ook leerders met verskillende geloofsoortuig<strong>in</strong>ge<br />
saam <strong>in</strong> een klas. Dit is ’n werklikheid waarmee onderwysers <strong>in</strong><br />
ons land elke oomblik van die dag moet reken<strong>in</strong>g <strong>in</strong> die klas- en onderrigsituasie<br />
– eerstens wat betref onderrigmetodes, maar tweedens ook wat<br />
betref sosiale <strong>in</strong>tegrasie en die implikasies daarvan.<br />
<strong>Die</strong> tradisionele <strong>in</strong>houdgebaseerde onderwys, waar<strong>in</strong> dit gegaan<br />
het om oordrag en memoriser<strong>in</strong>g van feite (’n stelsel wat nie meer <strong>in</strong> pas<br />
was met wêreldtendense nie, omdat dit gekenmerk is deur passiewe leer,<br />
papegaaiwerk, rigiditeit en eksamengedrewenheid), is vervang met ’n<br />
nuwe stelsel, bekend as Kurrikulum 2005. In uitkomsgebaseerde onderwys<br />
val die klem dan op ’n reeks multidissipl<strong>in</strong>êre uitkomste vir alle leerders<br />
en alle leer. Onderwysers word nie beperk tot ’n rigiede sillabus wat b<strong>in</strong>ne<br />
’n spesifieke tyd voltooi moet word nie. Leerprogramme is buigbaar en<br />
maak voorsien<strong>in</strong>g vir verskillende vaardigheidsvlakke, juis om die komplekse<br />
samestell<strong>in</strong>g van klasgroepe te akkommodeer.<br />
Naas die kreatiewe denke wat vereis word en die uitdag<strong>in</strong>gs wat<br />
die onderrigtegnieke van die nuwe stelsel aan onderwysers stel, moet<br />
hulle geroepe wees om leerders gedurig bewus te maak van die bestaansreg<br />
van elke medeleerder, want uite<strong>in</strong>delik moet leerders as volwassenes<br />
saam met alle landsburgers werk, woon en ontspan, en ’n betekenisvolle<br />
lewe kan lei.<br />
Beeld (26 April 2006, p. 15) het egter onlangs berig dat daar <strong>in</strong> ’n<br />
studie van die RGN wat pas verskyn het, Teacher education and the<br />
challenge of diversity <strong>in</strong> South Africa, bev<strong>in</strong>d is dat onderwysers nie doeltreffend<br />
opgelei word om die uitdag<strong>in</strong>gs van diversiteit <strong>in</strong> skole te hanteer<br />
nie. “Daar is bev<strong>in</strong>d, hoewel opvoedkundiges <strong>in</strong>klusiewe en multikulturele<br />
benader<strong>in</strong>gs volg”, daar nie ’n kursus of studiemateriaal bestaan “oor<br />
hoe om <strong>in</strong>klusiwiteit op ’n<br />
sistematiese wyse te hanteer nie”.<br />
Hopelik sal die uitslag van dié<br />
ondersoek kurrikulumskrywers<br />
bewus maak van ’n dw<strong>in</strong>gende<br />
behoefte by huidige en<br />
voornemende onderwysers oor die<br />
uitdag<strong>in</strong>gs wat die praktyk stel.<br />
Weer eens moet onderwysers maar<br />
net besef dat “skoolhou” oor véél<br />
meer gaan as blote onderrig – leerders<br />
moet ook sosiaal opgevoed<br />
word <strong>in</strong> ’n gees van respek vir<br />
menswaardigheid.<br />
Invloed van die massamedia en<br />
die tegnologie<br />
In 2006 kan geen mens<br />
hom <strong>in</strong>d<strong>in</strong>k <strong>in</strong> ’n samelew<strong>in</strong>g sonder<br />
rekenaars, <strong>in</strong>ternet, e-pos, faksmasjiene,<br />
selfone, televisie, video’s<br />
en DVD’s nie. <strong>Die</strong> positiewe bydrae<br />
hiervan tot doeltreffender funksioner<strong>in</strong>g<br />
van alle lewensektore, kennisverryk<strong>in</strong>g<br />
en die “kle<strong>in</strong>er word”<br />
van die <strong>in</strong>ternasionale wêreld, kan<br />
nooit ontken word, maar <strong>in</strong>tieme<br />
menslike kommunikasie is meesal<br />
afwesig. Selfs ges<strong>in</strong>sverhoud<strong>in</strong>ge<br />
raak verskraal. K<strong>in</strong>ders word slimmer<br />
agter TV- en rekenaarskerms,<br />
maar hulle is grootliks passief en<br />
arm aan <strong>in</strong>tieme sosiale verhoud<strong>in</strong>ge<br />
met ouers en maats.<br />
Ongewenste norme kom<br />
as eenrigt<strong>in</strong>gverkeer tot <strong>in</strong> elke<br />
woonkamer. D<strong>in</strong>k maar aan sake<br />
soos aggressiwiteit, vuil taalgebruik,<br />
vandalisme, diefstal, seksuele tonele,<br />
disrespek vir ander se eiendom<br />
en vir menselewens, ensovoorts.<br />
Onderwysers het daagliks<br />
met oortred<strong>in</strong>gs <strong>in</strong> dié konteks te<br />
doen. Leerders besef dikwels nie<br />
eens dat hulle optrede onaanvaarbaar<br />
is nie. Indien onderwysers aan<br />
hulle die korrekte norme voorhou,<br />
sluk hulle moeilik daaraan weens<br />
hulle voortdurende blootstell<strong>in</strong>g aan<br />
20 2006<br />
junie
die media, maar selfs aan die onmiddellike<br />
lewenspraktyk oral rondom<br />
hulle. Desnieteenstaande dié<br />
harde werklikheid is onderwysers<br />
altyd geroepe om hulle toe te wy<br />
aan die uitskakel<strong>in</strong>g van sulke gewoontes<br />
en gedrag.<br />
Verwerp<strong>in</strong>g van gesag en afwesigheid<br />
van ’n positiewe toekomsvisie<br />
Daar verskyn gereeld berigte<br />
<strong>in</strong> koerante oor onderwysers<br />
wat uitsprake maak oor dwelmgebruik<br />
en leerders se brutale houd<strong>in</strong>gs,<br />
nie net <strong>in</strong> die klaskamers nie,<br />
maar veral ook <strong>in</strong> groepgedrag<br />
waartydens leerders maklik alle morele<br />
waardes oorboord gooi. In sulke<br />
skole is daar talle dissipl<strong>in</strong>êre<br />
probleme, leerders presteer swak<br />
en standaarde verlaag noodwendig,<br />
omdat daar geen positiewe leerkultuur<br />
bestaan nie. Sulke gedag<br />
kan enersyds teruggevoer word na<br />
leerders se ouerhuise waar ouers<br />
nooit aan hulle k<strong>in</strong>ders grense stel<br />
nie, maar hulle toelaat om te doen<br />
wat hulle wil. Andersyds beleef baie<br />
leerders die samelew<strong>in</strong>g waar <strong>in</strong>brake,<br />
diefstal en moord daagliks<br />
plaasv<strong>in</strong>d, as ’n wettelose omgew<strong>in</strong>g<br />
waarb<strong>in</strong>ne enige optrede aanvaarbaar<br />
is.<br />
As gevolg van die radikale<br />
verskil tussen wat “is” en wat “behoort”<br />
te wees, word volwassenes<br />
se gedrag deur k<strong>in</strong>ders bevraagteken,<br />
en te midde van verwarr<strong>in</strong>g<br />
raak dit al hoe makliker om alle norme<br />
oorboord te gooi en rigt<strong>in</strong>gloos<br />
rond te dobber. Leerders <strong>in</strong> skole<br />
worstel met vrae soos: Wat is my<br />
besondere plek <strong>in</strong> die samelew<strong>in</strong>g?<br />
Waar pas ek <strong>in</strong>? Hoe kan ek ’n bydrae<br />
lewer? Wat is die s<strong>in</strong> van my<br />
bestaan? Hulle negatiewe houd<strong>in</strong>gs<br />
en ges<strong>in</strong>dhede is <strong>in</strong> werklikheid ’n<br />
desperate soek na grense en vastigheid.<br />
Talle opvoeders begryp nie<br />
die k<strong>in</strong>d se stryd <strong>in</strong> die moderne samelew<strong>in</strong>g<br />
nie, en dan ontwikkel hulle<br />
’n leegheid, ’n doelloosheid, lewensangs<br />
en selfs wanhoop.<br />
Onderwysers wat professioneel<br />
opgelei is, behoort egter<br />
Dr. Elsa van Dyk (BA, THOD, B Ed, M Ed, D Ed) was adjunkhoof van die Onderwys Navors<strong>in</strong>gsburo van die TOD tydens<br />
die vorige bedel<strong>in</strong>g. Sy het sedertdien afgetree. Sy is ’n lidmaat van Pretoria-Alkantrant.<br />
2006 junie<br />
kennis te dra van die snelle tempo waarteen alles <strong>in</strong> die wêreld verander<br />
en watter eise dit aan jongmense stel. Tog meen kenners dat onderwysers<br />
nooit totaal mag opgaan <strong>in</strong> moderne neig<strong>in</strong>gs ten koste van die<br />
behoudende nie, maar moet hulle leerders help om teenstrydige norme<br />
positief te verwerk.<br />
Onderwysers wat ’n vertrouenshoud<strong>in</strong>g, gebaseer op ’n konsekwente<br />
vertolk<strong>in</strong>g van positiewe norme, met leerders opbou, kan meehelp<br />
dat die leerders uite<strong>in</strong>delik self sal ontdek dat negatiewe gedrag net lei tot<br />
chaos, wryw<strong>in</strong>g en onstabiliteit, terwyl ware vryheid, stabiliteit en orde<br />
slegs deur gehoorsaamheid en <strong>in</strong>nerlike selfdissipl<strong>in</strong>e moontlik is.<br />
Vir die Christenonderwyser hou dit die rigt<strong>in</strong>ggewende taak <strong>in</strong><br />
om vanuit ’n Christelike lewens- en wêreldbeskou<strong>in</strong>g Bybelse norme en<br />
waardes aan die leerders voor te hou en hulle te lei tot die besef dat hulle<br />
verhoud<strong>in</strong>g met God en hulle medemens die fondament is van alle ander<br />
verhoud<strong>in</strong>ge en dat juis dié geloof ’n diepere s<strong>in</strong> aan hulle bestaan gee.<br />
Hierdie benader<strong>in</strong>g sal egter net <strong>in</strong> Christelike skole gevolg kan word.<br />
Onderwysers <strong>in</strong> staatskole is egter altyd gebonde aan die professionele<br />
gedragskode wat vir hulle beroep geld, en hulle moet besef “dat<br />
’n opvoedkundige <strong>in</strong>stansie die gemeenskap dien”. Hulle moet leerders<br />
“met ander geloofsoortuig<strong>in</strong>ge respekteer” en daarna “strewe om aan leerders<br />
’n stel waardes voor te hou wat ooreenstem met dié <strong>in</strong> die Handves<br />
van Menseregte, soos vervat <strong>in</strong> die grondwet van die Republiek van <strong>Suid</strong>-<br />
Afrika” (Credo SAOR).<br />
Slotopmerk<strong>in</strong>g<br />
Asof al bogenoemde “eise van die tyd” nie genoeg uitdag<strong>in</strong>gs<br />
aan huidige en voornemende onderwysers stel nie, is daar talle onsekerhede<br />
oor implikasies van staatsbeleid <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika, maar ook oor reeds<br />
bestaande probleme wat ernstige optrede van onderwyskundiges gaan<br />
verg. Enkele sulke realiteite word ter afsluit<strong>in</strong>g kort en kragtig genoem:<br />
• <strong>Die</strong> stell<strong>in</strong>g van Kader Asmal op 31 Maart 2004 dat hoër onderwys <strong>in</strong><br />
<strong>Suid</strong>-Afrika voortaan op die ideologie van Karl Marx gegrond sal wees.<br />
Dit hou <strong>in</strong> die konteks van hierdie artikel <strong>in</strong> dat ook onderwysers nie<br />
meer opleid<strong>in</strong>g gebaseer op ’n Christelike lewens- en wêreldbeskou<strong>in</strong>g<br />
sal ontvang nie.<br />
• “Onderwys <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika is <strong>in</strong> ’n krisis. Dit blyk uit die resultate van<br />
die Trends <strong>in</strong> International Mathematics and Science Study van 2003<br />
waar <strong>Suid</strong>-Afrika laaste gekom het uit 46 lande wat leerders <strong>in</strong> graad<br />
8 <strong>in</strong>geskryf het” (H Giliomee et. al. 2004).<br />
• Daar is swak beplann<strong>in</strong>g by die reger<strong>in</strong>g vir die voorsien<strong>in</strong>g van onderwysers.<br />
Slegs <strong>in</strong> die Wes-Kaap word beplan vir die behoefte aan<br />
Afrikaansmedium onderwysers (H Giliomee et. al. 2004).<br />
• “Daar is groot tekorte aan klaskamerruimte, veral <strong>in</strong> die prov<strong>in</strong>sies<br />
van die Wes-Kaap en Gauteng waar die grootste bevolk<strong>in</strong>gtoestrom<strong>in</strong>g<br />
is” (Gilliomee et. al. 2004).<br />
• Afrikaanse skole en universiteite word gedw<strong>in</strong>g om kompromieë te<br />
maak oor taal en standaarde (H Giliomee et. al. 2004).<br />
• “<strong>Die</strong> huidige stelsel het bates (breë legitimiteit en ’n regverdige verdel<strong>in</strong>g<br />
van fondse), maar het onteenseglik groot laste (veral verlag<strong>in</strong>g<br />
van norme en standaarde, die ondermyn<strong>in</strong>g van <strong>in</strong>stitusionele outonomie<br />
en die kwynende moraal van onderwyspersoneel)” (H Giliomee<br />
et. al. 2004).<br />
• Daar is van die kant van die onderwysdepartement ’n meedoënlose<br />
druk vir verander<strong>in</strong>g – hulle wil die f<strong>in</strong>ale seggenskap hê oor hoe<br />
ruimte gevul moet word, watter leerders <strong>in</strong>geskryf word en watter<br />
voertaal gebruik word (H Giliomee et. al. 2004). •<br />
21<br />
Onderwys
Onderwys<br />
Prof. Prof. Kobus Kobus Mentz Mentz (Direkteur, (Direkteur, Skool Skool vir vir Opvoedkunde Opvoedkunde en en Opleid<strong>in</strong>g, Opleid<strong>in</strong>g, Noordwes-Universiteit, Noordwes-Universiteit, Potchefstroomkampus)<br />
Potchefstroomkampus)<br />
Christelike perspektief op<br />
openbare skole, onafhanklike<br />
skole en tuisonderrig<br />
Vir die Christenouer is een van die belangrikste<br />
besluite om te neem die skool waarheen hulle<br />
verbondsk<strong>in</strong>ders moet gaan. In sommige omgew<strong>in</strong>gs<br />
is die keuse maklik. <strong>Die</strong> skool oorkant die<br />
straat of om die hoek was “nog altyd ’n goeie skool”.<br />
In ander gevalle is die skool en koshuis waar die<br />
ouer self jare tevore onderrig ontvang en gebly<br />
het, die logiese keuse om die k<strong>in</strong>d heen te stuur,<br />
selfs al is dit ver van die ouerhuis af. Ongelukkig<br />
is die keuse nie altyd maklik nie. <strong>Die</strong> transformasie<br />
wat veral <strong>in</strong> tradisioneel Afrikaanse skole op die<br />
platteland plaasgev<strong>in</strong>d het, is nie altyd aan die<br />
gemiddelde stedel<strong>in</strong>g bekend nie. Dit het gelei tot<br />
die stigt<strong>in</strong>g van ’n groot aantal onafhanklike Afrikaanse<br />
skole en die soek na alternatiewe, soos<br />
elektroniese of ander, programme wat k<strong>in</strong>ders<br />
moet ondersteun wat tuisonderrig ontvang.<br />
Voordat die saak verder bekyk word, word daar<br />
eers gefokus op die amptelike beleid van die Departement<br />
van Onderwys, soos vervat <strong>in</strong> wette en<br />
beleidsdokumente. Volgens die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse<br />
Skolewet van 1996 bestaan daar slegs twee tipes<br />
skole <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika, naamlik openbare en onafhanklike<br />
skole. Dié terme kan verwarrend wees,<br />
aangesien daar aangetoon sal word dat elke openbare<br />
skool ook ’n sekere mate van onafhanklikheid<br />
het, en elke onafhanklike skool ’n mate van kontrole<br />
deur die staat het. In hierdie artikel word dié<br />
twee tipes skole bekyk, asook die konsep van tuisonderrig.<br />
k Breedweg gesien is ’n openbare skool ’n skool<br />
waarvan die onderwysers se vergoed<strong>in</strong>g deur die<br />
prov<strong>in</strong>siale departement van onderwys betaal<br />
word. Wat verdere f<strong>in</strong>ansiële ondersteun<strong>in</strong>g deur<br />
die staat betref, is daar ’n wye verskeidenheid opsies.<br />
Openbare skole word landswyd <strong>in</strong> vyf kategorieë<br />
verdeel, vanaf sogenaamde “ryk” skole tot<br />
“baie arm” skole. Skole met baie behoeftes en ’n<br />
ouerkorps wat nie kan help bydra nie, word dan<br />
meer ondersteun as die “ryk” skole. In praktyk<br />
beteken dit dat sommige welaf skole jaarliks, buiten<br />
vir die onderwysers se vergoed<strong>in</strong>g, slegs enkele<br />
duisend Rand van die Departement van Onderwys<br />
ontvang vir onderhoud aan geboue, sport, druk-<br />
werk en ander kostes. Elke openbare skool is verplig<br />
om jaarliks ’n begrot<strong>in</strong>g daar te stel wat deur die ouers<br />
goedgekeur moet word. <strong>Die</strong> gevolg is dat onderriggeld<br />
by openbare skole wissel vanaf so m<strong>in</strong> as R100 per<br />
jaar tot so veel as R9 000 per jaar per k<strong>in</strong>d. In openbare<br />
skole maak ouers deur middel van ’n beheerliggaam<br />
’n <strong>in</strong>set <strong>in</strong> sake wat die ouers raak.<br />
k ’n Onafhanklike skool is ’n skool waar alle kostes<br />
deur die ondersteunersgemeenskap – hoofsaaklik die<br />
ouers – gedra word. <strong>Die</strong> wet waarna verwys is, bepaal<br />
dat enige persoon op eie koste ’n onafhanklike skool<br />
mag oprig en onderhou. Dit sluit die vergoed<strong>in</strong>g van<br />
onderwysers <strong>in</strong>. Verder word dit gestel dat die standaard<br />
van so ’n skool nie laer mag wees as <strong>in</strong> openbare<br />
skole nie, en dat elke onafhanklike skool by die departement<br />
geregistreer moet word. Ouers bepaal grootliks<br />
die gees en rigt<strong>in</strong>g van die skool, en onderriggelde kan<br />
wissel van so m<strong>in</strong> as R5 000 per jaar tot so veel as<br />
R100 000 per jaar per k<strong>in</strong>d, en selfs meer. ’n Interessante<br />
bepal<strong>in</strong>g <strong>in</strong> die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse Skolewet is dat<br />
die Departement van Onderwys ’n f<strong>in</strong>ansiële bydrae<br />
tot ’n onafhanklike skool “kan” maak. In praktyk beteken<br />
dit dat onafhanklike skole aansoek doen vir ondersteun<strong>in</strong>g<br />
en die departement dan die meriete van die saak<br />
oorweeg. Onafhanklike skole het gewoonlik ’n raad wat<br />
die skool beheer.<br />
k Wat tuisonderrig betref, bepaal die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse<br />
Skolewet dat k<strong>in</strong>ders tuisonderrig kan ontvang waar<br />
dit <strong>in</strong> die beste belang van die k<strong>in</strong>d is, en <strong>in</strong>dien die<br />
standaard van onderrig nie m<strong>in</strong>derwaardig is nie. Verskeie<br />
<strong>in</strong>stansies vir tuisonderrig bestaan dan ook, waarvan<br />
’n aantal <strong>in</strong> gereformeerde kr<strong>in</strong>ge.<br />
Dit is belangrik om daarop te let dat die Departement<br />
van Onderwys dus <strong>in</strong> ’n m<strong>in</strong>dere of meerdere mate<br />
betrokke is by die twee tipes skole sowel as tuisonderrig.<br />
Maar waar laat dit die verbondsouer? Daar word<br />
vervolgens gekyk na ’n aantal stell<strong>in</strong>gs wat dikwels<br />
deur ouers gemaak word:<br />
“Dis ons skool en die departement moet ons uitlos”<br />
Indien so ’n stell<strong>in</strong>g gemaak word met ’n openbare<br />
skool <strong>in</strong> gedagte, is dit nie korrek nie. <strong>Die</strong> harde werk-<br />
22 2006<br />
junie
likheid is dat die departement meer as 80% van die<br />
kostes van die skool dra deur middel van die vergoed<strong>in</strong>g<br />
van die onderwysers. <strong>Die</strong> argument dat die departement/staat<br />
weliswaar die skool f<strong>in</strong>ansieel ondersteun,<br />
is ook waar – maar daar word hiermee volstaan.<br />
Kollegas <strong>in</strong> ander lande staan dikwels verstom oor die<br />
mate van <strong>in</strong>spraak wat ouers <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika wel <strong>in</strong><br />
openbare skole het. In ’n land soos die VSA is dit ondenkbaar<br />
dat ouers betrokke is by die aanstell<strong>in</strong>g van<br />
onderwysers <strong>in</strong> openbare skole. Christenouers <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-<br />
Afrika moet dus hulle betrokkenheid by openbare skole<br />
konkreet maak deur nie net te help vorm aan die gees<br />
en karakter van die skool nie, maar te sorg dat hulle<br />
verteenwoordig word deur ’n beheerliggaam wat die<br />
sentimente van die ouers na die skool kan br<strong>in</strong>g. <strong>Die</strong><br />
gevaar is egter groot dat ouers kan <strong>in</strong>meng op terre<strong>in</strong>e<br />
waar hulle dit nie behoort te doen nie.<br />
<strong>Die</strong> gevolgtrekk<strong>in</strong>g waartoe gekom kan word, is dat<br />
die Christenouer ’n geleentheid het wat benut moet<br />
word. Waar wil ’n mens ’n beter geleentheid hê as dit<br />
wat deur die (soms omstrede) Skolewet gestel word,<br />
naamlik dat die beheerliggaam ’n grondwet vir die skool<br />
moet opstel, ’n missie vir die skool moet ontwikkel en<br />
’n gedragskode moet daarstel? Dis ’n goue geleentheid<br />
wat deur ouers en beheerliggame aangegryp moet<br />
word.<br />
“<strong>Die</strong> standaarde <strong>in</strong> openbare skole is laag”<br />
Dit is dalk waar van sekere skole, maar daar is geen<br />
twyfel daaroor dat die standaard van ’n skool nie deur<br />
’n departement bepaal word nie, maar deur die onderwysers.<br />
’n Goeie onderwyser kan die swakste leerplan<br />
of metode omvorm tot ’n gereedskapstuk wat ’n k<strong>in</strong>d<br />
vir die toekoms voorberei.<br />
“’n Onafhanklike skool is die enigste antwoord”<br />
Dit is die Christenouer se reg om te besluit waar sy/<br />
haar k<strong>in</strong>d moet skoolgaan. Soos wat daar uitstekende<br />
en swak openbare skole is, is daar ook uitstekende en<br />
swak onafhanklike skole. <strong>Die</strong> voordeel van ’n onafhanklike<br />
skool is dat dit gestig kan word ooreenkomstig ’n<br />
uitgesproke Christelike karakter en dat slegs Christen-onderwysers<br />
aangestel mag word. <strong>Die</strong> Skolewet<br />
verbied egter uitsluit<strong>in</strong>g van k<strong>in</strong>ders by ’n onafhanklike<br />
skool suiwer op grond van ras. <strong>Die</strong> koste van ’n onafhanklike<br />
skool is egter hoog en buite bereik van die<br />
meeste ouers. Daar is weliswaar onafhanklike skole<br />
wat laer onderriggeld vra. Dit beteken onvermydelik<br />
dat onderwysers daar dikwels teen ’n baie lae vergoed<strong>in</strong>g<br />
werk en as ’t ware liefdesdiens verrig. Daar kan<br />
vrae gevra word oor die etiese aspekte hiervan, maar<br />
daar word daarmee volstaan.<br />
2006 junie<br />
“Tuisonderrig is die oploss<strong>in</strong>g”<br />
Ook hierdie stell<strong>in</strong>g moet versigtig oorweeg word. In ’n<br />
land soos die VSA maak tuisonderrig al ’n beduidende<br />
persentasie van die totale onderrig uit, en leerl<strong>in</strong>ge<br />
presteer oor die algemeen beter as hulle vriende <strong>in</strong><br />
openbare skole. ’n Gewilde stell<strong>in</strong>g onder voorstanders<br />
van openbare onderwys <strong>in</strong> die VSA is dat tuisonderrig<br />
“kitchen education” is. Daar is plaaslik baie voorbeelde<br />
waar ouers erns maak met tuisonderrig, en sukses<br />
behaal.<br />
Van die belangrikste vrae wat gevra moet word, is of<br />
die ouer(s) <strong>in</strong> staat is om tot met Graad 12-vlak op<br />
professionele wyse hulp te verleen met moeilike vak<strong>in</strong>houde.<br />
Verder moet die vraag rondom die sosialiser<strong>in</strong>g<br />
van k<strong>in</strong>ders wat daagliks afgesluit is van kontak<br />
met ander k<strong>in</strong>ders <strong>in</strong> skoolverband, gevra word. Ook<br />
hiervoor is daar egter al kreatiewe oploss<strong>in</strong>gs bed<strong>in</strong>k.<br />
Baie Christenouers wat tuisonderrig gee, maak gebruik<br />
van onderrigprogramme. Hierdie programme wissel<br />
ook grootliks <strong>in</strong> terme van kwaliteit.<br />
Hoe kies ek as Christenouer dan ’n skool?<br />
Daar is sonder twyfel vir die Christenk<strong>in</strong>d ’n plek <strong>in</strong> die<br />
openbare skoolstelsel. Ons kan net vertrou dat die staat<br />
nie verdere maatreëls gaan <strong>in</strong>stel om ouerseggenskap<br />
<strong>in</strong> openbare skole aan bande te lê nie. <strong>Die</strong> <strong>in</strong>perk<strong>in</strong>g<br />
van die magte van beheerliggame <strong>in</strong> die aanstell<strong>in</strong>g<br />
van onderwysers was ’n skok, maar dit laat ouers nog<br />
steeds met ’n groot <strong>in</strong>set deur middel van die beheerliggaam.<br />
Wat onafhanklike skole betref, het ouers <strong>in</strong> veral die<br />
groter sentra die voorreg om ’n keuse van onafhanklike<br />
skole te hê. Dit word voorspel dat die onafhanklike<br />
skoolstelsel b<strong>in</strong>ne die volgende jare drasties gaan<br />
groei. Belangrik is dat die karakter van ’n skool en standaarde<br />
nie van mekaar geskei kan word nie. Dit is ongelukkig<br />
so dat ’n onafhanklike skool met ’n uitgesproke<br />
Christelike karakter nie noodwendig ’n hoë standaard<br />
van onderrig waarborg nie. <strong>Die</strong> vraag wat die Christenouer<br />
moet vra, wentel dus weer rondom die onderrig/<br />
onderwysers <strong>in</strong> die skool. Is dit toegewyde onderwysers<br />
met ’n bewese rekord?<br />
Tuisonderrig is ongetwyfeld die moeilikste van die drie<br />
keuses. Dit is noodsaaklik met ’n tuisonderrigverenig<strong>in</strong>g<br />
te skakel en deeglik bewus te wees van die opsies<br />
en slaggate. Dit is ten slotte nie ’n “stelsel” op ’n opsie<br />
van skole wat bepaal of die Christenouer sy/haar verbondsbelofte<br />
nakom nie. As die primêre onderrig <strong>in</strong><br />
die ouerhuis ooreenkomstig die Woord van God is, kan<br />
’n k<strong>in</strong>d <strong>in</strong> enige skool geplaas word en hy/sy sal weerbaar<br />
wees teen die negatiewe. •<br />
23<br />
Onderwys
Onderwys<br />
Prof. Prof. Hannes Hannes van van der der Walt Walt (Fakulteit (Fakulteit Opvoedkunde, Opvoedkunde, Noordwes-Universiteit)<br />
Noordwes-Universiteit)<br />
Christelike perspektief op<br />
moedertaalonderrig<br />
en multikulturele onderwys<br />
Moedertaalonderrig – ’n praktiese saak met verskeie<br />
kante<br />
K<strong>in</strong>ders gaan nie om dowe neute skool toe nie – dit<br />
verstaan ons almal! Hulle sit vir 12 jaar lank op<br />
die skoolbanke om welslae te behaal met die studie <strong>in</strong><br />
hulle skoolvakke, en om hulle sodoende voor te berei<br />
vir hulle taak <strong>in</strong> die lewe.<br />
Dit is dus belangrik vir onderwysbelanghebbendes om<br />
te bes<strong>in</strong> oor die vraag: Hoe kan ons die k<strong>in</strong>ders (die<br />
leerders) help om sukses te behaal met hulle studies?<br />
Hulle moet onder andere vra: In watter taal (deur watter<br />
taalmedium) behoort die leerders te leer sodat hulle<br />
welslae kan behaal?<br />
In <strong>Suid</strong>-Afrika is daar twee antwoorde op hierdie vraag.<br />
<strong>Die</strong> eerste is dat dit die beste is dat die leerders deur<br />
medium van Engels, wat ’n erkende wêreldtaal is, behoort<br />
te leer. As hulle goed is <strong>in</strong> Engels, sal hulle ook<br />
goed doen <strong>in</strong> hulle skoolwerk, en sal hulle ook enige<br />
plek <strong>in</strong> die wêreld ’n betrekk<strong>in</strong>g kan bekom. In <strong>Suid</strong>-<br />
Afrika redeneer feitlik alle swart ouers só – al presteer<br />
hulle k<strong>in</strong>ders met hierdie taktiek glad nie goed nie.<br />
<strong>Die</strong> ander antwoord is dat leerders deur medium van<br />
hulle moeder- of huistaal behoort te leer. Deur dit te<br />
doen, hoef die k<strong>in</strong>d dan m<strong>in</strong>der aandag aan die bykomende<br />
aanleer van die vreemde taalmedium te skenk,<br />
en kan daar meer tyd aan die leer<strong>in</strong>houde self geskenk<br />
word.<br />
Nou vra ’n mens jou af: Watter een van hierdie twee<br />
antwoorde is die “korrekte” een? Kritici van die eerste<br />
antwoord wys daarop dat navors<strong>in</strong>g getoon het dat<br />
k<strong>in</strong>ders wat <strong>in</strong> ’n ander taal as hulle moeder- of huistaal<br />
leer, nie sukses behaal met hulle studie <strong>in</strong> die skool<br />
nie. Onlangse navors<strong>in</strong>g wat onder die toesig van die<br />
RGN <strong>in</strong> 14 Afrikalande gedoen is, het getoon dat ongeveer<br />
55% van die leerders wat <strong>in</strong> ’n ander taal as<br />
hulle moedertaal studeer, <strong>in</strong> Graad 8 (St. 6) nie die<br />
m<strong>in</strong>imum vereiste vlakke van wiskundige en natuurwetenskaplike<br />
geletterdheid bereik het om hulle verder<br />
<strong>in</strong> die skoolstelsel te hou nie.<br />
Dit blyk ook dat <strong>in</strong> skole waar die onderrig <strong>in</strong> ’n ander<br />
taal as die moedertaal aangebied word, die leerders<br />
neig om die onderwyser alleen aan die woord te laat<br />
bly – omdat die leerders nie <strong>in</strong> die “vreemde” taal aan<br />
die gesprek met die onderwyser kan deelneem nie.<br />
Daar is ook aanduid<strong>in</strong>gs dat leerders <strong>in</strong> hierdie omstandighede<br />
op hulle moedertale beg<strong>in</strong> neersien, en dat<br />
hierdie tale toenemend <strong>in</strong> die openbare lewe op die<br />
agtergrond raak.<br />
Kritici van die tweede standpunt meen dat onderrig <strong>in</strong><br />
die moeder- of huistaal die opvoed<strong>in</strong>g van die k<strong>in</strong>d aan<br />
bande lê. <strong>Die</strong> k<strong>in</strong>d word nie vir die werksomgew<strong>in</strong>g<br />
voorberei nie. Voorstanders van moedertaalonderrig<br />
verweer hulle dan weer teen hierdie kritiek deur daarop<br />
te wys dat onderwys <strong>in</strong> die land met die tweede grootste<br />
ekonomie <strong>in</strong> die wêreld nie <strong>in</strong> Engels geskied nie, maar<br />
24 2006<br />
junie
deur medium van Japannees. <strong>Die</strong>selfde geld die onderwys<br />
<strong>in</strong> ekonomies-kragtige lande soos Duitsland<br />
en Sj<strong>in</strong>a.<br />
Wat is dan die beste benader<strong>in</strong>g? ’n Mens sou kon sê<br />
dat die ouers en die onderwysers van elke k<strong>in</strong>d moet<br />
besluit wat die beste vir daardie k<strong>in</strong>d sal wees. As ’n<br />
k<strong>in</strong>d byvoorbeeld Engels net so goed soos die moedertaal<br />
beheers, dan is dit miskien goed om die onderrig<br />
<strong>in</strong> die vreemde taal te laat geskied. Maar as die k<strong>in</strong>d<br />
se Engels só power is dat dit hom/haar aan bande sal<br />
lê <strong>in</strong> die studies, dan is moedertaalonderrig beslis die<br />
beste, ten m<strong>in</strong>ste aanvanklik. Ná ongeveer ses tot agt<br />
jaar se moedertaalonderrig, waartydens byvoorbeeld<br />
Engels as taal ook aangeleer is, kan die k<strong>in</strong>d moontlik<br />
oorskakel na Engels as onderrigtaal.<br />
Christelike perspektief?<br />
Uit wat ons hierbo gestel het, wil dit voorkom of daar<br />
nie juis enige beg<strong>in</strong>sels ter sprake kom nie. <strong>Die</strong> Bybel,<br />
of ons Christelike lewensbeskou<strong>in</strong>g, gee nie vir ons<br />
riglyne oor watter taal ons behoort te gebruik by die<br />
opvoed<strong>in</strong>g en onderwys van ons k<strong>in</strong>ders nie!<br />
<strong>Die</strong> antwoord wat ons hierbo op die onderrigtaal-vraagstuk<br />
gegee het, is dus pragmaties: Kies die onderrigtaal<br />
wat <strong>in</strong> die omstandighede die beste vir die betrokke<br />
k<strong>in</strong>d sal “werk”. Laat die k<strong>in</strong>d <strong>in</strong> die skool studeer deur<br />
medium van die taal waarmee hy/sy <strong>in</strong> die eksamens<br />
die meeste welslae sal behaal.<br />
Daar is egter wel ’n beg<strong>in</strong>sel onderliggend aan hierdie<br />
pragmatiese antwoord! In 2 Timoteus 3:17 lees ons<br />
dat “die man wat <strong>in</strong> diens van God staan, volkome voorberei<br />
en toegerus sal wees vir elke goeie werk”. <strong>Die</strong><br />
vraag waarmee elke ouer en onderwyser moet worstel,<br />
is: Hoe kan ek verseker dat hierdie besondere k<strong>in</strong>d<br />
die beste (volkome!) toegerus sal wees vir elke goeie<br />
werk <strong>in</strong> diens van God?<br />
Ons kan hierdie beg<strong>in</strong>sel toelig met die verhaal van<br />
Sarah, wat <strong>in</strong> 1999 as sewejarige by ’n staatskool <strong>in</strong><br />
die Chipembe-distrik <strong>in</strong> Zambië haar skoolloopbaan<br />
beg<strong>in</strong> het. Aanvanklik is sy en haar klasmaats deur<br />
medium van Engels onderrig, ’n taal wat vir hulle totaal<br />
vreemd was. Toe die k<strong>in</strong>ders nie <strong>in</strong> die eksamens slaag<br />
nie, het die skoolowerhede beg<strong>in</strong> met ’n spesiale projek<br />
waar<strong>in</strong> die leerders <strong>in</strong> hulle huistaal, Bemba, onderrig<br />
is.<br />
Voor die <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g van hierdie projek het net 3% van<br />
die leerders hulle laerskoolloopbaan suksesvol voltooi.<br />
In 2004 het 57% meer van Sarah en haar klasmaats<br />
se groep geslaag as die ander leerders wat nie <strong>in</strong> hulle<br />
moedertale onderrig is nie (vgl. Beeld 6 April 2006).<br />
2006 junie<br />
’n Mens sien die beg<strong>in</strong>sel duidelik raak: Kies die onderrigtaal<br />
wat die leerder die beste sal toerus. In Sarah se<br />
geval was dit die moedertaal; <strong>in</strong> die geval van ’n ander<br />
leerder mag dit dalk Engels of ’n ander taal wees.<br />
Multikulturele onderwys – ook ’n saak met verskeie<br />
kante<br />
Daar is al boekdele vol geskryf oor kultuur en die verskillende<br />
aspekte daarvan. ’n Mens sou kultuur egter<br />
kortweg kon omskryf as die geestesgoedere van mense,<br />
sowel <strong>in</strong>dividue as die groepe waaraan hulle behoort.<br />
<strong>Die</strong> kultuur wat ’n <strong>in</strong>dividu of groep skep, is die<br />
saamgestelde antwoorde wat hulle gee op die uitdag<strong>in</strong>gs<br />
en die probleme van die omgew<strong>in</strong>g waar<strong>in</strong> hulle<br />
hulle bev<strong>in</strong>d.<br />
As ’n mens só na kultuur kyk, is dit duidelik dat ’n mens<br />
baie soorte kultuur kry. Jy kry byvoorbeeld etniese of<br />
volkskultuur, taalkultuur, ouderdomsgroepkultuur, afkomskultuur,<br />
raskultuur, geslagskultuur, sosio-ekonomiese<br />
statuskultuur, godsdienskultuur, en noem maar<br />
op.<br />
Elkeen van ons vertoon dus allerhande kultuurfasette,<br />
sowel wat onsself as <strong>in</strong>dividue of as lede van groepe<br />
betref. Jy het byvoorbeeld jou eie ges<strong>in</strong>skultuur (<strong>in</strong> julle<br />
25<br />
Onderwys
Onderwys<br />
huis het julle ander gebruike en<br />
gewoontes as ander huisges<strong>in</strong>ne),<br />
’n bepaalde kerklike en godsdienskultuur<br />
(wat verskil van dié van<br />
mense wat aan ander kerke of<br />
godsdienste behoort), jy en jou kollegas<br />
het ’n ander kantoor- of besigheidskultuur<br />
as wat ander kantore<br />
of besighede het. Ons weet dat skole<br />
verskillende kulture het (tradisies,<br />
gebruike, gewoontes, reëls, slagspreuke,<br />
skooldrag, sportdrag).<br />
<strong>Die</strong> vraag is hoe ’n mens <strong>in</strong> ’n land<br />
soos <strong>Suid</strong>-Afrika met al hierdie verskillende<br />
soorte kulture oor die weg<br />
moet kom. <strong>Die</strong> stel van hierdie<br />
vraag het ’n paar nuwe begrippe <strong>in</strong><br />
die onderwys na vore gebr<strong>in</strong>g, soos<br />
“multikulturele onderwys”, “onderwys<br />
vir ’n plurale samelew<strong>in</strong>g”, “onderwys<br />
vir diversiteit of verskeidenheid”,<br />
en so aan.<br />
Hierdie nuwe, multikulturele benader<strong>in</strong>g<br />
is gestimuleer deur die aanvaard<strong>in</strong>g<br />
van ons land se Grondwet<br />
<strong>in</strong> 1996. Daar<strong>in</strong> word gestel dat al<br />
die verskille tussen mense eerbiedig<br />
moet word.<br />
As ’n mens hoofstuk 2 van die<br />
Grondwet lees, dan merk jy hoedat<br />
baie van die vryhede van landsburgers<br />
verband hou met die kulturele<br />
verskille wat ons genoem het.<br />
Sedert 1994 het ons skole toenemend<br />
multikultureel geword. Om<br />
die waarheid te sê, hulle was maar<br />
altyd multikultureel (twee geslagte,<br />
verskillende ouderdomme, verskillende<br />
afkomste, verskillende moedertale,<br />
verskillende volksidentiteite,<br />
verskillende <strong>in</strong>komstegroepe,<br />
en so meer), maar sedert 1994 het<br />
taal- en rasverskille toenemend <strong>in</strong><br />
die prentjie gekom.<br />
’n Mens sien hierdie neig<strong>in</strong>g wêreldwyd<br />
toeneem: weens die beweg<strong>in</strong>gs<br />
van mense van een land na<br />
’n ander word samelew<strong>in</strong>gs en skole<br />
al meer multikultureel, en moet<br />
daar steeds meer aandag aan multikulturele onderwys gegee word.<br />
Christelike perspektief?<br />
Oor die behoud en bewar<strong>in</strong>g van die kultuur, die kultuureienskappe of –<br />
kenmerke waarmee ’n mens bedeeld is, is daar men<strong>in</strong>gsverskil. Sommige<br />
mense huldig ’n sien<strong>in</strong>g hieroor wat verband hou met hulle politieke standpunt.<br />
Iemand wat hom byvoorbeeld toewy aan die uitwiss<strong>in</strong>g van rassisme,<br />
kan betoog dat rasse- of kleurverskille betekenisloos is. Iemand wat haar<br />
byvoorbeeld toewy aan die verbeter<strong>in</strong>g van die lot van vroue, kan redeneer<br />
dat geslagsverskille nie belangrik is nie. Iemand wat hom die lot van bejaardes<br />
aantrek, kan aanvoer dat ouderdomsverskille nie e<strong>in</strong>tlik enige<br />
betekenis het nie.<br />
<strong>Die</strong> omgekeerde is natuurlik ook moontlik. Daar is diegene wat aanvoer<br />
dat hulle byvoorbeeld wit en Afrikaanssprekend is, en dat hierdie Godgegewe<br />
eienskappe is waarmee ’n mens nie moet peuter nie. In hierdie<br />
geval word die verskille nie slegs raakgesien nie, maar ook sterk beklemtoon<br />
en bewaar of bevorder.<br />
Volgens sommiges is die kultuurkompleks waar<strong>in</strong> ’n mens gebore is en<br />
grootword, bloot ’n “toevalligheid”. Jou pa met sy eie kultuurkompleks, en<br />
jou ma met haar kultuurkompleks, het gesorg dat jy <strong>in</strong> die wêreld kom.<br />
Jou kultuurkompleks is dus maar iets wat per “ongeluk” of toeval so gekom<br />
het. Jy hoef dus nie tevrede te wees met jou kultuurkompleks nie, en jy<br />
kan dit verruil vir ’n ander, of jy kan daaraan verander.<br />
Ons glo egter dat niks per toeval geskied nie. In Jakobus 1:17 lees ons:<br />
“Elke goeie gawe en elke volmaakte geskenk kom van Bo.” Elke kultuureienskap<br />
wat deel vorm van ’n mens se saamgestelde kultuur is ’n gawe<br />
van God, en daarmee moet ons woeker sodat ons, soos hierbo gestel,<br />
goed toegeruste mense van God kan wees.<br />
Om ons kultuur en ons kultuureienskappe as gawes van God te beskou,<br />
beteken nie om hulle krampagtig te hou soos hulle is nie, maar om met<br />
hulle te werk soos wat ’n mens met al jou gawes moet werk. Dit mag dalk<br />
iewers <strong>in</strong> jou lewe nodig word om jou taal te laat vaar en ’n ander te<br />
aanvaar, of om jou tradisionele godsdiensgebruike te verruil vir byvoorbeeld<br />
die Christelike, of om jou k<strong>in</strong>ders aan te moedig om ’n ander huislike<br />
kultuur te ontwikkel as dié waar<strong>in</strong> jy grootgeword het.<br />
Slotopmerk<strong>in</strong>g<br />
Kultuur- en taalkwessies lê sommige mense na aan die hart. Vir sulke<br />
mense is die handhaw<strong>in</strong>g en behoud van moedertaal en volkskultuur ononderhandelbaar.<br />
<strong>Die</strong> handhaw<strong>in</strong>g en behoud daarvan is vir hulle ’n beg<strong>in</strong>selsaak.<br />
Hoewel ’n mens respek vir hierdie standpunt het, is dit egter miskien<br />
meer verantwoordbaar om taal- en kulturele eienskappe te sien as gawes<br />
van God waarmee elkeen moet woeker, soos wat die knegte <strong>in</strong> Jesus se<br />
gelykenis (Matt 25:14-30) moes woeker met die muntstukke wat hulle<br />
meester aan hulle toevertrou het. Ons opdrag is dus nie: “Behou krampagtig<br />
ten alle koste” nie, maar: “Woeker so d<strong>in</strong>amies en effektief as moontlik<br />
met jou besondere kultuurgawes!” Hierdie taak is van besondere belang<br />
<strong>in</strong> die multikulturele samelew<strong>in</strong>g waar<strong>in</strong> ons leef. •<br />
26 2006<br />
junie
Skoolgaande k<strong>in</strong>ders -<br />
ouers en hul regte<br />
G edurende<br />
Mei en <strong>Junie</strong> word dwarsoor ons land nuwe beheerliggame<br />
vir openbare skole verkies. Kort-kort is daar gerugte dat die reger<strong>in</strong>g<br />
die magte van beheerliggame wil <strong>in</strong>kort. <strong>Die</strong> <strong>in</strong>druk word ook soms geskep<br />
dat die reger<strong>in</strong>g alleen seggenskap het oor die onderrig wat ons k<strong>in</strong>ders<br />
op skool ontvang. <strong>Die</strong> vraag kom by ’n mens op of ons as Christenouers<br />
dan geen seggenskap <strong>in</strong> die opvoed<strong>in</strong>g van ons k<strong>in</strong>ders het nie?<br />
Uit die Bybel is dit duidelik dat ons as ouers verantwoordelik is vir die<br />
opvoed<strong>in</strong>g van ons k<strong>in</strong>ders. Tog speel die staat ook ’n rol by die onderrig<br />
wat hulle ontvang. ’n Ernstige probleem ontstaan wanneer die staat sy<br />
magte oorskry en ons k<strong>in</strong>ders onderrig wil laat ontvang wat nie vir ons<br />
aanvaarbaar is. Wat staan ouers te doen <strong>in</strong> so ’n situasie? Daar is geen<br />
eenvoudige oploss<strong>in</strong>g nie. Ouers behoort egter hul regte te ken én ook<br />
daarop aan te dr<strong>in</strong>g dat dit eerbiedig sal word.<br />
Ons leef <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika <strong>in</strong> ’n regstaat. Dit beteken dat die Grondwet <strong>in</strong><br />
staatkundige verband die hoogste gesag <strong>in</strong> die land is, en dat die staat se<br />
bevoegdheid aan bande gelê word deur die fundamentele regte wat <strong>in</strong><br />
die Handves van Regte verskans is. Hoewel al die bepal<strong>in</strong>gs van die<br />
Grondwet nie aanvaarbaar is nie, behoort ons as gelowiges die regte wat<br />
ons gebied word (en wat <strong>in</strong> ooreenstemm<strong>in</strong>g met die Bybel is) op te eis.<br />
As lid van die Verenigde Nasies en die Afrika-Unie het <strong>Suid</strong>-Afrika verskeie<br />
konvensies onderteken. Dit beteken dat ons reger<strong>in</strong>g hom daartoe verb<strong>in</strong>d<br />
het om hierdie organisasies se konvensies na te kom. <strong>Die</strong> konvensies en<br />
die Grondwet bepaal die raamwerk waarb<strong>in</strong>ne alle wette, regulasies en<br />
beleide opgestel behoort te word. Daarom behoort ons as Christenouers<br />
daarvan kennis te dra sodat ons dit as <strong>in</strong>strumente kan gebruik om toe te<br />
sien dat die onderrig wat ons k<strong>in</strong>ders ontvang, vir ons aanvaarbaar is.<br />
<strong>Die</strong> belangrikste bepal<strong>in</strong>gs waarvan ons behoort kennis te dra, is die volgende:<br />
Universal Universal Universal Universal Universal Declaration Declaration Declaration Declaration Declaration of of of of of Human Human Human Human Human Rights Rights Rights Rights Rights<br />
<strong>Die</strong> Verenigde Nasies stel <strong>in</strong> Artikel 26(3) van sy verklar<strong>in</strong>g oor menseregte:<br />
“Parents have a prior right to ch ose the k<strong>in</strong>d of education that<br />
should be given to their children.”<br />
African African African African African Charter Charter Charter Charter Charter<br />
<strong>Die</strong> Afrika-Unie ken <strong>in</strong> sy handves ’n besondere plek aan die familie toe.<br />
Artikel 18(1) bepaal: “The family sha l be the natural unit and basis of<br />
society. It sha l be protected by the State which sha l take care of its<br />
physical health and moral.” Artikel 18(2) bepaal verder: “The State sha l<br />
have the duty to a sist the family which is the custodian of morals and<br />
traditional values recognised by the co munity.”<br />
<strong>Suid</strong>-Afrikaanse <strong>Suid</strong>-Afrikaanse <strong>Suid</strong>-Afrikaanse <strong>Suid</strong>-Afrikaanse <strong>Suid</strong>-Afrikaanse Grondwet Grondwet Grondwet Grondwet Grondwet<br />
Dit is nogal opmerklik dat die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse Grondwet nie spesifiek<br />
meld<strong>in</strong>g maak van die familie nie. <strong>Die</strong> Grondwet maak wel voorsien<strong>in</strong>g vir<br />
k<strong>in</strong>ders se regte. K<strong>in</strong>ders word meer as enige ander groep <strong>in</strong> die land<br />
beskerm. Artikel 28(2) bepaal: “A child’s best <strong>in</strong>terests are of paramount<br />
2006 junie<br />
Dr. Dr. Edmund Edmund de de Beer Beer (Laeveld)<br />
(Laeveld)<br />
importance <strong>in</strong> every matter concern<strong>in</strong>g<br />
the child.”<br />
Artikel 29(2) bied aan ’n k<strong>in</strong>d die geleentheid<br />
om onderrig te ontvang <strong>in</strong><br />
die taal van sy keuse: “Everyone<br />
has the right to receive education<br />
<strong>in</strong> the o ficial language or languages<br />
of their choice <strong>in</strong> public educational<br />
<strong>in</strong>stitutions where that is reasonably<br />
practicable.”<br />
Alle wetgew<strong>in</strong>g, beleide en regulasies<br />
rakende k<strong>in</strong>ders behoort b<strong>in</strong>ne<br />
die raamwerk van die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse<br />
Grondwet opgestel te word.<br />
<strong>Die</strong> <strong>Suid</strong>-Afrikaanse Skolewet is oor<br />
die algemeen ’n goeie wet wat aan<br />
ouers die geleentheid bied om <strong>in</strong>spraak<br />
te lewer <strong>in</strong> die beheer van<br />
hul k<strong>in</strong>ders se skole. <strong>Die</strong> skolewet<br />
maak byvoorbeeld daarvoor voorsien<strong>in</strong>g<br />
dat ’n skool ’n gedragskode<br />
opstel, die skool se eiendom beheer<br />
en aan die onderwysdepartement<br />
aanbevel<strong>in</strong>gs maak oor die aanstell<strong>in</strong>gs<br />
van onderwysers.<br />
In kort kom dit daarop neer dat die<br />
gehalte van onderrig van ’n skool<br />
tot ’n groot mate deur die beheerliggaam<br />
van ’n skool bepaal word.<br />
Daarom is dit van die grootste belang<br />
dat ons as ouers bereid sal<br />
wees om self by beheerliggame en<br />
komitees van skole betrokke te<br />
raak, of sal toesien dat mense op<br />
beheerliggame verkies word wat<br />
dieselfde waardes as ons nastreef.<br />
Indien ons as ouers nie bereid is om<br />
op te offer vir ons k<strong>in</strong>ders se onderrig<br />
nie, kan dit maklik gebeur dat die<br />
staat sy grense oorskry en onderrig<br />
afdw<strong>in</strong>g wat nie vir ons aanvaarbaar<br />
is nie.<br />
Daarom behoort ouers hul regte te<br />
ken en daarop te staan.<br />
27<br />
Onderwys
Onderwys<br />
Dr. Dr. Paul Paul Colditz Colditz (Nasionale (Nasionale Voorsitter Voorsitter van van FEDSAS)<br />
FEDSAS)<br />
Watter doel dien<br />
BEHEERLIGGAME<br />
Hoekom is daar skoolbeheerliggame?<br />
In Onderwyswitskrif 1 van 15 Maart 1995 word die<br />
volgende stell<strong>in</strong>g gemaak: “<strong>Die</strong> herstel van skole<br />
en kolleges moet hand aan hand gaan met die herstel<br />
van eienaarskap van daardie <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gs aan hulle<br />
gemeenskappe deur die vestig<strong>in</strong>g en bemagtig<strong>in</strong>g van<br />
legitieme, verteenwoordigende beheerliggame.”<br />
Hierdie beg<strong>in</strong>selstell<strong>in</strong>g het die grondslag gelê vir die<br />
totstandkom<strong>in</strong>g van demokratiese skoolbestuur <strong>in</strong><br />
<strong>Suid</strong>-Afrika. Voorheen het we<strong>in</strong>ig skole strukture gehad<br />
waarb<strong>in</strong>ne belanghebbende groepe hulle reg kon uitoefen<br />
om betekenisvolle en legitieme <strong>in</strong>sette rakende<br />
onderwys te lewer.<br />
<strong>Die</strong> Witskrif ontwikkel hierdie tema selfs verder deur<br />
op bladsy 22 die volgende te sê: “<strong>Die</strong> beg<strong>in</strong>sel van<br />
demokratiese beheer moet toenemend op elke vlak<br />
van die stelsel weerspieël word deur die betrokkenheid<br />
by raadpleg<strong>in</strong>g en toepaslike vorms van besluitnem<strong>in</strong>g<br />
van verkose verteenwoordigers van die vernaamste<br />
belanghebbendes, belangegroepe en rolspelers. Dit<br />
vereis van onderwysowerhede op alle vlakke ’n verb<strong>in</strong>tenis<br />
om alle betrokke <strong>in</strong>ligt<strong>in</strong>g met groepe belanghebbendes<br />
te deel en om hulle werklik as vennote te behandel.<br />
Dit is die enigste gewaarborgde wyse om nuwe<br />
sosiale energie <strong>in</strong> die <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gs en strukture van die<br />
onderwys- en opleid<strong>in</strong>gstelsel <strong>in</strong> te blaas, om groot<br />
sektore van die samelew<strong>in</strong>g se kroniese vervreemd<strong>in</strong>g<br />
van die onderwysproses uit die weg te ruim, en om die<br />
mag van owerheidsadm<strong>in</strong>istrasie om <strong>in</strong> te gryp waar<br />
hy nie moet nie, <strong>in</strong> te kort. Verteenwoordigende beheerstrukture<br />
sluit nie die belangrikheid uit van reger<strong>in</strong>gs<br />
en <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gs wat van deskundige advies gebruik maak<br />
om hulle eie professionele hulpbronne aan te vul nie.”<br />
<strong>Die</strong> <strong>Suid</strong>-Afrikaanse Skolewet, Wet 84 van 1996, maak<br />
nou pert<strong>in</strong>ent voorsien<strong>in</strong>g vir hierdie demokratiese<br />
van skole nog?<br />
strukture, asook vir ’n demokratiese proses waardeur<br />
verteenwoordigers van alle belanghebbendes (ouers,<br />
opvoeders, nie-opvoeders, leerders <strong>in</strong> hoërskole en<br />
selfs die staat) <strong>in</strong> skoolbeheerliggame (SBL’e) verkies<br />
word.<br />
<strong>Die</strong> staat word deur die skoolhoof verteenwoordig, wat<br />
’n ex officio lid van die SBL is. <strong>Die</strong> skoolhoof is egter<br />
een van vele lede van die SBL. Hy/sy het maar net<br />
een stem. Hy/sy het nie ’n beslissende stem of ’n belangriker<br />
stem as enige van die ander lede nie.<br />
Oor die staat se betrokkenheid by skoolbestuur sê<br />
Onderwyswitskrif 1 die volgende (op bl. 75): “Staatsbetrokkenheid<br />
by skoolbeheer moet die m<strong>in</strong>imum wees<br />
wat vir regsaanspreeklikheid vereis word, en moet <strong>in</strong><br />
elk geval op deelnemende bestuur gebaseer word.”<br />
<strong>Die</strong> rol van ouers <strong>in</strong> skoolbeheer<br />
<strong>Die</strong> <strong>Suid</strong>-Afrikaanse Skolewet maak daarvoor voorsien<strong>in</strong>g<br />
dat ouers altyd die meerderheid <strong>in</strong> ’n SBL moet<br />
uitmaak. <strong>Die</strong> rede hiervoor kan ook <strong>in</strong> die Witskrif gev<strong>in</strong>d<br />
word. Op bladsy 21 lui dit tereg soos volg:<br />
“Ouers of voogde dra die primêre verantwoordelikheid<br />
vir die onderwys aan hulle k<strong>in</strong>ders, en het die reg om<br />
deur die staatsowerhede geraadpleeg te word oor die<br />
vorm wat onderwys moet aanneem en om deel te neem<br />
aan die beheer daarvan. Ouers het ’n onvervreembare<br />
reg op keuse van die vorm van onderwys wat vir hulle<br />
k<strong>in</strong>ders die beste is, veral <strong>in</strong> die vroeë jare van skoolonderwys,<br />
ongeag of dit deur die staat voorsien word,<br />
onderhewig aan redelike waarborge wat by wet vereis<br />
kan word. <strong>Die</strong> ouers se reg om te kies, omvat die keuse<br />
van die taal en die kulturele of godsdienstige grondslag<br />
van die k<strong>in</strong>d se onderwys, met <strong>in</strong>agnem<strong>in</strong>g van die<br />
regte van ander en die groeiende k<strong>in</strong>d se reg om te<br />
kies.”<br />
Hierdie artikel bevat ’n opsomm<strong>in</strong>g van ’n voordrag wat die skrywer by die Konvent van Reformatoriese<br />
<strong>Kerke</strong> <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>er-Afrika op 2 Maart vanjaar <strong>in</strong> Kemptonpark gelewer het. <strong>Die</strong> beleid van die Redaksie is<br />
om kort artikels te plaas, behalwe wanneer die meriete van die saak en die hanter<strong>in</strong>g daarvan ’n hoë<br />
uitsonder<strong>in</strong>g regverdig – soos <strong>in</strong> hierdie geval. Red.<br />
28 2006<br />
junie
Dit was ’n lang en taai stryd vir die meerderheid ouers<br />
<strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika om hierdie reg op so ’n onomwonde manier<br />
erken te kry. <strong>Die</strong> stryd om erkenn<strong>in</strong>g van hierdie<br />
reg te behou, mag dalk ewe lank en selfs taaier wees.<br />
Vanuit die perspektief waaruit ons na hierdie beg<strong>in</strong>sel<br />
wat <strong>in</strong> die Witskrif vervat is, kyk, moet ’n paar baie<br />
belangrike waarnem<strong>in</strong>gs gemaak word:<br />
• Ten spyte van die feit dat ons ons <strong>in</strong> ’n sekulêre<br />
staat bev<strong>in</strong>d, v<strong>in</strong>d ons hier ’n beg<strong>in</strong>sel waarmee<br />
elke geloofsgemeenskap <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika sigself sekerlik<br />
met vreugde kan en behoort te vereenselwig.<br />
• <strong>Die</strong> beg<strong>in</strong>sel v<strong>in</strong>d merkwaardige aanklank by juis<br />
dit wat gereformeerdes as doopbelofte aflê, naamlik<br />
dat ons ons k<strong>in</strong>ders <strong>in</strong> die leer van ons geloofsoortuig<strong>in</strong>g<br />
sal onderrig en laat onderrig.<br />
• <strong>Die</strong> belangrikste is egter dat die konsepwitskrif verklaar<br />
het dat onderwys van k<strong>in</strong>ders primêr die verantwoordelikheid<br />
van die staat is. Ek glo dat vele<br />
gelowiges hierteen kapsie gemaak het, en die feit<br />
is dat die reger<strong>in</strong>g hieraan gehoor gegee het. <strong>Die</strong><br />
aanvaard<strong>in</strong>g van hierdie beg<strong>in</strong>selstandpunt <strong>in</strong> die<br />
f<strong>in</strong>ale Witskrif het die weg gebaan vir ’n besonder<br />
gunstige omgew<strong>in</strong>g vir ouers om hul stem <strong>in</strong> die<br />
onderwys van hul k<strong>in</strong>ders te laat hoor.<br />
<strong>Die</strong> rol van ander verteenwoordigers <strong>in</strong> die SBL<br />
<strong>Die</strong> feit dat ouers die meerderheid lede <strong>in</strong> ’n SBL uitmaak,<br />
beteken nie outomaties dat hulle stem noodwendig<br />
die enigste is wat <strong>in</strong> die SBL of <strong>in</strong> skoolsake gehoor<br />
sal word nie. Dit is bloot ’n erkenn<strong>in</strong>g van die betekenis<br />
van ouerbelange <strong>in</strong> hulle k<strong>in</strong>ders se opvoed<strong>in</strong>g. Dit is<br />
belangrik om daarop te let dat, sodra verkies, alle lede<br />
van die SBL goewerneurs (Engels: governors) word.<br />
Artikel 16(2) van die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse Skolewet maak<br />
dit duidelik dat hierdie lede <strong>in</strong> ’n vertrouensposisie teenoor<br />
die skool staan, wat op sy beurt beteken dat alle<br />
lede van die SBL te alle tye <strong>in</strong> die beste belang van die<br />
skool moet optree. Sodra verkies, verteenwoordig<br />
ouers nie ouers nie, opvoeders verteenwoordig nie opvoeders<br />
nie, leerders verteenwoordig nie leerders nie,<br />
en die skoolhoof verteenwoordig nie die onderwysowerhede<br />
<strong>in</strong> die SBL nie. Elkeen is nou ’n lid wat die<br />
skool verteenwoordig en wat altyd <strong>in</strong> die beste belang<br />
van die skool moet optree.<br />
Wanneer elke lid sy/haar ware vertrouensbelang begryp,<br />
sal dit tot ’n gemeenskaplike en kragtige doel<br />
aanleid<strong>in</strong>g gee: om altyd <strong>in</strong> die beste belang van die<br />
skool op te tree.<br />
Indien verteenwoordigers van belanghebbendes <strong>in</strong> ’n<br />
beheerliggaam dien <strong>in</strong> die oortuig<strong>in</strong>g dat hulle ten alle<br />
2006 junie<br />
koste die belange van diegene wat hulle verkies het,<br />
moet bevorder, is mislukk<strong>in</strong>g die SBL se voorland. <strong>Die</strong><br />
SBL word dan ’n strydtoneel vir groepbelange, en sonder<br />
uitsonder<strong>in</strong>g is dit uite<strong>in</strong>delik die skool wat benadeel<br />
word en mislukk<strong>in</strong>g <strong>in</strong> die gesig sal staar.<br />
Het SBL’e te veel mag?<br />
Onlangse mediaberigte het te kenne gegee dat sommige<br />
glo dat SBL’e <strong>in</strong>gekort behoort te word. Sulke<br />
oortuig<strong>in</strong>gs spruit uit ’n fundamentele wanbegrip van<br />
demokrasie. <strong>Die</strong> owerheid het geswig voor hierdie uitroepe.<br />
E<strong>in</strong>tlik is dit beter gestel om te sê dat die owerheid<br />
self alte ywerig deelgeneem het aan hierdie uitroepe.<br />
In ’n demokratiese staat gebaseer op die beg<strong>in</strong>sel van<br />
grondwetlike selfstandigheid, is dit die mense wat mag<br />
uitoefen. Openbare skole is <strong>in</strong> wese organe van die<br />
burgerlike samelew<strong>in</strong>g, en behoort daarom deur organe<br />
van die burgerlike samelew<strong>in</strong>g wat deur middel van ’n<br />
demokratiese proses verkies is, beheer te word.<br />
Dit word <strong>in</strong> die beg<strong>in</strong>sels van Onderwyswitskrif 1 en<br />
selfs <strong>in</strong> die aanhef tot die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse Skolewet<br />
erken. <strong>Die</strong> betrokkenheid van die staat behoort <strong>in</strong>derdaad<br />
tot die m<strong>in</strong>imum vereiste vir regsaanspreeklikheid<br />
beperk te word.<br />
29<br />
Onderwys
Onderwys<br />
<strong>Die</strong> werklike vraag is e<strong>in</strong>tlik: Beskik die staat nie oor te veel mag rakende<br />
skoolsake nie? Ons Grondwet het ons stewig op pad na ’n oop en demokratiese<br />
samelew<strong>in</strong>g, gebaseer op menswaardigheid, gelykheid en vryheid<br />
geplaas. Staatsbetrokkenheid en –<strong>in</strong>meng<strong>in</strong>g <strong>in</strong> sfere van die openbare<br />
lewe, buiten die veiligheid en welsyn van sy burgers, word ’n teelaarde vir<br />
totalitarisme. As ’n nasie het <strong>Suid</strong>-Afrikaners doelbewus en doelgerig gekies<br />
om uit so ’n stelsel te breek.<br />
Indien SBL’e weens ’n gebrek aan kapasiteit nie daartoe <strong>in</strong> staat is om<br />
hulle regte uit te oefen en verantwoordelikhede na te kom nie, is dit die<br />
verantwoordelikheid van alle <strong>Suid</strong>-Afrikaners (nie net die staat of skoolgemeenskappe<br />
nie) om tot die versterk<strong>in</strong>g van hierdie pilaar van ons demokrasie<br />
by te dra. <strong>Die</strong> staat en die burgerlike samelew<strong>in</strong>g sal egter klaarblyklik<br />
<strong>in</strong> ’n stryd om mag gewikkel wees. Dit is oënskynlik maar net eenvoudig<br />
so dat die owerheid ’n onversadigbare drang na mag het, en solank<br />
organe van die burgerlike samelew<strong>in</strong>g hulself nie sodanig bemagtig en<br />
posisioneer dat hulle hulle verset teen hierdie magsug nie, sal die staatsowerheid<br />
algaande meer mag opslurp. In kerklike taal gestel: teenoor die<br />
staat moet die burgerlike samelew<strong>in</strong>g op en wakker magte op Sionsmure<br />
wees!<br />
Oor welke bevoegdhede beskik beheerliggame?<br />
<strong>Die</strong> Skolewet onderskei (tereg) tussen die begrippe beheer (Engels: governance)<br />
en professionele bestuur (Engels: professional management).<br />
Artikel 16 van die Skolewet bepaal naamlik dat die beheer van ’n openbare<br />
skool deur die beheerliggaam behartig word, terwyl die professionele bestuur<br />
van die skool deur die skoolhoof, onder gesag van die prov<strong>in</strong>siale<br />
onderwyshoof, behartig word.<br />
In ’n demokratiese regstaat is dit die funksie van die staat om formele<br />
toetse aan te lê om te verseker dat kerk <strong>in</strong>derdaad kerk is, dat skool wel<br />
skool is, dat universiteit universiteit is, ensovoorts. Dit is nie die funksie<br />
van die staat om normatief aan kerke, skole, universiteite, ensovoorts<br />
voor te skryf nie. <strong>Die</strong> staat se funksie is om bloot toe te sien dat botsende<br />
regsbelange van <strong>in</strong>dividue en samelew<strong>in</strong>gsverbande met mekaar <strong>in</strong> harmonie<br />
gebr<strong>in</strong>g en gehou word.<br />
Juis teen die agtergrond hiervan is die onderskeid wat die Skolewet tussen<br />
beheer en professionele bestuur skep, so besonder <strong>in</strong>siggewend en belangrik.<br />
Ons vertolk<strong>in</strong>g van die begrip professionele bestuur is juis dat dit<br />
op die formele vlak lê. Dit hou dus verband met dit wat <strong>in</strong> die klaskamer<br />
gebeur, soos byvoorbeeld die aantal ure wat klas gegee moet word, hoe<br />
die skoolleerplan daar moet uitsien, watter uitkomste van leerders vereis<br />
word na ’n bepaalde skooljaar, ensovoorts.<br />
Met die hersien<strong>in</strong>g van die nasionale kurrikulum en die gepaardgaande<br />
wysig<strong>in</strong>gs aan die Skolewet was die debat juis <strong>in</strong>tens oor die vraag of die<br />
M<strong>in</strong>ister bloot net kurrikulumuitkomste kan voorskryf en of hy ook kurrikulum<strong>in</strong>houd<br />
kan voorskryf. Selfs onder M<strong>in</strong>ister Kader Asmal het die<br />
standpunt geseëvier dat die M<strong>in</strong>ister bloot uitkomste moet voorskryf.<br />
<strong>Die</strong> opskrif van hierdie artikel, Watter doel dien Beheerliggame nog?, laat<br />
die suggestie dat beheerliggame e<strong>in</strong>tlik blote skepp<strong>in</strong>gs van die staat is<br />
en dat hulle bestaan, regte en bevoegdhede dus onderworpe is aan die<br />
willekeurige wetgew<strong>in</strong>gsbevoegdheid van die staat. Vanuit ’n gerefor-<br />
meerde perspektief is dit allerm<strong>in</strong>s<br />
die geval. <strong>Die</strong> feit dat erken word<br />
dat beheer van ’n skool onder die<br />
beheerliggaam ressorteer, is juis ’n<br />
erkenn<strong>in</strong>g van die suiwer gereformeerde<br />
beg<strong>in</strong>sel van selfstandigheid<br />
<strong>in</strong> eie kr<strong>in</strong>g.<br />
<strong>Die</strong> beheerliggaam is verantwoordelik<br />
vir die bepal<strong>in</strong>g van die missie<br />
van die skool, vir toelat<strong>in</strong>gsbeleid,<br />
taalbeleid, beleid vir godsdiensbeoefen<strong>in</strong>g,<br />
vir die bevorder<strong>in</strong>g van<br />
gehalte onderwys vir leerders van<br />
die skool, vir bepal<strong>in</strong>g van die gedragskode<br />
van die skool, ensovoorts.<br />
Dit is alles baie tipies sake<br />
wat <strong>in</strong> reformatoriese konteks die<br />
ruimte is waarb<strong>in</strong>ne gelowiges hul<br />
getuienistaak moet uitleef.<br />
Vanuit ’n pr<strong>in</strong>sipiële oogpunt is die<br />
belangrikste kenmerk van die Skolewet<br />
sekerlik die feit dat dit die afsonderlike<br />
bestaan (en dus die eie<br />
identiteit en selfstandigheid <strong>in</strong> eie<br />
kr<strong>in</strong>g) van elke openbare skool erken<br />
deur <strong>in</strong> Artikel 15 te verklaar dat<br />
elke skool ’n regspersoon is.<br />
Dit het geweldig belangrike implikasies<br />
vir elke skool en skoolgemeenskap<br />
– nie bloot net uit ’n pr<strong>in</strong>sipiële<br />
oogpunt nie, maar ook uit ’n praktiese<br />
oogpunt. Dit beteken dat elke<br />
skool uniek is, dat dit ’n eie “persoonlikheid”<br />
het, dat dit <strong>in</strong> eie naam<br />
en reg draer is van ’n eie identiteit,<br />
regte, bevoegdhede en bate en laste.<br />
<strong>Die</strong> gevaar is nou daar<strong>in</strong> geleë:<br />
• dat ons self nie heeltemal die<br />
impak en implikasies hiervan<br />
begryp nie;<br />
• dat ons moontlik vanweë gebrekkige<br />
kennis en <strong>in</strong>sig nie besef<br />
watter besondere geleenthede<br />
dit vir ons as gereformeerdes<br />
bied nie;<br />
• dat politici en amptenary ewe<br />
m<strong>in</strong> en dalk selfs m<strong>in</strong>der van<br />
hierdie implikasies besef;<br />
• dat politici en amptenary ons<br />
eie gebrek aan kennis en <strong>in</strong>sig<br />
30 2006<br />
junie
oor hierdie saak sal uitbuit en<br />
dan aan hulself meer magte en<br />
bevoegdhede sal toeëien as<br />
waaroor hulle beskik;<br />
• dat ons eie gebrek aan deelname<br />
en toeëien<strong>in</strong>g van ons regte<br />
die staat daartoe sal aanhelp<br />
om self <strong>in</strong> tipies totalitaristiese<br />
styl uite<strong>in</strong>delik alle seggenskap<br />
oor te neem.<br />
<strong>Die</strong> afgelope jaar het een pilaar van<br />
ouer- en beheerliggaamseggenskap<br />
op dramatiese wyse gesneuwel.<br />
Dit gaan naamlik oor die aanstell<strong>in</strong>g<br />
van opvoeders. In die vroeë<br />
jare van die ontwikkel<strong>in</strong>g van die nuwe<br />
demokratiese staatsbestel het<br />
die staat <strong>in</strong> Witskrif 2 oor die onderwys<br />
die belangrike beg<strong>in</strong>sel aanvaar<br />
dat die reg oor die aanstell<strong>in</strong>g<br />
van opvoeders ’n reg is wat stewig<br />
<strong>in</strong> die plaaslike gemeenskap gevestig<br />
is. Dit is aanvanklik ook sodanig<br />
<strong>in</strong> wetgew<strong>in</strong>g erken.<br />
Stelselmatig het die staat egter met<br />
wetswysig<strong>in</strong>gs aan hierdie hoeksteen<br />
beg<strong>in</strong> wegkalwe totdat die wysig<strong>in</strong>gswet<br />
aan die beg<strong>in</strong> van hierdie<br />
jaar uitgevaardig is. Hiervolgens<br />
is die f<strong>in</strong>ale en byna uitsluitlike seggenskap<br />
oor die aanstell<strong>in</strong>g van opvoeders<br />
nou byna volledig <strong>in</strong> die<br />
staat gesetel.<br />
Beheerliggame het wel ’n mate van<br />
<strong>in</strong>spraak, maar die staat is nie gebonde<br />
aan die <strong>in</strong>spraak van die beheerliggaam<br />
nie.<br />
Dit is weliswaar ’n belangrike hoeksteen<br />
van selfstandigheid <strong>in</strong> eie<br />
kr<strong>in</strong>g wat <strong>in</strong> die slag gebly het, maar<br />
dit beteken nie die e<strong>in</strong>de van beheerliggame<br />
of die e<strong>in</strong>de van hulle<br />
deurslaggewende rol <strong>in</strong> die beheer<br />
van skole nie.<br />
Ek is daarvan oortuig dat die staat<br />
hierdie geleentheid aangegryp het<br />
omdat hy toegelaat is om dit aan te<br />
gryp. Ons mense het eenvoudig nie<br />
voldoende geprotesteer en die saak<br />
op beg<strong>in</strong>selgrondslag teengestaan<br />
nie.<br />
2006 junie<br />
Hoe laat ons beheerliggame nog ’n doel dien?<br />
SBL’e word vir ’n termyn van drie jaar verkies. Vanjaar (2006) is die jaar<br />
waar<strong>in</strong> SBL’e weer vir die volgende termyn verkies gaan word. Skole is<br />
afhanklik van die ondersteun<strong>in</strong>g van die skoolgemeenskap en veral leiers<br />
<strong>in</strong> daardie gemeenskap.<br />
Ouers kan met hulle geesdrif, kennis en kundigheid ’n geweldige groot<br />
bydrae lewer tot suksesvolle skole <strong>in</strong> hulle gemeenskappe. Dit kan egter<br />
net gebeur as daardie ouers hulself verkiesbaar stel om tot SBL’e verkies<br />
te word, of deur m<strong>in</strong>stens hulle stemme uit te br<strong>in</strong>g tydens die verkies<strong>in</strong>g.<br />
Stempersentasies by die verkies<strong>in</strong>g van SBL’e is gewoonlik skokkend<br />
laag en as dit die geval is, dan kan die M<strong>in</strong>ister sekerlik nie kwalik geneem<br />
word as sy die <strong>in</strong>druk kry dat ouers se belangstell<strong>in</strong>g <strong>in</strong> die onderwys van<br />
hul k<strong>in</strong>ders nie sodanig is dat hulle werklik <strong>in</strong> enige <strong>in</strong>spraak daar<strong>in</strong> belangstel<br />
nie.<br />
Elke lid van die gemeenskap het ’n verantwoordelikheid teenoor die skool<br />
<strong>in</strong> daardie gemeenskap. Juis vanuit ’n reformatoriese perspektief het kerke<br />
’n wesenlik belangrike rol om te speel <strong>in</strong> hierdie proses. <strong>Die</strong> rol van die<br />
kerke is daar<strong>in</strong> geleë:<br />
• om hul lidmate toe te rus om verantwoordelikheid vir die opvoed<strong>in</strong>g<br />
van hul k<strong>in</strong>ders te aanvaar. Dit is baie goed dat die kerk van ouers<br />
verg om ’n doopbelofte af te lê, maar doen die kerk hoegenaamd<br />
genoeg om ouers toe te rus om verantwoordelikheid vir die nakom<strong>in</strong>g<br />
van daardie doopbelofte te aanvaar?<br />
• om hulle lidmate aktief aan te moedig om hulle kennis, kundigheid en<br />
ervar<strong>in</strong>g (hulle gawes) tot beskikk<strong>in</strong>g van die skool te stel deur hulself<br />
verkiesbaar te stel vir beheerliggame, maar ook om te gaan stem. Dit<br />
is by uitstek ’n wyse waarop ouers hul doopbelofte gestand kan doen.<br />
Hierdie jaar sal aandui of ons die skole <strong>in</strong> gemeenskappe het wat ons<br />
verdien om te hê. Anders<br />
gestel: ons skole<br />
sal <strong>in</strong> die toekoms<br />
toenemend ’n weerspieël<strong>in</strong>g<br />
wees van<br />
die gemeenskap<br />
waar<strong>in</strong> daardie skool<br />
geleë is. Dit is <strong>in</strong> elkeen<br />
van ons se eie<br />
hande hoe ons graag<br />
ons gemeenskap<br />
weerspieël wil sien!<br />
Belangriker egter: dit<br />
is <strong>in</strong> ons elkeen se<br />
hande om te bepaal<br />
of die beheerliggame<br />
<strong>in</strong> ons gemeenskappe<br />
enige doel gaan<br />
dien. •<br />
31<br />
Onderwys
Onderwys<br />
Dr. Dr. Wikus Wikus Buys Buys (Pietersburg-Noord)<br />
(Pietersburg-Noord)<br />
(Pietersburg-Noord)<br />
<strong>Die</strong> k<strong>in</strong>d as offer ...<br />
<strong>Gereformeerde</strong>s en die onderwys<br />
Om te verstaan hoe <strong>Gereformeerde</strong>s oor die onderwys d<strong>in</strong>k, is dit noodsaaklik om te weet wat hulle van die<br />
swaard en die pen d<strong>in</strong>k. <strong>Die</strong> GKSA se dom<strong>in</strong>ante sien<strong>in</strong>g oor onderwys word nie soseer bepaal deur die<br />
verbond nie, maar diepgaande deur die beskou<strong>in</strong>g oor die staat. <strong>Die</strong> meeste <strong>Gereformeerde</strong>s weet nie e<strong>in</strong>tlik<br />
wat presies gereformeerde onderwys is. <strong>Die</strong> meeste <strong>Gereformeerde</strong>s aanvaar sonder enige bedenk<strong>in</strong>ge die<br />
owerheid se selfopgelegde reg om verbondsk<strong>in</strong>ders te onderrig.<br />
Dit Dit kom kom van van ver ver af<br />
af<br />
D<br />
aar is natuurlik ’n historiese rede hiervoor.<br />
B<strong>in</strong>ne die GKSA het die gedagte van Christelik<br />
Nasionale Onderwys (CNO) van die beg<strong>in</strong>jare<br />
sterk geloop. Toe die staatsmasj<strong>in</strong>erie oorgeneem is,<br />
is daardie apparaat ook aangewend tot voordeel van<br />
die Afrikaanse taalgemeenskap, en is ’n sterk Christelike<br />
element ook <strong>in</strong>gebou <strong>in</strong> die staatsonderwys.<br />
Hierdie toedrag van sake het vir etlike dekades voortgeduur,<br />
sonder dat daar pr<strong>in</strong>sipieel gevra is na die sogenaamde<br />
reg van die swaardhand om ook die skoolpen<br />
vas te hou. Met die wissel<strong>in</strong>g van 1994 is net die<br />
ideologiese rigt<strong>in</strong>g van die staatsonderwys anders <strong>in</strong>gekleur,<br />
maar die apparatuur, en veral die staat se “reg”<br />
tot onderriggew<strong>in</strong>g, het onaangetas gebly.<br />
Huidige Huidige Huidige strategie<br />
strategie<br />
Dit is kommerwekkend dat seker ruim 90% van alle<br />
kerkrade en gemeentes die staatsbetrokkenheid <strong>in</strong> die<br />
onderwys nie net duld nie, maar erken as regmatig.<br />
<strong>Die</strong> strategie wat die meeste kerke tans volg, is een<br />
van deelnemende, kritiese betrokkenheid by staatskole.<br />
Dit behels dat die kurrikulum gemonitor word,<br />
en dat van Christenonderwysers verwag word om die<br />
leerplan <strong>in</strong> die klas te filter, dat die skoolopen<strong>in</strong>gs nog<br />
uit die Woord moet geskied, dat ouerbetrokkenheid soveel<br />
as moontlik behou wil word, gewoonlik <strong>in</strong> die vorm<br />
dat die predikant op die beheerraad moet dien. Verder<br />
is dit gebruik om te bed<strong>in</strong>g vir ’n kategese- of Bybelperiode<br />
<strong>in</strong> skooltyd. Meeste ouers het ook nog die vae<br />
hoop (soos kon<strong>in</strong>g Hiskia) dat, al sien hulle die toestand<br />
is aan die versleg, hulle k<strong>in</strong>ders betyds deur die skool<br />
sal wees voor d<strong>in</strong>ge darem nou te ver gaan.<br />
Vraag Vraag en en en aanbod<br />
aanbod<br />
<strong>Gereformeerde</strong>s het nodig om weer na te d<strong>in</strong>k oor die<br />
kerk- en staatverhoud<strong>in</strong>g voordat hulle eers kan beg<strong>in</strong><br />
d<strong>in</strong>k oor die kerk- en onderwysverhoud<strong>in</strong>g. <strong>Die</strong> volgende<br />
kritiese vrae behoort hanteer te word:<br />
• Hoe effektief is die kerke se moniter<strong>in</strong>g van die<br />
staatskool se kurrikulum? Is hierdie toekyk en aankyk<br />
van die feite nie maar net ’n gestadigde doodsberig<br />
nie? Het die kerkrade al getoets hoeveel ideologiese<br />
vergiftig<strong>in</strong>g <strong>Gereformeerde</strong> k<strong>in</strong>ders onder<br />
hulle velle <strong>in</strong>kry met betrekk<strong>in</strong>g tot byvoorbeeld<br />
evolusie, die nuwe seksuele etiek, godsdiensgelykheid,<br />
ensovoorts?<br />
• Is ’n uur se katkisasie <strong>in</strong> ’n week genoeg om regstellende<br />
aksie te doen teenoor die 25 ure se skoolonderrig<br />
per week? Is die ouers en kerke werklik<br />
betrokke genoeg om die taak uit te voer?<br />
• Kan die doopbelofte nog werklik deur ouers nagekom<br />
word <strong>in</strong> al die staatskole? Weet al die <strong>Gereformeerde</strong><br />
ouers regtig wat <strong>in</strong> die handboeke<br />
staan?<br />
• Daar is tans ’n groot tekort aan onderwysers landswyd.<br />
Gaan die huidige plan, dat onderwysers filters<br />
moet wees, nog veel langer kan hou? Veral<br />
as <strong>in</strong> ag geneem word dat die volgende geslag<br />
onderwysers dalk juis die nuwe kurrikulum ondersteun<br />
en wil bevorder? Hulle tersiêre opleid<strong>in</strong>g het<br />
hulle grootliks daartoe voorberei.<br />
• Het die gereformeerde belydenis ’n Sondag- en ’n<br />
“Sondagskool”-belydenis geword? Dit beteken dat<br />
ons k<strong>in</strong>ders dit net <strong>in</strong> die erediens hoor, maar dat<br />
daardie belydenis <strong>in</strong> die res van hulle leefwêreld<br />
nie ’n rol speel nie. Is ons nie besig om “gereformeerde<br />
skisofrenie” <strong>in</strong> die onderwys te kweek nie?<br />
Sondag word bely dat die Here die Skepper is,<br />
maar wat word Maandag tot Vrydag van daardie<br />
waarheid <strong>in</strong> die klaskamer?<br />
• Verstaan <strong>Gereformeerde</strong>s ten diepste dat die gemeenskap<br />
van die heiliges óók behels dat ons<br />
mekaar se k<strong>in</strong>ders se belange op die hart moet<br />
dra? Jou gedoopte k<strong>in</strong>d is my gedoopte k<strong>in</strong>d. Wil<br />
ons mekaar regtig ondersteun <strong>in</strong> die grootmaak<br />
van ons k<strong>in</strong>ders? Dit is nie net die doopouers van<br />
“ja” sê voor die kansel nie; die hele gemeente is<br />
ook getuies en dus medepligtig aan die verbondseise<br />
en seën<strong>in</strong>ge, en verbondsbrek<strong>in</strong>g en vloeke.<br />
• Het sport nie ’n te groot rol beg<strong>in</strong> speel ten koste<br />
van beg<strong>in</strong>sels nie? Word staatskole nie maar baie<br />
32 2006<br />
junie
keer juis dáároor ondersteun nie?<br />
• Waarom ondersteun so m<strong>in</strong> <strong>Gereformeerde</strong> predikante<br />
gereformeerde onderwys? Lê die oorsaak<br />
nie dalk by hulle teologie waar die verbond verskraal<br />
en dalk dreig om te verdwyn nie? Is dit ’n<br />
teologiese opleid<strong>in</strong>gsprobleem?<br />
Vol Vol skoolbanke skoolbanke skoolbanke – – leë leë kerkbanke? kerkbanke?<br />
kerkbanke?<br />
Dis alles harde vrae. <strong>Die</strong> bedoel<strong>in</strong>g is natuurlik nie om<br />
daarmee aanstoot te gee nie, maar om oop en eerlik<br />
die feite op die tafel te kry. Daar is ’n krisis van seismiese<br />
proporsies <strong>in</strong> die onderwys. <strong>Die</strong> kerke gaan daardeur<br />
<strong>in</strong>grypend geraak word, of ons dit nou wil weet of<br />
nie. Een of ander tyd sal hierdie vrae hanteer moet<br />
word – die voortgang van die kerk is hier op die spel,<br />
want die stryd om die toekomstige kerk word grotendeels<br />
op die skoolbank gewen of verloor.<br />
Vorentoe<br />
Vorentoe<br />
’n Ware Christelike perspektief op die verhoud<strong>in</strong>g kerk<br />
en skool vereis dus <strong>in</strong> ons huidige tydsgewrig dat ons<br />
eers kyk na ons sien<strong>in</strong>g op die verhoud<strong>in</strong>g kerk en<br />
staat. Verbondsouers en –gemeentes bely en beloof<br />
dat hulle God se verbondsk<strong>in</strong>ders <strong>in</strong> die vrese van die<br />
Here sal onderrig én laat onderrig. <strong>Die</strong> owerheid onderneem<br />
om diesélfde verbondsk<strong>in</strong>ders <strong>in</strong> die vrese van<br />
die keiser te onderrig. Daar moet onthou word dat elke<br />
ideologie ’n afgodsmombakkies op het. Byvoorbeeld:<br />
agter evolusie skuil die afgod wat sê daar is geen Skepper<br />
nie. <strong>Die</strong> keiser, die owerheidspersoon, mág nie<br />
gedoopte k<strong>in</strong>ders laat oplei <strong>in</strong> verniste afgodery nie.<br />
<strong>Die</strong> eerste gebod verbied so-iets. <strong>Gereformeerde</strong> ouers<br />
moet hulle gedoopte k<strong>in</strong>ders <strong>in</strong> die vrese van die Here<br />
lei. Daaroor het ons as <strong>Gereformeerde</strong> <strong>Kerke</strong> nog al<br />
die jare saamgestem. <strong>Die</strong> vraag is of ons dit regtig<br />
eendragtig doen?<br />
Op ’n praktiese vlak behoort hierdie aangeleentheid<br />
hoë prioriteit te geniet. Een enkele swaeltjie gaan nie<br />
alleen die somer maak nie. <strong>Die</strong> toekoms van die kerk<br />
is hier op die spel. Vir ’n slag moet ons saam strategies,<br />
en nie net pragmaties korttermyn nie, d<strong>in</strong>k. ’n Huis<br />
wat <strong>in</strong> homself verdeeld is, sal ondergaan. <strong>Gereformeerde</strong><br />
onderwys is ’n saak van die <strong>Gereformeerde</strong><br />
<strong>Kerke</strong>. <strong>Die</strong> verbond eis dit. <strong>Die</strong> verband eis dit. Daar is<br />
tans nie eenstemmigheid oor gereformeerde onderwys<br />
nie. Sien<strong>in</strong>gs wissel van ondersteun<strong>in</strong>g tot aktiewe<br />
teenstand. <strong>Die</strong> volgende stappe kan oorweeg word om<br />
uit hierdie doodloopstraat te kom:<br />
• Kerkrade en veral predikante behoort op hoogte<br />
te kom met die huidige onderwysomgew<strong>in</strong>g. Jeugbedien<strong>in</strong>g<br />
is bedien<strong>in</strong>g deur onderwys.<br />
• Daar behoort deur die verskillende deputate ge-<br />
2006 junie<br />
spreks- en <strong>in</strong>ligt<strong>in</strong>gsgeleenthede gereël te word om<br />
die noodsaak van optrede <strong>in</strong> die krisis na vore te<br />
br<strong>in</strong>g.<br />
• <strong>Die</strong> teologiese professore behoort ’n leidende rol<br />
te speel <strong>in</strong> die bevorder<strong>in</strong>g van gereformeerde onderwys<br />
en die onderliggende teologiese verbondsperspektiewe<br />
onder die kerke en studente se aandag<br />
te br<strong>in</strong>g.<br />
• Daar moet ’n onderhandelde afsnypunt gestel word<br />
vir die ondersteun<strong>in</strong>g van staatskole, aangesien<br />
die huidige tendens daarop neerkom dat almal die<br />
skip sien s<strong>in</strong>k, maar daar tans nie ’n eendragtige<br />
plan is hoe die redd<strong>in</strong>gsboot moet lyk én wanneer<br />
dit bestyg moet word nie.<br />
K<strong>in</strong>d K<strong>in</strong>d geoffer geoffer – – k<strong>in</strong>ders k<strong>in</strong>ders geoffer<br />
geoffer<br />
Formele gesprek oor hierdie aangeleentheid behoort<br />
dus op ’n wye vlak b<strong>in</strong>ne die kerkverband gereël te<br />
word. Daar is nog tyd, geld en geleentheid om die skip<br />
om te draai – maar dan moet ons opreg strewe om as<br />
kerkverband b<strong>in</strong>ne die verbond te lewe. Mens kan niks<br />
saamvat hemel toe nie – behalwe natuurlik jou gedoopte<br />
k<strong>in</strong>d. <strong>Die</strong> Vader het sy k<strong>in</strong>d Jesus (Hand 3:13) vir<br />
ons geoffer. Laat ons ons hele lewe, en ons k<strong>in</strong>ders se<br />
lewe, stel as lewende, heilige en welgevallige offers<br />
aan God (Rom 12:1). Dit beteken dat ons nie mag toesien<br />
dat ons k<strong>in</strong>ders aan gode geoffer word nie. Nie <strong>in</strong><br />
die kerk nie, nie <strong>in</strong> die huis nie, nie <strong>in</strong> die skool nie<br />
(Deut 6).<br />
33<br />
Onderwys
Ds. Ds. Henk Henk ten ten Br<strong>in</strong>ke Br<strong>in</strong>ke (Nederland)*<br />
(Nederland)*<br />
DISKUSSIE<br />
Kruisgerigte lewe ...<br />
Rick Warren se <strong>Die</strong> Doelgerigte Lewe (2)<br />
In die vorige artikel het ek drie<br />
aspekte bespreek van die wyse<br />
waarop Rick Warren <strong>in</strong> sy The<br />
Purpose Driven Life (DDL) die<br />
Christelike lewe beskryf: hy sluit<br />
aan by die “gevoelde behoeftes”<br />
van mense; Jesus se onderrig oor<br />
“kruis-dra” kry geen verwoord<strong>in</strong>g<br />
nie; en daar is baie wat “moet”. Hierdie<br />
drie aspekte het ’n gemeenskaplike<br />
agtergrond: <strong>in</strong> Warren se<br />
beskryw<strong>in</strong>g van die Christelike lewe<br />
staan die kruis van Christus nie<br />
sentraal nie.<br />
Stryd teen myself<br />
In Warren se boek is die kruis van<br />
Christus die toegangsdeur na ’n<br />
Christelike lewe. Warren is nie ’n<br />
vrys<strong>in</strong>nige teoloog nie! Hy preek dat<br />
Christus aan die kruis vir ons sondes<br />
gesterf het, en dat ons daardeur<br />
gered word. Jy mag en moet glo dat<br />
God jou wil vergewe, wat jy ook al<br />
gedoen het. En die vergew<strong>in</strong>g moet<br />
jy aanvaar en ontvang (p. 58). Maar<br />
is jy eenmaal deur die toegangsdeur,<br />
verskuif die perspektief. “You<br />
are now ready to discover and start<br />
liv<strong>in</strong>g God’s purpose for your life”,<br />
skryf Warren (p. 59). Van hierdie<br />
oomblik af gaan ons optimisties<br />
voorwaarts.<br />
<strong>Die</strong> oorw<strong>in</strong>n<strong>in</strong>gsklanke van DDL<br />
laat onvoldoende ruimte vir die stryd<br />
<strong>in</strong> die Christelike lewe wat die Nuwe<br />
Testament vir ons teken. Mens ontmoet<br />
<strong>in</strong> jou lewe telkens weer jou<br />
ou mens. Wanneer jy deur die kruis<br />
die Christelike lewe <strong>in</strong>gaan, laat jy<br />
die ou mens nog nie agter nie. Inteendeel:<br />
daardie Christelike lewe<br />
word vir ’n belangrike deel gekenmerk<br />
deur die stryd teen die ou<br />
mens. Ons broeder Paulus het <strong>in</strong><br />
Rome<strong>in</strong>e 7 hierdie stryd <strong>in</strong>dr<strong>in</strong>gend<br />
beskryf.<br />
Gelukkig is daar ook ’n ander kant:<br />
dit is die werklikheid van die nuwe<br />
lewe deur die Gees (Rom 8). Nie<br />
alleen die moontlikheid nie, maar<br />
ook die werklikheid! Maar dis juis die “komb<strong>in</strong>asie” van Rome<strong>in</strong>e 7 en 8<br />
wat so baie stryd <strong>in</strong> die lewe van ’n Christen br<strong>in</strong>g. Soos Jesus dit gestel<br />
het: Jy is altyd besig om “jouself te kruisig”. As dit weergegee word soos<br />
Warren dit doen, met “f<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g your true self” (p. 19), dan word dit duidelik<br />
dat hierdie onderrig van Jesus nie verstaan word nie. Dit is dan ook afwesig<br />
<strong>in</strong> Warren se boek.<br />
<strong>Die</strong> gevolg is dat daar sodoende ’n vervreemd<strong>in</strong>g by Christene wat wel<br />
terdeë bewus is van die werklikheid van die nuwe lewe deur die Gees,<br />
veroorsaak word, want dieselfde Christene dra tegelyk ook ’n <strong>in</strong>tieme<br />
kennis van die feit dat die nuwe lewe nie onaanvegbaar gelaat word nie.<br />
<strong>Die</strong> Christelike lewe ken ’n stryd waar<strong>in</strong> naas oorw<strong>in</strong>n<strong>in</strong>gs ook neerlae te<br />
v<strong>in</strong>d is.<br />
<strong>Die</strong> kruis: my regverdig<strong>in</strong>g en my heilig<strong>in</strong>g<br />
In DDL is die “glo” veral iets wat aan die beg<strong>in</strong> van die Christelike lewe<br />
staan: dis om te glo dat God jou liefhet en dat Hy jou vir sy doel gemaak<br />
het. Om dit skerp te formuleer: “om te glo” is <strong>in</strong> DDL veral ’n middel tot<br />
iets anders, ’n middel om die Christelike lewe <strong>in</strong> te gaan.<br />
In die Bybel is die geloof baie meer. Dit is ’n verhoud<strong>in</strong>g waar<strong>in</strong> ek met<br />
Christus mag lewe. Dit is ’n voortdurende omgang om myself aan Hom<br />
toe te vertrou, om alles <strong>in</strong> Hom te hê en alles van Hom te verwag. Dit is<br />
my houvas wanneer ek <strong>in</strong> die stryd wat my Christelike lewe óók is, neerlae<br />
ly. Ek mag elke keer weer teruggaan na Christus. Hy is nie net alleen aan<br />
die beg<strong>in</strong> van my Christelike lewe nie, maar voortdurend my regverdig<strong>in</strong>g.<br />
Hy ken my stryd ... Hy bemoedig my, en Hy laat my gedurig weer Nagmaal<br />
vier. Hy wil telkens weer opnuut met my beg<strong>in</strong>.<br />
Om alles <strong>in</strong> Hom te hê – vergew<strong>in</strong>g, maar ook vernuw<strong>in</strong>g! “Deur Hom is<br />
julle <strong>in</strong> Christus Jesus wat vir ons geword het ... geregtigheid en heiligmak<strong>in</strong>g<br />
...” (1 Kor 1:30). Maar wanneer die kruis van Christus na die kantlyn<br />
toe geskuif word en alleen by die <strong>in</strong>gang van die Christelike lewe sentraal<br />
staan, word nie net my regverdig<strong>in</strong>g iets van die verlede alleen nie, maar<br />
word ook my heilig<strong>in</strong>g ontkoppel van Christus. So word die Christelike<br />
lewe ’n eensame avontuur. <strong>Die</strong> eise is hoog, die “moets” gons gedurig <strong>in</strong><br />
jou ore – maar wie sal dit alles verwerklik?<br />
Hier kom die probleme met die “moets” <strong>in</strong> DDL wat baie mense opgeval<br />
het. Praat Warren dan nie oor die Heilige Gees wat ons wil omvorm sodat<br />
ons na Jesus beg<strong>in</strong> aard nie? Ja, dit doen hy darem wel. Om Jesus aan<br />
te neem, is ook sy Gees ontvang “who will give you the power to fulfill<br />
your life purpose” (p. 58). Maar ook daarby hang dit af van die goeie<br />
keuse wat ons moet maak:<br />
� “We must co-operate with the Holy Spirit’s work (...) The Holy Spirit<br />
releases his power the moment you take a step of faith (kursiver<strong>in</strong>g<br />
van Warren) ... Obedience unlocks God’s power” (p. 174).<br />
� “We choose to do the right th<strong>in</strong>gs <strong>in</strong> situations and then trust God’s<br />
spirit to give us his power, love, faith and wisdom to do it” (p. 174).<br />
� “Spiritual growth is a collaborative effort between you and the Holy<br />
Spirit. God’s Spirit works with us, not just <strong>in</strong> us” (p. 180, kursiver<strong>in</strong>g<br />
van Warren).<br />
34 2006<br />
junie
Hierdie laaste woorde is ’n uitwerk<strong>in</strong>g van Filippense 2:12-13: “Werk julle<br />
eie heil uit (...) want dit is God wat <strong>in</strong> julle werk om te wil sowel as om te<br />
werk na sy welbehae.” <strong>Die</strong> verrass<strong>in</strong>g van hierdie woorde van Paulus dat<br />
ons kan werk omdat God <strong>in</strong> ons werk, het by Warren heeltemal verdwyn<br />
deurdat hy hiervan ’n terre<strong>in</strong>- en ’n werkverdel<strong>in</strong>g maak: die Gees is werksaam<br />
<strong>in</strong> ons, en ons werk van ons kant. Dus ’n samewerk<strong>in</strong>g tussen God<br />
en mens. Dit blyk hieruit dat die <strong>in</strong>houd van Warren se teologie nogal<br />
behoorlik Arm<strong>in</strong>iaans is!<br />
Alles <strong>in</strong> Christus<br />
Dit is hier waarvandaan die vermoeiende “moet” <strong>in</strong> DDL afkomstig is.<br />
Waar die kruis nie meer sentraal staan <strong>in</strong> die Christelike lewe nie, verander<br />
die heilig<strong>in</strong>g fundamenteel van karakter: het jy eenmaal die Christelike<br />
lewe b<strong>in</strong>negegaan, moet jy self aan jou doelwitte beg<strong>in</strong> werk. Jy kan gebruik<br />
maak van die krag van die Heilige Gees wat vir jou beskikbaar is,<br />
maar jy moet eers self die goeie keuses maak! Dit is die rusteloosheid<br />
van die aktivisme.<br />
Hoe is hierteenoor die woorde van Paulus waarna ek reeds kortliks verwys<br />
het, ryk en diep: “Aan God is dit te danke dat julle met Christus Jesus<br />
verenig is. Hy het vir ons geword die wysheid wat van God kom: die<br />
vryspraak, die heilig<strong>in</strong>g en die verloss<strong>in</strong>g” (1983-vertal<strong>in</strong>g). In Christus<br />
het ek alles, en vanuit Hom kom alles na my toe. <strong>Die</strong> Gees maak dat<br />
Christus <strong>in</strong> my woon en van b<strong>in</strong>ne af my lewe gaan beheers (Ef 3:16-17).<br />
Dit is wat geloof is: nie alleen ’n toegangsdeur na ’n Christelike lewe nie,<br />
maar die werklikheid van die Christelike lewe self. ’n Lewe <strong>in</strong> ’n voortdurende<br />
verhoud<strong>in</strong>g met Hom wat my lewe is, sodat ’n mens selfs saam<br />
met Paulus kan sê: “Ek leef nie meer nie, maar Christus leef <strong>in</strong> my” (Gal<br />
2:20).<br />
Dat ek aktief werksaam is <strong>in</strong> die Christelike lewe, is onweerspreekbaar<br />
(hoe sou dit anders kon wees as Christus deur sy Gees <strong>in</strong> my bly?). Maar<br />
dit is juis omdat God die wil sowel as die werk <strong>in</strong> my genereer (Fil 2:12-<br />
13).<br />
Geregverdigde verlange<br />
Hoe is dit moontlik dat ’n boek waar<strong>in</strong> die kruis van Christus nie sentraal<br />
staan nie, tog so baie Christene aantrek? Ek d<strong>in</strong>k dit het te doen met ’n<br />
behoefte wat tereg is, en waaraan ons <strong>in</strong> ons <strong>Gereformeerde</strong> spiritualiteit<br />
so lank al te m<strong>in</strong> aandag gegee het.<br />
Ware beker<strong>in</strong>g, so sê die Heidelbergse Kategismus, bestaan uit die afsterw<strong>in</strong>g<br />
van die ou mens en die opstand<strong>in</strong>g van die nuwe mens. By die<br />
afsterw<strong>in</strong>g van die ou mens gaan dit oor droefheid oor ons sondes en dat<br />
ons dit haat en daarvan wegvlug. Dit is bekende klanke <strong>in</strong> die <strong>Gereformeerde</strong><br />
geloofsbelew<strong>in</strong>g. Geld dit eweseer vir die opstand<strong>in</strong>g van die<br />
nuwe mens? Dit is: ’n hartlike vreugde <strong>in</strong> God deur Christus en ’n lus en<br />
liefde om volgens die wil van God <strong>in</strong> alle goeie werke te lewe. Volmaaktheid<br />
kom eers later, maar daar is sekerlik nou reeds ’n beg<strong>in</strong>. Blydskap, entoesiasme,<br />
<strong>in</strong>set om <strong>in</strong> God se liefde te lewe, met God en met mekaar, en<br />
om daaraan vorm te gee – sou dít nie ’n verlange wees na die werklikheid<br />
wat mense laat gryp na ’n boek soos Warren se DDL nie?<br />
Met Christus gesterf om ook met Christus op te staan – dit is die geheim<br />
van die Christelike lewe. Alles <strong>in</strong> Christus! Dat Christus, <strong>in</strong> die voortsett<strong>in</strong>g<br />
van die verloss<strong>in</strong>g deur sy bloed, nou voortdurend besig is om ons te<br />
vernuwe deur sy Gees, sodat ons word net soos Hy op aarde was – ek<br />
2006 junie<br />
DISKUSSIE<br />
d<strong>in</strong>k dat dit te lank onderbeklemtoon<br />
gebly het.<br />
Hierby kom die waarnem<strong>in</strong>g dat<br />
daar baie oppervlakkigheid en louheid<br />
<strong>in</strong> gemeentes is, en partykeer<br />
bedroewend m<strong>in</strong> entoesiasme vir<br />
die nuwe lewe <strong>in</strong> Christus. Kortliks<br />
gesê: ek kan my <strong>in</strong>d<strong>in</strong>k dat mense<br />
gryp na ’n boek soos DDL. Konkreet<br />
om prakties Christen te wees –<br />
daaroor gaan die boek en daarvoor<br />
gaan die boek. Wie sou nie daarmee<br />
saamgaan nie?<br />
Laat ons die goeie van Warren se<br />
boek asseblief behou deur dit <strong>in</strong> ’n<br />
meer Bybelse raamwerk te plaas.<br />
Met die woorde van Paulus: “... ter<br />
wille van Hom het ek alles prysgegee<br />
en beskou ek dit as verwerplik,<br />
sodat ek Christus as enigste bate<br />
kan verkry en een met Hom kan<br />
wees: vrygespreek, nie omdat ek<br />
die wet onderhou nie, maar omdat<br />
ek <strong>in</strong> Christus glo. Dit is die vryspraak<br />
wat God gee omdat ’n mens<br />
<strong>in</strong> Hom glo. Al wat ek wens, is om<br />
Christus te ken, die krag van sy opstand<strong>in</strong>g<br />
te onderv<strong>in</strong>d, en deel te hê<br />
aan sy lyd<strong>in</strong>g deur aan Hom gelyk<br />
te word <strong>in</strong> sy dood, <strong>in</strong> die verwagt<strong>in</strong>g<br />
dat ek self deel sal hê aan die opstand<strong>in</strong>g<br />
uit die dood” (Fil 3:8-11,<br />
1983-vertal<strong>in</strong>g).<br />
“Kruisgerig” lewe, daaroor gaan dit.<br />
Om te deel <strong>in</strong> Christus se lyd<strong>in</strong>g en<br />
<strong>in</strong> die krag van sy opstand<strong>in</strong>g. <strong>Die</strong><br />
een bestaan nie sonder die ander<br />
nie. Wie so sou d<strong>in</strong>k, ken Christus<br />
nog nie voldoende nie. In die praktyk<br />
kan dit geld vir Evangeliese<br />
Christene én vir <strong>Gereformeerde</strong><br />
Christene. Laat ons albei leer, ook<br />
van mekaar, dat ons alles <strong>in</strong> Christus<br />
het. •<br />
Ds. Henk ten Br<strong>in</strong>ke is predikant van<br />
die Geref. Kerk (vrijgemaakt) van Bodegraven-Woerden,<br />
Nederland. Sy e-posadres<br />
is henktenbr<strong>in</strong>ke@hetnet.nl Hierdie<br />
artikel is ’n verkorte bewerk<strong>in</strong>g van<br />
artikels wat hy geskryf het <strong>in</strong> De Reformatie,<br />
’n weekblad wat verskyn <strong>in</strong> die<br />
kr<strong>in</strong>g van hierdie kerke <strong>in</strong> Nederland.<br />
Dis ook te v<strong>in</strong>de by<br />
www.dereformatie.nl Met dank aan ds.<br />
Hans Vonkeman van Howick vir die vertal<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> Afrikaans. – Red.<br />
35
Ds. Ds. DC DC (Chris) (Chris) Coetsee Coetsee (emeritus) (emeritus) (Stompneusbaai)<br />
(Stompneusbaai)<br />
DISKUSSIE<br />
<strong>Die</strong> dilemma van die vrou <strong>in</strong> die amp<br />
... <strong>Die</strong> antwoord: teks en konteks<br />
In die <strong>Gereformeerde</strong> <strong>Kerke</strong> is die twee kampe met<br />
betrekk<strong>in</strong>g tot die vrou <strong>in</strong> die amp deeglik <strong>in</strong> hul<br />
loopgrawe verskans: elkeen maak aanspraak op<br />
grondige eksegese, is verb<strong>in</strong>d tot die handhaw<strong>in</strong>g van<br />
die gesag van die Skrif en Belydenis, beroep hulle op<br />
dieselfde of verskillende tekste “<strong>in</strong> konteks” geplaas,<br />
verklaar en toegepas.<br />
By die bestuder<strong>in</strong>g van die rapporte aan die S<strong>in</strong>ode<br />
en die vloed van korrespondensie is daar tog ’n ernstige<br />
leemte te bespeur: die gebrek aan die soek na en plas<strong>in</strong>g<br />
van die dilemma b<strong>in</strong>ne die groter konteks, die totale<br />
openbar<strong>in</strong>gsgeskiedenis. In ’n artikel soos hierdie is<br />
dit onmoontlik om reg te laat geskied aan die volle<br />
rykdom wat so ’n ondersoek oplewer, maar word stilgestaan<br />
veral by die groot openbar<strong>in</strong>gsmomente: Genesis<br />
1 – 3, Jesus en die apostels se optrede, die Openbar<strong>in</strong>gboek<br />
as die f<strong>in</strong>ale ontknop<strong>in</strong>g van die Kon<strong>in</strong>kryk<br />
en die geskiedenis.<br />
Genesis Genesis Genesis 1 1 – – 3<br />
3<br />
<strong>Die</strong> beg<strong>in</strong> van die Bybel is grondliggend vir die verstaan<br />
van die Bybel, die Kon<strong>in</strong>kryk van God, die plek van die<br />
mens as man en vrou, die werk van Christus. Daar<br />
bestaan geen verskil met betrekk<strong>in</strong>g tot die gelykwaardigheid<br />
van man en vrou nie (Gen 1:26-31), maar die<br />
verskil <strong>in</strong> hul godgegewe rolle moet duidelik uitgelig<br />
word. Hieroor is Genesis 2 baie belangrik, aangesien<br />
daar meer besonderhede gegee word as <strong>in</strong> die oorsigtelike<br />
Genesis 1. Uit verse 15-17 blyk dit dat Adam<br />
eerste geskep is en dat die kultuurmandaat en proefgebod<br />
aan hom alleen gegee is. Hy het dus die leiersrol<br />
en groter verantw ordelikheid ontvang. In vers 18 lees<br />
ons dat God vir hom ’n hulp geskep het wat by hom<br />
pas.<br />
Twee belangrike gevolgtrekk<strong>in</strong>gs moet hier gemaak<br />
word:<br />
• <strong>Die</strong> leiersrol van die man en die helpersrol van die<br />
vrou (hul ampte) is gelykwaardig, omdat albei van<br />
God kom en elkeen daarvoor verantwoord<strong>in</strong>g aan<br />
Hom verskuldig is.<br />
• Omdat ons hier klaarblyklik te make het met ’n skepp<strong>in</strong>gsord<strong>in</strong>ansie<br />
(geldig vir alle tye – voor en na die<br />
sondeval), is dit onverantwoordelik om hierdie rolle<br />
tot die huweliksverhoud<strong>in</strong>g te beperk. <strong>Die</strong> onderskeid<strong>in</strong>g<br />
van die samelew<strong>in</strong>g <strong>in</strong> verskillende verbande<br />
en strukture soos huwelik, kerk, staat ensovoorts,<br />
het eers later gekom. <strong>Die</strong> roep<strong>in</strong>g van die<br />
mense van die Kon<strong>in</strong>kryk is om hierdie skepp<strong>in</strong>gsord<strong>in</strong>ansie<br />
<strong>in</strong> die latere samelew<strong>in</strong>gsverbande met<br />
verantwoordelikheid toe te pas – dit sal juis die manifestasie<br />
van die Kon<strong>in</strong>kryk, die alternatiewe gemeenskap,<br />
wees – sonder om toe te gee aan die<br />
wêreldse druk of patroon.<br />
Genesis 3 beskryf die eerste mense se mislukk<strong>in</strong>g <strong>in</strong><br />
hul ampte. <strong>Die</strong> slang val die vrou aan – en sy misluk<br />
as helper om die man te ondersteun <strong>in</strong> sy Godgegewe<br />
roep<strong>in</strong>g. <strong>Die</strong> man versaak sy leiersrol (2:15-17) en volg<br />
die vrou (vs 6). Daarom volg die straf van die onveranderlike<br />
God – hy kan nie die skend<strong>in</strong>g van sy Kon<strong>in</strong>kryk<br />
en Kon<strong>in</strong>gskap sommer toelaat nie. <strong>Die</strong> verwissel<strong>in</strong>g<br />
van hul rolle kom van Satan – nie van Hom nie.<br />
In die res van die Ou Testament kom vroue by hoë<br />
uitsonder<strong>in</strong>g <strong>in</strong> leiersrolle voor. <strong>Die</strong> bekendste is miskien<br />
Debora (<strong>in</strong> ’n bedel<strong>in</strong>g gekenmerk deur politieke<br />
en morele afdwal<strong>in</strong>g en chaos) – maar sy tree saam<br />
met Barak op.<br />
Jesus Jesus en en die die apostels<br />
apostels<br />
Jesus sê self wat sy werk is: die aankondig<strong>in</strong>g van die<br />
Kon<strong>in</strong>kryk (Matt 4:12-17; Mark 1:15; Luk 4:16-21). Hy<br />
gee aan die Ou Testament sy volle betekenis (Matt<br />
5:17). Dit is dus ’n verskral<strong>in</strong>g en verdraai<strong>in</strong>g van sy<br />
werk om te sê Hy het gekom om “die vrou se posisie<br />
te herstel na gelykwaardig met dié van die man”, en<br />
dit dan toe te pas asof Hy die vrou die reg sou gegee<br />
het van toegang tot amp van ouderl<strong>in</strong>g (lerend en regerend).<br />
Jesus se optrede ten opsigte van die verhoud<strong>in</strong>g<br />
van man en vrou en hul posisies en waarde lê op<br />
ander terre<strong>in</strong>e. Enkele voorbeelde:<br />
• Moreel eis Hy gelyke verantwoordelikheid en verantwoordbaarheid<br />
(Matt 5:27-32; Joh 8:1-11).<br />
• Wat pastorale sorg betref, is die geestelike nood<br />
van man en vrou vir hom ewe belangrik (Joh 3:1<br />
vv; 4:1 vv).<br />
• Hy gee om vir die fisiese/emosionele nood en kom<br />
sulke nood tegemoet (Joh 4:43 vv; 11:1 vv).<br />
Jesus se aanwys<strong>in</strong>g van die 12 apostels is uit ’n openbar<strong>in</strong>gshistoriese<br />
oogpunt baie belangrik. Hy werk<br />
b<strong>in</strong>ne God se skepp<strong>in</strong>gsorde (gee aan die Ou Testament<br />
sy volle betekenis) en wys dus 12 mans aan as<br />
die leiers (en fondamentleggers) van sy kerk as openbar<strong>in</strong>g<br />
van die Kon<strong>in</strong>kryk, terwyl vroue Hom (en hulle)<br />
as helpers dien. Dit is totaal ongegrond om hier te praat<br />
van ’n “argumentum e silentio” – dis eerder ’n daadproklamasie<br />
van die onveranderlikheid van God se Kon<strong>in</strong>kryk.<br />
(Hierdie redenasie br<strong>in</strong>g onoorkomelike probleme<br />
mee met byvoorbeeld die verbondsdoop, die<br />
vier<strong>in</strong>g van die dag van die Here – want berus die <strong>Gereformeerde</strong><br />
standpunt dan nie ook op ’n “argumentum<br />
e silentio” nie? ’n Erkende manier van Skrifverklar<strong>in</strong>g<br />
was nog altyd dat daar legitieme afleid<strong>in</strong>gs gemaak<br />
kan word uit die hele openbar<strong>in</strong>gsraamwerk waar nie<br />
duidelike Skrifuitsprake oor spesifieke sake voorkom<br />
nie.) Om te sê dat Jesus mans aangewys het omdat<br />
Hy nie aanstoot wou gee aan bepaalde kulturele gebruike<br />
nie, v<strong>in</strong>d geen grond <strong>in</strong> die Evangelies nie: daar<br />
36 2006<br />
junie
is talle voorbeelde waar sy optrede aanleid<strong>in</strong>g gegee<br />
het tot woede en haat – Hy het self gesê dat die evangelie<br />
verdeeldheid en kruisdra meebr<strong>in</strong>g.<br />
<strong>Die</strong> apostels het Jesus se boodskap en optrede voortgedra<br />
en toegepas. Mans en vroue is ewe verlore en<br />
word, as hulle glo, sonder verdienste gered en tot k<strong>in</strong>ders<br />
van God herstel – ook <strong>in</strong> hul verhoud<strong>in</strong>g met mekaar<br />
volgens die skepp<strong>in</strong>gsord<strong>in</strong>ansie. In Efesiërs 5:21<br />
– 6:2 werk Paulus dit nader uit <strong>in</strong> ges<strong>in</strong>sverband. In<br />
die Kon<strong>in</strong>kryk is ges<strong>in</strong>slede geroep om aan mekaar<br />
onderdanig te wees (“onder mekaar te staan” soos pilare<br />
onder ’n brug – een letterlike betekenis van die<br />
woord wat as “onderdanig” vertaal word, vs 21).<br />
<strong>Die</strong> man se onderdanigheid aan sy vrou word getipeer<br />
deur sy leierskap wat ’n weerspieël<strong>in</strong>g is van Christus<br />
se leierskap van sy bruid, die kerk: liefde gekenmerk<br />
deur opoffer<strong>in</strong>g, bestendigheid, opbouendheid (vs 25-<br />
31 – geen sprake van ’n “patriargale”, arrogante misbruik<br />
van die vrou nie). <strong>Die</strong> vrou se helpende rol (“onderdanig<br />
wees” = “onder hom staan”) word begrens<br />
en getipeer deur die kerk se onderdanigheid aan Christus<br />
(vs 22-24). Dit br<strong>in</strong>g onder andere mee dat haar<br />
onderdanigheid nie d<strong>in</strong>ge kan <strong>in</strong>sluit wat Christus nie<br />
van haar sou verwag nie, byvoorbeeld immorele of vernederende<br />
gedrag. Petrus (1 Pet 3:1-7) beklemtoon<br />
ook die skepp<strong>in</strong>gsorde: gelowige vroue moet vir hul<br />
ongelowige mans tot hulp wees (sonder om te preek!)<br />
om gered te word. Mans moet vroue met respek behandel<br />
as mede-erfgename van God se genade.<br />
In die kerklike lewe deel mans en vroue gelykelik <strong>in</strong><br />
die ontvangs van die gawes van die Gees. Daarom is<br />
hulle gelykelik geroep en verantwoordelik vir die uitoefen<strong>in</strong>g<br />
van die “amp van die gelowige” (die belangrikste<br />
“amp”). Ten opsigte van die besondere ampte is daar<br />
geen oortuigende bewys dat vroue <strong>in</strong> die ouderl<strong>in</strong>gamp<br />
(lerend en/of regerend) gedien het nie. Trouens: <strong>in</strong> die<br />
lig van die werk van Christus (die herstel van die skepp<strong>in</strong>gsorde,<br />
die Kon<strong>in</strong>kryk) is die verbod op vroue <strong>in</strong><br />
hierdie amp te verwagte (1 Kor 14:33-35; 1 Tim 2:11-<br />
14) – en dit geld nie net die problematiek van getroude<br />
vroue <strong>in</strong> die amp ten opsigte van hul mans nie. Omdat<br />
ampswerk nederige diens aan alle lidmate van die kerk<br />
beteken, sluit verkies<strong>in</strong>g tot en bevestig<strong>in</strong>g <strong>in</strong> ’n amp<br />
elke sweem van meerderwaardigheid van die bekleërs<br />
daarvan uit. <strong>Die</strong> apostels maak hier, soos Jesus, geen<br />
toegew<strong>in</strong>g aan die gangbare kulturele norme nie, want<br />
hulle was ten volle bewus van die aanstoot van die<br />
evangeliese waarheid (bv. 1 Kor 1:23; 2:1-9).<br />
<strong>Die</strong> vrou <strong>in</strong> die amp van diaken pas <strong>in</strong> die goddelike<br />
skepp<strong>in</strong>gsorde <strong>in</strong>, want dit is die diens waar<strong>in</strong> by uitstek<br />
prakties gehelp word (Hand 6).<br />
Daarom is daar sterk aanduid<strong>in</strong>gs dat vroue <strong>in</strong> die<br />
apostoliese tyd as diakens mog dien (1 Tim 3:11) en<br />
gedien het (Hand 9:36-40; Rom 16:1, 2).<br />
2006 junie<br />
Woordstudies<br />
Woordstudies<br />
DISKUSSIE<br />
Hoewel dit <strong>in</strong> ’n artikel soos hierdie nie moontlik is om<br />
reg te laat geskied aan woordstudies nie, is dit tog<br />
<strong>in</strong>siggewend om ’n paar d<strong>in</strong>ge te noem.<br />
Eerstens: benam<strong>in</strong>gs vir ampsdraers. <strong>Die</strong> mees algemene<br />
Griekse woorde vir ouderl<strong>in</strong>g (presbuteros, episkopos)<br />
word nêrens <strong>in</strong> die Nuwe Testament gebruik <strong>in</strong><br />
’n konteks waar dit op vroue van toepass<strong>in</strong>g mag wees<br />
nie. Ook ander Griekse woorde wat m<strong>in</strong>der geslagspesifiek<br />
is, en vir vroue <strong>in</strong> leidende posisies gebruik<br />
sou kon word, kom nie voor nie.<br />
Tweedens: amptelike verkondig<strong>in</strong>g. (Vir die volgende<br />
stof is ek dank verskuldig aan prof. Christi Coetzee <strong>in</strong><br />
’n persoonlike gesprek jare gelede.) Verskillende woorde<br />
word gebruik vir die uitdra van die evangelie (bv.<br />
euangelize<strong>in</strong>, lale<strong>in</strong>). <strong>Die</strong> woord wat by uitstek gebruik<br />
word vir die gesaghebbende verkondig<strong>in</strong>g van die<br />
evangelie is kerusse<strong>in</strong>: letterlik die openbare afkondig<strong>in</strong>g<br />
deur ’n amptenaar, ’n herout, van ’n kon<strong>in</strong>klike<br />
dekreet of verklar<strong>in</strong>g (vgl. 2 Tim 1:11; Openb 5:2).<br />
Hierdie woord word agt keer vir Jesus se verkondig<strong>in</strong>g<br />
gebruik, 12 keer vir apostels, 11 keer vir Paulus, vier<br />
keer vir Johannes die Doper, een keer vir Timoteus en<br />
een keer vir Jona. Dan kom dit ook nege keer voor<br />
waar betwis kan word dat dit vir persone <strong>in</strong> die leeramp<br />
gebruik is (Mark. 5:20; 13:10; 14:9; Luk 24:47; Rom<br />
2:21; 10:15; 2 Kor 11:4; Filip 1:15; 1 Tim 3:16). <strong>Die</strong><br />
oorwig van getuienis dui daarop dat kerusse<strong>in</strong> (as term<br />
vir die “amptelike” verkondig<strong>in</strong>g van die Woord) nie<br />
gebruik is waar vroue betrokke was by die uitdra van<br />
die evangelie nie.<br />
<strong>Die</strong> <strong>Die</strong> e<strong>in</strong>ddoel e<strong>in</strong>ddoel van van die die geskiedenis/openbar<strong>in</strong>g/ko-<br />
geskiedenis/openbar<strong>in</strong>g/kogeskiedenis/openbar<strong>in</strong>g/ko-<br />
n<strong>in</strong>kryk n<strong>in</strong>kryk van van God<br />
God<br />
In die Openbar<strong>in</strong>gboek v<strong>in</strong>d gelowiges die ontknop<strong>in</strong>g<br />
van die geskiedenis: dan is God alles <strong>in</strong> almal. God<br />
sal self by sy k<strong>in</strong>ders wees en die skepp<strong>in</strong>gsorde word<br />
herstel (Openb 21:3, 4; 22:2, 3). Maar die konteks<br />
waar<strong>in</strong> dit alles plaasv<strong>in</strong>d is die gesig van Johannes <strong>in</strong><br />
Openbar<strong>in</strong>g 4. Daar is God <strong>in</strong> al sy heerlikheid en<br />
majesteit omr<strong>in</strong>g deur 24 ouderl<strong>in</strong>ge. Hulle dienswerk<br />
is om sy eer en lof te verkondig (vs 10, 11) – die doel<br />
van die skepp<strong>in</strong>g en God se openbar<strong>in</strong>g. Om vol te<br />
hou dat hierdie uitbeeld<strong>in</strong>g kultuurgebonde is, of dit af<br />
te maak as van geen belang vir die onderhawige dilemma<br />
nie, is moeilik te rym met die erkenn<strong>in</strong>g van die<br />
gesag, <strong>in</strong>spirasie, deursigtigheid en eenheid van die<br />
Skrif.<br />
<strong>Die</strong> moontlike oploss<strong>in</strong>g van die dilemma van teenstrydige<br />
ansprake ten opsigte van “die vrou <strong>in</strong> die amp/<br />
kerk” moet gesoek word <strong>in</strong> die konteks van die openbar<strong>in</strong>gsgeskiedenis.<br />
Dan is dit duidelik dat d ar van Genesis<br />
tot Openbar<strong>in</strong>g ’n duidelike lyn is wat uite<strong>in</strong>delik<br />
helderheid kan br<strong>in</strong>g.<br />
37
Wie kennis dra van die mediaberigte oor die Nasionale S<strong>in</strong>ode<br />
Epharim Epharim Baloyi Baloyi (Fakulteit (Fakulteit Teologie, Teologie, NWU, NWU, Potchefstroomkampus) Potchefstroomkampus)<br />
DISKUSSIE<br />
<strong>Die</strong> vrou <strong>in</strong> die ampte<br />
Nagedagtes oor Nasionale S<strong>in</strong>ode 2006<br />
2006 se besluit oor die ampte (dienste) van vroue <strong>in</strong> die<br />
plaaslike kerke, sal dadelik saamstem dat die <strong>Gereformeerde</strong><br />
<strong>Kerke</strong> van <strong>Suid</strong>-Afrika (GKSA) besondere wysheid van God nodig<br />
het. Ek beskik nie oor so ’n wysheid nie. Dus kan ek baie m<strong>in</strong> help <strong>in</strong><br />
hierdie saak.<br />
<strong>Die</strong> media verwys veral na twee standpunte oor hierdie saak. <strong>Die</strong> een<br />
standpunt kan soos volg saamgevat word: (1) Kom ons wag “op die<br />
Skrifgefundeerde uitspraak oor hierdie saak by die volgende s<strong>in</strong>ode”;<br />
terwyl (2) die ander standpunt sê: Ons het genoeg gewag en ons<br />
aanvaar “steeds die Skriftuurlike leid<strong>in</strong>g wat die S<strong>in</strong>ode <strong>in</strong> 2003 gegee<br />
het, naamlik dat die toelat<strong>in</strong>g van vroue tot die diakenamp nie verbied<br />
word net omdat dit nie letterlik <strong>in</strong> die Skrif voorkom nie ... Indien daar<br />
nie duidelike uitsprake <strong>in</strong> die Skrif is wat iets gebied of verbied nie, is<br />
die vrug van die bedien<strong>in</strong>g ’n belangrike aanduid<strong>in</strong>g of iets <strong>in</strong> lyn met<br />
die wil van God is al dan nie (sien Hand 5:17 42). Kerkrade getuig van<br />
die seën van die Here op die bedien<strong>in</strong>g van vroue <strong>in</strong> die diens van<br />
diaken <strong>in</strong> gemeentes”.<br />
<strong>Die</strong> besluit soos hier <strong>in</strong> punt (1) genoem, skep onsekerheid. Dit<br />
impliseer dat vroue wat reeds as diakens dien op grond van die besluit<br />
van S<strong>in</strong>ode 2003, nie met sekerheid die werk kan doen nie. “<strong>Die</strong><br />
S<strong>in</strong>ode gee aan die een kant toestemm<strong>in</strong>g om te dien, maar <strong>in</strong>dien die<br />
S<strong>in</strong>ode <strong>in</strong> 2009 argumentshalwe sou besluit dat daar Skrifgronde is wat<br />
aandui dat vroue nie mag dien nie, impliseer dit dat die vroue die heel<br />
tyd onregmatig en strydig met God se wil gedien het” – word gesê.<br />
<strong>Die</strong> tweede standpunt impliseer dat vroue toegelaat móét word om te<br />
dien as diakens, ouderl<strong>in</strong>ge en predikante, en dan moet gekyk word na<br />
die vrug van hulle bedien<strong>in</strong>g voordat die S<strong>in</strong>ode kan besluit of die vroue<br />
kan dien <strong>in</strong> die kerklike ampte al dan nie.<br />
<strong>Die</strong> vraag is: As die bedien<strong>in</strong>g van vroue wat voor S<strong>in</strong>ode 2009 <strong>in</strong> die<br />
ampte dien, argumentshalwe misluk, impliseer dit dat al die bedien<strong>in</strong>gs<br />
van vroue wat <strong>in</strong> sulke ampte sal dien, sal misluk? Dit is duidelik dat die<br />
bogenoemde standpunte spann<strong>in</strong>g veroorsaak, ook wantroue teenoor<br />
mekaar, verdagmak<strong>in</strong>g, beskuldig<strong>in</strong>g en <strong>in</strong>s<strong>in</strong>uasies van Skrifkritiese<br />
benader<strong>in</strong>gs of van fundamentalisme ten opsigte van Skrifuitleg, en<br />
partyskappe en groepvorm<strong>in</strong>g. Dit lyk vir my dat die kern van die<br />
debatte lê by voorveronderstell<strong>in</strong>gs ten opsigte van Bybelbeskou<strong>in</strong>g,<br />
Bybeluitleg en geslagsbeskou<strong>in</strong>g.<br />
<strong>Die</strong> doel van hierdie artikel is net om implikasies van die kern van die<br />
debatte rakende Bybelbeskou<strong>in</strong>g, Bybeluitleg en geslagsbeskou<strong>in</strong>g uit<br />
te lig. Hierdie drie beskou<strong>in</strong>gs is reeds genoem, maar hulle dieper<br />
hermeneutiese implikasies is nog nie aangeroer nie. Ek hoop die<br />
dieper implikasies sal help met die voorbereid<strong>in</strong>g vir S<strong>in</strong>ode 2009.<br />
Hierdie artikel is hoofsaaklik<br />
beperk tot die debatte <strong>in</strong> <strong>Die</strong><br />
<strong>Kerkblad</strong> van Maart 2006.<br />
Eenheid<br />
Ek d<strong>in</strong>k almal aanvaar dat nie al<br />
die s<strong>in</strong>odegangers die besluit van<br />
S<strong>in</strong>ode 2006 aanvaar nie. <strong>Die</strong>selfde<br />
geld ook van die verklar<strong>in</strong>g van<br />
die 36 predikante asook dié van<br />
die professore van die Teologiese<br />
Skool.<br />
Elkeen wat ’n besluit, verklar<strong>in</strong>g of<br />
’n standpunt aanvaar, aanvaar dit<br />
omdat hy/sy soek na konsensus,<br />
konformer<strong>in</strong>g, kompromie, solidariteit,<br />
of om ’n bepaalde agenda te<br />
bevorder, of omdat hy/sy nie<br />
betrokke wil raak nie, of nie die<br />
kerklike weg van besware en/of<br />
appèlle wil volg nie. Met ander<br />
woorde, daar is ’n mate van<br />
verskeidenheid <strong>in</strong> eenheid. Daar<br />
bestaan nie so iets soos ’n<br />
absolute eenheid nie. <strong>Die</strong> vraag is<br />
nou: Hoe ver wil die GKSA<br />
verskeidenheid b<strong>in</strong>ne eenheid<br />
aanvaar en wie besluit oor die<br />
mate van hierdie verskeidenheid?<br />
Bybelbeskou<strong>in</strong>g<br />
Daar is algemene konsensus dat<br />
die Bybelbeskou<strong>in</strong>g die Bybel<strong>in</strong>terpretasie<br />
beïnvloed. Dit<br />
impliseer dat die debat oor die<br />
“vroue-ampte” beïnvloed word<br />
deur die Bybelbeskou<strong>in</strong>g. Gelukkig<br />
blyk dit dat die twee standpunte<br />
die Bybel as die Woord (en/of<br />
wil) van God aanvaar. Hier<strong>in</strong> lê<br />
hoop vir die pad vorentoe.<br />
Bybeluitleg<br />
Ongelukkig word die debatte<br />
38 2006<br />
junie
ontsier met ongesonde beskuldig<strong>in</strong>gs<br />
van fundamentalisme,<br />
Skrifkritiese benader<strong>in</strong>g, liberalisme<br />
en dergelike uitsprake.<br />
<strong>Die</strong> redakteur van <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong><br />
stel dit duidelik dat “(s)oos die<br />
geval by ’n <strong>Gereformeerde</strong> s<strong>in</strong>ode<br />
behoort te wees, gaan dit voor<br />
alles om Skrifgronde, nie om<br />
publieke op<strong>in</strong>ie, algemene men<strong>in</strong>g<br />
of menslike oordele nie. Dit gaan<br />
oor wat die Here <strong>in</strong> sy Woord sê.<br />
Maar dan moet daardie Woord<br />
reg vertolk word. Skrifverklaarders<br />
maak van m<strong>in</strong>stens 14 verstaansreëls<br />
gebruik wanneer hulle ’n<br />
bepaalde Skrifdeel uitlê. Naas die<br />
verklar<strong>in</strong>g van bepaalde tekste, is<br />
daar die groot omvattende<br />
verstaansreël, naamlik Jesus<br />
Christus as die laaste, hoogste en<br />
f<strong>in</strong>ale openbar<strong>in</strong>g van God (Heb<br />
1:1-2)”.<br />
<strong>Die</strong> probleem is dat elke persoon<br />
sal beweer dat hy/sy besig is om<br />
die Woord reg te vertolk.<br />
Dit sal <strong>in</strong>teressant wees om uit te<br />
v<strong>in</strong>d of al die s<strong>in</strong>odegangers al die<br />
verstaansreëls waarna hierbo<br />
verwys is, onderskryf of nie. As<br />
sommige s<strong>in</strong>odegangers sommige<br />
verstaansreëls nie onderskryf<br />
nie, dan moet hier eers gemeenskaplike<br />
grond gev<strong>in</strong>d word<br />
voordat almal beg<strong>in</strong> met Bybeluitleg.<br />
<strong>Die</strong> vraag is: Is dit moontlik<br />
dat al die persone die verstaansreëls<br />
presies verstaan en toepas?<br />
’n Verdere vraag sou wees:<br />
Watter mate van verskeidenheid<br />
<strong>in</strong> eenheid word <strong>in</strong> Bybeluitleg<br />
aanvaar en deur wie?<br />
Geslagsbeskou<strong>in</strong>g<br />
Dit is ’n feit dat daar verskille<br />
tussen mans en vroue is, en<br />
tussen mans en vroue onderl<strong>in</strong>g.<br />
Ook is daar mense wat van<br />
geboorte wit is en ander wat van<br />
geboorte swart is, terwyl ander<br />
weer van geboorte sonder<br />
2006 junie<br />
DISKUSSIE<br />
sommige liggaamsdele is. Dit is teoreties moontlik dat ’n persoon<br />
gebore kan word sonder manlike of vroulike liggaamsdele. Daar is<br />
mense wat beide manlike en vroulike karaktertrekke het. Daar is ook<br />
mense wat fisies manlik is, terwyl hulle psigologies vroulik is. Dit<br />
beteken dus dat as iemand die onderskeid tussen man en vrou konsekwent<br />
probeer toepas, hy/sy met groot uitdag<strong>in</strong>gs gekonfronteer kan<br />
word. Soms word hier die (moeilike) onderskeid<strong>in</strong>g hanteer van “vorm”<br />
en “norm”: ons moet uit die (Bybelse) vorme van destyds norme aflei<br />
vir vandag.<br />
<strong>Die</strong> <strong>Suid</strong>-Afrikaanse howe word altyd gevra om uit wette die norme toe<br />
te pas. Dan hoor ’n mens die prokureur of advokaat wat pleit dat elke<br />
saak op meriete behandel moet word. <strong>Die</strong> afleid<strong>in</strong>g en die toepass<strong>in</strong>g<br />
van die wet is ’n groot uitdag<strong>in</strong>g. <strong>Die</strong>selfde geld vir die afleid<strong>in</strong>g van die<br />
norme uit die vorme <strong>in</strong> die Bybel vir toepass<strong>in</strong>g op hedendaagse<br />
vraagtukke. Elke persoon sal <strong>in</strong> ’n mate van ’n ander verskil oor die<br />
afleid<strong>in</strong>g en toepass<strong>in</strong>g van vorme en norme. Dit is een van die<br />
grootste uitdag<strong>in</strong>gs wat die studiedeputate en die afgevaardigdes na<br />
die volgende S<strong>in</strong>ode <strong>in</strong> die gesig sal staar.<br />
Besluitnem<strong>in</strong>g<br />
Daar is tereg opgemerk dat die f<strong>in</strong>ale besluit oor “die vrou <strong>in</strong> die amp”<br />
geneem sal word deur ’n behoorlik gedeputeerde meerdere vergader<strong>in</strong>g,<br />
en nie deur openbare druk, bedekte dreigemente of epos-petisies<br />
nie. <strong>Die</strong> groot uitdag<strong>in</strong>g is egter hoe daar<strong>in</strong> geslaag kan word om die<br />
kwessie van groepvorm<strong>in</strong>g te omseil. Sal daar gemanipuleer word met<br />
die afvaardig<strong>in</strong>g? Dit lyk my dat die voorkom<strong>in</strong>g van groepvorm<strong>in</strong>g ’n<br />
groot uitdag<strong>in</strong>g gaan wees.<br />
<strong>Die</strong> bepalende faktor by die besluitnem<strong>in</strong>gsproses van enige kerklike<br />
vergader<strong>in</strong>g is natuurlik die lig wat die Skrif op die betrokke saak werp.<br />
Slotopmerk<strong>in</strong>gs<br />
Dit is duidelik dat die GKSA nou <strong>in</strong> ’n krisis verkeer. Groepvorm<strong>in</strong>g het<br />
sowel goeie as slegte aspekte. Dit is goed, omdat die GKSA miskien<br />
nou louter<strong>in</strong>g nodig het. Dit is sleg, omdat lidmate vir mekaar etikette<br />
gee wat soms lei tot liefdeloosheid teenoor mekaar.<br />
Drie d<strong>in</strong>ge is duidelik: (1) dat lidmate beg<strong>in</strong> wegbeweeg van wie iets<br />
gesê het (“dit is korrek want so-en-so het dit gesê”) na wat hy/sy gesê<br />
het; (2) dat etiketter<strong>in</strong>g plaasv<strong>in</strong>d en dat dit ondervang moet word; en<br />
(3) dat Bybeluitleg deur voorveronderstell<strong>in</strong>gs en verwys<strong>in</strong>gsraamwerke<br />
beïnvloed word en dat die verklaarders daarvan bewus moet<br />
wees.<br />
<strong>Die</strong> pad saam vorentoe is moontlik op voorwaarde dat drie sake<br />
dr<strong>in</strong>gende aandag geniet: (1) dat ’n mate van verskeidenheid <strong>in</strong>gebou<br />
word <strong>in</strong> die eenheidsbeskou<strong>in</strong>g oor sake; (2) dat aanvaar word dat daar<br />
altyd uitdag<strong>in</strong>gs sal wees wanneer norme uit vorme afgelei en<br />
toegepas word; en (3) dat <strong>in</strong> alle sake gehoorsaamheid aan God<br />
prioriteit verleen sal word. •<br />
Redaksioneel verkort en versorg. – Red.<br />
39
O<br />
Ds. Ds. HA HA (Manie) (Manie) Louw Louw (emeritus), (emeritus), Bronkhorstspruit Bronkhorstspruit<br />
DISKUSSIE<br />
<strong>Die</strong> vrou <strong>in</strong> die amp<br />
p ons jongste S<strong>in</strong>ode is baie gepraat oor die<br />
vrou <strong>in</strong> die amp van diaken. Toe die<br />
Hervormde Kerk die deur oopgemaak het<br />
vir die vrou <strong>in</strong> die diakenamp, is gesê dat dit die<br />
probleem sal oplos om genoeg persone te kry om <strong>in</strong><br />
dié amp te dien. Daarby is ged<strong>in</strong>k dat ’n vrou<br />
makliker sal agterkom as daar nood <strong>in</strong> ’n huis is. Dit<br />
lê ook meer <strong>in</strong> die aard van die vrou om <strong>in</strong> die diens<br />
van barmhartigheid te staan, om na armes om te<br />
sien, en om siekes en bejaardes te versorg.<br />
Dit is egter nie al waarom dit gegaan het nie. Volgens<br />
hulle <strong>in</strong>terpretasie van die Skrif is daar niks <strong>in</strong><br />
die Bybel wat die vrou verbied om <strong>in</strong> die diakenamp<br />
te dien nie.<br />
’n ’n ’n Kwessie Kwessie van van <strong>in</strong>terpretasie<br />
<strong>in</strong>terpretasie<br />
Dit was nog altyd ons <strong>Gereformeerde</strong> standpunt dat<br />
die Bybel die volmaakte en onfeilbare Woord van<br />
God is – amper soos die Koran wat volmaak uit die<br />
hemel sou neergedaal het. Daarom is dit by die<br />
Islam nie nodig om tekskritiek te beoefen nie.<br />
Deur die jare het baie <strong>Gereformeerde</strong>s beg<strong>in</strong> afsien<br />
van die gedagte dat die Bybel volmaak is, omdat<br />
daaraan ook ’n menslike kant is. Dis deur mense<br />
oorgeskrywe, en daar is soms foute gemaak.<br />
Daarom is tekskritiek nodig om by die regte manuskripte<br />
uit te kom, veral wat die Nuwe Testament<br />
betref. <strong>Die</strong> Skrif is egter onfeilbaar as enigste<br />
maatstaf vir geloof en lewe.<br />
Hierdie uitgangspunt word nie deur almal op<br />
dieselfde wyse toegepas nie. Sommige meen dat<br />
wat die Bybel leer, vir alle tye van toepass<strong>in</strong>g is. Wat<br />
Lukas vir Teofilus geskrywe het, was nie net vir hom<br />
bedoel nie, maar ook vir alle Christene van alle tye.<br />
Ons moet egter aanvaar dat daar heelwat <strong>in</strong> die Skrif<br />
is wat net vir ’n sekere tyd bedoel is. <strong>Die</strong> Bybel het<br />
oor baie eeue ontstaan. So is Jesaja 40-55 hoofsaaklik<br />
bedoel vir die Jode wat geworstel het om te<br />
verstaan waarom God toegelaat het dat die<br />
heidense Babiloniërs die bondsvolk van ouds van<br />
hulle land beroof het en later sy tempel verwoes het.<br />
Paulus hanteer dikwels probleme wat <strong>in</strong> sekere<br />
gemeentes bestaan het. Soms het gemeentes na<br />
hom gekom met vrae waarop hulle antwoorde<br />
gesoek het. Hiervan getuig die Kor<strong>in</strong>tiërbriewe. As<br />
hy dus oor die posisie van die vrou <strong>in</strong> die gemeente<br />
aan hulle skryf, gaan dit oor ’n situasie <strong>in</strong> daardie<br />
kerk en is dit nie ook noodwendig vir ons bedoel nie.<br />
Paulus lê klem daarop dat die vrou haar <strong>in</strong> stilte<br />
moet laat leer <strong>in</strong> alle onderdanigheid, en hy het die<br />
vrou ook nie toegelaat om onderrig te gee of oor die<br />
man te heers nie (1 Tim 2:11, 12). Hy vermaan die<br />
vroue om onderdanig aan hulle mans te wees, want<br />
die man is die hoof van die vrou soos Christus ook<br />
Hoof van die gemeente is (Ef 4:22, 23).<br />
In 1 Kor<strong>in</strong>tiërs 11:1-16 gaan dit spesifiek oor die<br />
gedrag van die vrou <strong>in</strong> die gemeente. <strong>Die</strong> eerste<br />
Christene was oorwegend Jode van herkoms.<br />
Volgens die Joodse wet was die vrou net ’n besitt<strong>in</strong>g,<br />
deel van die eiendom van haar man. <strong>Die</strong> tiende<br />
gebod stel dit ook duidelik: “Jy mag nie jou naaste se<br />
vrou begeer nie, of sy dienskneg of sy diensmaagd,<br />
of sy os of sy esel of iets wat van jou naaste is nie”<br />
(Eks 20:17).<br />
<strong>Die</strong> vrou het geen bevoegdheid naas die man gehad<br />
nie. Vroue het <strong>in</strong> die s<strong>in</strong>agoge nie deel aan die<br />
erediens gehad nie. Daar was vir hulle ’n aparte plek<br />
<strong>in</strong>geruim waar hulle moes sit en kyk hoe die mans<br />
die Here aanroep.<br />
Daar was baie Joodse Christene. Daarom gee<br />
Paulus hierdie opdragte ter wille van hulle. <strong>Die</strong> Nuwe<br />
Testament was nog <strong>in</strong> word<strong>in</strong>g. Alle lidmate het nog<br />
nie besef dat met die koms van Christus die skeidsmuur<br />
tussen Jood en heiden verval het en so ook<br />
tussen man en vrou nie. Hulle het nog nie verstaan<br />
dat Hy sy dienaars soek ook tussen hulle wat die<br />
ortodokse Jood sou laat sidder het nie.<br />
Daarom wil mens dit waag om te sê dat hierdie<br />
opdragte oor die vrou net vir daardie tyd bedoel was.<br />
Ons moet ook onthou dat Paulus aan die gemeente<br />
<strong>in</strong> Kor<strong>in</strong>te skrywe. Dit was seker die mees sedelose<br />
stad <strong>in</strong> die destydse wêreld. Vroue was vir die<br />
heidense mans net daar om hulle luste te bevredig.<br />
Hulle het nie regte gehad nie, maar net pligte. <strong>Die</strong><br />
vrou moes haar plek ken.<br />
As vroue <strong>in</strong> die gemeente sou voorgaan, sou dit by<br />
die heidene die <strong>in</strong>druk wek dat die Christelike vroue<br />
40 2006<br />
junie
vrypostig is en nie onderdanig aan hulle mans nie. In<br />
so ’n situasie verkies die apostel om liewer te streng<br />
as te toegeeflik te wees. Anders sou dit die heidene<br />
die geleentheid gee om die Christene te verag.<br />
Wat Paulus <strong>in</strong> daardie situasie sê, was relevant en<br />
ook aktueel.<br />
Wat Wat van van 1 1 Kor<strong>in</strong>tiërs Kor<strong>in</strong>tiërs 11:7-9?<br />
11:7-9?<br />
Hier sê die apostel dat die man die hoof nie hoef te<br />
bedek <strong>in</strong> die samekoms van die gemeente nie,<br />
“omdat hy die beeld van die heerlikheid van God is;<br />
maar die vrou is die heerlikheid van die man. Want<br />
die man is ook nie ter wille van die vrou geskape nie,<br />
maar die vrou ter wille van die man. Daarom moet<br />
die vrou ’n aanduid<strong>in</strong>g van gesag op die hoof hê ter<br />
wille van die man”.<br />
Hieruit is <strong>in</strong> die verlede afgelei dat ’n vrou ’n hoed<br />
moet ophê <strong>in</strong> die erediens. In die tyd van die apostels<br />
het die vroue nie hoede nie, maar sluiers gedra,<br />
wat van die kop af tot by die voete gestrek het. <strong>Die</strong><br />
man sou dan die heerlikheid van God uitstraal.<br />
Dit kan natuurlik sien op die staat van die man voor<br />
die sondeval. Eva is nie na die beeld van die man<br />
geskape nie. Set, en nie Eva nie, is na die ewebeeld<br />
van Adam geskape (Gen 3:5). <strong>Die</strong> verhoud<strong>in</strong>g van<br />
die vrou tot die man is nie dieselfde as dié van die<br />
man tot God nie. <strong>Die</strong> vrou het haar eie plek en dis<br />
nie die man se plek nie. Sy staan soos niemand<br />
anders nie <strong>in</strong> ’n bepaalde verhoud<strong>in</strong>g tot die man, en<br />
daarom word sy die heerlikheid van die man<br />
genoem.<br />
En dis presies die heerlikheid van die man wat <strong>in</strong> die<br />
teenwoordigheid van God omsluier moet word.<br />
Wanneer God aanbid word, mag net Hy verheerlik<br />
word.<br />
1 1 Timoteus Timoteus Timoteus 2:9-16<br />
2:9-16<br />
In hierdie verse gaan dit om die kled<strong>in</strong>g van die vrou<br />
en haar pligte as gelowige. <strong>Die</strong> misterie-godsdienste<br />
van die Grieke het presies dieselfde voorskrifte<br />
omtrent die kled<strong>in</strong>g van die vrou as Paulus hier<br />
2006 junie<br />
DISKUSSIE<br />
gehad. <strong>Die</strong> apostel het nie hierdie voorskrifte oor die<br />
pligte van die vrou as noodsaaklik vir alle tye beskou<br />
nie, maar as d<strong>in</strong>ge wat net <strong>in</strong> daardie tyd noodsaaklik<br />
was.<br />
As ons Paulus se permanente beskou<strong>in</strong>g oor hierdie<br />
saak wil weet, kan ons dit <strong>in</strong> Galasiërs 3:28 kry:<br />
“Daar is nie meer Jood of Griek nie, daar is nie meer<br />
slaaf of vryman nie, daar is nie meer man en vrou<br />
nie; want julle is almal een <strong>in</strong> Christus.”<br />
Dit was vir ’n Joodse vrou destyds verbode om vir<br />
k<strong>in</strong>ders skool te hou. <strong>Die</strong> vrou is vrygestel van die<br />
eise van die wet. Dit was nie vir haar verpligtend om<br />
die groot feeste by te woon nie. Vroue, slawe en<br />
k<strong>in</strong>ders is saam gegroepeer. In die Joodse oggendgebed<br />
het die man God gedank dat Hy hom nie ’n<br />
heiden, ’n slaaf of ’n vrou gemaak het nie.<br />
Ons moet dus hierdie woorde lees teen die agtergrond<br />
van die Joodse sowel as die Griekse gebruike.<br />
Daar is nie meer ’n verbod vir vroue om <strong>in</strong> diens van<br />
die kerk te staan nie. Man en vrou, slaaf en vryman,<br />
Jood en heiden, is almal – as hulle geskik is en<br />
gelowig is – ook verkiesbaar om <strong>in</strong> die diens van<br />
Christus te staan.<br />
Genesis Genesis 1:26<br />
1:26<br />
Heel <strong>in</strong> die beg<strong>in</strong> van die Bybel, <strong>in</strong> die skepp<strong>in</strong>gsverhaal,<br />
lees ons: “Toe het God gesê: ‘Kom ons maak<br />
die mens as ons verteenwoordiger, ons beeld, sodat<br />
hy kan heers oor die vis van die see, die voëls <strong>in</strong> die<br />
lug, die mak diere en al die diere wat op die aarde<br />
kruip.’”<br />
God het die man en vrou as gelykes geskape. Dit is<br />
albei se taak om te dien. <strong>Die</strong> vrou heers net sowel as<br />
die man. <strong>Die</strong> vrou word onontkombaar geassosieer<br />
met die man <strong>in</strong> die taak van die mens om te heers<br />
oor die ander lewende wesens van die skepp<strong>in</strong>g.<br />
Dit is waarom dit <strong>in</strong> die beeld van God alles gaan. Dit<br />
druis <strong>in</strong> teen die praktyk dat die vrou uitgesluit is by<br />
enigiets wat te doen het met die bekled<strong>in</strong>g van ’n<br />
amp <strong>in</strong> die kerk.<br />
“Ons moet egter aanvaar dat daar heelwat <strong>in</strong> die Skrif is wat net vir ’n sekere tyd bedoel is. <strong>Die</strong><br />
Bybel het oor baie eeue ontstaan. So is Jesaja 40-55 hoofsaaklik bedoel vir die Jode wat<br />
geworstel het om te verstaan waarom God toegelaat het dat die heidense Babiloniërs die<br />
bondsvolk van ouds van hulle land beroof het en later sy tempel verwoes het.”<br />
41
E<br />
Dr. Dr. JM JM (Japie) (Japie) Gerber Gerber (Bloemfonte<strong>in</strong>) (Bloemfonte<strong>in</strong>)<br />
DISKUSSIE<br />
Kultuurhistoriese agtergrond<br />
is baie belangrik<br />
k stem saam met dr. Jan du Plessis dat dit om “meer as net die vrou<br />
<strong>in</strong> die ampte” gaan (DK April 2006). Dit is ’n komplekse situasie wat<br />
hier ter sprake kom. Hy wys tereg op die kultuurhistoriese agtergronde<br />
en gevolglik die “beskaw<strong>in</strong>gsomgew<strong>in</strong>g” van die ou tyd en van die tyd<br />
waar<strong>in</strong> ons vandag lewe. Dit moet van groot belang geag word vir die<br />
regte Skrifverstaan.<br />
• <strong>Die</strong> eerste en belangrike saak vir my is dat die Woord van God, hoewel<br />
nie tydgebonde nie, tog tydgerig is. God se Woord is altyd ’n bedoelde<br />
en gerigte woord tot die tyd, die situasie en die mense b<strong>in</strong>ne daardie<br />
tyd en situasie. Sy Woord is openbar<strong>in</strong>gshistories van aard b<strong>in</strong>ne die<br />
bepaalde verbondsperiode waar<strong>in</strong> sy volk en kerk hom bev<strong>in</strong>d. Dit is<br />
die fundamentele uitgangspunt waarmee die brief aan die Hebreërs<br />
beg<strong>in</strong>, naamlik dat God baie keer en op baie maniere met ons voorvaders<br />
gepraat het deur die profete, maar nou, <strong>in</strong> hierdie laaste dae, het<br />
Hy met ons gepraat deur die Seun. Baie d<strong>in</strong>ge wat die Woord onder<br />
die Ou Verbond voorgeskryf het oor die tabernakeldiens, die tempeldiens,<br />
die offerdiens, die besnydenis en die sewende dag as Sabbat,<br />
geld eenvoudig nie meer letterlik vir ons vandag nie. Dit is deur God<br />
self tot ’n e<strong>in</strong>de gebr<strong>in</strong>g deur die vervull<strong>in</strong>g daarvan <strong>in</strong> en deur Christus.<br />
• <strong>Die</strong> tweede wat hier<strong>in</strong> opval, is dat die Here <strong>in</strong> sy verbondsopenbar<strong>in</strong>g<br />
deurgaans die verbondshoof van geslagte wat kom, aanspreek en<br />
met hulle handel. So byvoorbeeld roep Hy die 12 aartsvaders en die<br />
12 apostels as die fondamentleggers van sy kerk onder die Ou sowel<br />
as die Nuwe Bedel<strong>in</strong>g. Dit wek die <strong>in</strong>druk dat die Bybel ’n “manlike<br />
boek” is wat die vroulikheid ignoreer of degradeer. Dit is egter nie so<br />
nie, want die vrou kry haar juiste plek nie net as moeder nie, maar ook<br />
as profeet, rigter en redder van sy volk dwarsdeur die geskiedenis<br />
van Israel, en dit v<strong>in</strong>d sy ontsluit<strong>in</strong>gspunt met die moeder Maria wat<br />
deur God verkies is as moeder van Jesus as die Christus. In Hom is<br />
die waardigheid van die vrou volkome en afdoende deur God bevestig,<br />
met blywende gevolge vir sy kerk.<br />
• Dit sou b<strong>in</strong>ne die openbar<strong>in</strong>gshistoriese omgew<strong>in</strong>g vreemd gewees<br />
het <strong>in</strong>dien Christus 12 vroue gekies het as apostels en die kerk later<br />
dieselfde gedoen het met die ouderl<strong>in</strong>ge en diakens. <strong>Die</strong> patriargale<br />
omgew<strong>in</strong>gstruktuur van daardie tyd het dit eenvoudig logies gemaak<br />
dat hierdie ampte aanvanklik vir mans (broeders) was. Dit sal vandag<br />
nog vir ons vreemd wees om byvoorbeeld vroue <strong>in</strong> tyd van oorlog na<br />
die voorste loopgrawe en l<strong>in</strong>ies te stuur om land en volk te verdedig.<br />
Hulle sou wel as verpleegpersoneel <strong>in</strong> beskermde omstandighede daar<br />
’n funksie vervul wat eie is aan ons kultuuromstandighede.<br />
• <strong>Die</strong> duidelike uitsprake van die apostel Paulus <strong>in</strong> 1 Kor<strong>in</strong>tiërs 11 (die<br />
hoofbedekk<strong>in</strong>g van die vrou tydens eredienste), 1 Kor<strong>in</strong>tiërs 14:34-40<br />
(oor die stilbly van die vrou <strong>in</strong> die erediens), en 1 Timoteus 2:8-15 (oor<br />
die onderdanige plek van die vrou <strong>in</strong> die erediens) kan uiteraard ook<br />
as tyd- en situasiegerigte openbar<strong>in</strong>gswoorde gesien word. Dit was<br />
gerig op die orde <strong>in</strong> die charismatiese<br />
erediens van daardie<br />
tyd. Van eersgenoemde het die<br />
kerk lankal reeds afgesien en<br />
h<strong>in</strong>der dit e<strong>in</strong>tlik niemand meer<br />
dat die mans hulle hare en baard<br />
afskeer, en die vroue nie meer<br />
hoede na die erediens dra nie.<br />
Dit word ook nie gesien as ondermyn<strong>in</strong>g<br />
van die Skrifgesag<br />
nie, en dus ook nie as ongehoorsaamheid<br />
aan God nie. <strong>Die</strong> erediens<strong>in</strong>rigt<strong>in</strong>g<br />
is vandag anders<br />
as wat dit <strong>in</strong> die eerste gemeentes<br />
was, maar die belangrike<br />
beg<strong>in</strong>sel is steeds dat alles<br />
daar ordelik, tot eer van God en<br />
tot opbou van die gemeente<br />
moet plaasv<strong>in</strong>d.<br />
Ten slotte d<strong>in</strong>k ek dat ons die “ampte”<br />
<strong>in</strong> die kerk volgens hulle ware<br />
aard as “dienste” moet sien, en nie<br />
as regeerliggame nie (Luk 22:24-<br />
27). Dit moet steeds staan <strong>in</strong> die teken<br />
van die “voetwass<strong>in</strong>g” deur<br />
Christus self by die <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g van die<br />
Nagmaal. <strong>Die</strong> Heidelbergse Kategismus<br />
(So 12, 31, 32) wys <strong>in</strong> hierdie<br />
opsig vir ons die regte pad aan.<br />
<strong>Die</strong> vraag vir manlike sowel as vroulike<br />
gelowiges is dáár: “Waarom<br />
word jy ’n Christen genoem?”<br />
<strong>Die</strong> stand van sake is eenvoudig dat<br />
ook die vrou medegesalfde deur die<br />
Heilige Gees is tot profeet, priester<br />
en kon<strong>in</strong>g, en op hierdie algemene<br />
amp verrys die besondere dienste<br />
soos pilare wat deur die fondament<br />
gedra word.<br />
<strong>Die</strong> vraag is dan ten slotte: Op<br />
grond waarvan kan daar op Bybelse<br />
en teologiese gronde ’n verh<strong>in</strong>der<strong>in</strong>g<br />
wees vir vroulike gelowiges<br />
(Christene) om vandag <strong>in</strong> die besondere<br />
dienste verkies te word en<br />
te dien? •<br />
42 2006<br />
junie
In die 2006-uitgawe van die Almanak van die<br />
<strong>Gereformeerde</strong> <strong>Kerke</strong> <strong>in</strong> <strong>Suid</strong>-Afrika is Dirk Jacobus<br />
van der Walt se naam nog derde van bo <strong>in</strong> die lys van<br />
Geëmeriteerde predikante – maar <strong>in</strong> werklikheid het<br />
dié <strong>in</strong>ligt<strong>in</strong>g <strong>in</strong> September 2005 reeds onjuis geword.<br />
Onder die foto op die voorblad van sy begrafnisbrief is<br />
daar die “regstellende” dater<strong>in</strong>g: 30/1/1914 – 3/9/2005.<br />
In <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> van April 2004 is spesiale aandag aan<br />
ds. Dirkie gegee onder die opskrif Ons oudste predikant<br />
word 90. <strong>Die</strong> negentigste verjaardag het ook nie ongemerk<br />
by die dagblaaie en die radio<br />
verbygegaan nie.<br />
By geleentheid van dié verjaardagvier<strong>in</strong>g<br />
is verskeie fasette van sy<br />
lewe uitgelig. Hy is gebore <strong>in</strong> Middelburg<br />
(Kaap) – die seun van<br />
Louis Stephanus en Maria van der<br />
Walt. Sy bedien<strong>in</strong>gsgeskiedenis as<br />
predikant sluit <strong>in</strong>: die Piet Retiefkomb<strong>in</strong>asie<br />
(1939-1942), die Lydenburg-komb<strong>in</strong>asie<br />
(1942-1944)<br />
en die gemeentes Koster (1944-<br />
1947), Rustenburg (1947-1951) en<br />
Johannesburg-Wes (1951-1955).<br />
In 1955 tree hy – toe verbonde aan<br />
die gemeente Pretoria-<strong>Suid</strong> – as<br />
veldprediker op en hy doen baanbrekerswerk<br />
<strong>in</strong> die kapelaansdiens<br />
by Voortrekkerhoogte (1956-1979).<br />
Hy word mettertyd adjunk-kapelaangeneraal<br />
van die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse<br />
Weermag. Hy het met groot entoesiasme vertel<br />
van die voorreg om die Weermagmanne geestelik en<br />
sosiaal te akkommodeer, maar ook van die verrykende<br />
ervar<strong>in</strong>g om <strong>in</strong> die omgang met ander denom<strong>in</strong>asies<br />
nie oor die verskille te struikel nie, maar ooreenkomste<br />
te probeer v<strong>in</strong>d. Ds. Thomas Dreyer van die Hervormde<br />
Kerk het by die verjaardagnoenmaal as kollega uit die<br />
Weermagtyd spesiale vermeld<strong>in</strong>g gemaak van ds.<br />
Dirkie se kalmerende <strong>in</strong>vloed.<br />
Ds. Dirkie is <strong>in</strong> 1942 deur Totius met Rika Kruger <strong>in</strong><br />
die huwelik bevestig. Vir hulle drie k<strong>in</strong>ders – Louis,<br />
Elna en Kruger – was hy ’n toegewyde pa en <strong>in</strong> krisistye<br />
’n wyse raadgewer.<br />
2006 junie<br />
In dankbare her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>g aan ...<br />
Ds. Dirkie van der Walt<br />
Dirkie en Rika was bekend vir hulle gasvryheid en spanwerk.<br />
Hulle het mettertyd <strong>in</strong> die gemeente Brooklyn<br />
<strong>in</strong>getrek en na sy emeritaat <strong>in</strong> 1979 ’n baie positiewe<br />
bydrae tot die gemeente-aktiwiteite gelewer. Hulle was<br />
vir die Bybelstudiegroep waarby hulle <strong>in</strong>geskakel het<br />
’n bron van <strong>in</strong>sig en wysheid. Hulle stylvolle huis en<br />
tu<strong>in</strong> het as agtergrond vir menige troufoto gedien. Met<br />
hulle entoesiasme en lewenslus was hulle saam ’n<br />
toonbeeld van Jesaja 40:31 – van diegene wat so op<br />
die Here vertrou dat hulle hardloop sonder om moeg<br />
te word en loop sonder om afgemat te raak.<br />
Prof. Ben de Klerk (ds. Dirkie<br />
se sustersk<strong>in</strong>d) het by die verjaardagvier<strong>in</strong>g<br />
genoem dat ds.<br />
Dirkie se spesiale plek <strong>in</strong> ons<br />
kerk ook erken is toe ’n eksemplaar<br />
van die nuwe Psalmboek<br />
aan hom oorhandig is by geleentheid<br />
van die <strong>in</strong>-ontvangsname<br />
daarvan.<br />
Ds. Dirkie se dankwoord is afgesluit<br />
met die spontane belydenis<br />
van Filippense 1:21: dat<br />
om te lewe, vir hom Christus<br />
is, en om te sterwe, w<strong>in</strong>s sal<br />
wees. Dit was ’n jaar en nege<br />
maande voor sy dood.<br />
<strong>Die</strong> tekskeuse vir sy begrafnis<br />
was Psalm 116:15. In die<br />
1933/53-vertal<strong>in</strong>g lees dit:<br />
“Kosbaar is <strong>in</strong> die oë van die<br />
HERE die dood van sy gunsgenote”. Vir ons was sy<br />
lewe kosbaar; vir die Here is die lewe en die dood van<br />
sy troue dienaars (“gunsgenote”), soos die nuwe vertal<strong>in</strong>g<br />
dit stel, “geen ger<strong>in</strong>ge saak nie”.<br />
Ons dank die Here dat Rika en hulle k<strong>in</strong>ders, die ander<br />
familie en skoonfamilie, kle<strong>in</strong>- en agterkle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders en<br />
sy baie vriende getroos kan terugkyk op die mooi lewe<br />
van die m<strong>in</strong>same, nederige dienskneg van die Here<br />
by wie die kenmerke van Galasiërs 5:22 – die vrug<br />
van die Gees – so duidelik gemanifesteer het.<br />
- Mechiel en Leona Venter<br />
43
• Kerknuus •<br />
<strong>Kerke</strong> dr<strong>in</strong>g aan op aksie ten opsigte van die kultuur van<br />
geweld <strong>in</strong> die <strong>Suid</strong>-Afrikaanse samelew<strong>in</strong>g<br />
Gesamentlike verklar<strong>in</strong>g van die NG Kerk, RCA, VGKSA en NGKA<br />
Terwyl ons as familie van kerke bewus is van die kompleksiteit van<br />
<strong>Suid</strong>-Afrika se misdaad- en geweldsituasie, het dié verskynsel <strong>in</strong><br />
die laaste paar weke so toegeneem <strong>in</strong> omvang en <strong>in</strong>tensiteit dat ons<br />
van die kerk se kant moet aandr<strong>in</strong>g op ernstige hoëvlak-samesprek<strong>in</strong>gs<br />
en dr<strong>in</strong>gende aksie aangaande die saak.<br />
Ons is bewus daarvan dat geweld en misdaad ernstige vlakke<br />
bereik <strong>in</strong> baie lande. Verder is ons ook daarvan bewus dat daar <strong>in</strong><br />
ons eie situasie verskeie faktore is, soos armoede, wat die probleem<br />
vererger. Tog is dit nie regverdig<strong>in</strong>g vir die omvang en <strong>in</strong>tensiteit van<br />
misdaad wat ons tans sien nie.<br />
Geweld tas die beg<strong>in</strong>sel van menseregte ten diepste aan en bedreig<br />
die demokratiese Handves vir Regte wat fundamenteel elke<br />
<strong>in</strong>dividu beskerm. Ons sien en ervaar die impak van passasiers wat<br />
op voorstedelike tre<strong>in</strong>e beroof word, naak uitgetrek, verneder en by<br />
tre<strong>in</strong>e uitgegooi word; stakers wat mense wat wil werk met bakstene<br />
aanrand; die hoeveelste polisielid wat die afgelope weke <strong>in</strong> die Kaapstadomgew<strong>in</strong>g<br />
vermoor is; ’n jong k<strong>in</strong>d, kle<strong>in</strong>dogter van ’n regter, wat<br />
bloot deur <strong>in</strong>brekers vermoor word; ’n plaasboer en sy vrou wie se<br />
voete <strong>in</strong> kookwater gedruk en voetsole afgesny word; diere wat verm<strong>in</strong>k<br />
word; ’n rits mense wat die afgelope weke s<strong>in</strong>loos vermoor is<br />
sonder dat iets gesteel is; ges<strong>in</strong>s- en huishoudelike geweld wat onder<br />
alle groepe en lae van die samelew<strong>in</strong>g astronomiese afmet<strong>in</strong>gs aanneem;<br />
geweld teen vroue en k<strong>in</strong>ders wat onomkeerbaar blyk te wees.<br />
<strong>Die</strong> wese van ons demokrasie word ernstig bedreig. Mense wat<br />
geveg het vir vryheid en geregtigheid, is nie vry nie en ervaar nie<br />
geregtigheid nie. Vir ons as Christene kom die ganse boodskap van<br />
die evangelie <strong>in</strong> gedrang.<br />
Ons dr<strong>in</strong>g aan op gesprek met die owerheid ten e<strong>in</strong>de <strong>in</strong>dr<strong>in</strong>gend<br />
oor die saak <strong>in</strong> gesprek te tree. Terwyl ons waarder<strong>in</strong>g het vir wat<br />
gedoen word en begrip het vir die dilemmas waarmee die owerheid<br />
en wetstoepassers soms sit, hoor en sien ons nie ’n sterk genoeg<br />
“nee” vir misdaad en geweld nie. <strong>Die</strong> houd<strong>in</strong>g van “zero-toleransie”<br />
teen enige vorm van misdaad, hoe groot of kle<strong>in</strong>, is nie ferm genoeg<br />
nie.<br />
Ons weet ook dat die owerheid nie op hul eie die hele probleem<br />
kan oplos nie. Ons sal as burgerlike gemeenskappe hieroor moet<br />
praat en verantwoordelikheid vir ons eie gemeenskappe moet aanvaar.<br />
Ons is oortuig dat die Christene en kerke van hierdie land nie die<br />
situasie so kan laat nie. As familie van kerke wil ons onsself verb<strong>in</strong>d.om<br />
saam met ander kerke en <strong>in</strong>stansies te werk aan die vorm<strong>in</strong>g van ’n<br />
samelew<strong>in</strong>g met duidelike en sterk<br />
morele en gemeenskapswaardes:<br />
• Ons wil <strong>in</strong> gesprek gaan met<br />
ander kerke, Christelike organisasies<br />
en leiers van ander<br />
gelowe <strong>in</strong> verband met ’n beraad<br />
van godsdiensleiers oor<br />
hierdie saak. By so ’n beraad<br />
kan gesamentlike strategieë<br />
bespreek en planne beraam<br />
word vir optrede.<br />
• Ons wil ook met die ander kerke<br />
praat oor wyses hoe ons as<br />
gelowiges slagoffers kan ondersteun.<br />
• Ons wil ook met saam die ander<br />
kerke gesprekke met die<br />
owerhede – nasionaal en<br />
plaaslik – oor die saak voer. ’n<br />
Gesprek met die M<strong>in</strong>ister van<br />
Veiligheid en Sekuriteit is dr<strong>in</strong>gend<br />
nodig.<br />
• Ons gaan ook ons gemeentes<br />
vra om te bes<strong>in</strong> oor wat hulle<br />
op plaaslike vlak aangaande<br />
die probleem kan doen.<br />
• Ons gaan <strong>in</strong> die volgende weke,<br />
en veral <strong>in</strong> P<strong>in</strong>kstertyd, voor<br />
God <strong>in</strong> gebed met hierdie saak<br />
staan.<br />
Ons vertrou dat die saak van<br />
geweld en misdaad as ’n saak van<br />
uiterste belang bejeën sal word en<br />
dat alle partye aktief sal meewerk<br />
om dit op alle vlakke teen te werk.<br />
Verenigende <strong>Gereformeerde</strong> Kerk <strong>in</strong><br />
<strong>Suid</strong>er-Afrika (VGKSA); Nederduitse<br />
<strong>Gereformeerde</strong> Kerk <strong>in</strong> Afrika<br />
(NGKA); Reformed Church <strong>in</strong> Africa<br />
(RCA); Nederduitse <strong>Gereformeerde</strong><br />
Kerk (NGK) – Mei 2006<br />
44 2006<br />
junie
Nederlandse kerk gaan ’n Protestantse universiteit oprig<br />
12 April 2006 – <strong>Die</strong> grootste Protestantse<br />
kerk <strong>in</strong> Nederland (NPK)<br />
gaan ’n nasionale universiteit oprig<br />
om opleid<strong>in</strong>gsprogramme vir geestelikes<br />
(predikante) te stroomlyn.<br />
Tans is die opleid<strong>in</strong>g verspreid oor<br />
verskillende plekke <strong>in</strong> Nederland.<br />
“<strong>Die</strong> nuwe universiteit sal ook<br />
meer bekostigbaar wees, en sal<br />
hopelik kwynende belangstell<strong>in</strong>g<br />
onder jongmense vir ’n loopbaan as<br />
’n geordende predikant laat herleef.”<br />
So het ’n toesighoudende<br />
raad vir teologiese onderrig gesê <strong>in</strong><br />
’n rapport aan die S<strong>in</strong>ode van die<br />
Protestantse Kerk <strong>in</strong> Nederland op<br />
6/7 April. <strong>Die</strong> S<strong>in</strong>ode is meegedeel<br />
dat <strong>in</strong> 2015 die Protestantse Kerk<br />
kan verwag om 25% m<strong>in</strong>der lidmate<br />
en 40% m<strong>in</strong>der predikante <strong>in</strong> aktiewe<br />
bedien<strong>in</strong>g te hê.<br />
<strong>Die</strong> Protestantse Teologiese<br />
Universiteit, met 750 studente, sal<br />
op 1 Januarie 2007 beg<strong>in</strong> funksioneer.<br />
Onderrig sal tydens die daaropvolgende<br />
September beg<strong>in</strong>.<br />
2006 junie<br />
Tans word Protestantse predikante opgelei by verskeie <strong>in</strong>stansies<br />
<strong>in</strong> Leiden, Utrecht en Kampen. In die nuwe beplann<strong>in</strong>g sal onderrig by<br />
dié drie standplase voortgesit word, maar onder die beskerm<strong>in</strong>g van<br />
’n enkele <strong>in</strong>stituut.<br />
“<strong>Die</strong> eenword<strong>in</strong>g bied groot voordele vir akademiese navors<strong>in</strong>g.<br />
Deelname <strong>in</strong> ’n gesamentlike navors<strong>in</strong>gsprogram vergroot die geleenthede<br />
vir opleid<strong>in</strong>g van jong navorsers,” het die Raad van die Teologiese<br />
Universiteit van Kampen <strong>in</strong> ’n verklar<strong>in</strong>g gesê. Vir studente sal die<br />
eenword<strong>in</strong>g “’n selfs meer aantreklike omgew<strong>in</strong>g bied om <strong>in</strong> te studeer,<br />
asook ’n groter verskeidenheid geleenthede om hulle studie te voltooi”.<br />
<strong>Die</strong> nuwe universiteit sal die opleid<strong>in</strong>gsprogramme van predikante <strong>in</strong><br />
Leiden en Utrecht <strong>in</strong> lyn br<strong>in</strong>g met die honneurs- en meestersgrade <strong>in</strong><br />
Nederlandse Hoër Opvoedkunde.<br />
Tans het kerk en staat gesamentlike verantwoordelikheid vir predikantsopleid<strong>in</strong>g.<br />
<strong>Die</strong> kerk aanvaar verantwoordelikheid vir die <strong>in</strong>houd<br />
van leerplanne, terwyl die staat verantwoordelik is vir die akademiese<br />
gehalte.<br />
Beplann<strong>in</strong>g is reeds goedgekeur deur die junior m<strong>in</strong>ister van<br />
Onderwys, m<strong>in</strong>. Mark Rutte, en die drie universiteite <strong>in</strong> Kampen, Leiden<br />
en Utrecht.<br />
<strong>Die</strong> Protestantse Kerk <strong>in</strong> Nederland het <strong>in</strong> 2004 tot stand gekom as<br />
samesmelt<strong>in</strong>g van drie denom<strong>in</strong>asies van <strong>Gereformeerde</strong> en Lutherse<br />
tradisie, met meer as twee miljoen lidmate, om sodoende Nederland<br />
se tweede grootste kerk te vorm. <strong>Die</strong> Rooms-Katolieke Kerk is die<br />
grootste.<br />
- Dr. Pieter B<strong>in</strong>gle (uit: Ecumenical News International)<br />
45<br />
• Kerknuus •
Brooklynjeug reik uit na Swaziland<br />
El Shaddai is ’n send<strong>in</strong>gstasie <strong>in</strong> die noorde van Swaziland, naby<br />
Piggs Peak. Kallie en Charma<strong>in</strong> Coertzen is die sendel<strong>in</strong>ge<br />
daar. Tans is El Shaddai die tuiste van 31 k<strong>in</strong>ders wie se ouers<br />
dood is, of wat nie vir hulle kan/wil sorg nie. Deur goeie voed<strong>in</strong>g, liefde<br />
en sorg word God se liefde tasbaar aan hulle bewys. ’n Skool vir die<br />
k<strong>in</strong>ders op El Shaddai asook vir die k<strong>in</strong>ders van die omgew<strong>in</strong>g is deur<br />
El Shaddai opgerig en onderwysers deur hulle <strong>in</strong> diens geneem. ’n<br />
Groentetu<strong>in</strong> en melkery voorsien <strong>in</strong> eie behoeftes en ook vir nood <strong>in</strong> die<br />
omgew<strong>in</strong>g. ’n Kerk is opgerig waar Sondae dienste gehou word.<br />
Vanuit die <strong>Gereformeerde</strong> Kerk Pretoria- Brooklyn is daar jaarliks<br />
ongeveer vyf uitreike na El Shaddai. In Desember 2005 was daar weer<br />
’n span van 14 studente/jongmense na El Shaddai. Magdi Malan, een<br />
van die spanlede skryf:<br />
Ja, God is almagtig, en ja, Hy verhoor gebede. Dit is wat enige<br />
spanlid van die Swazi-uitreik sal sê as hy/sy die week <strong>in</strong> een s<strong>in</strong> moet<br />
opsom. God is almagtig. Dit was ’n ongelooflike week! ’n Week waar<strong>in</strong><br />
ons God se mag en wysheid kon ervaar. Ons het op 3 Desember by El<br />
Shaddai aangekom met vasgestelde idees van hoe die week behoort<br />
te verloop: lekker speel met die k<strong>in</strong>ders en bakstene maak. Tog het<br />
God anders beskik. Speel het ons gespeel, ja! Op baksteenmaak-dae<br />
het dit egter gereën, wat veroorsaak het dat die meisies saam met Julia<br />
nes regte Swazi-vroue kon mielies plant – met die hand. ’n GROOT<br />
werk waarmee Kallie gewoonlik help, maar dit nou nie meer so gereeld<br />
kan doen nie as gevolg van velkanker. ’n Hele land vol mielieplantjies<br />
was God se vrugbare produk! <strong>Die</strong> manne het Kallie gehelp met onder<br />
andere ’n nuwe ashoop grawe en gruis aanry. Hoewel ons ’n redelike<br />
groot span was, kon ons <strong>in</strong> eenheid as ’n span saamwerk.<br />
Ons het ook met God se leid<strong>in</strong>g iets nuuts aangepak. Ons het Piggs<br />
Peak se hospitaal besoek – ’n ongelooflike ervar<strong>in</strong>g. Daar was onbeskryflike<br />
armoede, pyn en swaarkry. ’n Pap babatjie wat net lê sonder<br />
enige positiewe reaksie, ’n dogtertjie slaan sweetdruppels uit van die<br />
koors. ’n Gestremde dogtertjie lê <strong>in</strong> ’n vreeslike vuil rokkie opgekrul <strong>in</strong><br />
die son. ’n Gevoel van hulpeloosheid pak ons beet. Gelukkig het ons ’n<br />
almagtige God wat die hoop is <strong>in</strong> ’n hopelose situasie.<br />
Ons het van kamer tot kamer gestap. Ges<strong>in</strong>g, gebid, moed <strong>in</strong>gepraat,<br />
of net ’n hand of ’n toon gedruk vir ondersteun<strong>in</strong>g. Sommer<br />
dadelik kon ons ’n verskil sien: ’n glimlag, ’n sprankelende oog ... Trane<br />
het oor ’n mishandelde vrou se stukkende en opgeswelde wange gerol.<br />
Daar was weer hoop! Iemand om aan vas te hou.<br />
God het ook ons gebede op ’n wonderbaarlike wyse verhoor. Een<br />
aand het ons gebid vir reën vir ’n kurkdroë Swaziland. <strong>Die</strong> volgende<br />
oggend het die druppels geval.<br />
Twee meisietjies het deur ’n baie swaar tyd gegaan (Mbali en<br />
Nosipo). Ons kon hulle net nie laat beter voel nie. Daardie aand het<br />
ons hulle spesiaal <strong>in</strong> ons gebede aan die Here opgedra. Twee glimlaggende<br />
gesiggies het die volgende dag gevolg!<br />
Kle<strong>in</strong> Tsapile was sielsongelukkig. Sy het <strong>in</strong> September vir ’n<br />
tydperk by El Shaddai kom bly toe haar ma <strong>in</strong> die hospitaal opgeneem<br />
was. Na dit wou sy nie weer huis toe gaan nie (sy moes natuurlik). Van<br />
toe af lag sy nie, speel sy nie, en praat selde. Dit was hartverskeurend<br />
om haar so te sien. Ook vir Tsapile het ons gereeld <strong>in</strong> ons gebede<br />
opgedra. Toe ons die laaste dag by haar huisie verbyry, kon ons ons<br />
oë nie glo nie: ’n laggende bondeltjie kom al waaiende aangehardloop.<br />
Ja nee, ons kan almal bely: God is almagtig en God verhoor gebede.<br />
Mag God die hele El Shaddai en omgew<strong>in</strong>g seën! Dankie, Brooklyngemeente<br />
vir die ondersteun<strong>in</strong>g. Dankie Here, vir ’n lewensveranderende<br />
week! - Magdi Malan<br />
46 2006<br />
junie
2006 junie<br />
Kampkoste:<br />
R300 p/persoon<br />
MOOT SKOOLVERLATERSKAMP<br />
Tema: V U UR W A R M<br />
Plek: Hartbees Jeugkampterre<strong>in</strong> naby Hartbeespoortdam<br />
Koste: R450 (laat <strong>in</strong>skryw<strong>in</strong>g is R20 ekstra)<br />
Wanneer: 24 <strong>Junie</strong> vanaf 12:00 – 1 Julie om 11:00<br />
Wie: Alle Gr. 11’s en 12’s<br />
Sluit<strong>in</strong>gsdatum: 19 <strong>Junie</strong> 2006<br />
Vir navrae skakel: Christiaan Steyn, 072 124 9374<br />
Ds. Johan van Heyn<strong>in</strong>gen, 082 929 1733; e-pos jvh@gkbrooklyn.co.za<br />
47
Briewe van ons lesers<br />
Breër perspektief<br />
<strong>Die</strong> aard van soveel artikels/berigte/briewe met soortgelyke strekk<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>Die</strong><br />
<strong>Kerkblad</strong>, veral <strong>in</strong> die uitgawe van Maart 2006, roep om reaksie vir meer<br />
gebalanseerdheid. Vervolgens twee opmerk<strong>in</strong>gs.<br />
<strong>Die</strong> strekk<strong>in</strong>g van berigte waar selektief met <strong>in</strong>ligt<strong>in</strong>g gewerk word en die<br />
fokus as sou die besluite van S<strong>in</strong>ode 2006 oor ’n vrou <strong>in</strong> die amp van diaken<br />
mank gaan aan ’n Skriftuurlike onderbou, is mos baie eensydig.<br />
<strong>Die</strong> volgende voorbeelde geld: S<strong>in</strong>ode 2000 behandel ’n rapport van deputate<br />
oor ’n beswaarskrif teen die besluit van S<strong>in</strong>ode 1988 en wys elke beswaargrond<br />
af. Verder bev<strong>in</strong>d dieselfde S<strong>in</strong>ode ’n ander beswaarskrif oor die saak onontvanklik<br />
met as rede: Dit bevat nie nuwe stof nie (die besluit van S<strong>in</strong>ode 1988 word dus <strong>in</strong><br />
albei gevalle bevestig); S<strong>in</strong>ode 2000 gee na aanleid<strong>in</strong>g van ’n beskryw<strong>in</strong>gspunt<br />
opdrag tot verdere studie, maar vanuit ’n spesifieke raamwerk: “... om met<br />
<strong>in</strong>agnem<strong>in</strong>g van bestaande besluite studie te doen ...” (hierdie vertrekpunt word<br />
meermale geïgnoreer en het gelei tot beswaarskrifte wat geslaag het); S<strong>in</strong>ode<br />
2003 wys die deel van ’n beswaarskrif wat 1988 se sien<strong>in</strong>g oor die hoofskap van<br />
die man bevraagteken, af.<br />
<strong>Die</strong> S<strong>in</strong>ode verwerp ook die standpunt <strong>in</strong> ’n meerderheidsrapport wat die<br />
gesagsposisie van die man ten opsigte van die vrou wil beperk tot die huwelik (1<br />
Kor 11) en aanvaar die m<strong>in</strong>derheidsrapport dat daar ’n gesagsverhoud<strong>in</strong>g tussen<br />
man en vrou is. “Hierdie rolverdel<strong>in</strong>g is gefundeer <strong>in</strong> die skepp<strong>in</strong>g en <strong>in</strong> die<br />
verhoud<strong>in</strong>g tussen Christus en die man. Dit word as ’n algemeen en altyd geldende<br />
waarheid gestel”; <strong>in</strong> stryd onder andere hiermee neem dieselfde S<strong>in</strong>ode later ’n<br />
besluit dat vroue <strong>in</strong> die amp van diaken mag dien (hierdie “onnoukeurige” wyse<br />
van hanter<strong>in</strong>g, DK Feb 2006, lê e<strong>in</strong>tlik by S<strong>in</strong>ode 2003 en is met die besluit van<br />
S<strong>in</strong>ode 2006 <strong>in</strong> orde gebr<strong>in</strong>g); na aanleid<strong>in</strong>g van ’n koerantberig oor ’n opmerk<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> die besprek<strong>in</strong>g oor die diens van vroue <strong>in</strong> die amp van diaken, bevestig S<strong>in</strong>ode<br />
2006 <strong>in</strong> ’n verklar<strong>in</strong>g “dat daar ten opsigte van die toelat<strong>in</strong>g van die vrou <strong>in</strong> al die<br />
besondere ampte duidelike besluite <strong>in</strong> 1988 geneem is ... Hierdie besluite is op<br />
Skrifgronde geneem en is steeds geldig.”<br />
Uit voorgaande blyk die reeks besluite van opeenvolgende s<strong>in</strong>odes <strong>in</strong> ooreenstemm<strong>in</strong>g<br />
met mekaar te wees en handel almal oor Skrifgronde.<br />
Beweeg diegene wat nou, anders as die S<strong>in</strong>ode se omsigtige advies oor die<br />
hanter<strong>in</strong>g van die saak <strong>in</strong> die praktyk, verklar<strong>in</strong>gs uitreik om maar voort te kan<br />
gaan of sommer maar net voortgaan, nie gevaarlik op dun ys ten opsigte van<br />
onordelike/<strong>in</strong>dependentistiese optredes nie?<br />
Na S<strong>in</strong>ode 2003 is diegene wat bedenk<strong>in</strong>ge oor die besluit geopper het, gou<br />
op die kerklike weg gewys om besware by die volgende s<strong>in</strong>ode <strong>in</strong> te dien. In die<br />
debatvoer<strong>in</strong>g is selfs sover gegaan om die “tensy” <strong>in</strong> KO 31 te vertolk as “totdat”<br />
en is ook op KO 85 en Handel<strong>in</strong>ge 15 gewys.<br />
Waar kom diesulkes wat <strong>in</strong> wese die advies (en besluite?) verbygaan tereg<br />
as die volgende s<strong>in</strong>ode die besluite van die vorige s<strong>in</strong>odes se Skrifgronde<br />
bevestig?<br />
- Dr. HS van der Walt van Pretoria<br />
kortliks ...<br />
JF op B:<br />
Brief lewer nie ’n positiewe bydrae nie.<br />
<strong>Die</strong> Redaksie het ’n brief van br. Hennie van der Walt van Nylstroom ontvang<br />
waar<strong>in</strong> hy hom uitspreek teen die optrede van ’n kerkraad asook teen dié<br />
van die 36 predikante en hulle getuienis.<br />
<strong>Die</strong> redaksie oordeel dat die <strong>in</strong>houd van die brief van sodanige aard is dat<br />
ons broer liefs die kerklike en broederlike weg <strong>in</strong> hierdie verband moet (bly) volg.<br />
– Red.<br />
Om ’n goeie<br />
Christen te<br />
wees<br />
O m ’n goeie Christen te wees, is<br />
uiteraard enige gelowige se strewe.<br />
’n Goeie Dopper? ’n Goeie <strong>Gereformeerde</strong>?<br />
Hierdie twee word <strong>in</strong>gesluk<br />
deur die eerste belydenis.<br />
Om ’n goeie Christenskap na te<br />
streef is harde, doelgerigte, aanhoudende<br />
werk. Dit stop nooit! Dit laat geen<br />
tyd oor om oor beuselagtighede te kommer<br />
of om ons daarmee besig te hou<br />
nie. Vir my is om te stry – ure, dae,<br />
maande, ja jare – oor beuselagtighede<br />
soos vroulike diakens, bekers of kelkies,<br />
Totius of Cloete, kleredrag, ensovoorts,<br />
nie die moeite of tyd werk nie.<br />
Almal is mens-uitged<strong>in</strong>kte gewoontes<br />
en gebruike. Almal oor eeue heen op<br />
ons skouers gelaai. (Sommige broers<br />
sal my seker nou ’n ketter noem.)<br />
Ons beker lyk nie naastenby soos<br />
die een wat Christus gebruik het nie.<br />
Hy sou <strong>in</strong> elke geval kelkies gebruik het<br />
as hulle <strong>in</strong> die mode was. Cloete en<br />
Totius is albei wonderlike en begaafde<br />
digters. Albei se Psalms is menslike<br />
produkte. Albei s’n is baie goed. Albei<br />
het eweveel foute <strong>in</strong>.<br />
Dan wil ek graag ’n eerlike antwoord<br />
van daardie broers hê wat so teen ons<br />
knap, begaafde en wyse vroulike diakens<br />
is of hy <strong>in</strong> die openbaar vir sy eie<br />
vrou sal sê dat hy haar as ’n tweedeklas<br />
Christen beskou? (Sou sy nie dalk ’n<br />
bekwamer ouderl<strong>in</strong>g as hy kan wees<br />
nie?)<br />
Ons moet ons talente (muntstukke)<br />
<strong>in</strong> opdrag van Christus gebruik. Onthou,<br />
ons moet hulle verdubbel, nie begrawe<br />
nie. Ons weet dat hierdie talente geestesgoedere<br />
is en nie fisiese sake soos<br />
bekers, of wat ook al nie. Verkondig<strong>in</strong>g<br />
van die evangelie aan almal – of dit<br />
moontlik maak. Versorg<strong>in</strong>g van alle armes<br />
en siekes (MIV/vigslyers, TB-lyers,<br />
ens. ens.) <strong>Die</strong> welsyn van ons gemeentes<br />
met behulp van ALLE bekwame<br />
persone – mans en vrouens.<br />
Op die oomblik loop die meeste van<br />
ons gemeentes slegs op die helfte van<br />
hulle sil<strong>in</strong>ders. Dus is 50% van ons talente<br />
passief. Gemors. (Moet jou vrou,<br />
broer, eendag vir haar Here sê: “Here,<br />
48 2006<br />
junie
ek moes my talent onder dwang begrawe,<br />
want ek het ’n harde man gehad<br />
wat my nooit wou toelaat om my talente<br />
te verdubbel nie.”?)<br />
God se k<strong>in</strong>ders, <strong>in</strong> hierdie land, kán<br />
’n verskil maak aan die geweld en misdaad<br />
as 100% van elke Christelike gemeente<br />
voortdurend saam bid en werk<br />
daarvoor <strong>in</strong> plaas van om hulle besig<br />
2006 junie<br />
te hou met beuselagtighede. Nie net die mans (eersteklas Christene?) moet<br />
werk nie – almal gelyk.<br />
Broers, kom ons los die hardkoppigheid oor ou en oorgelewerde gebruike.<br />
(Lees asb. nou eers Markus 7:1-13, veral vs 8 en 9). Kom ons slaan die hand<br />
aan die ploeg en kyk vorentoe (die pad agtertoe is reeds verspoel). Agter ons<br />
staan ’n leërmag gelowiges wat ons arms sal stut en ons aanspoor om vorentoe<br />
te gaan. Ons nuwe en onbekende paaie, met die Heilige Gees wat ons lei, met<br />
nuwe gebruike. Dan sal ons die pad met gejuig loop en nie met besware nie.<br />
- Klaas Post van Nelspruit<br />
Verskille wat werklik kommer wek<br />
By die lees van <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> van Maart 2006 was daar<br />
meld<strong>in</strong>g gemaak van rooiligflitse <strong>in</strong> ons kerke, die <strong>Gereformeerde</strong><br />
<strong>Kerke</strong>. Daar is, sover ek weet, drie verskille wat<br />
werklik kommer wek:<br />
• <strong>Die</strong> eerste verskil gaan oor die vrou <strong>in</strong> die amp, wat <strong>in</strong><br />
die Maartuitgawe van <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> behandel is. Ek wil<br />
nie veel daaroor sê nie, behalwe om te onderskryf dat<br />
daar nie werklik ’n verbod op die vrou <strong>in</strong> die amp is nie.<br />
In dié verband haal ek aan uit Rome<strong>in</strong>e 16:1 – “Ek beveel<br />
ons suster Febe, wat dienaar is <strong>in</strong> die gemeente Kenchreë,<br />
by julle aan. Ontvang haar soos dit mense wat <strong>in</strong><br />
die Here glo, betaam, en staan haar by <strong>in</strong> enige saak<br />
waar<strong>in</strong> sy julle hulp nodig kry, want sy was vir baie en<br />
ook vir my tot steun.” Sy was sekerlik nie net behulpsaam<br />
deur koekies te bak en tee aan te dra nie. Dit is maar<br />
een voorbeeld <strong>in</strong> die Bybel.<br />
• <strong>Die</strong> tweede verskil is of ons kelkies naas die bekers moet<br />
gebruik of nie. Daar word <strong>in</strong> elk geval nie uit net een<br />
beker gedr<strong>in</strong>k nie. In die Bybelse tyd, waar tot 3 000<br />
mense tot geloof gekom het, is nou sekerlik nie uit net<br />
een beker gedr<strong>in</strong>k nie. In die Kor<strong>in</strong>tiërs se tyd vermaan<br />
Paulus die gemeente nie oor die gebruik van een beker<br />
nie, maar juis oor hulle verdeeldheid. <strong>Die</strong> rykes wou nie<br />
met die armes meng nie. <strong>Die</strong> bekers wat ons gebruik is<br />
<strong>in</strong> elk geval groot kelke. <strong>Die</strong> kelkies is dan ook kle<strong>in</strong> bekertjies.<br />
Vir my is die nagmaal ’n teken van die verbond<br />
wat God ons gee om dit te gebruik ter gedagtenis aan<br />
wat Jesus Christus vir ons gedoen het.<br />
• <strong>Die</strong> derde verskil is juis oor dit waarmee ons die Here<br />
moet loof. <strong>Die</strong> Bybel sê nêrens dat ons net Psalms of<br />
Skriftuurlike liedere moet s<strong>in</strong>g nie. Hy sê wel <strong>in</strong> Efesiërs<br />
5:19 – “... en s<strong>in</strong>g onder mekaar psalms, lofgesange en<br />
ander geestelike liedere; s<strong>in</strong>g met julle hele hart tot eer<br />
van die Here.”<br />
As die liefde van Christus deur die Heilige Gees <strong>in</strong> ons<br />
harte woon, gaan dit nie saak maak of ’n vrou <strong>in</strong> die amp my<br />
bedien, of my medegelowige uit ’n kelkie of beker dr<strong>in</strong>k, en<br />
watter lied tot eer van die Here ges<strong>in</strong>g word nie. Kom ons<br />
los hierdie soort geskille en vat mekaar se hande en bewandel<br />
saam die kerklike weg <strong>in</strong> geloof na ons e<strong>in</strong>dbestemm<strong>in</strong>g,<br />
die ewige lewe.<br />
- PF de Beer van Warmbad<br />
Amp van gelowige op agtergrond<br />
geskuif<br />
In die Ou Testament lees ons van die<br />
<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g van die besnydenis en die<br />
pasga, twee Ou-Testamentiese sakramente,<br />
deur God self. Met die koms van<br />
Christus na hierdie wêreld het Hy dit<br />
nodig gev<strong>in</strong>d om hierdie twee sakramente<br />
te omskep <strong>in</strong> twee Nuwe-Testamentiese<br />
sakramente, naamlik die<br />
doop en die nagmaal. As Christene<br />
aanvaar ons hierdie twee Nuwe-Testamentiese<br />
sakramente <strong>in</strong> die plek van<br />
die twee Ou-Testamentiese sakramente<br />
onvoorwaardelik. Wat Christus doen,<br />
en gedoen het, is goed en reg.<br />
Tydens Christus se aardse omwandel<strong>in</strong>g<br />
het verskeie vroue ’n belangrike<br />
plek <strong>in</strong> sy lewe <strong>in</strong>geneem. Dit het ook<br />
nie beperk gebly tot Joodse vroue nie.<br />
Daaruit blyk dit ook duidelik dat mans<br />
nie voorkeur bo vroue <strong>in</strong> sy lewe geniet<br />
het nie. Hy het nie vroue as m<strong>in</strong>derwaardig<br />
of mans as meerderwaardig<br />
geag nie. Nee, mans en vrouens is k<strong>in</strong>ders<br />
van God en daarom gelykwaardig.<br />
En tog kom Christus en Hy kies vir<br />
hom 12 dissipels. Twaalf mans, nie ses<br />
mans en ses vroue nie. Waarom 12<br />
mans en nie 12 vroue, of ses mans en<br />
ses vroue nie? Het Christus hier, met<br />
agt<strong>in</strong>g en respek gesê, teen vroue gediskrim<strong>in</strong>eer?<br />
Omdat ons glo dat wat<br />
Christus doen en gedoen het, goed en<br />
reg is, moet ons onmiddellik sê dat Hy<br />
nie teen vroue gediskrim<strong>in</strong>eer het nie.<br />
Dit was dus sy wil dat sy dissipels mans<br />
moes wees. Hou die derde bede <strong>in</strong> gedagte:<br />
Laat u wil geskied. Bid ons met<br />
oortuig<strong>in</strong>g “Buig ons wil sodat dit <strong>in</strong> ooreenstemm<strong>in</strong>g<br />
is met u wil”?<br />
Later is hierdie 12 dissipels apostels<br />
genoem toe hulle uitgestuur is om die<br />
evangelie uit te dra. Waarom 12 dissipels,<br />
later 12 apostels? Dit is <strong>in</strong>derdaad<br />
simbolies van die 12 stamme van Israel<br />
en verteenwoordig nie die 12 stamme<br />
nie. <strong>Die</strong> moderne mens sal waarskynlik<br />
sê dat Christus nie polities-korrek<br />
opgetree het nie, want die 12 dissipels<br />
is nie verteenwoordigend van die<br />
12 stamme nie.<br />
Dit val verder op dat na die selfmoord<br />
van Judas, een van die 12, en<br />
na die hemelvaart van Christus, die oorblywende<br />
11 dissipels bymekaar gekom<br />
het en besluit het om ’n dissipel te<br />
kies om die plek van Judas <strong>in</strong> te neem.<br />
In navolg<strong>in</strong>g van hulle en ons Meester<br />
word ’n tweetal manne aangewys waaruit<br />
een verkies moes word. Hulle oordeel<br />
nie dat daar reeds 11 manlike dis-<br />
49<br />
Briewe van ons lesers
Briewe van ons lesers<br />
sipels is en dat hulle nou gerus ook ’n<br />
vrou moet kies nie. Hulle stel dus nie<br />
’n tweetal vroue of m<strong>in</strong>stens dan een<br />
man en een vrou waaruit een verkies<br />
moet word nie. So word daar dan ’n<br />
man verkies om Judas se plek <strong>in</strong> te<br />
neem.<br />
In Handel<strong>in</strong>ge 6 lees ons dat die<br />
Griekssprekende Jode gemurmureer<br />
het teen die Hebreërs omdat hulle<br />
weduwees <strong>in</strong> die daaglikse versorg<strong>in</strong>g<br />
oor die hoof gesien is. Vandag sou ons<br />
redeneer: Wie anders as vroue kan<br />
beter omsien na die daaglikse versorg<strong>in</strong>g<br />
van weduwees? Maar nee, die 12<br />
Wanneer en hoe?<br />
<strong>Die</strong> artikel van prof. Dries du Plooy <strong>in</strong> <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> van<br />
April 2006 verduidelik Artikel 18 Kerkorde, wat handel<br />
oor die dienspligte van professore. Enige leser van <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong><br />
sal seker die verband sien tussen dié artikel en die<br />
Perspektief van die Professore wat <strong>in</strong> Maart 2006 verskyn<br />
het.<br />
<strong>Die</strong> vraag wat by my opkom, is en was egter nie of die<br />
professore dit mag doen nie, maar die “wanneer” en die<br />
“hoe”. In die verlede het die professore ’n baie tydige verklar<strong>in</strong>g<br />
uitgereik oor die Nuwe Hervorm<strong>in</strong>g. Hierdie verklar<strong>in</strong>g<br />
is hartlik <strong>in</strong> die GKSA verwelkom en het duidelike leid<strong>in</strong>g<br />
gegee. Dit was, soos <strong>in</strong> die artikel van April 2006 gestel,<br />
teen die “ketterye en dwal<strong>in</strong>ge” wat nog steeds heers. Wat<br />
ook verblydend was, was dat al die professore dit onderteken<br />
het.<br />
<strong>Die</strong> Perspektief wat <strong>in</strong> <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> van Maart 2006 van<br />
professore uitgegaan het, was egter nie deur al die professore<br />
onderteken nie. Een is op studieverlof <strong>in</strong> die buiteland.<br />
Twee professore het hulle egter skriftelik onttrek voor die<br />
verskyn<strong>in</strong>g van die Perspektief <strong>in</strong> <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> van Maart<br />
2006. Uit die reaksie wat ontstaan het ná die verskyn<strong>in</strong>g<br />
van die Perspektief, is dit duidelik dat daar lidmate is wat<br />
die Perspektief gesien het as ’n bepaalde <strong>in</strong>terpretasie van<br />
’n S<strong>in</strong>odebesluit van 2006, wat nie deur almal wat die S<strong>in</strong>ode<br />
bygewoon het, gedeel word nie. <strong>Die</strong> vraag van die “wanneer”<br />
en “hoe” is nou tersake:<br />
• Wanneer – Sou dit wees <strong>in</strong> dr<strong>in</strong>gende gevalle om te getuig<br />
teen “ketterye en dwal<strong>in</strong>ge”, moet ons vra of dit werklik<br />
so dr<strong>in</strong>gend was en teen watter “ketterye en dwal<strong>in</strong>ge”<br />
die perspektief gerig was. <strong>Die</strong> Perspektief was duidelik<br />
nie “<strong>in</strong>terpretatio verbi Div<strong>in</strong>i” nie, maar “disputatio”.<br />
• Hoe – Is dit goed en reg as net sekere professore ’n<br />
advies of perspektief uitreik? Dit laat tog die persepsie<br />
ontstaan dat die verdeeldheid <strong>in</strong> die GKSA ook op die<br />
Teologiese Skool bestaan.<br />
Dit sou dalk goed wees as die Kuratore, wat “toesig en<br />
opsig” moet hou, <strong>in</strong> die toekoms eers geken word <strong>in</strong>dien<br />
daar sodanige adviese of perspektiewe deur die professore<br />
uitgereik word, veral wanneer dit nie deur almal onderteken<br />
word nie.<br />
- Dr. PJ Snyman van Potchefstroom<br />
dissipels doen ’n beroep op al die volgel<strong>in</strong>ge van Christus teenwoordig om uit te<br />
kyk na sewe manne uit hulle eie geledere wat deur die 12 as diakens aangewys<br />
kan word om na die weduwees om te sien. En dan lees ons dat die woord byval<br />
gev<strong>in</strong>d het by almal, en dat hulle daarna sewe manne verkies het. Let daarop dat<br />
nie een gesê het dat hulle liewers sewe vroue moet kies nie. Wat hier gebeur<br />
het, het ongetwyfeld onder leid<strong>in</strong>g van die Heilige Gees geskied.<br />
Paulus verwys ook op verskillende plekke na ouderl<strong>in</strong>ge en diakens as mans,<br />
en so word dit ook <strong>in</strong> die bevestig<strong>in</strong>gsformuliere gev<strong>in</strong>d.<br />
Dit br<strong>in</strong>g my by die punt dat ons vandag gans te veel maak van die amp van<br />
diaken, ouderl<strong>in</strong>g en selfs predikant. Daarenteen word die amp van gelowige,<br />
waar<strong>in</strong> ons almal staan, heeltemal op die agtergrond geskuif. As uitverkore k<strong>in</strong>ders<br />
van God het Hy ons ook verkies tot die amp van die gelowige en ons sonder ’n<br />
formulier daar<strong>in</strong> bevestig.<br />
- Prof. JA Kruger van Kroondal<br />
(Brief verkort. - Red)<br />
Barmhartigheid is<br />
nagelaat<br />
S o pas het ek die Maartuitgawe van <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong><br />
ontvang, deurgelees en diep onder die <strong>in</strong>druk gekom<br />
van die hartseer wat uit die meeste van die bydraes<br />
spreek. Inderdaad het S<strong>in</strong>ode 2006 ’n skokgolf deur ons<br />
kerklike kr<strong>in</strong>ge en deur ’n groot sektor van die Afrikaanse,<br />
en ten dele selfs van buitelandse, kerkkr<strong>in</strong>ge laat gaan.<br />
Of die rede vir die hartseer en vir die skokgolf waartoe dit<br />
aanleid<strong>in</strong>g was, behoorlik raakgesien word, is die kwessie<br />
waaroor ek my kortliks wil uitlaat.<br />
Absoluut sentraal staan tog seker die bevel van Christus<br />
dat Hy barmhartigheid van sy volgel<strong>in</strong>ge verwag, nie<br />
<strong>in</strong>tellektuele haarklowery na aanleid<strong>in</strong>g van ’n kerkorde<br />
nie. Sy koms na die aarde was uit barmhartigheid en sy<br />
hele bedien<strong>in</strong>gslewe het <strong>in</strong> die teken daarvan gestaan.<br />
Ten slotte (Matt 25:31-46) het Hy dit verduidelik na aanleid<strong>in</strong>g<br />
van sy oordeelsdag, wanneer mense sal aanstorm<br />
met alles wat hulle <strong>in</strong> sy Naam gedoen en gesê het. Sy<br />
antwoord aan hulle gaan die klank van ’n yslike oordeelsklok<br />
wees: “Ek ken julle nie!” Wat hulle nagelaat het, was<br />
barmhartigheid. Hulle was ’n klok sonder klepel!<br />
Wat S<strong>in</strong>ode 2006 <strong>in</strong> die geval vrou <strong>in</strong> die amp nagelaat<br />
het, was barmhartigheid. Dit het die onderspit gedelf teen<br />
<strong>in</strong>tellektuele oorweg<strong>in</strong>gs en redenasies. Dat S<strong>in</strong>ode 2003<br />
gefouteer het en hulle hart die voorkeur bo die verstand<br />
gegee het, is duidelik. Maar dat S<strong>in</strong>ode 2006 die verstand<br />
die voorkeur bo die hart gegee het, staan net so vas. In<br />
beide gevalle was barmhartigheid die slagoffer. Ek d<strong>in</strong>k<br />
dat die hartseer waarvan hierdie uitgawe van <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong><br />
getuig, en die skokgolf wat dit veroorsaak het, daaraan<br />
gewyt moet word dat barmhartigheid só <strong>in</strong> die openbaar<br />
van die s<strong>in</strong>odale tafel gevee is.<br />
Christus het die Fariseërs verwyt dat hulle muggies<br />
uitsif en kamele <strong>in</strong>sluk. Dis ondubbels<strong>in</strong>nige beeldspraak<br />
wat ook op S<strong>in</strong>ode 2006 toegepas kan word. Hulle het<br />
die kameel van barmhartigheid teenoor die vrou gesluk<br />
om hulle trots <strong>in</strong> die Skrifgefundeerdheid van hulle beraadslag<strong>in</strong>ge<br />
voor die oë van die wêreld te kan uitsif. ’n Groot,<br />
vername uitsonder<strong>in</strong>g is geboekstaaf <strong>in</strong> die verklar<strong>in</strong>g op-<br />
50 2006<br />
junie
gestel deur 36 predikante wat hulleself distansieer van kerkordelike skrifgeleerdheid<br />
en vir barmhartigheid kant kies. Dit is die groot ligbaken wat daar uit S<strong>in</strong>ode<br />
2006 gekom het.<br />
Om by die punt te kom: dit was die plig van die S<strong>in</strong>ode om as s<strong>in</strong>ode te erken<br />
dat sy voorganger gefouteer het en publiek die vrou om verskon<strong>in</strong>g te vra. En dit<br />
moes onmiddellik opgevolg gewees het deur die verantwoordelikheid vir die verkeerde<br />
besliss<strong>in</strong>g te aanvaar en die vorige besluit te handhaaf, teen alle opposisie<br />
<strong>in</strong> – en wel uit barmhartigheid met die vrouens wat vir die amp gekies is. Daarmee<br />
sou hulle aan agt<strong>in</strong>g by alle vroue van die <strong>Gereformeerde</strong> <strong>Kerke</strong>, aan agt<strong>in</strong>g by<br />
die simpatieke pers, aan agt<strong>in</strong>g by die volksgeheel, en les bes, <strong>in</strong> buitelandse<br />
kr<strong>in</strong>ge soos Korea gewen het. Want hulle sou die kard<strong>in</strong>ale beg<strong>in</strong>sel van Christus<br />
se evangelie, barmhartigheid, onderstreep en geldig gemaak het <strong>in</strong> ’n land waar<br />
dit tans maar net ’n skemerbestaan voer.<br />
Ten slotte: die kwessie van die vrou <strong>in</strong> die amp is opsetlik nie aangeroer nie,<br />
2006 junie<br />
omdat die blykbaar onnadenkende verwond<strong>in</strong>g<br />
van mense die volle aandag<br />
moet geniet. Om my persoonlike oortuig<strong>in</strong>g<br />
net aan te stip: ek meen dat dit<br />
geens<strong>in</strong>s ’n uitgemaakte saak is dat<br />
vroue ampte mag beklee nie. Maar ek<br />
is meer as bereid om <strong>in</strong> die Naam van<br />
Christus my eie twyfel ten gunste van<br />
barmhartigheid onder te dompel, soos<br />
hierdie situasie <strong>in</strong> ons kerke dit nou van<br />
die kerk vereis. Veral waar die fout sonder<br />
twyfel by die s<strong>in</strong>odes lê!<br />
- JP Malan van Ifafi<br />
(Brief verkort – Red.)<br />
Geld die kerkorde net soms?<br />
<strong>Die</strong> vrae van briefskrywers <strong>in</strong> die Apriluitgawe van <strong>Die</strong><br />
<strong>Kerkblad</strong> verdien seker reaksie.<br />
• In die algemeen is dit duidelik dat die skrywers hulle<br />
baie meer steur aan die openbare pers as aan die <strong>in</strong>houd<br />
van die verklar<strong>in</strong>g. Billikheidshalwe (9de gebod) verdien<br />
die verklar<strong>in</strong>g darem ook om “gehoor” te word, voor verdoemende<br />
uitsprake gemaak word.<br />
• Rapport se skreiende verdraai<strong>in</strong>g van die verklar<strong>in</strong>g as<br />
“rebellie” (terwyl die verklar<strong>in</strong>g van reformasie praat) is<br />
by ten m<strong>in</strong>ste twee geleenthede <strong>in</strong> die openbare media<br />
(RSG) gerepudieer. Vreemd dat daar nie e<strong>in</strong>tlik beswaar<br />
was teen Beeld se meer billike verslaggew<strong>in</strong>g oor dieselfde<br />
verklar<strong>in</strong>g nie.<br />
• Wie die moeite doen om die verklar<strong>in</strong>g onbevange te<br />
lees, sal merk dat die ondertekenaars nie die S<strong>in</strong>ode se<br />
besluit <strong>in</strong>gevolge Artikel 46 KO oor vroue <strong>in</strong> die diakenamp<br />
verwerp nie. (Alhoewel ons verskil en reken dis juis<br />
hierdie besluit wat die groot openbare verleentheid vir<br />
die GKSA veroorsaak.)<br />
• Ons aanvaar egter nie die advies wat die S<strong>in</strong>ode daarmee<br />
saam uitgereik het nie.<br />
• <strong>Die</strong> BESLUITE van ’n S<strong>in</strong>ode is, soos verskeie skrywers<br />
tereg aantoon, <strong>in</strong>gevolge Artikel 31 KO vas en b<strong>in</strong>dend.<br />
<strong>Die</strong> ADVIESE van ’n S<strong>in</strong>ode is advies en is nie vas en<br />
b<strong>in</strong>dend nie.<br />
• In die plek van die advies van die S<strong>in</strong>ode volg die verklar<strong>in</strong>g<br />
eerder (’n kerkregtelik goed gemotiveerde) ander<br />
advies.<br />
• Ons oproep tot reformasie van die kerk se ampsbeskou<strong>in</strong>g<br />
wil dus geens<strong>in</strong>s aan die “kerklike weg” verbygaan<br />
nie. (Verskeie dokumente is <strong>in</strong> ons geledere <strong>in</strong><br />
proses, juis om die kerklike weg te benut.)<br />
• Ek wonder of br. Hennie en die ander skrywers <strong>in</strong>sien<br />
dat hulle e<strong>in</strong>tlik besig is om presies dít te doen waarvan<br />
hulle die ondertekenaars (verkeerdelik) beskuldig: Hulle<br />
br<strong>in</strong>g BUITE DIE KERKLIKE WEG om aanklagte (“hou<br />
nie aan die kerkorde nie / verbreek ons woord / skeurmakery<br />
/ verbreek die openlike verklar<strong>in</strong>g / ens.) teen predikante<br />
<strong>in</strong> (en <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> publiseer dit).<br />
• Aan die een kant kry ons dus ’n streng wettiese <strong>in</strong>terpretasie<br />
van die kerkorde (soos by die S<strong>in</strong>ode). Hierdie<br />
benader<strong>in</strong>g gaan nou verder en wil selfs die adviese van<br />
’n s<strong>in</strong>ode afdw<strong>in</strong>gbaar maak.<br />
• En aan die ander kant, uit dieselfde mond, word die (humanistiese?)<br />
vryheid veroorloof om lukraak broers onverhoord<br />
en onbillik verdag te maak en te veroordeel.<br />
Dit laat ons met die vraag: Geld die kerkorde net soms<br />
– en dan net vir sommiges?<br />
- Dr. Wim Vergeer van Potchefstroom<br />
Ondersteun<br />
oproep<br />
D r. Howell gee <strong>in</strong> sy artikel “Ware waarheid en ware<br />
eenheid” (<strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong> Mei 2006) ’n goeie oorsig van<br />
’n knellende probleem <strong>in</strong> die GKSA, naamlik die verstaansof<br />
hermeneutiese problematiek. Ongelukkig ontkrag hy sy<br />
argument effens wanneer hy akademiese gronde daarvoor<br />
probeer aanvoer. Dit doen hy met verwys<strong>in</strong>g na ’n wetenskaplike<br />
artikel wat <strong>in</strong> 1980 <strong>in</strong> ’n vaktydskrif (Koers) gepubliseer<br />
is. Anders as <strong>in</strong> die kerk waar tradisie (wat as reeds<br />
ontdekte “waarheid” aangebied word) die deurslag gee, werk<br />
die akademie met die beg<strong>in</strong>sel van die konstante oopmaak<br />
van nuwe <strong>in</strong>sigte (oftewel, die ontplooi<strong>in</strong>g van die skepp<strong>in</strong>g).<br />
<strong>Die</strong> akademie streef altyd die ontdekk<strong>in</strong>g en oopdekk<strong>in</strong>g van<br />
die waarheid na. Indien die wetenskap egter poog om <strong>in</strong>sigte<br />
so te plooi dat dit <strong>in</strong>pas by vooraf <strong>in</strong>genome vertrekpunte,<br />
word van pseudo-wetenskap gepraat.<br />
Dit is so dat akademiese <strong>in</strong>sigte sal verander, omdat dit<br />
gedryf word deur die soeke na waarheid, en nie bloot deur<br />
die tradisie nie. Indien erns gemaak word met nuwere hermeneutiese<br />
<strong>in</strong>sigte, sal gesien word dat die hermeneutiek van<br />
die GKSA (soos verwoord <strong>in</strong> die artikel waarna dr. Howell<br />
verwys) dr<strong>in</strong>gend opgedateer moet word. Trouens, die verslag<br />
van ’n eksterne paneel wat die navors<strong>in</strong>gsfokusarea<br />
van die Fakulteit Teologie <strong>in</strong> 2005 geëvalueer het, beveel<br />
juis aan dat meer navors<strong>in</strong>g <strong>in</strong> hierdie belangrike veld onderneem<br />
moet word.<br />
Ek moet dus dr. Howell se oproep dat <strong>Gereformeerde</strong>s<br />
saamsit en die saak weereens bepraat van harte ondersteun.<br />
<strong>Die</strong> gesprek sal myns <strong>in</strong>siens die beste vorder <strong>in</strong>dien dit <strong>in</strong><br />
’n akademiese konteks gevoer word by wyse van wetenskaplike<br />
artikels <strong>in</strong> vaktydskrifte soos waarna dr. Howell verwys.<br />
- Hans van Deventer van Vanderbijlpark<br />
51<br />
Briewe van ons lesers
LIEF en LEED<br />
VERJAARDAG<br />
VERJAARDAG<br />
Lombard Lombard – Op 10 April 2006 kon ons die 90ste verjaardag<br />
van ons vader, oupa en oupagrootjie, Johannes Lodewicus<br />
Lombard, vier. Ons dank die Here dat Hy hom vir ons so<br />
lank gespaar het, en vir die voorbeeld van liefde en sorg en<br />
godvrugtige lewe wat hy vir ons gestel het. Mag die Here<br />
hom nog lank spaar en bewaar, en hy steeds die wonderlike<br />
gesondheid van die afgelope jare geniet. Psalm 16:6 – “<strong>Die</strong><br />
meetsnoere het vir my <strong>in</strong> lieflike plekke geval, ja, my erfenis<br />
is vir my mooi.”<br />
Van k<strong>in</strong>ders, kle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders en agterkle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders: Gert &<br />
Mar<strong>in</strong>a de Beer, Deon & Beatrice Malan, Delarey & Marian<br />
Viljoen, Anton & Eugenie Basson, Miemie Nitzsche, Ilze<br />
Malan, Hardus de Beer, Reniër & Car<strong>in</strong>a Basson, Christian<br />
& Malan Viljoen & Danielle Basson.<br />
DOODSBERIG<br />
DOODSBERIGTE<br />
DOODSBERIG TE<br />
Johanna Johanna Cathar<strong>in</strong>a Cathar<strong>in</strong>a de de V VVos<br />
V os (geb. (geb. Erasmus) Erasmus)<br />
Erasmus) – Dit het<br />
die Here behaag om van ons weg te neem ons moeder,<br />
grootmoeder en oorgrootmoeder op 18 April 2006 <strong>in</strong> die<br />
ouderdom van 98 jaar, 10 maande en 18 dae. Ons is<br />
dankbaar teenoor die Here wat haar so lank vir ons gespaar<br />
het, en v<strong>in</strong>d ons troos <strong>in</strong> die woorde van Jesus Christus:<br />
“Elkeen wat <strong>in</strong> My glo, sal lewe, al het hy ook gesterwe.”<br />
Aan God die eer wat haar en ons so ryklik geseën het.<br />
Wouter en Ester (Pretoria), Joey, Shamus asook Johan<br />
en Rose-Marie (Bloemfonte<strong>in</strong>), en al die kle<strong>in</strong>- en agterkle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders.<br />
Kerneels Kerneels Kerneels Smit: Smit: Smit: 1 Maart 1925 – 27 Januarie 2006. Dit<br />
was die wil van ons Hemelse Vader<br />
om uit ons midde weg te neem my<br />
geliefde eggenoot, ons pa en oupa <strong>in</strong><br />
die ouderdom van 80 jaar en 11<br />
maande. Hy is na ’n moedige stryd<br />
en lyd<strong>in</strong>g van twee maande as gevolg<br />
van komplikasies na ’n rugoperasie<br />
oorlede. Aan God alleen al die eer en<br />
dank vir die voorreg aan ons geskenk<br />
om met hom ’n onvergeetlike pad te kon stap. Ons berus <strong>in</strong><br />
die sekerheid dat sy onwrikbare geloof <strong>in</strong> sy Verlosser en<br />
Saligmaker nou vir hom oorgegaan het <strong>in</strong> aanskou<strong>in</strong>g.<br />
Hannetjie en k<strong>in</strong>ders: Martie, Abrie, Daan en Madeleen<br />
met hulle ges<strong>in</strong>ne.<br />
Jacob Jacob T TToxopeus:<br />
T Toxopeus:<br />
oxopeus: 1 Julie 1908 – 29<br />
April 2006. <strong>Die</strong> alwyse God het Jacob<br />
Toxopeus op Saterdag 29 April 2006<br />
stilweg <strong>in</strong> sy hemelse heerlikheid<br />
opgeneem. Hy is ’n geseënde leeftyd<br />
van bykans 98 jaar gegun. Hy het diep<br />
spore getrap en was ’n voorbeeld vir<br />
almal <strong>in</strong> die nederige wyse waarop hy<br />
sy skoene volgestaan het <strong>in</strong> die kerk,<br />
samelew<strong>in</strong>g en sakewêreld. Een toepaslike voorbeeld was<br />
sy advertensie van Strubensvallei Blomkwekery wat vir jare<br />
aaneen verskyn het op die agterblad van <strong>Die</strong> <strong>Kerkblad</strong>. Ons<br />
sal <strong>in</strong> blye her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>g aan hom d<strong>in</strong>k as baanbreker-<br />
sakeman, ’n steunpilaar vir almal <strong>in</strong> nood, waardig, gesellig<br />
en humoristies, wêreldburger en reisiger, lojaal, gedeterm<strong>in</strong>eerd,<br />
beg<strong>in</strong>selvas ... Hy het baie verwag, maar ook vrylik<br />
gegee en het graag gedeel <strong>in</strong> ander se vreugde en sukses.<br />
Sy lewe het getuig van dankbaarheid teenoor die Skepper<br />
vir die seën wat hy ontvang het. Dit is met groot dankbaarheid<br />
dat ons terugd<strong>in</strong>k aan die jare wat hy by ons was. Tot<br />
ons weer herenig word, dank ons God met die woorde van<br />
Dawid uit Psalm 16: U gee my nie oor aan die dood nie ...<br />
By U is daar oorvloedige blydskap. Uit u hand kom net wat<br />
mooi is!<br />
Van sy k<strong>in</strong>ders, kle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders en agterkle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders.<br />
Andries Andries Gerhardus Gerhardus Nienaber Nienaber – <strong>Die</strong> Here het gegee op<br />
24 Julie 1930 Andries Gerhardus (Attie) Nienaber, en Hy het<br />
geneem op 28 Maart 2006 <strong>in</strong> die ouderdom van 75 jaar en 8<br />
maande. Prys die Naam van die Here.<br />
Marthie Nienaber; k<strong>in</strong>ders: Elsie en Simon Hibbert, Alet<br />
en Hendrik Bosman, Annetjie en Albert Hibbert, Naomi en<br />
Willie de Lange, Retha en Marius Fourie, Isak-Dawid en<br />
Leatitia du Plessis; kle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders, agterkle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders, suster,<br />
familie en vriende.<br />
Daisy Daisy Hamersma Hamersma (geb. (geb. (geb. Steenkamp)<br />
Steenkamp)<br />
Steenkamp): Steenkamp)<br />
Steenkamp) Gebore 21<br />
Desember 1911, oorlede 28 April 2006. Ons ma, ouma en<br />
oumagrootjie is na ’n geseënde lewe van 94 jaar en 4<br />
maande deur die Here opgeneem <strong>in</strong> ewige heerlikheid. Ons<br />
eer haar nagedagtenis met waardigheid en liefde. Sy het<br />
onwrikbaar geglo <strong>in</strong> sy almagtigheid en liefde vir haar en<br />
elkeen van sy k<strong>in</strong>ders.<br />
Taetse & Marette Hamersma, R<strong>in</strong>a & Bill Olivier, Elsa &<br />
Dawie Botha, Jurie Venter; 18 kle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders, 22 agterkle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders.<br />
Izak Izak Johannes Johannes Johannes Bisschoff Bisschoff Bisschoff: Bisschoff<br />
Gebore 28 September 1923, oorlede<br />
22 April 2006. Met hartseer neem ons<br />
afskeid van my geliefde eggenoot,<br />
ons pa en oupa <strong>in</strong> die ouderdom van<br />
82 jaar. Ons weet dat God alles ten<br />
goede laat meewerk vir dié wat Hom<br />
liefhet en ons berus <strong>in</strong> die wil van die<br />
Vader wat die lewe gee en die lewe<br />
neem. Tot aan die e<strong>in</strong>de sal liefdevolle<br />
her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>ge altyd by ons bly.<br />
Namens Betta, Isak en Francia, Miemsie en Hendrik,<br />
Hendrik en Leobri, Johannes en L<strong>in</strong>ette, Pieter en Nelie, en<br />
al die kle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders.<br />
IN IN MEMORIAM<br />
MEMORIAM<br />
Du Du T TToit<br />
T Toit<br />
oit – Dirk Francois. Gebore 18 Desember 1962. Ons<br />
d<strong>in</strong>k terug aan 26 Mei 2005 toe Francois skielik deur die<br />
HERE van ons weggeneem is, net tot by die opstand<strong>in</strong>g van<br />
die gelowiges.<br />
Nelleke, Petro, Mione en Christa; Christ<strong>in</strong>e, Taaibos en<br />
Hermi; Elsabe en Gawa<strong>in</strong>e; Ben, Ingré, Jacques en Lize;<br />
Dirk en Mione.<br />
Steenekamp Steenekamp – Nic. 6 April 2003. Steeds bly ons<br />
her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>ge aan jou vir ons kosbaar, want “... uit sy hand<br />
52 2006<br />
junie
kom net wat mooi is”. Hettie, k<strong>in</strong>ders en kle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders.<br />
Mijburgh Mijburgh – Met mooi her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>ge aan:<br />
Vader – Jan Hendrik: 6 Desember 1952.<br />
Moeder – Hester Lacea: 26 Augustus 1981.<br />
Suster – Bettie: 6 Januarie 1972.<br />
Broer – Gert: 14 September 1982.<br />
Suster – Cathar<strong>in</strong>a: 14 Augustus 2005.<br />
Steenekamp-familie.<br />
Pasch asch – Ons as familie het op 21 Mei 2006 <strong>in</strong> liefdevolle<br />
BEROEPE<br />
BEROEPE<br />
Ontvang<br />
Ontvang<br />
• Ds. JA Berg van Vaalwater na Vaalharts.<br />
• Ds. AP de Jager van Volksrust na<br />
Keetmanshoop/Karasburg.<br />
• Ds. WJ Botha van Frankfort na<br />
Sannieshof.<br />
• Ds. RA Ba<strong>in</strong> van Potgietersrus-<br />
Wes na Wolmaransstad.<br />
• Ds. CJ Nagel van Potgietersrus na<br />
Piet Retief en na Mess<strong>in</strong>a.<br />
Aanvaar<br />
Aanvaar<br />
• Ds. JG Noëth van Wolmaransstad<br />
na Naboomspruit.<br />
• Ds. LAS Nel van Mess<strong>in</strong>a na Derdepoort.<br />
Bedank<br />
Bedank<br />
• Ds. RM van der Merwe van Carletonville<br />
na Piet Retief.<br />
• Ds. WJ Botha van Frankfort na<br />
Sannieshof.<br />
2006 junie<br />
her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>g ged<strong>in</strong>k aan ons moeder en ouma, Leenster<br />
Pasch (geb. Van der Walt), wat op hierdie datum haar 83ste<br />
verjaardag sou gedenk het. Sy het ons op 19 Maart 2005<br />
ontval na ’n kort siekbed. Ons dank ons Hemelse Vader vir<br />
sy genade wat <strong>in</strong> haar lewe geopenbaar is en die ryke<br />
vertroost<strong>in</strong>g wat ons reeds <strong>in</strong> hierdie afgelope jaar onderv<strong>in</strong>d<br />
het.<br />
Gerrit en Hester; Rikus; Monica; Louis en Hanli; Kasper<br />
en Leenster; Johan en Marieta en al die kle<strong>in</strong>k<strong>in</strong>ders.<br />
• Ds. AP de Jager van Volksrust na Keetmanshoop/Karasburg.<br />
• Ds. LAS Nel van Mess<strong>in</strong>a na Vaalharts.<br />
ADRES- ADRES- EN EN TELEFOONNOMMERVERANDERING<br />
TELEFOONNOMMERVERANDERING<br />
• Kurator Kerkmuseum Potchefstroom – Mev. Marie Coetsee, tel.<br />
018 290 9097 / 083 566 7627. Toergroepe baie welkom. Maak afspraak<br />
vir enige dag van die week.<br />
PROPONENTE PROPONENTE W WWAT<br />
W T BEROEPBAAR BEROEPBAAR IS<br />
IS<br />
• ME Cooke (T<strong>in</strong>us): Posbus 485, Potchefstroom 2520; tel. 018 290<br />
6319; sel 083 959 6150 of 083 412 3433.<br />
Alle beroepe wat ontvang, aanvaar of bedank word, moet deurgegee<br />
word aan Wymie du Plessis by die Adm<strong>in</strong>istratiewe Buro, tel. (018)<br />
297-3989 / faks (018) 293-1042.<br />
OP OP SOEK SOEK NA NA WERK<br />
WERK<br />
45-jarige <strong>Gereformeerde</strong> lidmaat dr<strong>in</strong>gend op soek na werk; enige<br />
plek, enige werk. Het ’n landboudiploma met ses jaar boerderyonderv<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g,<br />
asook 15 jaar onderv<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g <strong>in</strong> besigheidsbestuur. Gekwalifiseerde<br />
beroepsjagter met akkreditasie <strong>in</strong> die Oos- en Noord-<br />
Kaap. Meganies sterk aangelê. Tans werkloos as gevolg van likwidasie<br />
van besigheid. Kontak asseblief mnr. CM van der Bijl, 082 924 8561.<br />
Op die KERKWERF<br />
53
kle<strong>in</strong>ADVERTENSIES ...<br />
<strong>Die</strong> Bemark<strong>in</strong>gsafdel<strong>in</strong>g, DIE KERKBLAD, Posbus 20004, Noordbrug<br />
2522.<br />
Tel: (018) 297-3989. Faks: (018) 293-1042. E-pos:<br />
wymiedup@gksa.co.za<br />
TARIEWE:<br />
Advertensies en kle<strong>in</strong>advertensies: Op aanvraag beskikbaar.<br />
Berigte: R0,20 per woord (m<strong>in</strong>. R5,00) plus R2,20 per sentimeterkolom<br />
vir ’n foto. BTW is <strong>in</strong>gesluit.<br />
Volledige besonderhede is by bostaande adres beskikbaar.<br />
VAKANSIE EN VERBLYF<br />
NATALSE SUIDKUS<br />
UVONGO: 12-bed vakansiehuis. Mooi see-uitsig, loopafstand van strand. Alle<br />
geriewe. 3 Badkamers, ruim balkon, 9 X 5 meter. TV, mikrogolfoond, ruim ysen<br />
vriesgeriewe. Tel. (013) 932 2433 of sel 083 944 5935, faks: (013) 932<br />
0581.<br />
UVONGO: LA CRETE SANDS NO. 1. 6-Bed luukse en moderne vakansiewoonstel<br />
met ’n 180º see-uitsig en brandersig. Slaap 6 persone; ’n braaiarea<br />
op jou eie balkon; Toesluitmotorhuise; swembad; TV, DSTV en beddegoed<br />
<strong>in</strong>gesluit by prys. Skakel Luzelle by (011) 678 5440 of sel 083 326<br />
6329; www.uvongoholidays.co.za<br />
UVONGO: Tweeslaapkamerwoonstel ten volle toegerus vir vier. In sekuriteitsoord<br />
by die strand. Volledige toerust<strong>in</strong>gslys kan op aanvraag deurgefaks word.<br />
Swembad en lapa op terre<strong>in</strong>. Onderdakparker<strong>in</strong>g direk voor woonstel. Skakel<br />
(015) 307 2439 (kantoor-ure).<br />
UVONGO: FORTY WINKS ON SEA, Svealaan 12. Vakansiehuis te Uvongo.<br />
Ten volle toegerus. Slaap 6, 3 badk, toesluitmotorhuis. 800 meter vanaf swemgebied.<br />
Tel/faks 039 315 5208 of 082 646 5117.<br />
MARGATE: MARLICHT VAKANSIEWOONSTELLE. Aangename, see-uitsig<br />
verblyf <strong>in</strong> goed toegeruste 2-, 3- en 4-slaapkamer selfsorgwoonstelle. TV met<br />
M-Net en l<strong>in</strong>ne <strong>in</strong>gesluit. Gesellige braai-area. Onderdakparker<strong>in</strong>g. Perseel<br />
omhe<strong>in</strong> met veiligheidshekke. Slegs 50 m vanaf seefront. Skakel Boet en<br />
Marie Grobler gedurende kantoorure vir verdere besonderhede of kleurbrosjure.<br />
Tel. (039) 312 1052 of faks (039) 317 1870.<br />
SCOTTBURGH: Woonstel, heeltemal privaat, slaapplek vir 3, badkamer,<br />
yskas, mikrogolfoond ens. TV, onderdak braaigeriewe. Billike b<strong>in</strong>ne- en buiteseisoentariewe.<br />
Naby strand. Tel. (039) 976 0288.<br />
AMANZIMTOTI DROMEDARIS 503: 2-Slaapkamerwoonstel op strand. Toegerus<br />
vir 6 persone. Skakel (031) 903 3210.<br />
AMANZIMTOTI – STELLA MARIS: Pragtig, strandfront, luuks, veilig. 2 Slaapkamer,<br />
2/6 persone, TV, swembad, braaigeriewe. Spesiale aanbied<strong>in</strong>ge, buiteseisoen.<br />
Tel. (031) 903 5477. Faks (031) 903 5479.<br />
AMANZIMTOTI – AFSAAL 602: Ruim 2-slaapkamerwoonstel met see-uitsig.<br />
Toegerus vir 6/7 persone. Spesiale aanbied<strong>in</strong>ge buiteseisoen. Tel. (011) 954<br />
5288 of 082 335 7101.<br />
SOUTH PORTSTRAND: Vakansiewoonstelle: 2 slaapkamers, 6 persone. 1<br />
slaapkamer, 4 persone. See- en branderuitsig. 200 m vanaf strand. 7 km<br />
noord van Port Shepstone. Skakel alle ure. Tel. (039) 695 0778, sel 083 410<br />
6693.<br />
HIBBERDENE: Bekostigbaar, sorgvry vakansie hou? Toegeruste eenhede<br />
te huur. Geen TV. Betaal vir agt nagte<br />
en bly vir tien. R800 alleenlik buiteseisoen.<br />
Vir alle ander tariewe en besprek<strong>in</strong>gs<br />
skakel (039) 317 1635 of 083 314<br />
3020.<br />
HIBBERDENE: Vakansiehuis te huur<br />
<strong>in</strong> Woodgrangestraat 784. Luuks toegerus<br />
vir ses persone (TV, video, snoekertafel,<br />
lugversorg<strong>in</strong>g, tuimeldroër, mikrogolf,<br />
twee badkamers, toesluitmotorhuis,<br />
e.d.m.). In stil omgew<strong>in</strong>g met<br />
mooi see-uitsig. Billike pryse deurgaans.<br />
Skakel Jeanette van Tonder, tel.<br />
(039) 699 2780 (alle ure) of 082 782<br />
7485.<br />
HIBBERDENE: Toegeruste strandhuis<br />
b<strong>in</strong>ne loopafstand vanaf strand. Slaap<br />
7. Desember: R350 p./d. Buiteseisoen:<br />
R200 p/d. Kontak Susan by (012) 348<br />
4117 of 083 556 5294.<br />
DOONSIDE (SHANGRI LA): (Twee km suid van Amanzimtoti.) Twee- en<br />
drieslaapkamervakansiewoonstelle vir tot 9 persone teen die strand. Rustige<br />
omgew<strong>in</strong>g, vriendelike kompleks, see-uitsig, beveiligde onderdakparker<strong>in</strong>g,<br />
kleur-TV, ens. Braaiplek en swembad op perseel. Privaatbesit, billike tariewe.<br />
Skakel asseblief (012) 567 3933.<br />
TRAFALGAR: Hooggeleë 6/8-bed vakansiehuis. Honderd en tagtig grade<br />
see-uitsig. Alle geriewe beskikbaar. Toesluitmotorhuis. Skakel (012) 332 3168<br />
of 082 255 9252.<br />
PENNINGTON: CASA CHIARA. Sien, ruik, hoor die see. Ten volle toegeruste<br />
nuwe huis, slaap ses/sewe, toesluitmotorhuis. Loopafstand na strand en<br />
w<strong>in</strong>kels. Per nag R560, Desember, R460 April, R360 <strong>Junie</strong>/Julie en September.<br />
R65 per persoon buiteseisoen. Kontak Gert vir baie meer <strong>in</strong>ligt<strong>in</strong>g oor<br />
skuba, golf en diepseehengel – 082 896 0996.<br />
PENNINGTON: Vakansiehuis met pragtige see-uitsig. Slaap 6. Buiteseisoen<br />
R250 per nag. Vakansies R350 per nag. Skakel Annatjie Hibbert by 082 762<br />
4550 of (012) 333 8940.<br />
SHELLEY BEACH: Stil omgew<strong>in</strong>g. Naby Shelley Sentrum. 2-Slaapkamerwoonstel.<br />
Slaap 6. Goed toegerus. Billike tariewe. Skakel 082 803 9952 of<br />
(039) 315 5106.<br />
NATALSE NOORDKUS<br />
BALLITO-SHAKASROCK: Luukse vakansievilla by beroemde Santor<strong>in</strong>i –<br />
op die strand. 3-slaapkamer, 2-badkamer volledig toegeruste villa met seeuitsig,<br />
TV, lugreël<strong>in</strong>g, motorhuis, tennisbaan, swembad, 24-uur sekuriteit en<br />
baie meer. Skakel (013) 751 3743.<br />
BALLITO-SHAKASROCK: 2-Slaapkamermeenthuis te Santor<strong>in</strong>i; 2 badkamers;<br />
slaap 5-6; volledig toegerus (ook beddegoed en TV); skoonmaakdiens<br />
Maandae tot Vrydae; motorafdak; goeie sekuriteit; swembad; privaatstrand;<br />
naby die see: kom geniet die Noordkus! Skakel Maarten na-ure (011) 975<br />
5351 of 083 454 5310.<br />
BALLITO-SHEFFIELD: Volledig toegeruste 3-slaapkamer, 2 badkamerwoonstel<br />
met see-uitsig, asook uitsig op die swembad. Privaatstrand. Goeie<br />
sekuriteit. Skakel Arma by (011) 969 2071 of 073 215 7424.<br />
LICORNA BEACH, UMHLANGA ROCKS, NOORDKUS: Volledig gemeubileerde<br />
luukse vakansiewoonstelle te huur. Skakel Durban (031) 561 2344<br />
of (031) 561 2986. Onmiddellik beskikbaar.<br />
ST LUCIA: Vakansie-eenheid op die oewer van St Luciameer – seekoeie,<br />
krokodille, natuurreservaat, see ... In sekuriteitsarea. Volledig toegerus en<br />
word daagliks gediens. Ruim. 3 slaapkamers, slaap 6, 2 badkamers, motorhuis<br />
plus onderdakparker<strong>in</strong>g. TV. Swembad. R400 pd buiteseisoen, R650 pd gedurende<br />
skoolvakansies en langnaweke en R700 per dag vanaf 1-15 Desember<br />
en R800 pd vanaf 16 Desember tot 2 Januarie. Skakel R<strong>in</strong>a 082 888 4438.<br />
WESKAAP / TUINROETE<br />
PAROW / KAAPSTAD: Vakansie / oornag akkommodasie. Netjiese 2-slaapkamer<br />
selfsorgwoonstel met toesluit onderdakparker<strong>in</strong>g. Sentraal geleë. Veilige<br />
area. Slaap 6, geen troeteldiere toegelaat. Billike tarief. Skakel Jean tel/<br />
faks (021) 939 3614 of 083 384 0748.<br />
BELLVILLE/WELGEDACHT: Volledig toegeruste selfsorgeenheid <strong>in</strong> elite<br />
sekuriteitswoonbuurt vir egpaar sonder k<strong>in</strong>ders. Onderdakparker<strong>in</strong>g, pragtige<br />
uitsig. R130 per nag per persoon <strong>in</strong>dien deel. Skakel Elza Beekman 082 372<br />
2647.<br />
BELLVILLE/GLEN OAK: Luukse, ruim, volledig toegeruste 1-slaapkamer<br />
selfsorgeenheid <strong>in</strong> rustige woonbuurt. Slaap 2-3, l<strong>in</strong>ne <strong>in</strong>gesluit. Sentraal geleë<br />
vir die Kaapse toeriste-attraksies, hospitale en w<strong>in</strong>kelsentrums.<br />
Skakel Fenny van der Hout by (021) 910 0561 of 084 771 0312 of e-pos:<br />
dvdhout@absamail.co.za<br />
BLOUBERGSTRAND: Jou uitsig … om te droom. Luukse 2-slaapkamerwoonstel,<br />
selfsorg, seefront.<br />
Tel./faks: (051) 654 0504. E-pos: blouwberg@mweb.co.za<br />
MELKBOSSTRAND/GROTTOBAAI B&O : Kom geniet die stilte <strong>in</strong> natuurreservaat<br />
langs die Weskus (30 km noord van Melkbosstrand). Aandete op<br />
aanvraag. Op die blomme- en walvisroete. Ideaal vir voëlliefhebbers. Ons<br />
bied ook landswye toere aan <strong>in</strong> luukse mikrobus met lugreël<strong>in</strong>g. Tel/faks 022<br />
492 3255 of 072 430 1077.<br />
E-pos superiortour@mweb.co.za en www.superiortours.co.za<br />
MELKBOSSTRAND: Vakansiewoonstel vir 5 persone. Baie sentrale sekuriteitsblok<br />
met gedeeltelike see-uitsig. Parker<strong>in</strong>g, wasgeriewe. Stapafstand vanaf<br />
w<strong>in</strong>kels, restaurante en strande. Ook langtermyn. Hoogs kompeterende<br />
tariewe na gelang van termyn en seisoen. Skakel 084 460 7898.<br />
54 2006<br />
junie
KLEINMOND: Gerieflike strandhuis met see-uitsig. 3 slaapkamers, 2 badkamers.<br />
Slaap maksimum 8. b<strong>in</strong>nebraai. Tel. (021) 975 4238 of 082 878 0105.<br />
WELLINGTON: KLEINE-BOSCH OLYFPLAAS bied selfsorg-akkommodasie<br />
<strong>in</strong> die hart van die wynland aan. Rus en vrede, pragtige uitsigte. Spesiale<br />
midweek-aanbied<strong>in</strong>ge vir pensioenarisse. Reël<strong>in</strong>gs met troeteldiere kan getref<br />
word. Perdritroetes, gesellige kaggelvuur. R120 p.p.p.d. Skakel Pat (tel/faks)<br />
by (021) 864 1081 of 084 512 9863. Webbladsy: www.kle<strong>in</strong>ebosch.com<br />
STRAND: Ruim Kusweg-woonstelle met motorhuise. Bachelor en 1-slaapkamers,<br />
slaap 2 tot 5. Baie billik. Skakel 083 313 4215.<br />
STRAND: Vakansieverblyf!!! 900 m vanaf see. Nuwe selfsorg tu<strong>in</strong>woonstel.<br />
Volledig toegerus, veilige parker<strong>in</strong>g, privaat <strong>in</strong>gang, braaigeriewe. Baie billik.<br />
Skakel (021) 854 8648 of 084 454 8648. E-pos: jannie_fourie@bat.com<br />
STRAND: Gerieflik, volledig <strong>in</strong>gerigte selfsorg 2-slaapkamer, 2-badkamer<br />
woonstel <strong>in</strong> Kusweg. <strong>Die</strong> 9de-verdiep<strong>in</strong>g woonstel, langs die see, huisves 2-<br />
4 persone. Mooi uitsig oor Valsbaai en Hottentots-Hollandberge. Braaifasiliteite<br />
en veilige onderdakparker<strong>in</strong>g. Stapafstand van kerke, banke, besighede en<br />
spoorwegstasie. Skakel (018) 297 8232 of 084 585 7787.<br />
STRAND: Woonstel te huur. Beskikbaar tot 15 Januarie 2006. 4 persone. ±<br />
800m vanaf hoofstrand. R400 per dag. Skakel Mart<strong>in</strong>a 084 240 7760 of Richard<br />
083 658 2338.<br />
STELLENBOSCH: KLEINE HERBERG GASTEHUIS. Geleë <strong>in</strong> veilige, rustige<br />
Mostertsdrift naby Universiteit, Eersterivier en Coetzenburgsportgronde. Dubbel<br />
R200 pp, enkel R270 pp. Ingesluit groot ontbyt asook gebruik van die<br />
kombuis. Spesiale tarief vir langtermyngaste. Skakel Carien Smith. Tel. (021)<br />
887 5558 of 082 331 8834.<br />
GORDONSBAAI: Gesellige, luukse vakansiehuis teen die hange van die<br />
Hottentots-Hollandberge met asemrowende uitsigte oor die berge en baai, <strong>in</strong><br />
rustige omgew<strong>in</strong>g, naby alle Kaapse toeriste-attraksies. 6 Persone, 2 badkamers,<br />
sondek, patio met braaigeriewe, dubbelgarage. Tel. (012) 329 2395<br />
(w) of (012) 332 2828 (h). Website: www.capetownadventure.com<br />
DANABAAI: Net 7 km buite Mosselbaai en naby alles. Stil, rustig met natuurskoon,<br />
strand en see-uitsig (180º) uit alle vertrekke en braai-area. Ruim, netjies,<br />
skoon woonstel met 2 slaapkamers en dubbelslaapbank <strong>in</strong> leefarea. Volledig<br />
toegerus met badkamer, stort, kleur-TV, privaat buitebraai en toesluitmotorhuis.<br />
Slaap vir maksimum 6 persone wat k<strong>in</strong>ders <strong>in</strong>sluit. B<strong>in</strong>neseisoen @<br />
R550 per dag vir woonstel. Buiteseisoen @ R220 per dag. Naweektariewe<br />
beskikbaar @ R750 per naweek (net buiteseisoen).<br />
Skakel nou Gerrit Badenhorst 083 274 6493 (sel); tel/faks: (051) 446 1979. epos:<br />
gerrit@gerritbadenhorst.co.za<br />
DANABAAI: Strandfront vakansiewoonhuis te huur. Ongelooflike atmosfeer<br />
en brandergesig. 3 Slaapk. en 2 badk. As verkies ook en-suite woonstel.<br />
Volledig toegerus. Sel 082 780 3407.<br />
VLEESBAAI/MOSSELBAAI: 1-Slaapkamer, 4-slaapplek vakansiewoonstel,<br />
ten volle toegerus, 25 km vanaf Mosselbaai met baie swem- en hengelplek,<br />
100 meter vanaf strand met see-uitsig. Vleesbaai is ’n veilige privaat strandoord,<br />
bedien deur 24-uur p/d sekuriteitsdiens. Skakel 082 415 6987.<br />
HARTENBOS: Ruim strandhuis, sentraal geleë. Kontak Helena (012) 348<br />
7581 (na-ure).<br />
JONGENSFONTEIN: Ten volle toegeruste 3-slaapkamereenhede (6 slaap).<br />
Handdoeke en beddegoed <strong>in</strong>gesluit. Onbelemmerde see-uitsig. Kontak Jan<br />
of Marlene tel. en faks (028) 755 8119 of sel 072 460 4508.<br />
JONGENSFONTEIN: Volledig toegeruste 3-slaapkamer vakansiehuis (slaap<br />
6) met pragtige see-uitsig. Skakel Joh of Loekie van Tonder. Tel. (028) 754<br />
3889 of 082 808 4447.<br />
GOURITSMOND: Vir die kieskeurige gas. Besonder ruim, luuks toegeruste<br />
huis, 8 persone. Geen k<strong>in</strong>ders onder 10. Naby strand, lieflike see-uitsig. Skakel<br />
Helena, 083 305 6497.<br />
GOURITSMOND: 3-Slaapkamerhuis met 2 badkamers (slaap 6). Slegs vir<br />
volwassenes. Laaste twee weke van Desember nie beskikbaar nie. Tarief<br />
R140 per dag. Mooi see-uitsig. 400 meter vanaf strand. Skakel (018) 294<br />
6197 of 082 556 8308.<br />
GLENTANA (Tussen GEORGE en MOSSELBAAI): Volledig toegeruste<br />
kothuis vir maks. 5 persone. 100 m van strand. Tariewe tussen R300 en<br />
R500/nag met spesiale aanbied<strong>in</strong>ge van tyd tot tyd.<br />
Inligt<strong>in</strong>g: www.glentana.co.za/kle<strong>in</strong>bietjiewyn, e-pos: glensco@mweb.co.za<br />
tel. (044) 879 2453.<br />
GLENTANA: Volledig toegeruste 5 slpk houthuis, ruim leefvertrekke, dubbel<br />
motorhuis plus onderdakparker<strong>in</strong>g, pragtige see-uitsig, 100 m van swem-<br />
2006 junie<br />
kle<strong>in</strong>ADVERTENSIES ...<br />
strand. R150 p/p/p/d. Kontak 082 415 9805.<br />
GEORGE: Gerieflike selfsorgverblyf <strong>in</strong> stil woonbuurt. Privaat met eie <strong>in</strong>gang.<br />
Twee dubbelkamers, elk met eie badkamer. Tel (044) 873 6489 of 082 536<br />
2533.<br />
STILBAAI: Gerieflike huis op rivier, alle geriewe, slaap 8. Billike tariewe. Sel<br />
082 800 2039.<br />
SWELLENDAM: Gerieflike bed en ontbyt verblyf by GRACE WALK <strong>in</strong> ’n<br />
prentjie-mooi omgew<strong>in</strong>g. Beskikbaar 4 dubbelkamers en-suite met privaat<br />
<strong>in</strong>gang en ’n mooi uitsig op die berg. Kom geniet ware gasvryheid en ’n heerlike<br />
ontbyt. Skakel my by (028) 514 3432 of 082 458 8224.<br />
OUDTSHOORN: LAVENDER HOUSE. Pragtige selfsorgeenheid ten volle<br />
toegerus vir tot 6 persone. Skoon, privaat, veilige onderdakparker<strong>in</strong>g, swembad<br />
en braaigeriewe. Billike tariewe. Skakel (044) 272 0579 of 083 543 9493.<br />
PLETTENBERGBAAI: Strandhuis, 5 m<strong>in</strong> se stap na hoofstrand. Slaap 9.<br />
Desember R800 per dag, res van jaar R400 per dag. M<strong>in</strong><strong>in</strong>mum 2 nagte.<br />
Skakel (021) 913 5552 of 084 503 5552.<br />
PLETTENBERGBAAI: RIVERCLUB VILLAS NO 21. (NUUT!) Luukse 2-slaapkamereenheid<br />
(slaap 4-6) <strong>in</strong> 24uur-sekuriteitskompleks teenaan Piesangrivier,<br />
1 km van Beacon-Isle. Swembad, tennisbane en “squash”-bane. Selfsorg,<br />
volledig toegerus. R450; R900 (Des + Jan) per dag. Marietjie (041) 583 2205<br />
/ 083 610 1539 / nielventer@mweb.co.za<br />
WILDERNIS: Selfsorgverblyf. Ten volle toegeruste 1-, 2- of 3-slaapkamerwoonstel.<br />
Pragtige see-uitsig. Slaap 2-8 persone. Naby N2, strande en<br />
Nasionale Parke. Vanaf R350 per dag. Kontak Talitha (044) 877 0619 of 083<br />
382 2345.<br />
HERMANUS/VERMONT: Gesellige, ten volle toegeruste 2-slaapkamer<br />
vakansiehuis. Slaap 4-6.<br />
Tel. (028) 316 3904 of 072 386 3904 of e-pos: knersis@itec.co.za<br />
HERMANUS/ONRUSRIVIER: Netjiese vakansiehuis, loopafstand na swemstrand.<br />
Slaap 6 persone. Beskikbaar regdeur die jaar. Toesluitmotorhuis. Tel.<br />
(021) 979 0563 (h) of 084 751 5018.<br />
BREDASDORP: Geniet oornagverblyf op ’n rustige historiese plaas met gerieflike<br />
kamers en ’n heerlike plaasontbyt. Kontak Mar<strong>in</strong>a (028) 424 2056.<br />
BREDASDORP: Volledig toegeruste selfsorgwoonstel (4 persone) vir vakansie<br />
en oornagverblyf. Ongeveer 22 km vanaf Waenhuiskrans en Struisbaai.<br />
Billike tariewe. Skakel Kobus en Petro de Klerk by tel (028) 425 3910 of 082<br />
592 1718 / 072 593 8442.<br />
OOSKAAP<br />
GRAAFF-REINET: KADASH GASTEHUIS op die plaas Damesfonte<strong>in</strong>. Moeg<br />
van die gejaag? Ons bied u: rus en vrede, ’n gerieflike gastehuis, kaggelvuuraande,<br />
plaasmuseum, fossiele, bossiepad, wandelpaaie ... Karoostilte. U is<br />
baie welkom! Kontak Marguerite by tel/faks (049) 845 0253, sel 082 4130<br />
579. Webbladsy: www:kadash.co.za<br />
GRAAFF-REINET: BUITEN VERWAGTEN B&O. Selfsorgakkommodasie <strong>in</strong><br />
’n pragtige, rustige omgew<strong>in</strong>g. Billike oornagtariewe. Swembad & braaigeriewe.<br />
Aandete op aanvraag. Skakel Carol-ann by (049) 892 4504.<br />
JEFFREYSBAAI: Woonstel en huis by die see. Sel 082 828 4344.<br />
JEFFREYSBAAI: MARINA MARTINI-<br />
QUE: Vakansiehuis beskikbaar. Slaap<br />
5-6 persone. 100 meter vanaf strand.<br />
L<strong>in</strong>ne/beddegoed word verskaf. Vir<br />
meer <strong>in</strong>fo www.claptons40.cohome.biz<br />
of e-pos whvandijk@xs4all.nl of skakel<br />
Hannes (042) 292 0003 en vra vir eenheid<br />
nr. 40.<br />
JEFFREYSBAAI: Dubbelverdiep<strong>in</strong>g,<br />
drieslaapkamerhuis met pragtige seeuitsig,<br />
ten volle toegerus, loopafstand<br />
van see. Huis bestaan uit 3 slk, 2 badk,<br />
2 ruim leefvertrekke, ten volle toegeruste<br />
kombuis, 2 TV’s, videomasjien, DVD<br />
speler. Slaapplek vir 8 persone. Foto’s<br />
van huis en uitsig per e-pos beskikbaar.<br />
Dwarsdeur die jaar beskikbaar, skakel<br />
vir tariewe.<br />
Tel/faks: (041) 992 4334 of sel 082 374<br />
2700. E-pos: j.dutoit3@absamail.co.za<br />
55
kle<strong>in</strong>ADVERTENSIES ...<br />
ASTONBAAI (NABY JEFFREYSBAAI): Strandhuis te huur. Pragtige seeuitsig.<br />
300 meter vanaf strand. Groot woon/TV-kamer, sitkamer, 4 slaapkamers<br />
3 badkamers, 1½ kombuis, balkon, TV en videomasjien, mikrogolfoond, ysen<br />
vrieskas, buite braaiplek. Buiteseisoen: R300 per dag. Maart-April skoolvakansie<br />
en eerste helfte van Desember R400 per dag, (10% afslag vir bejaardes),<br />
res van Desember/Januarie skoolvakansie R500 per dag. M<strong>in</strong>imum<br />
tydperk 6 dae. Skakel Ansie du Plessis by (018) 294 6564 of 073 166 8166.<br />
BOKNESSTRAND: DOPPERSNES op Boknesstrand. 2 X slaapkamerhuis<br />
met 2 badkamers. 8 m<strong>in</strong>ute se loop vanaf swemstrand. Verhur<strong>in</strong>g regdeur<br />
die jaar. 50% afslag vir senior burgers (buiteseisoen). Kontak Callie van der<br />
Merwe by 082 784 4519.<br />
KAROO<br />
BEAUFORT WES: RUSTHUIZ GASTEVERBLYF. Veilige, stil woonbuurt met<br />
b<strong>in</strong>ne parker<strong>in</strong>g. Weg van hoofstraat. Besondere gehalte en atmosfeer. Vullende<br />
ontbyt. Skakel (023) 414 3516 of 082 829 4591.<br />
COLESBERG: KAROO HUISE. Oornag <strong>in</strong> gerestoureerde dorpshuise, nasionale<br />
gedenkwaardighede met antieke meubels. <strong>Die</strong> gerieflike huisies is selfsorgeenhede,<br />
geleë <strong>in</strong> ’n stil straat. TV, braaigeriewe en veilige parker<strong>in</strong>g.<br />
Restaurante b<strong>in</strong>ne loopafstand. Kontak T Vorster (051) 753 0582; e-pos:<br />
hvzvorster@absamail.co.za; web: www.karoohuise.co.za<br />
COLESBERG: Rustige oornag-akkommodasie, veilige parker<strong>in</strong>g. HERBERG<br />
(051) 753 0147.<br />
COLESBERG: BEULAH LODGE (was PAUSA LUNGA). Ekonomiese en luukse<br />
eenhede. Alle etes op aanvraag beskikbaar. Kontak Liseth Taljaard by<br />
082 928 1921.<br />
COLESBERG: ONZE RUST GASTEHUIS. Rustige oornagakkommodasie<br />
met eie badkamer (koffie, tee, handdoeke, seep, beddegoed) R80 p/p (Gastehuis),<br />
Chalets R60 p/p en tentakkommodasie R45 p/p. Karavaanpark rolstoelvriendelik<br />
– tente en karavane. Beskikbaar: toesluitparker<strong>in</strong>g, braaigeriewe.<br />
Alle etes. TV, DSTV. Earl Haigstraat 18. Skakel R<strong>in</strong>a van Jaarsveld by (051)<br />
753 0249 of 082 768 0616.<br />
COLESBERG: Ervaar die Karoostilte en ruimte op Rietfonte<strong>in</strong>poort. Luukse<br />
oornaggeriewe 12 km vanaf N1. Swembad. Ons voorsien aandete en ontbyt.<br />
Braaigeriewe beskikbaar. Skakel Lida by (051) 753 0616 of 083 233 5807.<br />
COLESBERG: TOVERBERG GASTEHUIS bied plaasgasvryheid. Etes beskikbaar.<br />
Privaat en ten volle toegerus. Tel. (051) 753 1320.<br />
COLESBERG: OUDE HOSTEL. Luukse kamers met privaat badkamer en<br />
TV. Billike prys, veilige parker<strong>in</strong>g, swembad. Tel. (051) 753 0131.<br />
COLESBERG: GUINEA-FOWL GASTEHUIS. Geleë <strong>in</strong> stil omgew<strong>in</strong>g, weg<br />
van hoofstraat, veilige parker<strong>in</strong>g op die erf. Alle kamers het eie buitedeur en<br />
eie badkamer. TV <strong>in</strong> gesamentlike sitkamer vir gaste. Billike tariewe. Stapafstand<br />
van eetplekke. Koffie- en teegeriewe <strong>in</strong> elke kamer. Skakel Jan en<br />
Louise Augustyn by tel/faks (051) 753 0197 of 082 899 3964.<br />
DE AAR: DORPSHUIS GASTEVERBLYF<br />
• Veilige stil alternatief vir N1.<br />
• Besondere gehalte en atmosfeer.<br />
• Lugreël<strong>in</strong>g.<br />
• Aandetes op aanvraag.<br />
Skakel Helena by 083 305 6497.<br />
COLESBERG: TOVERBERG GAS-<br />
TEHUIS: Luukse akkommodasie.<br />
Kontak Jurie en Isabell van Wyk. Tel.<br />
(051) 753 0422 of 072 427 2934.<br />
DRIE SUSTERS: RONDAWEL GAS-<br />
TEPLAAS 300 meter vanaf N1-roete<br />
tussen Richmond en Drie Susters.<br />
Kom geniet ons veilige Karooplaas<br />
vanuit die gerief van u eie kliprondawel.<br />
Braaipakke, ligte aandetes en vol<br />
ontbyt beskikbaar. Skakel Tereza van<br />
der Merwe, sel 082 442 1567.<br />
DRIE SUSTERS: Selfsorg oornagakkommodasie<br />
op rustige, privaat en<br />
baie veilige Karooplaas beskikbaar.<br />
Ten volle toegerus, baie naby N1 roete,<br />
tussen Richmond en Drie Susters.<br />
Tariewe vanaf R50 per persoon per<br />
nag. Skakel Retief (049) 851 9222, sel<br />
083 406 6236.<br />
DRIE SUSTERS: KAROO GASTEHUIS. Eersteklas oornaggeriewe op ’n<br />
veilige Karooplaas, 500 meter vanaf N1, halfpad tussen Gauteng en die Kaap.<br />
Word bederf met tradisionele Karoo gasvryheid en regte boerekos. Ontspan<br />
na ’n vermoeiende reis <strong>in</strong> die rustigheid van ’n asemrowende tu<strong>in</strong> en word na<br />
’n verkwikkende nagrus gewek met voëlsang en stomende moerkoffie. Skakel<br />
(049) 851 9213 of 082 571 3663 vir tariewe en besprek<strong>in</strong>gs.<br />
MURRAYSBURG: Spr<strong>in</strong>gbokke, blesbokke en koedoes. Halfpad tussen<br />
Gauteng en Kaapstad. Jaggroepe, ges<strong>in</strong>ne en families. Selfsorg met lae<br />
tariewe. Tel. (049) 844 9203 of 083 623 7891. E-pos: landsig@pop.co.za<br />
LIMPOPO<br />
WARMBAD: DE-DRAAI GASTEHUIS. Luukse akkommodasie <strong>in</strong> die Bosveld<br />
slegs 10 km vanaf Warmbad. Dubbelkamers met eie badkamer asook ’n selfsorgeenheid<br />
(4 persone). Naby Kle<strong>in</strong>-Kariba, Aventura, Thaba Kwena krokodilplaas,<br />
Makopa slang- en reptielpark en nog vele meer. Skakel Tel/faks: (014)<br />
736 4755 of 082 979 7647.<br />
NORTHAM: Behuis<strong>in</strong>g beskikbaar. Kontak Johan 082 841 5795.<br />
MPUMALANGA<br />
SABAAN VAKANSIE-OORD: Volledig toegeruste woonstelle. Geleë tussen<br />
Sabie en Hazyview. Goed geleë vir dagritte na Wildtu<strong>in</strong> en ander besienswaardighede.<br />
Vir besprek<strong>in</strong>g, skakel (013) 737 8114.<br />
DULLSTROOM: Volledig toegeruste 5-slaapkamerhuis op ’n plaas, 10 km<br />
vanaf Dullstroom. Ontbyt op aanvraag. Visvang, stap, ens. Skakel Sarie 082<br />
550 1126.<br />
GRASKOP: Sentraal geleë buite malariagebied. B<strong>in</strong>ne ’n uur vanaf talle<br />
toeriste-aantreklikhede, <strong>in</strong>sl. Kruger Wildtu<strong>in</strong>. 50 m vanaf veld met wandelpaaie.<br />
Volledig toegeruste selfsorgvakansiehuis met drie slaapkamers vir tot<br />
7 of 8 persone. Skakel Seakle of Elsa (012) 335 4810, 082 395 7582 of e-pos<br />
godschal@mweb.co.za<br />
MARLOTH PARK: Toegeruste vakansiehuis vir 6-8 persone te huur. R250<br />
per nag. 20 m<strong>in</strong> vanaf Wildtu<strong>in</strong>. Skakel Harm of Heleen (012) 332 0166 of epos:<br />
harleen@sixkids.co.za<br />
MARLOTH PARK: Langs Kruger Wildtu<strong>in</strong>. Slaap 8. Tariewe vanaf R800<br />
naweke of mid-week. Skakel Rika 082 434 7313; www.toevallig.co.za<br />
NOORDWES<br />
POTCHEFSTROOM: BEUKES 25. Bed en ontbyt, stil woonbuurt. Luukse<br />
kamers elk met eie buitedeur, badkamer, TV en M-Net. Elke kamer het eie<br />
yskas asook koffie/teegeriewe. Tel./faks (018) 297 1348.<br />
POTCHEFSTROOM: WESTERHOF GASTEHUIS. Sentraal geleë <strong>in</strong> Potchefstroom.<br />
Spesiale tariewe vir groepe 10 en meer. DSTV, kamers met badkamers<br />
(stort) toegerus. Kontak Betsie 082 856 4037.<br />
NOORDKAAP<br />
KURUMAN: DE DUINE LODGE. In die skadu van die groot ou kameeldor<strong>in</strong>gbome,<br />
op die walle van die Kurumanrivier is ’n B+B. Kom geniet die rustigheid<br />
(naby Moffat Send<strong>in</strong>g), op die Hotazelpad,<br />
Thompsonlaan 7. Skakel 084 800<br />
7779 of 084 656 1750.<br />
MIDDENDEEL GASTEPLAAS: Middendeel<br />
Gasteplaas, 100 km vanaf<br />
Bloemfonte<strong>in</strong> en 75 km vanaf Kimberley.<br />
Geskik vir kerkkampe en familiebyeenkomste.<br />
Slaap 30 persone. Kontak<br />
Callie van der Merwe by 082 784 4519.<br />
VRYSTAAT<br />
BLOEMFONTEIN OORNAG: Luukse<br />
oornagwoonstel met veilige parker<strong>in</strong>g,<br />
TV. Skoon en netjies. Gasvrye en rustige<br />
atmosfeer. Skakel (051) 522 6035<br />
of 082 726 9959.<br />
BLOEMFONTEIN: HEZIMON GASTE-<br />
HUIS vir die beste oornagakkommodasie<br />
<strong>in</strong> die Vrystaat. Ons bied die<br />
Kruger Park<br />
akkommodasie<br />
4 km vanaf<br />
Phalaborwa hek.<br />
1 km vanaf lughawe.<br />
Slaap 6 – ten volle<br />
toegerus<br />
met lugversorg<strong>in</strong>g en<br />
swembad<br />
R400 p/nag<br />
Kontak Daleen<br />
083 576 4377<br />
56 2006<br />
junie
skoonste kamers met buitedeure en eie badkamers, heerlike lugreël<strong>in</strong>g, TV<br />
met M-Net, koffiemaakgeriewe en veilige parker<strong>in</strong>g. ’n Smaaklike ontbyt is u<br />
voorland. SKAKEL SIMON OF HESTER (051) 430 5735 te Andries Pretoriusstraat<br />
6, Bloemfonte<strong>in</strong>. Baie dankie aan al ons getroue <strong>Kerkblad</strong>gaste vir u<br />
ondersteun<strong>in</strong>g die afgelope 11 jaar.<br />
BLOEMFONTEIN: STUDENTEVERBLYF. Kom jou k<strong>in</strong>d Kovsies toe? Bespreek<br />
nou plek <strong>in</strong> Dopper Studentehuis! 2 Km vanaf UV, veilig, rustigheid en<br />
studie-atmosfeer gewaarborg. Eienaar woon self <strong>in</strong> huis en hou toesig. Skakel<br />
Hannatjie by (051) 522 2537 of 083 660 8132.<br />
BLOEMFONTEIN: KOMWEER B+B vir billike, huislike en gasvrye oornagverblyf.<br />
Naby N1 en hospitale. Veilige onderdakparker<strong>in</strong>g. Navrae: tel/faks: (051)<br />
522 3778 of .083 709 0684.<br />
E-pos: ventersg@mweb.co.za Webbladsy: www.komweer.za.net<br />
WINBURG: MONREPOS GASTEPLAAS. ± 10 Km vanaf N1. Rustige plaasatmosfeer.<br />
B/B vir reisigers en volledig toegerus vir naweke. Besprek<strong>in</strong>gs tot<br />
en met 9 persone. Skakel 082 786 8846.<br />
HARRISMITH: GREENSLEAVES Gastekamers. Familiewoonstel R380; dubbel<br />
= R250; enkel = R150. Ontbyt op aanvraag. Toesluitmotorhuis. Skakel<br />
Alet 082 378 2639.<br />
2006 junie<br />
GAUTENG<br />
PRETORIA: Selfsorgwoonstelle <strong>in</strong> ooste van Pretoria. Naby Wilgers Hospitaal<br />
en Menlyn. Slaap tot 6 persone. Navrae: Sarie 082 550 1126 of Grizelda: 082<br />
923 2554.<br />
CENTURION: Oornag of langer akkommodasie beskikbaar <strong>in</strong> Centurion naby<br />
Unitas hospitaal. Restaurante en ander geriewe b<strong>in</strong>ne bereik. Bel Martie Kruger<br />
by 082 444 0938 vir meer <strong>in</strong>ligt<strong>in</strong>g.<br />
JEUGHUISE: <strong>Gereformeerde</strong> Kerk Meyerspark. Aangename verblyf vir jongmense<br />
<strong>in</strong> rustige woonbuurt. Tw<strong>in</strong>tig ruim slaapkamers, woonkamer, kombuis<br />
en waskamer met alle geriewe, swembad, braai-area, veilige parkeer-afdakke<br />
en pragtige tu<strong>in</strong>. Skakel Jokie Wesseloo (012) 807 4394.<br />
OORSEE<br />
ENGELAND, LONDON: Bekostigbare verblyf <strong>in</strong> London vir “Work<strong>in</strong>g Holiday”.<br />
<strong>Suid</strong>-Afrikaners. Reël jou verblyf voor jy vertrek sodat jy verseker is van<br />
skoon en veilige akkommodasie. Kamers is ten volle toegerus. Foon, Internet,<br />
TV’s, ens. Tevredenheid gewaarborg. Skakel, Gert, Mar<strong>in</strong>a, of Miemie (012)<br />
253 1779 of 0944 776 532 6541 <strong>in</strong> London.<br />
ALLERLEI<br />
VETERAANMOTORS: Ek soek na ou antieke motors. Verkieslik motors wat<br />
gerestoureer kan word om <strong>in</strong> my eie kolleksie te pas. Skryf aan Willie van<br />
Niekerk, Posbus 121, Utrecht 2980; of skakel my by (034) 331 3021 bedags<br />
of 3215 saans, of naweke (031) 52 7911.<br />
PIANOLA MUSIEKROLLE: Iets uit vergange se dae gesoek. Wie kan aan<br />
my Pianola-musiekrolle verkoop? Skakel mev. Van Niekerk (034) 331 3021/<br />
2/3, Posbus 121, Utrecht 2980.<br />
AJ WILLERING ELEKTRIESE KONTRAKTEUR: Sedert 1973. Alle elektriese<br />
<strong>in</strong>stallasies. <strong>Die</strong> uitreik van toetssertifikate. Gratis kwotasie, Pretoria-gebied.<br />
Tel. (012) 333 8660.<br />
BOEKE VAN MARNIX<br />
Deur prof. V.E. d’Assonville. Pryse sluit posgeld en verpakk<strong>in</strong>g <strong>in</strong>.<br />
SJ du Toit van die Paarl (biografie, hardeband, 450 pp, 50 foto’s) R175.00;<br />
genommerd R225.00.<br />
Dit is Totius (biografie, hardeband, 284 pp, 50 foto’s) R80.50; genommerd<br />
R105.50.<br />
<strong>Die</strong> boek Openbar<strong>in</strong>g (lig van God se Woord op die wêreldgebeure, 191<br />
pp), R35.50.<br />
Majuba (Afrikaans – 2de uitgawe, 75 pp, en foto’s; die ongelooflike Boereoorw<strong>in</strong>n<strong>in</strong>g<br />
oor Groot-Brittanje op 27 Feb. 1881) R44.00.<br />
Majuba (Engels, glanspapier, foto’s) R44.00.<br />
Kruger en Rhodes (die berugte Jameson<strong>in</strong>val 1896 en die aanslag van Milner<br />
teen Transvaal <strong>in</strong> 1899, 82 pp met foto’s) R44.00.<br />
<strong>Gereformeerde</strong> Doopsformulier (God se beloftes en eise aan ons, 114 pp)<br />
R15.50.<br />
Gids vir Kerkgeskiedenis (<strong>Die</strong> duidelike pad van die <strong>Gereformeerde</strong> kerke<br />
<strong>in</strong> die geskiedenis, 245 pp, foto’s) R35.50.<br />
Kerkgeskiedenis <strong>in</strong> 30 lesse (Wat ons k<strong>in</strong>ders van die Kerk moet weet, 117<br />
pp, foto’s) R16.00.<br />
Dogmageskiedenis (kerk se leer – die waarheid en dwal<strong>in</strong>gs, 83 pp) R14.00.<br />
kle<strong>in</strong>ADVERTENSIES ...<br />
Kerk op die Wit Hooglande (<strong>Die</strong> ossewatrekke en Boerepioniers wat die<br />
<strong>Gereformeerde</strong> <strong>Kerke</strong> <strong>in</strong> Kenia vestig, 128 pp, foto’s) R30.50.<br />
Calvyn verdedig sy stad (sy stryd <strong>in</strong> ball<strong>in</strong>gskap, 16 pp) R6.00.<br />
Bloedrivier (een van die grootste dramas <strong>in</strong> Afrika – keerpunt van ’n beskaw<strong>in</strong>g,<br />
ook <strong>in</strong> Engels beskikbaar, 79 pp, foto’s) R44.00.<br />
Totius se oorlogsdagboek (<strong>Die</strong> digter Totius se ervar<strong>in</strong>gs as Kaapse rebel<br />
1899 – 1900, 72 pp, foto’s) R44.00.<br />
Op die bodem van die Vaaldam (Dramatiese geskiedenis van ’n Boereplaas<br />
wat <strong>in</strong> 1936 deur die Vaaldam se waters toegestoot is. <strong>Die</strong> aangrypende<br />
episodes van hierdie mense <strong>in</strong> die Anglo-Boereoorlog, die krygsgevange- en<br />
konsentrasiekampe en die Rebellie van 1914 saam met genl. De Wet. Nuwe<br />
navors<strong>in</strong>g, foto’s, 211 99) R105.50.<br />
<strong>Die</strong> Psalms s<strong>in</strong>g van Christus (’n dagboek oor die Psalms) R95.00.<br />
Bestel by: MARNIX, Posbus 38174, Faerie Glen, 0043. Tel en faks: (012)<br />
991 2009. E-pos: milliewyma@ballmail.co.za<br />
OPMETINGSINSTRUMENTE: Bukswaterpasse (dumpy levels), teodoliete,<br />
meetwiele, laser vir konstruksie. Protea Opmet<strong>in</strong>gs Instrumente. Tel. (011)<br />
976 2070. Sel 083 259 8931 of 083 265 7272. E-pos: protsurv@iafrica.com<br />
BINDWERK: Fl<strong>in</strong>ke b<strong>in</strong>dwerk van hoogstaande gehalte. <strong>Die</strong>nste sluit <strong>in</strong> die:<br />
• Inb<strong>in</strong>d van proefskrifte en verhandel<strong>in</strong>ge<br />
• Herstel van ou of beskadigde boeke<br />
• Inb<strong>in</strong>d van tydskrifte, sowel as<br />
• Gespesialiseerde b<strong>in</strong>ddienste<br />
Kontak Lukas van Vuuren, tel. (011) 477 4183.<br />
ONTHAALBENODIGDHEDE<br />
KRANENBURG VERHURINGS. Vir al u onthaalbenodigdhede (l<strong>in</strong>ne, breekware,<br />
eetgerei, kerse, servette, draper<strong>in</strong>gs) skakel Hilje by (012) 332 3878 of<br />
082 817 7387.<br />
DEO GRATIA BOEKE: Koop en verkoop tweedehandse teologiese boeke.<br />
Wye verskeidenheid. W<strong>in</strong>kelbestuurder: Slabbert le Cornu.<br />
Tel. (018) 299 1839 (kantoorure). Sel 083 660 1578. Faks (018) 294 8952. Epos:<br />
dtlslc@puknet.ac.za<br />
OUTYDSE TRAPORRELS: Vir herstel en/of restourasie van outydse traporrels,<br />
skakel mnr. Jan Zielman. Tel. (012) 330 3087 / 083 338 3240 of e-pos:<br />
janzielman@mweb.co.za<br />
CHRISTELIKE BOEKE BENODIG: Ons is op soek na goeie 2de-handse<br />
boeke vir die uitbou van ons gemeente-biblioteek. Ons is bereid om daarvoor<br />
te betaal – skenk<strong>in</strong>gs is baie welkom. Skakel asseblief vir Ina by (012) 548<br />
0800.<br />
FOLMER BOEKHANDEL: Galasiërs – Jesus Christus alleen deur dr. Attie H<br />
Bogaards. ’n Teks-vir-teks-verklar<strong>in</strong>g van die brief van Paulus aan die Galasiërs.<br />
Deur die eeue heen was die leerstuk van die regverdigmak<strong>in</strong>g deur die<br />
geloof alleen die teiken van Satan se aanslag. Dit is ook juis <strong>in</strong> Galasiërs <strong>in</strong><br />
die ged<strong>in</strong>g: die mens wat ’n streep wil trek deur die alleen, deur die geloof<br />
alleen, deur Christus alleen. Galasiërs trek egter ’n dik streep deur die mens<br />
se pog<strong>in</strong>gs om ’n bydrae tot sy eie saligheid te lewer. Daarteenoor onderstreep<br />
dit die evangelie van Jesus alleen. 142 ble, hardeband. <strong>Die</strong> prys is R85 +<br />
posgeld. Bestell<strong>in</strong>gs aan Folmer Boekhandel, Posbus 11607, Queenswood,<br />
0121. Tel en faks (012) 329 0031. E-pos: iti03960@mweb.co.za<br />
KURUMAN: RUIL-’N-BOEK/Book Exchange. Afrikaanse en Engelse romanse,<br />
k<strong>in</strong>derboeke, geskiedenis en biografieë. Ruil R2 of koop R4. Mills & Boons,<br />
Westerns, resepteboeke, ens. Hotazelpad uit, Poolmanstraat regs, Thomsonlaan<br />
l<strong>in</strong>ks, nommer 7. Skakel 084 800 7779 of 084 656 1750.<br />
EIENDOMME<br />
PRETORIA: Huis te huur. Silver<br />
Lakes Golflandgoed Aftree-oord, Pretoria.<br />
Tweeslaapkamerhuis te huur.<br />
Slegs persone van 50 jaar en ouer<br />
(geen troeteldiere). <strong>Die</strong> huis beslaan<br />
100 vkm en het ’n toesluitmotorhuis<br />
en parkeerplek vir twee motors. Daar<br />
is ’n keurige dienssentrum vlakby. <strong>Die</strong><br />
huis is beskikbaar vanaf 1 Augustus,<br />
vir 6 maande met ’n moontlike opsie<br />
vir verleng<strong>in</strong>g. R4 000 per maand.<br />
Skakel 083 442 3797.<br />
BLOEMFONTEIN: Verskeie eiendomme<br />
beskikbaar. Woonhuise, studenteverblyf,<br />
meenthuise, hoewes en<br />
plase. Skakel Dirk Coetzee, 082 784<br />
1993. Cheetah Eiendomme.<br />
57
laastens ... Dr. Nico van der Merwe<br />
<strong>Die</strong> kerk van die brandende<br />
lampies<br />
In ons tyd is daar nie ’n gebrek aan lig nie. <strong>Die</strong> son en die maan kan maar<br />
sak, maar <strong>in</strong> stede en dorpe flits die een lig na die ander aan. Straatligte.<br />
Kamerligte. Kantoorligte. Sportterre<strong>in</strong>ligte. Advertensieligte. Soekligte.<br />
Flitsligte. Kersligte ... So erg is die ligbesoedel<strong>in</strong>g <strong>in</strong> ons stede en dorpe<br />
dat astronome haas nie die sterre onder dié omstandighede kan ondersoek<br />
nie. Hulle moet uitwyk na ruimtes ver van die ligbelaaide stede en dorpe.<br />
In ’n plekkie soos Bettysbaai <strong>in</strong> die Overberg is daar ’n verbod op enige<br />
straatligte en ook buiteligte by privaat won<strong>in</strong>gs, sodat astronome van ’n<br />
sekere universiteit <strong>in</strong> die omgew<strong>in</strong>g hulle werk kan doen. Daar is dus naas<br />
lugbesoedel<strong>in</strong>g ook ligbesoedel<strong>in</strong>g.<br />
<strong>Die</strong> enigste keer wat ons moderne mense onder die besef kom van die<br />
betekenis van lig <strong>in</strong> ons lewe, is wanneer daar ’n kragonderbrek<strong>in</strong>g is.<br />
D<strong>in</strong>k net aan die naarstiglike gesoek na ’n flitslig of ’n kerslig of ’n vuurhoutjie<br />
as die kragonderbrek<strong>in</strong>g sonder waarskuw<strong>in</strong>g vroegaand plaasv<strong>in</strong>d.<br />
Jy is letterlik pimpel en pers gestamp <strong>in</strong> jou soektog deur die donker huis<br />
na ’n flitslig of die dosie met vuurhoutjies.<br />
In die Bybel word lig as ’n metafoor gebruik om die plek en roep<strong>in</strong>g van die<br />
gelowige <strong>in</strong> die wêreld aan te toon. Teenoor die grusame duisternis van<br />
die Satansryk het elke gelowige die opdrag om ’n lig vir die wêreld te wees.<br />
Christus sê mos vir die Christene: “Julle is die lig vir die wêreld” (Matt<br />
5:14). Christus sê ook: “Ek is die lig vir die wêreld. Wie My volg, sal nooit <strong>in</strong><br />
die duisternis lewe nie, maar sal die lig hê wat lewe gee” (Joh 8:12). <strong>Die</strong><br />
gelowiges moet die lig volg en self lig wees. Iets daarvan hoor ons <strong>in</strong> die<br />
lewe van ’n gemeentetjie uit die sestiende eeu.<br />
Iewers <strong>in</strong> Frankryk staan daar ’n kle<strong>in</strong> kerkgeboutjie waarna die dorpsbewoners<br />
op Sondae gekom het om die eredienste by te woon. In die gemeente<br />
was dit die gebruik dat elkeen wat Sondagaande die erediens bywoon, ’n<br />
ouderwetse brandende olielampie moet saambr<strong>in</strong>g. <strong>Die</strong> gebruik het <strong>in</strong> 1550<br />
<strong>in</strong> die gemeente ontstaan. Elke lidmaat moet ’n brandende olielampie<br />
saambr<strong>in</strong>g as hulle die aanderediens bywoon, want daar was nie op ’n<br />
ander manier lig <strong>in</strong> die kerkgeboutjie nie. <strong>Die</strong> olielampies was <strong>in</strong> werklikheid<br />
die eiendom van die kerk. <strong>Die</strong> gebruik het bestaan dat elkeen wat <strong>in</strong> hierdie<br />
gemeente belydenis van geloof aflê, so ’n lampie kry om te gebruik vir die<br />
res van sy lewe tot met die lidmaat se afsterwe. Dit was ’n vasstaande reël<br />
dat die lidmate na die aanddiens kom met brandende olielampies sodat<br />
daar genoeg lig kan wees vir die erediens.<br />
Vir bykans 450 jaar gaan die olielampies van hand tot hand, van die een<br />
lidmaat tot die ander. As hulle die eredienste bywoon, word die brandende<br />
lampies op die breë rugleun<strong>in</strong>g van die banke neergesit. Elke lampie verskaf<br />
nie juis lig vir ’n groot area nie. Elkeen se lampie verlig egter die area om<br />
die plek waar die lidmaat sit. Maar as elkeen <strong>in</strong> die kerkgebou ’n brandende<br />
lampie het, verskaf al die lampies saam genoeg lig om die erediens suksesvol<br />
te laat verloop <strong>in</strong> ’n goedverligte gebou. <strong>Die</strong> gemeentelede kom<br />
getrou na die eredienste toe, omdat hulle weet dat dit al hoe donkerder<br />
word <strong>in</strong> die kerkgebou as die lidmate nie die eredienste bywoon nie. Elkeen<br />
wat tuisbly, is die oorsaak dat daar ’n lampie m<strong>in</strong>der is wat skyn, met die<br />
gevolg dat die kerkgebou b<strong>in</strong>ne donkerder is. As baie lidmate die erediens<br />
bywoon, is die kerkgebou helder verlig. Maar as daar m<strong>in</strong> lidmate die<br />
erediens bywoon, is die kerkgebou<br />
so skemer dat ’n mens haas nie iets<br />
kan sien nie. <strong>Die</strong> afwesigheid van<br />
elke lidmaat wat tuisbly, word gevoel<br />
en gesien. Elke tuisblyer het<br />
ook geweet dat hy die oorsaak is dat<br />
die gemeente <strong>in</strong> skemerte God <strong>in</strong><br />
die erediens moet ontmoet.<br />
Toe ek van hierdie gebeurtenis lees,<br />
kry die opdrag van Jesus Christus<br />
dat die gelowige ’n lig is wat <strong>in</strong> die<br />
wêreld skyn, vir my nuwe betekenis.<br />
Ja, elkeen wat <strong>in</strong> God glo, ontvang<br />
van Hom ’n “lampie”. Dit is elke gelowige<br />
se roep<strong>in</strong>g om die lig van die<br />
“lampie” wat Hy van God ontvang<br />
het, te laat skyn <strong>in</strong> die donker wêreld<br />
van sonde en slegte d<strong>in</strong>ge (Ef 5:8).<br />
Dit is God se wil dat die gelowiges<br />
sal optree as “ligdraers <strong>in</strong> die wêreld<br />
deur die woord van die lewe uit te<br />
dra” (Fil 2:15).<br />
Dit is jou plig om hierdie lampie wat<br />
jy van God ontvang het, brandende<br />
te hou. Telkens as jy uit die Bybel<br />
lees, Bybelstudie doen of die verkondig<strong>in</strong>g<br />
van die Woord <strong>in</strong> die erediens<br />
hoor, word die lig <strong>in</strong> jou “lampie”<br />
gevoed. As ’n Christen mag jy<br />
jou nie van die wêreld onttrek nie,<br />
want dan word die lig van jou “lampie”<br />
gemis. Jy moet dit voortdurend<br />
<strong>in</strong> jou hand dra sodat die lig rondom<br />
jou <strong>in</strong> die wêreld kan skyn. Hoe<br />
meer gelowiges op aarde hulle “liggies<br />
van God” laat skyn, hoe helderder<br />
sal dit wees. Daar skyn geestelik<br />
geen lig <strong>in</strong> die wêreld as net die lig<br />
wat uitstraal uit die lewe van God<br />
se k<strong>in</strong>ders nie.<br />
In die kerk en <strong>in</strong> die wêreld word dit<br />
al hoe donkerder hoe meer gelowiges<br />
hulle “liggies” neersit en hulle<br />
lampies tuis laat bly. Oppas ook vir<br />
die “kragonderbrek<strong>in</strong>g” <strong>in</strong> jou b<strong>in</strong>neste<br />
as jy liewer die d<strong>in</strong>ge van die<br />
kon<strong>in</strong>kryk van Satan soek as die Kon<strong>in</strong>kryk<br />
van God. Wat is jou aandeel<br />
aan die lig vir die wêreld? •<br />
58 2006<br />
junie