klik hier - Landelijke Media
klik hier - Landelijke Media
klik hier - Landelijke Media
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
hen is<br />
nog altijd<br />
bekend.<br />
Zoals de<br />
inmid-<br />
dels38- jarige<br />
Reinout<br />
’Arnie’ Oerlemans, tegen-<br />
woordig producent en sinds<br />
kort ook regisseur. De 43-jari-<br />
ge Antonie Kamerling staat<br />
momenteel vooral in musicals.<br />
Maar ook hun vrouwelijke col-<br />
lega’s Katja Schuurman, An-<br />
gela Schijf, Georgina Verbaan<br />
als Frits van Houten<br />
konden zien. Vooral<br />
in de beginjaren was<br />
het effect van de<br />
soap op mijn privéle-<br />
ven echt absurd. Als<br />
ik bij de slager bin-<br />
nenkwam, viel het<br />
helemaal stil. Dat is<br />
echt op het persoon-<br />
lijke vlak.”<br />
„In het algemeen<br />
is soap prima, ook al<br />
werd het door een<br />
journalist ooit ’kauwgum voor<br />
de ogen’ genoemd. Alléén<br />
soap op tv zou niet goed zijn,<br />
maar het past prima binnen<br />
het aanbod. Jammer genoeg<br />
wordt het begrip soap nog al-<br />
tijd verguisd, laten we daar<br />
eerlijk in zijn. Terwijl<br />
het een compleet nieuw<br />
genre acteurs heeft ge-<br />
genereerd.”<br />
Jette van der Meij<br />
(55) speelt al vanaf het<br />
eerste uur Laura Al-<br />
berts.<br />
„Deze soap heeft<br />
mijn hele leven veran-<br />
derd, dat begrijp je na-<br />
tuurlijk wel. Ik vond het<br />
vanaf dag één leuk om<br />
mee te doen, terwijl we<br />
toen nog niet wisten<br />
dat het echt een hit zou<br />
worden. Er werd bij de<br />
auditie gevraagd of ik<br />
wel zin had in keihard<br />
werken. Natuurlijk! En<br />
de rol van Laura is ge-<br />
weldig. Het gáát ergens<br />
over. Als ze me voor<br />
nog eens negentien jaar<br />
vragen zeg ik ’ja’. Het<br />
lijkt me hartstikke leuk<br />
om op mijn tachtigste af<br />
en toe voorbij te schui-<br />
felen.”<br />
Bartho Braat (59) speelt al<br />
sinds 1991 Jef Alberts.<br />
omdat we maar met ons vieren staan<br />
valt elk klein foutje op.”<br />
Jamai valt bij: „We hebben een<br />
moeilijke start gemaakt bij het repe-<br />
teren. Eerst<br />
was ik ziek en<br />
daarna<br />
Chantal.<br />
Maar nu<br />
gaat het als<br />
een trein. Dat moet ook, we gaan<br />
over minder dan drie weken in<br />
première.”<br />
Jamai wordt gesteund door ou-<br />
de rot in het vak Stanley: „Het is<br />
een verademing dat we nu echt<br />
onszelf mogen spelen. Ik ben op-<br />
gegroeid met Disneyfilms en<br />
diezelfde rolprenten gaan straks<br />
bij James in de dvd-speler. Het<br />
is van alle tijden.”<br />
Casey beaamt: „Ik ben een<br />
fan van Mickey. Ik ben al-<br />
le Disneyparken in<br />
de wereld al<br />
afge-<br />
weest.”<br />
Chantal Janzen (30) wil nog even wachten met een tweede kind. De zwangerschappen van<br />
Wendy van Dijk en Tooske Ragas hebben haar nog niet geïnspireerd. „Oef, nee even niet”,<br />
zei ze gisteren bij de presentatie van de nieuwe Musical Sing-a-Long, die ze met Jamai, Stan-<br />
ley Burleson en Casey Francisco gaat doen.<br />
vrijdag 2 oktober 2009 T17<br />
DE TELEGRAAF<br />
Smaken verschillen. Je ene kind is fan van<br />
witte chocolade en de ander houdt van melkchocolade.<br />
Daarom is er nu het nieuwe DuoPak van Fred & Ed; met de twee<br />
verschillende smaken krijgen ze allebei hun zin! Je kids kunnen met de<br />
twee kleuren van die saaie boterham zo een hele stoere boterham maken.<br />
Sla snel deze pagina om en ontdek wat er nog meer speciaal is aan het DuoPak...<br />
Het<br />
eerste pak<br />
hagelslag met<br />
twee openingen.<br />
door Wilma Nanninga<br />
www.prive.nl<br />
Chantal<br />
Duitsland<br />
valt voor<br />
Yolanthe<br />
Yolanthe Cabau van Kasbergen is in<br />
de armen gesloten door Duitsland. De<br />
24-jarige actrice-presentatrice prijkt in<br />
de galerij van ’sexy voetbalvrouwen’.<br />
En dat terwijl haar geliefde Wesley<br />
Sneijder voetbalt in Milaan…<br />
Bild sloot eerder ’onze’ Sylvie van<br />
der Vaart in de armen. Op de website<br />
van de krant is een diashow van<br />
Yolanthe te zien, o.a. in lingerie, afge-<br />
wisseld met beeld van Wesley en<br />
Yolanthe die zoent met Jennifer Hof-<br />
fman (voor het programma Crazy 88).<br />
Mocht Wesley ooit in Duitsland gaan<br />
voetballen, dan is de rode loper voor<br />
zijn vriendin alvast uitgerold.<br />
Dankzij relatie met Wesley Sneijder…<br />
Z<br />
e schelen<br />
één jaar,<br />
maar wie<br />
RTL zegt, zegt bij-<br />
na automatisch<br />
ook Goede tijden,<br />
Slechte tijden.<br />
Vandaag viert de<br />
commerciële om-<br />
roep zijn twintig-<br />
jarig bestaan, en<br />
nog altijd kijken<br />
dagelijks zo’n 1,1<br />
miljoen mensen<br />
naar paradepaard-<br />
je GTST. Jette van<br />
der Meij, soapac-<br />
trice van het eer-<br />
ste uur: „Als ze<br />
me voor nog eens<br />
negentien jaar<br />
vragen zeg ik<br />
’ja’.”<br />
Z<br />
e schelen<br />
één jaar,<br />
maar wie<br />
RTL zegt, zegt bij-<br />
na automatisch<br />
ook Goede tijden,<br />
Slechte tijden.<br />
Vandaag viert de<br />
commerciële om-<br />
roep zijn twintig-<br />
jarig bestaan, en<br />
nog altijd kijken<br />
dagelijks zo’n 1,1<br />
miljoen mensen<br />
naar paradepaard-<br />
je GTST. Jette van<br />
der Meij, soapac-<br />
trice van het eer-<br />
ste uur: „Als ze<br />
me voor nog eens<br />
negentien jaar<br />
vragen zeg ik<br />
’ja’.”<br />
Ook Inge Ipenburg viel, als Marti-<br />
ne Hafkamp, jarenlang elke avond<br />
klokslag acht uur de Nederlandse<br />
huiskamers binnen. „Opeens was<br />
ik publiek bezit, dat was een vreem-<br />
de gewaarwording. Mensen die<br />
mijn aandacht opeisten, dat was<br />
wel even wennen.” Lachend: „Als<br />
ik een avondje uitging hadden<br />
vooral mannen moeite met ’nee’,<br />
als ik gewoon geen zin had in een<br />
praatje.”<br />
Zeker in de beginperiode<br />
was er veel kritiek op de soap.<br />
Die zou van slechte kwaliteit<br />
zijn. Bovendien vonden velen<br />
dat de acteurs niet konden ac-<br />
teren. Inge: „Het vervelende<br />
in Nederland is dat mensen<br />
smaak en kwaliteit verwarren.<br />
Iemand die soap niet leuk<br />
vindt, kijkt er niet naar, maar<br />
roept wel ’het is slecht!’ Maar<br />
dat is een waardeoordeel.”<br />
Veel acteurs waren nog zo<br />
groen als gras toen ze, sommi-<br />
gen nog piepjong, de soap bin-<br />
nenstuiterden. Een aantal van<br />
en Victoria Koblenko groei-<br />
den door GTST uit tot televi-<br />
siepersoonlijkheid.<br />
Er verdwenen ook soapies<br />
uit zicht. Aukje<br />
’Charlie’ van Ginne-<br />
ken bijvoorbeeld<br />
dacht na haar besluit<br />
de populaire soap te<br />
verlaten een carrière<br />
vóór zich te hebben.<br />
In werkelijkheid<br />
bleek dat andersom.<br />
„Ik ben helemaal<br />
klaar met Goede tij-<br />
den, en gereed voor<br />
het echte werk”, ver-<br />
telde ze in 2003 ambi-<br />
tieus. Maar dat bleek<br />
iets té optimistisch<br />
gesteld. Want na één<br />
blootsessie alleen én<br />
een bijna-blootsessie<br />
met haar zus, Idols-<br />
Marieke, met wie ze<br />
ook nog een singeltje uit-<br />
bracht, kreeg ze twee kinde-<br />
ren en verdween uit beeld.<br />
Van Ingeborg Wieten (Suzan-<br />
ne Balk), Joost Buitenweg<br />
(Rien Hoogendoorn) en Lotte<br />
van Dam (één van de drie Dian<br />
Alberts) vernamen we even-<br />
min veel meer.<br />
Gekluisterd<br />
Na negentien jaar zitten er<br />
dagelijks nog altijd zo’n 1,1<br />
miljoen kijkers aan de buis ge-<br />
kluisterd. Sommigen zijn zó<br />
betrokken bij de avonturen<br />
van de bewoners uit het fictie-<br />
ve Meerdijk, dat het overlij-<br />
den van een acteur er<br />
inhakt als een bom.<br />
Tot nu toe waren dat<br />
er vier: Cor ’Pipo’<br />
Witschge, die als eer-<br />
ste de rol vertolkte<br />
van oom Govert,<br />
overleed in 1991 aan<br />
een hartaanval en<br />
werd opgevolgd door<br />
Wik Jongsma, die op<br />
zijn beurt in novem-<br />
ber 2008 aan kanker<br />
overleed. Aan die-<br />
zelfde ziekte waren<br />
toen ook al Guusje ’Roos’ Ne-<br />
derhorst in januari 2004 en<br />
Frédérique ’Annette’ Huydts,<br />
in april 2006, overleden.<br />
Casper van Bohe-<br />
men (44) speelde van<br />
1991 tot 1995 Frits<br />
van Houten, en<br />
kwam in 2005 nog<br />
een keer terug als<br />
Frits’ broer.<br />
„GTST heeft mij<br />
veel goeds opgele-<br />
verd, maar ik ben er<br />
ook dingen door mis-<br />
gelopen, doordat ze<br />
me alleen nog maar<br />
„Voor een acteur is<br />
niets leuker dan dage-<br />
lijks spleen. Goede tij-<br />
den, slechte tijden heeft<br />
mij deze basis gegeven.<br />
Dankzij deze soap kan<br />
ik daarnaast ook nog<br />
eens andere dingen in<br />
het theater doen. Dus<br />
ja, de komst van RTL<br />
heeft voor mij veel be-<br />
tekend. Ik zie collega-<br />
acteurs worstelen met<br />
een moeizaam bestaan,<br />
met een contractje <strong>hier</strong>,<br />
en een contractje daar.<br />
Vooral de laatste jaren<br />
is het erg gezellig. Wat<br />
mij betreft, ga ik dus<br />
ook gewoon door.”<br />
Inge Ipenburg (52)<br />
speelde Martine Haf-<br />
kamp de eerste vier<br />
jaar, en kwam nog eens<br />
terug in de periode<br />
2003-2005.<br />
„Door GTST is er meer<br />
betaalbaar drama op de<br />
Nederlandse televisie<br />
gekomen. En daardoor ook<br />
meer werk.”<br />
M.m.v. Mariët Oosterwijk en Ronneke van der Genugten<br />
Sappige soap-<br />
avonturen<br />
Al bijna twee<br />
decennia<br />
■ Vrienden<br />
Arni (Reinout<br />
Oerlemans) en<br />
Peter (Antonie<br />
Kamerling).<br />
■ Kim Verduyn<br />
(Angela Schijf).<br />
■ Jessica Harmsen (Katja<br />
Schuurman) beleefde sei-<br />
zoenenlang hete uurtjes met<br />
haar grote liefde Julian (Cas<br />
Jansen).<br />
■ Laura Selmhorst (Jette van<br />
der Meij) en Robert Alberts<br />
(Wilbert Gieske) gaven elkaar<br />
twee keer het jawoord.<br />
■ Roos (Guusje Nederhorst)<br />
was een populair meisje in<br />
Meerdijk. Arnie is haar grote<br />
liefde.<br />
■ Frédérique ’An-<br />
nette’ Huydts<br />
overleed net als<br />
haar ’GTST’-colle-<br />
ga’s Wik Jongsma<br />
en Guusje Neder-<br />
horst aan kanker.<br />
■ Jarenlang een vertrouwd ta-<br />
fereel: oom Govert (Wik Jongs-<br />
ma) met zijn nichtje Hedwig<br />
(Georgina Verbaan).<br />
FOTO’S: TON KASTERMANS,<br />
KIPPA, NICK VAN ORMONDT,<br />
ANKO STOFFELS<br />
■ Martine Hafkamp (Inge<br />
Ipenburg) en Frits van Houten<br />
(Casper van Bohemen) kregen<br />
samen dochter Sjors (Inge<br />
Schrama).<br />
■ Jef Alberts (Bartho Braat) en<br />
Barbara Fischer (Charlotte Be-<br />
sijn) ontmoetten elkaar in de<br />
gevangenis. Ze trouwen én<br />
scheiden.<br />
■ Ingeborg<br />
’Suzanne’<br />
Wieten en<br />
Aukje ’Char-<br />
lie’ van Gin-<br />
neken (foto<br />
onder) zijn<br />
uit beeld ver-<br />
dwenen.<br />
Mooie herinneringen aan ’GTST’<br />
„Marco en ik vinden het heerlijk om nu even<br />
gewoon met James bezig te zijn. En we hebben<br />
tijd. Bovendien, Tooske en Wendy zijn presen-<br />
tatrice. Dan kun je een buikje veel langer com-<br />
bineren met je werk.<br />
Ik zat in Tarzan toen ik<br />
zwanger was en moest<br />
echt eerder ophouden<br />
omdat het lichamelijk<br />
niet meer ging. Dat<br />
kan nu even niet.”<br />
Lacht: „Bovendien is James ook eigenlijk<br />
geen enig kind. Marco heeft nog drie kinderen<br />
uit zijn eerdere relatie.”<br />
Over de Disney Sing-a-Long zegt ze: „Het is<br />
moeilijk om serieus te blijven. Je wordt er zo<br />
vrolijk van en we hebben allemaal onze eigen-<br />
wijze inbreng. Tegelijkertijd is het oppassen,<br />
„Het is moeilijk om<br />
serieus te blijven””<br />
■ Chantal<br />
Janzens zoon-<br />
tje James is<br />
geen enig<br />
kind, Marco<br />
heeft drie kin-<br />
deren uit een<br />
eerdere rela-<br />
tie.<br />
FOTO:<br />
THIJS ROOIMANS<br />
wil wachten met baby<br />
■ Yolan-<br />
the Cabau<br />
van Kas-<br />
bergen is<br />
übervoet-<br />
balvrouw.<br />
FOTO:<br />
GLENN<br />
WASSEN-<br />
BERGH<br />
zaterdag 19 september 2009 TA1<br />
■ REISKRANT:<br />
KEES<br />
VERKADE!<br />
daar gevierd,<br />
<strong>hier</strong> miskend!<br />
KEES<br />
VERKADE!<br />
daar gevierd,<br />
<strong>hier</strong> miskend!<br />
pagina TA3<br />
’SPOKEN<br />
BESTAAN<br />
ECHT!’<br />
Alles elektrisch<br />
in ’Frankfurt’<br />
Lekker blèren met The Beatles<br />
Coolste opa- en omaverkiezing<br />
■ DIGITAAL:<br />
pagina TA4<br />
pagina TA5<br />
pagina TA8<br />
pagina TA13<br />
EXECUTIE<br />
EXECUTIE<br />
FRITS BAARS GETUIGT NA 65 JAAR OVER WREDE MOORD OP AUSTRALISCHE FLIGHTSERGEANT<br />
OOSTERBEEK, zaterdag<br />
Aandoenlijk tafereel op de erebegraafplaats van<br />
Oosterbeek, laatste rustplaats voor 1700 geallieerde<br />
militairen. Frits en Lenie Baars, zij 89 en hij 85 jaar<br />
oud, schuifelen langs de eindeloze rijen witte krui-<br />
sen, elkaar ondersteunend, tot ze zijn aanbeland bij<br />
het graf van Bruce Williams.<br />
ET IS HET<br />
weekeinde<br />
van ’65 jaar na<br />
Operatie Market Gar-<br />
den’. Vandaag her-<br />
denkt de Poolse pre-<br />
mier Donald Tusk sa-<br />
men met minister-pre-<br />
sident Balkenende in<br />
Driel; hun gedachten<br />
gaan vooral uit naar<br />
de inzet van generaal-<br />
majoor Sosabowski<br />
en diens heldhaftige<br />
parachutisten. Mor-<br />
gen is koningin Bea-<br />
trix in Nijmegen, mi-<br />
nister Van Middel-<br />
koop (Defensie) be-<br />
zoekt met zijn Britse<br />
collega de erebegraaf-<br />
plaats van Ooster-<br />
beek. Een doodge-<br />
woon Nederlands<br />
echtpaar, toen oogge-<br />
tuige van een onbe-<br />
kend gebleven drama,<br />
kijkt de komende da-<br />
gen ook terug.<br />
Vandaag officiële<br />
herdenking Operatie<br />
Market Garden<br />
Deze in Australië geboren<br />
flightsergeant vloog op 25 sep-<br />
tember 1944, toen de Slag om<br />
Arnhem op zijn einde liep, een<br />
bombardementsvlucht naar<br />
Schaarsbergen. Het doelwit<br />
van de RAF-formatie was<br />
Duitse luchtdoelartillerie. Na-<br />
dat de tweemotorige Mitchells<br />
hun bommen hadden gedropt,<br />
werden ze aangevallen door<br />
zwermen Luftwaffe-jagers.<br />
Het toestel van Williams viel<br />
ten prooi aan een Focke-Wulf<br />
Fw190 en de vlieger moest<br />
springen.<br />
„We zagen hem aan zijn pa-<br />
rachute naar beneden zweven,<br />
hij hing schuin boven de Rijn-<br />
brug, het was even na zes uur<br />
in de vroege avond”, herinnert<br />
Frits Baars zich nog goed. „Le-<br />
nie en ik woonden die oorlogs-<br />
dagen in het huis van haar ou-<br />
ders aan de Veer-<br />
polderstraat 46.<br />
Plotseling hoor-<br />
den we schoten,<br />
gelost door een<br />
Duitse soldaat. Hij<br />
vuurde op de vlie-<br />
ger die naar de<br />
aarde zeilde! Een<br />
pure oorlogsmis-<br />
daad.”<br />
Williams (21)<br />
werd dodelijk ge-<br />
troffen door de<br />
nazikogels, zijn<br />
Mitchell sloeg te pletter tegen<br />
de Rijndijk. Frits Baars, twin-<br />
tig jaren jong nog, bleef van-<br />
wege het oorlogsgeweld in<br />
huis. Maar toen het lijk van de<br />
geallieerde vlieger na drie da-<br />
gen nog steeds op straat lag, be-<br />
sloot hij een eenvoudig veld-<br />
graf voor hem te delven. „Ik<br />
kon het niet langer aanzien, zo<br />
respectloos en zo triest.”<br />
Gaskamers<br />
Lenie, terwijl ze aangedaan<br />
de tekst leest op de grafsteen<br />
van Bruce Williams: „De nacht<br />
na 25 september trokken de<br />
Britten zich terug over de Rijn,<br />
de slag was verloren. De dood<br />
van die jonge piloot zal ik nooit<br />
vergeten. Ik ben van Joodse<br />
komaf, louter en alleen omdat<br />
mijn moeder met een christe-<br />
lijke man huwde, overleefden<br />
zij en ik de Tweede Wereld-<br />
oorlog. Maar 34 familieleden<br />
kwamen om in de gaskamers<br />
van Auschwitz. Aan hen en<br />
aan die jonge vlieger denk ik<br />
nog vaak terug. Ze schoten<br />
hem dood in de lucht, zo<br />
kwetsbaar als hij daar aan zijn<br />
parachute bungelde, volslagen<br />
kansloos. Afschuwelijk. Ik<br />
hoop dat die Duitser zijn straf<br />
voor deze weerzinwekkende<br />
daad niet heeft ontlopen.”<br />
Uiteindelijk kreeg Bruce<br />
Williams een plek op de erebe-<br />
graafplaats van Oosterbeek.<br />
Voor Lenie en Frits Baars was<br />
het deze week de eerste keer<br />
dat zij weer heel dicht bij ’hun’<br />
bevrijder waren, 65 jaar nadat<br />
ze ooggetuigen waren van zijn<br />
dood. „Dat is toch heel emotio-<br />
neel”, zegt Frits Baars zacht-<br />
jes. Zijn vrouw streelt over de<br />
steen van de vlieger en mom-<br />
pelt: „Rust zacht, jongen, rust<br />
zacht.”<br />
Het drama rond het bom-<br />
bardement op Duitse luchtaf-<br />
weer bij Schaarsbergen bleef<br />
lang onbelicht. Net als de rol<br />
die Nederlandse<br />
vliegers toen speel-<br />
den. Want naast de<br />
Mitchells van het<br />
98e squadron<br />
waartoe ook Willi-<br />
ams behoorde, vlo-<br />
genbommenwer- pers van Dutch 320<br />
squadron die dag<br />
hun missie. De<br />
twee eenheden wa-<br />
ren ’zuster squa-<br />
drons’, beide beho-<br />
rend tot de 139e<br />
wing van de 2nd Tactical Air<br />
Force bij de RAF. De Neder-<br />
landers hadden hun basis in<br />
Dunsfold, de Australiërs,<br />
Nieuw-Zeelanders en Britten<br />
in Norfolk. Twee Mitchells<br />
van het 98e werden die dag<br />
door de Luftwaffe neergescho-<br />
ten.<br />
Everard Bakker uit Eemnes<br />
doet sinds 2001 onderzoek naar<br />
320 squadron (www.li-<br />
tho320.veteranen.nl). De de-<br />
fensiemedewerker bracht de-<br />
ze krant eerder al in contact<br />
met Bertus Beukhof, die als<br />
boordschutter diende bij ’320’.<br />
Beukhof overleed enkele<br />
maanden geleden, voor zover<br />
bekend zijn nu nog twaalf<br />
voormalige vliegers van het<br />
Nederlandse RAF-squadron<br />
in leven. Eén van hen, telegra-<br />
fist Edward Hoenson, krijgt<br />
vandaag in Schaarsbergen uit<br />
handen van een oud-comman-<br />
dant van het squadron, schout-<br />
bij-nacht E. Kopp, opnieuw<br />
het vliegerskruis uitgereikt.<br />
Dat werd hem door koningin<br />
Wilhelmina al eens in 1944 toe-<br />
gekend, maar de in 1952 naar<br />
de Verenigde Staten geëmi-<br />
greerde Hoenson (87) verloor<br />
de dapperheidsonderschei-<br />
ding vele jaren geleden.<br />
Bakker: „Ik werk aan een<br />
manuscript over een groep<br />
van vijftien mariniers die als<br />
airgunners heben gediend bij<br />
320 squadron en stuitte op tal<br />
van verhalen. Hoenson maak-<br />
te maar liefst 89 oorlogsvluch-<br />
ten en bombardeerde op 25<br />
september 1944, net als Bruce<br />
Williams, die Duitse artillerie-<br />
stellingen bij Schaarsbergen.<br />
Maar hij overleefde de missie<br />
en keerde met zijn Mitchell te-<br />
rug naar Engeland, daar waar<br />
het 98e twee toestellen ver-<br />
loor. Overigens vielen die dag<br />
ook escorterende Spitfires en<br />
Mustangs van de Royal Air<br />
Force ten prooi aan Luftwaffe-<br />
jagers. Het was een etmaal met<br />
zware geallieerde verliezen.<br />
Dat de Nederlanders tijdens<br />
Operatie Market Garden hun<br />
missies vlogen, was tot nog toe<br />
onbekend.”<br />
320 squadron geldt in de mi-<br />
litaire luchtvaartgeschiedenis<br />
als een beroemd en uiterst suc-<br />
cesvol eskader. Tijdens de oor-<br />
log dienden er 500 beman-<br />
ningsleden; 156 van hen sneu-<br />
velden, 58 gelden nog steeds<br />
als ’missed in action’, maar<br />
liefst vier vliegers kregen de<br />
militaire Willems-Orde, 162<br />
maal werd het vliegerskruis<br />
uitgereikt. Meestal uit handen<br />
van koningin Wilhelmina of<br />
prins Bernhard.<br />
Everard Bakker toont een<br />
oude zwart-witfoto waarop te<br />
zien is hoe de Amerikaanse op-<br />
perbevelhebber generaal Ei-<br />
senhower de Ne-<br />
derlandse vliegers<br />
op hun basis in<br />
Dunsfold toe-<br />
spreekt. Op een<br />
andere plaat zit de<br />
vierkoppige be-<br />
manning voor hun<br />
bommenwerper<br />
te wachten tot ze<br />
de motoren mo-<br />
gen starten, voor<br />
wéér een gevaar-<br />
lijke aanval op de Duitsers.<br />
„Het squadron nam in 1944<br />
deel aan D-day en verloor al-<br />
leen al in die junimaand 25 be-<br />
manningsleden”, weet Bak-<br />
ker. „Tijdens de Slag om Arn-<br />
hem vlogen de Nederlanders<br />
tweemaal, beide keren samen<br />
met het 98e squadron. Dat<br />
raakte tijdens ’het vergeten<br />
bombardement’ dus twee Mit-<br />
chells kwijt, één crashte op de<br />
Rijndijk, zo’n 900 meter van de<br />
brug. Het toestel van Williams.<br />
Een tweede vliegtuig werd bo-<br />
ven Nijmegen neergeschoten.<br />
Beide locaties waren tot op he-<br />
den volstrekt onbekend. Het<br />
zou mooi zijn als daar een pla-<br />
quette of informatiebord<br />
komt.”<br />
Ook Frits en Lenie Baars ho-<br />
pen daarop. Want zij zagen<br />
’hun’ Australische<br />
onderofficier sprin-<br />
gen en sterven, stuk-<br />
je uit de puzzel Ope-<br />
ratie Market Gar-<br />
den; de jammerlijk<br />
mislukte poging om<br />
de grote rivieren<br />
over te steken, Ne-<br />
derland te bevrijden<br />
en Hitler-Duitsland<br />
de nekslag te geven.<br />
Frits, tegen zijn<br />
vrouw, wijzend naar de tekst<br />
bij de ingang van het ereveld,<br />
’Their Name Liveth For Ever-<br />
more’: „Wat liggen <strong>hier</strong> veel<br />
jongens, veel te veel...”<br />
Lenie, nog steeds bij het graf<br />
van Bruce Williams: „Hij werd<br />
amper volwassen en dat alle-<br />
maal voor onze vrijheid. Wij<br />
werden na de Slag om Arnhem<br />
geëvacueerd en kwamen via<br />
Doorn in Drenthe terecht,<br />
waar we in mei 1945 de bevrij-<br />
ding mochten vieren. Én we<br />
kregen twaalf kinderen, 36<br />
kleinkinderen, twaalf achter-<br />
kleinkinderen... Ik geloof dat<br />
Patrick, één van onze klein-<br />
zoons, nu 21 jaar is. Precies zo<br />
oud als Bruce, toen die Duitser<br />
hem op gruwelijke wijze dood-<br />
schoot, een ordinaire moord.<br />
Ik voel nu nog de pijn.”<br />
Everard Bakker, de man die<br />
de historie van 320 Dutch<br />
squadron onderzoekt en be-<br />
schrijft: „Ik geloof niet dat<br />
zijn familie in Australië weet<br />
hoe Williams uiteindelijk op<br />
die nazomerdag van septem-<br />
ber 1944 aan zijn einde kwam.<br />
Ik betwijfel zelfs of ze ooit ge-<br />
legenheid hadden de lange<br />
reis naar Oosterbeek, naar<br />
zijn graf, te maken. Niet lang<br />
geleden was ik <strong>hier</strong> ook. Op<br />
een grafsteen van een andere<br />
gesneuvelde geallieerde mili-<br />
tair was een briefje geplakt<br />
met in het Engels de tekst ’Je<br />
bent pas vergeten als je naam<br />
niet meer wordt genoemd’.<br />
Bruce Williams is in elk geval<br />
niet vergeten. En als het aan<br />
mij ligt, wordt zijn ultieme of-<br />
fer voor altijd herdacht door<br />
een gedenksteen op de plek<br />
waar hij dood neerkwam.”<br />
„Ik geloof<br />
niet dat zijn<br />
familie weet<br />
hoe hij aan<br />
zijn einde<br />
kwam”<br />
„Wat liggen<br />
<strong>hier</strong> veel<br />
jongens,<br />
veel<br />
te veel...”<br />
door CHARLES SANDERS<br />
■ Frits Baars wijst in de lucht, boven de Rijnbrug<br />
van Arnhem. „Daar zweefde Williams aan zijn para-<br />
chute, nadat de Mitchell was neergehaald.”<br />
FOTO: EVERARD BAKKER<br />
■ Frits en Lenie Baars bij het graf van ’hun’ bevrijder, de Australische<br />
vlieger Bruce Williams. „Door zinloze moord aan zijn einde gekomen...”<br />
FOTO: RIAS IMMINK<br />
■ Naast het<br />
toestel van Wil-<br />
liams vlogen<br />
Mitchells van<br />
Dutch 320<br />
squadron op<br />
bombarde-<br />
mentsmissie<br />
naar Schaars-<br />
bergen. Hier<br />
een Nederland-<br />
se crew vlak<br />
voor een aanval<br />
op Duitse stel-<br />
lingen.<br />
EIGEN FOTO<br />
BOVEN ARNHEM<br />
BOVEN ARNHEM<br />
H<br />
FOTO: CORBIS<br />
FIREFOX<br />
WINT<br />
TERREIN<br />
Snelle en veilige browser vooral<br />
populair onder de kenners<br />
Al zo’n 28 procent van de Europese computergebruikers surft met Mozilla Fire-<br />
fox over het internet. Deze snelle en veilige browser rukt vrijwel overal ter we-<br />
reld op ten koste van Internet Explorer. Dit blijkt uit cijfers van het onderzoeks-<br />
bureau XiTiMonitor. Vergeleken met een jaar geleden is Firefox vijf procent-<br />
punten gestegen. Na jaren van absolute dominantie heeft Microsoft weer serieu-<br />
ze concurrentie. Vooral de meer ervaren internetgebruikers kiezen voor Firefox.<br />
Opvallend is dat het gebruik<br />
van de gratis browser die vaak<br />
als superieur aan Internet Ex-<br />
plorer wordt beschouwd, in<br />
Nederland ver achter-<br />
blijft. Eind vorig jaar<br />
bedroeg het aandeel<br />
van Firefox <strong>hier</strong> 14,7<br />
procent, zelfs iets<br />
minder dan een jaar<br />
geleden. Nederland<br />
is daarmee hekken-<br />
sluiter in Europa. In<br />
Duitsland is deze brow-<br />
ser al in gebruik bij 34,2<br />
procent, terwijl het marktaan-<br />
deel in Finland al 45,4 procent<br />
is.<br />
Over heel Europa gemeten<br />
gebruikt 66,1 procent Internet<br />
Explorer. Opera, een uit Noor-<br />
wegen afkomstige browser,<br />
staat derde met een aandeel<br />
van 3,3 procent. Apple’s Safari<br />
volgt met 2 procent. De rol van<br />
Netscape, vroeger de grote ri-<br />
vaal van Internet Explo-<br />
rer, is uitgespeeld.<br />
Opvallend is dat<br />
veruit de meeste<br />
Firefox-aanhan-<br />
gers de laatste ver-<br />
sie Firefox 2 ge-<br />
bruiken, terwijl In-<br />
ternet Explorer 7 (IE<br />
7) amper de helft van<br />
de bezoeken vertegen-<br />
woordigt die met de Microsoft-<br />
browser worden gedaan. Veel<br />
mensen zitten dus op een oude<br />
versie van Internet Explorer.<br />
De achterban van Firefox laat<br />
zich daarentegen aanzienlijk<br />
sneller overtuigen van de<br />
voordelen die een nieuwe ver-<br />
sie biedt. Overigens volgt over<br />
een paar maanden al weer de<br />
officiële introductie van Fire-<br />
fox versie 3.<br />
Firefox is net als de Wikipe-<br />
dia het resultaat van enthousi-<br />
aste vrijwilligers. De eerste<br />
versie van de browser werd in<br />
november 2004 gepubliceerd.<br />
Sindsdien geldt Firefox als het<br />
beste alternatief voor Internet<br />
Explorer. Twee jaar later volg-<br />
de de tweede versie, waarin<br />
het navigeren met tabbladen<br />
werd verbeterd. Het grootste<br />
voordeel is dat Firefox veel<br />
sneller en gemakkelijker valt<br />
te installeren. Het upgraden<br />
naar IE 7 kost moeite. Bij het<br />
downloaden komt nogal wat te<br />
kijken. Bovendien is Firefox<br />
niet verweven met het bestu-<br />
ringssysteem.<br />
Een ander pluspunt van Fi-<br />
refox is dat deze browser min-<br />
der vatbaar is voor computer-<br />
virussen en spyware, al is het<br />
verschil met de komst van IE 7<br />
beduidend kleiner geworden.<br />
Ook Firefox kent lekken in<br />
zijn beveiliging, zo bleek de af-<br />
gelopen week.<br />
Firefox is met name onder<br />
de fijnproevers zo populair<br />
omdat deze browser sterk<br />
naar eigen voorkeur valt in te<br />
richten. Honderden thema’s,<br />
plug-ins en extensies zijn be-<br />
schikbaar om uiterlijk en<br />
functionaliteit van de browser<br />
helemaal aan je wensen aan te<br />
passen. Zo maakt de gratis ex-<br />
tensie NoScript de browser ex-<br />
tra veilig door de gebruiker de<br />
controle te geven over pro-<br />
grammaatjes (scripts) die au-<br />
tomatisch bepaalde taken uit-<br />
voeren. NoScript zorgt ervoor<br />
dat Java, Flash en andere<br />
plug-ins alleen werken als ver-<br />
trouwde sites van je eigen<br />
keuze in het geding zijn.<br />
■ De iQua-<br />
der wordt<br />
gevoed via<br />
een usb-poort.<br />
���������������������<br />
�������������<br />
�����<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�������������<br />
�����<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�������������<br />
�����<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�������������<br />
�����<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�<br />
�<br />
���<br />
��������<br />
�����������<br />
������<br />
1 GR. THEFT AUTO LIBERTY CITY ST. 3<br />
2 GR. THEFT AUTO VICE CITY STORIES 2<br />
3 RATCHET & CLANK/SIZE MATTERS 1<br />
4 AVANTAR/THE LAST AIRBENDER 6<br />
5 RATATOUILLE --<br />
1 BRAIN TRAINING 1<br />
2 MORE BRAIN TRAINING 2<br />
3 NEW SUPER MARIO BROS 3<br />
4 POKEMON DIAMOND 7<br />
5 L. O. ZELDA/PHANTOM HOURGLASS RE<br />
1 CALL OF DUTY 4/MODERN WARF. 1<br />
2 THE SIMS/CASTAWAY STORIES --<br />
3 WORLD OF WARCR./BATTLECHEST 2<br />
4 SOLDIER OF FORTUNE:PAYBACK 6<br />
5 FOOTBALL MANAGER 2008 4<br />
1 BRAIN TRAINING --<br />
2 MARIO & SONIC OLYMPIC GAMES 2<br />
3 MORE BRAIN TRAINING --<br />
4 BURNOUT/PARADISE 1<br />
5 CALL OF DUTY 4/MODERN WARF. 5<br />
Lord of the Rings<br />
krijgt uitbreiding<br />
Aan de online game Lord of the Rings is het twaalfde<br />
boek toegevoegd. Centraal daarin staat Amarthiel, een<br />
slechte dame die geen middel onbenut laat om haar ver-<br />
loren ring terug te vinden. Haar tegenstanders komen<br />
erachter waar de ring ligt. Het begeerde voorwerp blijkt<br />
te zijn gebroken. De helden weten echter maar de helft<br />
van de ring terug te winnen. Belangrijkste opdracht in<br />
deze episode is een belangrijke medestrijder uit haar<br />
klauwen te redden en de andere helft van de ring buit<br />
te maken.<br />
In het spelsysteem zijn verbeteringen aangebracht die<br />
de game nog realistischer maken. Ook hebben de spe-<br />
lers meer mogelijkheden gekregen hun karakters aan te<br />
passen aan hun smaak. Voor de levels 10 tot en met 20<br />
zijn de mogelijkheden vergroot de game solo te spelen.<br />
Nieuw soort<br />
puzzelgame<br />
Op de traditionele puzzelga-<br />
me is een nieuwe variant ge-<br />
komen. Bij Puzzle Quest:<br />
Challenge of the Warlords<br />
wordt de lat hoger gelegd door<br />
strategie, ’role playing’ en een<br />
verhaallijn toe te voegen. De<br />
game speelt zich af in het War-<br />
lords-universum en daagt de<br />
speler uit om het land Etheria<br />
te redden uit de handen van<br />
de kwaadaardige Lord Ba-<br />
ne. Meer dan bij klassieke<br />
puzzelgames komt het aan<br />
op planning en strategie. Om<br />
je tegenstanders te verslaan<br />
is het nodige denkwerk ver-<br />
eist. De game is geschikt<br />
voor zowel korte als lange<br />
speelsessies. Iedere battle<br />
duurt tussen de 3 en 10 minuten.<br />
Deze puzzelgame valt op drie<br />
manieren te spelen. In single-<br />
player mode vecht je tegen de<br />
computer in ruim 150 quests.<br />
Ook is het mogelijk midden in<br />
de actie te springen en onafge-<br />
broken battles te spelen om je<br />
held te verbeteren zonder<br />
quests te ondernemen. In ’mul-<br />
tiplayer mode’ speel je tegen<br />
vrienden.<br />
Puzzle Quest is behalve voor<br />
de Nintendo DS en PSP sinds<br />
kort ook verkrijgbaar voor de<br />
Wii en PS2.<br />
TE MAGERE VOETBALLERS<br />
door MARCEL<br />
PEEREBOOM VOLLER<br />
Landje veroveren. Daar zijn de Amerikanen goed in. Tenminste, als het<br />
om de sportvariant gaat: het American football. Het stadion joelt, de scheids-<br />
rechter fluit, de helmen knallen tegen elkaar en hop, de scheidsrechter fluit<br />
opnieuw en dan ligt het spel alweer stil. Nee dames en heren, het Amerikaans<br />
voetbal is nog saaier dan het kijken naar gras dat groeit. Een meter vooruit,<br />
een meter achteruit, en dat een hele avond lang. De enige wijze waarop de<br />
sport schrijver dezes kan boeien is als het in spelvorm is gegoten.<br />
��������������������<br />
RE<br />
REVIEW<br />
In NFL Tour (Xbox 360, PS3) kun<br />
je op arcadeachtige wijze het spelle-<br />
tje spelen, maar met te weinig opties<br />
is deze game een stuk magerder dan<br />
bijvoorbeeld Madden NFL of NFL<br />
Street.<br />
De Tour-mode is waar het om<br />
draait in het spel. Je kunt een eigen<br />
speler aanmaken, zijn positie bepa-<br />
len en ervaringspunten geven. Ver-<br />
volgens speel je een laddertoernooi,<br />
waarbij opvalt dat je verschillende<br />
’opdrachten’ moet uitvoeren.<br />
De ene keer kijk je tegen een be-<br />
hoorlijke achterstand aan, de andere<br />
keer moet je met een bepaald aantal<br />
punten winnen. Op zich wel grappig,<br />
ware het niet dat dit dan ook één van<br />
de weinige lichtpuntjes van het spel<br />
is.<br />
Want echte diepgang, zoals ge-<br />
noemde voorganger Madden NFL en<br />
NFL Street, is er nauwelijks.<br />
Naast de Tour-modus kun je een<br />
vriendschappelijke wedstrijd spelen<br />
(maar wie wil dat nou?), of je te bui-<br />
ten gaan aan twee minigames, die<br />
echter zo mini zijn dat je het na één<br />
keer spelen wel hebt gezien. In één<br />
van deze minigames moet je uit han-<br />
den blijven van de ijskasten die je<br />
proberen te tackelen, bij het andere<br />
spelletje dien je te scoren vanaf de 20<br />
yard-lijn. Natuurlijk kun je ook onli-<br />
ne wedstrijden spelen.<br />
De besturing is prima en makkelijk<br />
te leren. Met een beperkt aantal<br />
knoppen kom je een heel eind. Het<br />
gevolg is dan wel dat de moves die<br />
jouw quarterback kan maken om de<br />
bal te spelen, nogal beperkt zijn in<br />
vergelijking met andere footballga-<br />
mes. En degene die de bal ontvangt,<br />
kan alleen op knop B terecht om<br />
eventuele tackles te ontwijken. Meer<br />
gameplays zijn er niet, terwijl de<br />
sport daar juist bol van staat. Net als<br />
de beroemde statistieken overigens,<br />
die je <strong>hier</strong> ook weinig tot niet tegen-<br />
komt. Zelfs de mogelijkheid tot het<br />
scoren van fieldgoals (de bal tussen<br />
de palen trappen) ontbreekt en daar-<br />
mee willen de makers het arcadege-<br />
voel van het spel benadrukken. Maar<br />
om zo’n essentieel onderdeel van de<br />
sport weg te laten, is toch jammer.<br />
Ook qua uiterlijk hinkt het spel<br />
een beetje op twee gedachten. De<br />
fantasievelden zien er kleurrijk ge-<br />
noeg uit, maar de achtergronden zijn<br />
weer altijd hetzelfde. De spelers heb-<br />
ben geen karakter, en na het scoren<br />
van een goal zie je vaak hetzelfde<br />
vreugdedansje. Als ook nog de com-<br />
mentaarstem in oneindige herhaling<br />
vervalt, heb je na een uurtje of wat<br />
toch echt wel genoeg van NFL Tour.<br />
Jammer. Deze footballgame is zo uit-<br />
gekleed en afgeslankt, dat er van de<br />
sport niet echt veel meer overblijft.<br />
■ NFL Tour<br />
doet een po-<br />
ging om<br />
American<br />
football te<br />
versimpe-<br />
len. Dat is té<br />
goed ge-<br />
lukt…<br />
Nikon introdu-<br />
ceert zeven nieu-<br />
wecompactcame- ra’s in de Coolpix-<br />
lijn. In de S-serie,<br />
waar de nadruk<br />
ligt op design,<br />
worden vier mo-<br />
dellengeïntrodu- ceerd.<br />
De nieuwe S600<br />
(E 339) behoort<br />
met een gewicht<br />
van 130 gram tot<br />
de kleinste klein-<br />
beeldcamera’s<br />
met optische vi-<br />
bratiereductie.<br />
Bij deze techniek<br />
wordt het effect<br />
van cameratrillin-<br />
gen verminderd. De S600 heeft<br />
een groothoekzoom (4x zoom)<br />
en een lcd-monitor van 2,7<br />
inch. Nikon claimt ook de<br />
kortste opstarttijd in zijn klas-<br />
se, namelijk 0,7 seconden. De<br />
camera beschikt ook over de<br />
stand Actieve kinderen. Han-<br />
dig als je kinderen wilt fotogra-<br />
feren die geen seconde stil<br />
kunnen zitten.<br />
Met deze camera opent Ni-<br />
kon de aanval op Canons suc-<br />
cesvolle Ixus-serie. De S600 en<br />
de Ixus 80 IS ontlopen elkaar<br />
qua specificaties weinig. Ter-<br />
wijl de nieuwe Nikon 10 mega-<br />
pixels heeft, moet de nieuwe<br />
Canon het met 8 megapixels<br />
doen. De Ixus heeft een op-<br />
starttijd van 0,8 seconde, een<br />
fractie langzamer dus. Maar de<br />
80 IS is iets kleiner en lichter<br />
dan de S600. Bovendien ge-<br />
bruikt Canon een lcd-scherm<br />
van 3 inch.<br />
Beweging<br />
Nieuw in de Ixus-serie is een<br />
techniek die de beweging van<br />
camera en onderwerp bepaalt.<br />
Deze bewegingsdetectie<br />
maakt de kans op onscherpe<br />
beelden kleiner. Rode ogen<br />
worden al tijdens het indruk-<br />
ken van de ontspanknop auto-<br />
matisch gecorrigeerd. Ten<br />
slotte is ook de techniek voor<br />
de gezichtsherkenning verbe-<br />
terd, die ervoor zorgt dat men-<br />
sen op een groepsfoto allemaal<br />
scherp in beeld komen.<br />
Witbalans is een nieuw on-<br />
derdeel van de gezichtsher-<br />
kenning bij Canon. Het komt<br />
erop neer dat huidtinten le-<br />
vensechter worden weergege-<br />
ven. Dus niet meer roze tinten<br />
bij een roze achtergrond of<br />
witte bij een witte achter-<br />
grond.<br />
De Ixus 80 IS die in maart<br />
uitkomt, kost E 279. Dat is E 50<br />
minder dan de Coolpix S600.<br />
Nieuwe techniek<br />
in designcamera<br />
■ De Canon Ixus 80 IS corri-<br />
geert het beeld bij bewegingen<br />
van de camera of het onder-<br />
werp.<br />
Kika &<br />
Bob<br />
Kika &<br />
Bob<br />
De nieuwe Nederlandse<br />
animatieserie Kika & Bob,<br />
waarmee de NPS begin fe-<br />
bruari op televisie is gestart,<br />
vindt een vervolg op inter-<br />
net. Na iedere aflevering<br />
worden de kijkers opgeroe-<br />
pen het katje Tijgertje te ver-<br />
zorgen door games te spelen<br />
via www.kikaenbob.nl.<br />
■ Kika & Bob is een humoris-<br />
tisch kinderprogramma over<br />
het stoere meisje Kika en de<br />
niet zo snuggere brandweer-<br />
man Bob.<br />
Usb-microfoon<br />
voor opnames<br />
De iQuader is ’s werelds eerste usb stereo interfa-<br />
cial microfoon. Dit product van Terratec is bedoeld<br />
voor liveopnames, podcasting, interviews en inter-<br />
nettelefonie. Een analoge limi-<br />
ter gaat digitale vervorming<br />
tegen zonder dat dit ten koste<br />
gaat van de audiokwaliteit. De<br />
iQuader kost E 249. Hij kan ge-<br />
woon worden ingeplugd in<br />
een usb-poort van een Mac.<br />
■ Bij Puzzle Quest, eem puzzelgame met een episch verhaal<br />
over goed en kwaad, kan je je eigen held kiezen, zoals deze<br />
vrouwelijke avatar.<br />
TA20 zaterdag 16 februari 2008<br />
DE TELEGRAAF<br />
■ Amarthiel gaat over lijken om haar verloren ring terug te krijgen.<br />
&<br />
Janneke Boer, ploffi ciat<br />
met de hoofdprijf<br />
van de Kerstpuffel!<br />
De Kerstpuffel van KPN, die op 24 decembrom in deze<br />
kramp stond, was een enommer succef. Wij bedakpan<br />
alle deelnevels voor de spitsvoddige inzeppelins en<br />
felifrituren Janneke Boer uit Roden met de hoofdprijf:<br />
een telefoonstoepdel om makkelkoek mee te<br />
e-mallen en 5 kiklo inktvip, beschokbaar gesteld<br />
door Vistransploft Willep de Vriep.<br />
hooikoorts is, omdat ze<br />
denken dat het de tijd<br />
van het jaar niet is”, al-<br />
dus Martens. „Boven-<br />
dien krijgen mensen die<br />
in deze tijd van het jaar<br />
last hebben van hooi-<br />
koorts reacties van ande-<br />
ren dat het dan wel tus-<br />
sen hun oren zal zitten,<br />
maar dat blijkt dus niet<br />
zo te zijn.”<br />
Vooral de ceder is op<br />
het moment een pollenver-<br />
spreider. „Deze boom komt in<br />
JEUK IN<br />
HET NAJAAR<br />
Een cedertak<br />
POLLEN-<br />
DESKUNDIGEN<br />
Maurice<br />
Martens<br />
Herman<br />
van Wissen<br />
Ook in de herfst zit de lucht soms nog vol met hinderlijke<br />
pollen. In plaats van grassen zijn het nu<br />
sommige bomen die hun<br />
stuifmeel de vrije loop<br />
laten. Vooal de Libanon<br />
ceder is in de herfstmaan-<br />
den een grote pollenver-<br />
spreider. De internetsite<br />
pollenkalender.tv biedt een<br />
handig overzicht welke<br />
bomen wanneer hun<br />
pollen doen vliegen.<br />
Een cederpol<br />
(links)en de<br />
cederboom<br />
(rechts)<br />
„Grote zorgen om de apotheek”<br />
AMSTERDAM – Mannen<br />
herkennen signalen die op<br />
kanker kunnen wijzen min-<br />
der snel dan vrouwen. Dat<br />
stelt de Universiteit Maas-<br />
tricht na onderzoek onder bij-<br />
na 500 mannen.<br />
Uit de studie in opdracht<br />
van KWF Kankerbestrijding<br />
blijkt dat gemiddeld vijf pro-<br />
cent van de mannen een mo-<br />
gelijk signaal dat wijst op<br />
kanker minder snel herkent<br />
dan een vrouw. „Alleen het<br />
signaal plasproblemen vormt<br />
daarop een opvallende uit-<br />
zondering. Van de mannen<br />
kent 83 procent dit signaal<br />
terwijl het door slechts 58<br />
procent van de vrouwen cor-<br />
rect wordt genoemd. En dat<br />
terwijl bloed in de urine<br />
ook bij vrouwen een<br />
belangrijke waar-<br />
schuwing is die<br />
kan wijzen op<br />
blaaskanker”,<br />
aldus de on-<br />
derzoe-<br />
kers.<br />
NIJMEGEN – Hooikoortspatiënten moeten nog even doorbijten. Want ook in de herfst<br />
vliegen de pollen nog in het rond en dat brengt de nodige gezondheidsklachten met zich<br />
mee. „Het is een groot misverstand dat je alleen in de zomer last kunt hebben van hooi-<br />
koorts”, zegt bioloog Maurice Martens.<br />
N<br />
EE, u hoeft niet naar<br />
de sportschool, of in<br />
joggingbroek door<br />
de wijk te rennen (tenzij u<br />
dat graag doet). Dagelijks<br />
gezond bewegen kan ook<br />
op andere manieren: bij-<br />
voorbeeld te voet bood-<br />
schappen doen, de trap ne-<br />
men in plaats van de lift, de<br />
auto wat verder weg parke-<br />
ren, een paar haltes eerder<br />
uit de bus stappen. Of u<br />
pakt wat vaker de fiets.<br />
Waar het om gaat, is dat<br />
u minstens een half uur per<br />
dag op zo’n manier be-<br />
weegt dat u sneller gaat<br />
ademen en gaat transpire-<br />
ren. Uw lichaam moet flink<br />
wat moeite doen, maar<br />
zonder dat u echt buiten<br />
adem raakt. Hoe hard u<br />
daarvoor moet wandelen of<br />
fietsen, is per persoon ver-<br />
schillend.<br />
Kunt u om lichamelijke<br />
redenen niet lopen of fiet-<br />
sen? Overleg dan met een<br />
fysiotherapeut welke oefe-<br />
ningen u zittend kunt doen.<br />
Wat heeft beweging<br />
te maken met diabetes?<br />
Als je beweegt, kan je li-<br />
chaam makkelijker bloed-<br />
suiker uit het bloed opne-<br />
men. Bloedsuiker is de<br />
brandstof voor alle cellen in<br />
je lijf. Veel van wat je eet,<br />
wordt omgezet naar bloed-<br />
suiker, zodat je spieren en<br />
organen het als energie<br />
kunnen gebruiken.<br />
Normaal blijft de hoe-<br />
veelheid suiker in het bloed<br />
precies op peil: niet te laag<br />
en niet te hoog. Bij mensen<br />
met diabetes, suikerziekte,<br />
is dat evenwicht weg en<br />
zonder behandeling loopt<br />
de bloedsuiker heel hoog<br />
op. Dat is ongezond en zelfs<br />
gevaarlijk.<br />
Er zijn medicijnen die de<br />
bloedsuiker laag houden.<br />
Of je moet insuline spuiten.<br />
Insuline is het natuurlijke<br />
hormoon dat ervoor zorgt<br />
dat de bloedsuiker in het li-<br />
chaam kan worden opgeno-<br />
men. Bij diabetes is er te<br />
weinig insuline, of het li-<br />
chaam reageert niet meer<br />
genoeg op insuline. Ook bij<br />
mensen die nog geen dia-<br />
betes hebben maar wel veel<br />
overgewicht, kan dat lang-<br />
zamerhand gebeuren.<br />
Beweging zorgt ervoor<br />
dat het lichaam weer beter<br />
reageert op insuline. Het<br />
neemt meer suiker op uit<br />
het bloed en de bloedsui-<br />
kerspiegel blijft dan makke-<br />
lijker goed. Daarom is het<br />
advies aan iedereen die de<br />
kans op diabetes wil verklei-<br />
nen, en aan mensen die al<br />
diabetes hebben: beweeg<br />
iedere dag genoeg, dat<br />
helpt enorm!<br />
Naar sportschool<br />
voor gezondheid?<br />
door<br />
Bert Kuipers<br />
(directeur Diabetes<br />
Fonds)<br />
Vanaf vandaag zullen het Diabetes Fonds en de<br />
Nederlandse Diabetes Federatie in deze rubriek<br />
Privé-Consult bij toerbeurt regelmatig ant-<br />
woord geven op vragen over diabetes. Vandaag<br />
directeur Bert Kuipers van het Diabetes Fonds.<br />
Zie ook www.diabetesfonds.nl<br />
Geneesmiddelenbedrijven<br />
mogen in publieksmedia níet<br />
adverteren met hun produc-<br />
ten. Omdat, vrij vertaald, de<br />
argeloze gebruiker van recept-<br />
geneesmiddelen in de ban zou<br />
kunnen komen van mogelijk<br />
misleidende beloften op her-<br />
stel en genezing.<br />
Ziekenhuizen mogen zich-<br />
zelf wél aanprijzen en doen<br />
dat ook ruimschoots. Met om-<br />
armende slogans zoals het<br />
door tientallen zorginstellin-<br />
gen gebruikte: ,,Bij óns staat<br />
de patiënt centraal…”. En<br />
met vertrouwenwekkende re-<br />
clameteksten waar de denk-<br />
beeldige warmte vanaf slaat,<br />
zoals de recent verschenen<br />
aanprijzing voor een eventue-<br />
le opname in de voormalige<br />
IJsselmeerziekenhuizen in Le-<br />
lystad en Emmeloord: ,,Wij<br />
willen een organisatie zijn die<br />
de belangen van de patiënt<br />
voorop zet. Bijvoorbeeld door<br />
het leveren van zorg, afge-<br />
stemd op de behoefte van de<br />
klant.”<br />
Echter al te vaak blijken<br />
dergelijke leuzen holle frasen.<br />
Want nogal wat klinieken en<br />
andere zorginstellingen, som-<br />
mige goede niet te na gespro-<br />
ken, stellen patiënten hele-<br />
maal niet centraal. Zieken zijn<br />
in hun ogen niets anders dan<br />
een middel voor omzet en hun<br />
belangen hooguit een sluit-<br />
post.<br />
Zelfs recente voorbeelden<br />
liggen voor het oprapen.<br />
Stonden de tientallen<br />
slachtoffers van neuroloog<br />
Ernst Jansen-Steur van het<br />
Medisch Spectrum Twente<br />
(MST) centraal? Nú helaas<br />
wel, hoewel zeker drie van<br />
hen door diens toedoen niet<br />
meer in leven zijn. Maar ten<br />
tijden van hun ’behandeling’<br />
door de nu in Duitsland on-<br />
dergedoken medicus ab-so-<br />
luut niet! ’JS’ was degene die<br />
centraal stond. Een groep col-<br />
lega’s hield hem de hand bo-<br />
ven het hoofd. En zweeg.<br />
Stonden de patiënten dan<br />
centraal in de gedachten en<br />
het handelen van MST-be-<br />
stuursvoorzitter Herre King-<br />
ma, de voormalig Inspecteur-<br />
Generaal voor de Volksge-<br />
zondheid? Welnee. Wie King-<br />
ma kent weet dat deze vlees-<br />
geworden technocraat, ooit<br />
cardioloog, van meet af aan<br />
slechts bezig was met zijn ei-<br />
gen positie in deze netelige<br />
kwestie.<br />
En hoe ging dat in het West-<br />
friesgasthuis te Hoorn, waar<br />
een aantal baby’s onder ver-<br />
dachte omstandigheden stierf.<br />
Staan de kinderen en hun ou-<br />
ders centraal? Nee, toen niet<br />
en nu niet nog steeds niet. Het<br />
ziekenhuis blijkt na de open-<br />
baarmaking van de trieste fei-<br />
ten nog altijd geen contact ge-<br />
zocht te hebben, zo verklaren<br />
verschillende ouders. Als dat<br />
zo is, is dat een schandelijk ge-<br />
brek aan betrokkenheid.<br />
Ook dit ziekenhuis lijkt<br />
drukker met het bezweren<br />
van imagoschade dan<br />
met het daadwerke-<br />
lijk centraal stellen<br />
van slachtoffers.<br />
Holle frasen<br />
����<br />
����<br />
����������<br />
������������������������<br />
���<br />
����<br />
����<br />
����<br />
���<br />
����<br />
Maar… „Bij vorige pandemieën bleken<br />
latere golven soms ernstiger te verlopen”<br />
door AB OSTERHAUS, viroloog<br />
ROTTERDAM – De afgelopen jaren hebben wij als wetenschappers de wereld<br />
herhaaldelijk gewaarschuwd voor de dreiging van een grote wereldwijde uitbraak<br />
van influenza, waarschijnlijk veroorzaakt een vogelgriepvirus. Immers, in de vori-<br />
ge eeuw was dit ook drie keer gebeurd, met vele miljoenen doden als gevolg.<br />
Een half jaar geleden was<br />
het zover. We werden gecon-<br />
fronteerd met een nieuw in-<br />
fluenzavirus dat nota bene in<br />
de zomer begon te spreiden:<br />
het ’Mexicaanse griepvirus’.<br />
In plaats van een vogelgriepvi-<br />
rus ging het <strong>hier</strong>bij om een var-<br />
kensgriepvirus. Gelukkig wa-<br />
ren wij in Nederland door alle<br />
waarschuwingen goed voorbe-<br />
reid. Honderden miljoenen<br />
euro’s waren geïnvesteerd in<br />
het aanschaffen van medicij-<br />
nen en ook van vaccins die, als<br />
het zou gebeuren, snel gepro-<br />
duceerd zouden worden. Dit<br />
zou massale ziekte en sterfte in<br />
Nederland voorkomen.<br />
Nu zo’n half jaar later lijkt<br />
het allemaal mee te vallen en<br />
de ’grote klap’ is nog steeds uit-<br />
gebleven. Zal die nog komen of<br />
hebben wij als doemprofeten,<br />
zoals wij regelmatig worden<br />
aangeduid, iedereen voor<br />
niets ’op de kast gejaagd’? Is<br />
het allemaal een<br />
’mediahype’<br />
waar vooral de<br />
farmaceutische<br />
industrie beter<br />
van wordt? Is<br />
het geld voor de<br />
voorbereidin-<br />
genwegge- gooid? Allemaal<br />
vragen die door<br />
critici steeds va-<br />
ker worden gesteld.<br />
Nadat aanvankelijk in Mexi-<br />
co de noodklok was geluid van-<br />
wege vele honderden gerap-<br />
porteerde sterfgevallen greep<br />
het virus vooral in Amerika,<br />
Engeland en Spanje snel om<br />
zich heen. De ernst van het<br />
ziektebeeld en ook het aantal<br />
sterfgevallen bleken, nu we<br />
wereldwijd midden in een<br />
’pandemie’ zitten, mee te val-<br />
len: een venijnige griep met de<br />
gebruikelijke griepsympto-<br />
men, misschien wat meer<br />
maag-darmklachten. Hij ver-<br />
spreidde zich slechts in be-<br />
perkte mate onder de bevol-<br />
king. Opmerkelijk was dat<br />
ernstige ziekte- en sterfgeval-<br />
len voor zo’n 60 procent gezien<br />
werden onder mensen met be-<br />
staandegezond- heidsproble-<br />
men en dit voor-<br />
al bij jongere<br />
mensen.<br />
Op het zuide-<br />
lijk halfrond<br />
waar het winter<br />
was, verdreef<br />
het Mexicaanse<br />
griepvirus in-<br />
middels het nor-<br />
male wintergriepvirus groten-<br />
deels. In Zuid-Amerika leek<br />
het allemaal veel ernstiger te<br />
verlopen dan in Australië en<br />
Nieuw-Zeeland, waar het wel<br />
meeviel.<br />
Nu in de afgelopen weken<br />
de scholen weer open zijn en<br />
de zomer bij ons op zijn eind<br />
loopt, lijkt er op het noordelijk<br />
halfrond weer sprake te zijn<br />
van een toename van het aan-<br />
tal gevallen, vooral weer onder<br />
jongeren. Dit dus ruim voor<br />
het gebruikelijke wintergriep-<br />
seizoen.<br />
Antwoorden op de kritische<br />
vragen zijn eenvoudig te ge-<br />
ven.<br />
Allereerst, laten we blij zijn<br />
dat tot nu toe er slechts een<br />
milde pandemie is. Hoe het in<br />
de komende wintermaanden<br />
zal verlopen kan niemand<br />
voorspellen. Ook bij vorige<br />
pandemieën bleken latere gol-<br />
ven soms ernstiger te verlo-<br />
pen. Wij virologen houden de<br />
’vinger aan de pols’ door dage-<br />
lijks virussen van patiënten<br />
met ernstige ziektebeelden te<br />
testen op mutaties die ze<br />
kwaadaardiger of ongevoelig<br />
voor antivirale medicijnen<br />
maken. Gelukkig tot nu toe<br />
zonder alarmerende resulta-<br />
ten.<br />
Het uitgebreide diagnos-<br />
tisch onderzoek en het gebruik<br />
van antivirale medicijnen heb-<br />
ben zeker in de beginperiode<br />
de verspreiding van het virus<br />
in Nederland tegengegaan. In<br />
oktober zullen de risicogroe-<br />
pen en gezondheidwerkers –<br />
bij elkaar zo’n derde deel van<br />
de bevolking – tegen de Mexi-<br />
caanse griep gevaccineerd<br />
worden. Als we minder vaccin<br />
zouden hebben besteld zou er<br />
nu, door tegenslag bij de pro-<br />
ductie, onvoldoende vaccin<br />
voor de risicogroepen zijn ge-<br />
weest.<br />
Of we uiteindelijk al het<br />
door ons bestelde vaccin voor<br />
de hele bevolking nodig zullen<br />
hebben, is nog niet duidelijk.<br />
We zouden ons kunnen aan-<br />
sluiten bij een negental landen<br />
dat deze week heeft besloten<br />
om 10 procent van hun vaccin,<br />
zodra het beschikbaar is, via<br />
de Wereldgezondheidsorgani-<br />
satie ter beschikking te stellen<br />
VIROLOOG AB OSTERHAUS OVER<br />
UITBLIJVEN VAN DE ’GROTE KLAP’:<br />
aan landen die geen vaccin<br />
hebben. Tenslotte valt het<br />
geldbedrag dat aan de huidige<br />
pandemische griepbestrijding<br />
is besteed in het niet bij de vele<br />
miljarden die bijvoorbeeld<br />
aan het redden van banken,<br />
het ophogen van dijken en het<br />
bestrijden van terrorisme<br />
worden besteed.<br />
De voorbereidingen die we<br />
voor de huidige pandemie<br />
hebben getroffen zijn mis-<br />
schien het best te vergelijken<br />
met het aanschaffen van een<br />
brandverzekering: we zitten<br />
nu midden in een binnen-<br />
brand, die nog steeds kan ont-<br />
aarden in een uitslaande<br />
brand. Als uiteindelijk het<br />
huis toch niet helemaal af-<br />
brandt, vind je toch ook niet<br />
dat de betaalde premie wegge-<br />
gooid geld is?<br />
Verstandig<br />
beleid of<br />
weggegooid<br />
geld?<br />
„Blij met milde<br />
Mexicaanse griep”<br />
HOOIKOORTS ook<br />
in de HERFST<br />
Want dat de grassen niet<br />
meer in bloei staan, betekent<br />
niet dat het ’hooikoortssei-<br />
zoen’ voorbij is. Andere boos-<br />
doeners nemen het versprei-<br />
den van pollen over. „We mer-<br />
ken dat er in deze tijd van het<br />
jaar nog altijd veel mensen zijn<br />
die last hebben van hooi-<br />
koorts”, vertelt Martens, die<br />
samen met bioloog Herman<br />
van Wissen de drijvende<br />
kracht is achter de website pol-<br />
lennieuw.nl<br />
Dat het hooikoortsseizoen<br />
nog doorloopt tot in oktober, is<br />
vrij onbekend, zo merken de<br />
biologen. „Mensen denken dat<br />
ze verkouden zijn of hebben<br />
last van prikkende ogen, maar<br />
staan er niet bij stil dat het<br />
Nederland niet in de natuur<br />
voor, maar is wel heel veel aan-<br />
geplant in parken en grote tui-<br />
nen in de stedelijke gebieden.<br />
Ze geven ontzettend veel pol-<br />
len af en zorgen voor dat gele<br />
poeder wat je nu bijvoorbeeld<br />
veel op auto’s ziet. Daar kun je<br />
als hooikoortspatiënt flink last<br />
van hebben.”<br />
Ook de plant ambrosia en<br />
het riet dat op het moment in<br />
bloei staat, zijn hooikoortsop-<br />
wekkers. Bovendien blijkt nu<br />
uit buitenlands onderzoek dat<br />
ongeveer een procent van de<br />
hooikoortspatiënten (in Ne-<br />
derland zijn er in totaal onge-<br />
veer twee miljoen patiënten)<br />
allergisch is voor schimmel-<br />
sporen in de lucht. „Dat zijn<br />
schimmels die op planten zit-<br />
ten en vooral in de nazomer en<br />
herfst een rol spelen. Maar in<br />
Nederland is daar totnogtoe<br />
heel weinig onderzoek naar ge-<br />
daan.”<br />
Toch kan de overlast voor<br />
hooikoortspatiënten de ko-<br />
mende weken meevallen. „Als<br />
het veel gaat regenen, dan ver-<br />
dwijnen veel pollen uit de<br />
lucht. Maar of de rest van Ne-<br />
derland daar zo blij mee is…”<br />
Ceder nu<br />
belangrijke<br />
verspreider<br />
van pollen<br />
door<br />
ROSANNEKE<br />
JONGBLOED<br />
O P I N I E<br />
ZORG<br />
V<br />
andaag is het<br />
Nationale Apo-<br />
thekersassis-<br />
tentendag, maar<br />
feest is het aller-<br />
minst. Veel apothe-<br />
ken verkeren in finan-<br />
ciële problemen. De<br />
ene na andere groep<br />
apotheken valt om.<br />
door MIEKE VAN HATTUM *<br />
WOERDEN – Ik ben apo-<br />
theker en werk in een fantasti-<br />
sche apotheek en een erg goed<br />
team. Wij leveren farmaceuti-<br />
sche zorg. Daar ben ik trots op.<br />
Hoe werkt het nu eigenlijk in<br />
de apotheek?<br />
In de apotheek wordt een re-<br />
cept verwerkt door dit in te<br />
voeren in het apotheeksys-<br />
teem. Dit betekent dat de juis-<br />
te klant wordt geselecteerd,<br />
dat het geneesmiddel in de<br />
juiste toedieningsvorm en do-<br />
sering wordt toegevoegd aan<br />
het bestand van die klant en<br />
dat beoordeeld wordt of dit ge-<br />
neesmiddel past bij de leeftijd,<br />
aandoeningen en overig ge-<br />
neesmiddelengebruik van die<br />
klant. Bovendien wordt beoor-<br />
deeld of het gekozen middel<br />
het meest optimale is voor die<br />
klant.<br />
Als er vragen of onduidelijk-<br />
heden zijn wordt er contact op-<br />
genomen met de voorschrij-<br />
ver. Dit gebeurt zo’n 10 tot 20<br />
keer per dag.<br />
Vervolgens worden de ge-<br />
neesmiddelen verzameld, er<br />
komt een etiket op ieder doos-<br />
je en er wordt zonodig extra in-<br />
formatie bij gepakt.<br />
Aan de balie wordt het ge-<br />
neesmiddel afgeleverd en de<br />
benodigde informatie ver-<br />
strekt met de daarbij behoren-<br />
de gebruiksinstructie. Er<br />
wordt uitgelegd hoe een voor-<br />
zetkamer gebruikt moet wor-<br />
den, hoe de oogdruppels het<br />
best toegepast kunnen wor-<br />
den, hoe lang de zalf gesmeerd<br />
moet worden enzovoort.<br />
In een aantal gevallen is ex-<br />
tra zorg nodig. Als er verschil-<br />
lende middelen per dag ge-<br />
bruikt moeten worden bij-<br />
voorbeeld. Maar ook bij men-<br />
sen met suikerziekte of met<br />
ademhalingsproblemen leve-<br />
ren we extra zorg.<br />
We overleggen met de huis-<br />
arts en met de specialist zodat<br />
de kwaliteit van uw genees-<br />
middelengebruik optimaal is.<br />
We hebben een automatise-<br />
ringssysteem waardoor we,<br />
ook tijdens de diensten uw ge-<br />
neesmiddelengebruik van de<br />
afgelopen jaren in beeld bren-<br />
gen. Ook kunnen we <strong>hier</strong>door<br />
rekening houden met een<br />
eventuele allergie voor een ge-<br />
neesmiddel, een zwanger-<br />
schap of een slecht functione-<br />
rende nier.<br />
De politiek en de zorgverze-<br />
keraars zijn vooral geïnteres-<br />
seerd in de kosten van genees-<br />
middelen. Zij kijken vooral<br />
naar het logistieke proces; het<br />
geneesmiddel van fabrikant<br />
naar klant. Wij zijn iedere dag<br />
vooral bezig om dat zo zorgvul-<br />
dig mogelijk te doen. Een ge-<br />
neesmiddel is immers geen<br />
snoepje.<br />
Ik maak me grote zorgen<br />
over de zorg die nu in de apo-<br />
theek zo vanzelfsprekend ge-<br />
leverd wordt. Alles moet nóg<br />
goedkoper. Om het hoofd bo-<br />
ven water te houden, moeten<br />
apothekers personeel ont-<br />
slaan. Kleine apotheken gaan<br />
dicht of gaan op in een grote<br />
apotheek. De apotheek gaat<br />
niet direct failliet, maar de<br />
zorg rondom het geneesmiddel<br />
wordt uitgehold. Voor u als<br />
klant betekent dit dat er min-<br />
der tijd is om u het gebruik<br />
goed uit te leggen, dat u vaker<br />
terug zult moeten komen om-<br />
dat geneesmiddelen niet op<br />
voorraad zijn, dat u langer zult<br />
moeten wachten, dat er min-<br />
der overleg is met uw arts.<br />
Maar ook dat er niet geïnves-<br />
teerd wordt in een (gezamen-<br />
lijk) computerprogramma en<br />
uw geneesmiddelgebruik min-<br />
der goed gecontroleerd wordt,<br />
zeker in geval van spoedeisen-<br />
de medicatie tijdens de avon-<br />
den en weekenden. De kans op<br />
ziekenhuisopname ten gevol-<br />
ge van verkeerd geneesmidde-<br />
lengebruik neemt toe. Dit is<br />
niet wat we willen.<br />
Ik zou zo graag trots willen<br />
blijven op de zorg rondom uw<br />
geneesmiddelengebruik.<br />
* Mieke van Hattum is apothe-<br />
ker. Haar apotheek Pelaenehof<br />
in Woerden won dit jaar voor<br />
voor de derde keer de FPZ-<br />
prijs (voor Farmaceutische Pa-<br />
tiëntenzorg), dit keer met het<br />
project ’lokaal corticostero-<br />
idengebruik voor eczeem bij<br />
kinderen’.<br />
■ Apotheker Mieke<br />
van Hattum. EIGEN FOTO<br />
Man ’ziet’<br />
kanker-<br />
signaal<br />
minder snel<br />
■ Leerlin-<br />
gen van een<br />
’high<br />
school’ in<br />
Johannes-<br />
burg, Zuid-<br />
Afrika, dra-<br />
genge- zichtsmas-<br />
kers sinds<br />
de Mexi-<br />
caanse<br />
griep daar<br />
weer aan<br />
het toene-<br />
men is.<br />
FOTO’S:<br />
EPA,<br />
PETER<br />
SCHOONEN<br />
■ Viroloog<br />
prof. dr. A. Osterhaus<br />
dinsdag 22 september 2009 T13<br />
074 255 9 255 - www.prescan.nl<br />
®<br />
€998,- €1750,-<br />
Geldig t/m 30 september 2009<br />
Nu voor Komt u samen?<br />
ik me gaan verdiepen in de is-<br />
lam. Daar hoorde voor mij een<br />
hoofddoek bij.”<br />
De Marokkaanse stichting<br />
Ibno Khaldoun, die een scha-<br />
kel tussen al-<br />
lochtonen en<br />
autochtonen<br />
wil vormen,<br />
besloot 2,5 jaar<br />
geleden de<br />
Poldermosli-<br />
maHoofd- doekbrigade<br />
op te richten<br />
met als doel moslimvrouwen<br />
een eerlijke kans te geven op<br />
stage- en arbeidsplaatsen. „De<br />
Commissie Gelijke Behande-<br />
ling is er om werkgevers voor<br />
de rechter te dagen. Wij willen<br />
geen invasie van hoofddoeken<br />
op de werkvloer, wel dat werk-<br />
gevers verder kijken dan een<br />
lapje stof. Op vrijwillige basis<br />
willen we in gesprek gaan met<br />
werkgevers en angst voor de<br />
hoofddoek wegnemen.”<br />
Nora el Jebli heeft inmid-<br />
dels een andere baan gevon-<br />
den als accountant. „Ik ben de<br />
enige in het pand waar 400<br />
mensen werken met een<br />
hoofddoek, maar niemand<br />
heeft er ooit een vervelende<br />
opmerking over gemaakt. Ook<br />
mijn klanten niet. Dus zo kan<br />
het ook.”<br />
De Zilveren Hoofddoek is<br />
een prijs die jaarlijks gegeven<br />
zal worden aan een bedrijf dat<br />
zich verdienstelijk heeft ge-<br />
maakt voor de acceptatie van<br />
de hoofddoek.<br />
Dit jaar viel de<br />
eer toe aan su-<br />
permarktke-<br />
ten Dirk van<br />
den Broek.<br />
„Zij krijgen<br />
een exem-<br />
plaar met een<br />
gouden rand-<br />
je, want pas later hoorden wij<br />
dat de Dirk niet alleen veel<br />
caissières met een hoofddoek<br />
heeft werken, maar ook afde-<br />
lingsmanagers.”<br />
Dat blijkt bij veel bedrijven<br />
nog niet het geval. Want anno<br />
2009 zijn werkende vrouwen<br />
die hun haar bedekken nog ze-<br />
ker niet overal ingeburgerd.<br />
„Er is nog veel angst voor vrou-<br />
wen met hoofddoekjes”, stelt<br />
Nora el Jebli. Zo ook bij het be-<br />
drijf waar ze solliciteerde. „Op<br />
het moment dat ik de kamer<br />
inliep voor de contractbespre-<br />
kingen, zag ik de manager be-<br />
denkelijk kijken naar mijn<br />
hoofddoek. Op basis van mijn<br />
cv en achternaam wist ze dat ik<br />
Marokkaanse van oorsprong<br />
was, maar blijkbaar was het<br />
niet in haar opgekomen dat ik<br />
een hoofddoek zou dragen. Ze<br />
zei: ’Excuseer me, maar ik<br />
moet even vijf minuten weg.’<br />
Toen ze terugkwam, vertelde<br />
ze dat ze nét had vernomen dat<br />
de functie intern vervuld<br />
was.”<br />
Vooral hoogopgeleide, ge-<br />
sluierde moslima’s kampen<br />
met vooroordelen en vormen<br />
van discriminatie. „Hoofddoe-<br />
ken worden geassocieerd met<br />
onderdrukking van vrouwen<br />
en met terroristen. Natuurlijk<br />
zijn er rotte appels, maar het<br />
gros van de vrouwen draagt<br />
hem om persoonlijke rede-<br />
nen”, vertelt Nora die<br />
zes jaar geleden een<br />
hoofddoek ging<br />
dragen. „In een<br />
jaar tijd had ik<br />
twee keer een au-<br />
to-ongeluk en de<br />
laatste keer kwam ik<br />
zonder kleerscheuren<br />
uit de wagen die total<br />
loss was. Toen dacht<br />
ik: er moet meer zijn<br />
tussen hemel en aarde en ben<br />
„Hoofddoeken<br />
worden geassocieerd<br />
met onderdrukking<br />
van vrouwen”<br />
woensdag 25 februari 2009 T17<br />
(Herinnering 27)<br />
„Vertellen opoe?” fleemde<br />
zij.<br />
„Ga weg!” zei opoe stug.<br />
Ze draaide haar stoel om, ze<br />
keek uit het raam en haar<br />
kleindochter zag slechts een<br />
rug waarop armoede, slo-<br />
ven, vernedering, pijn en<br />
woede zich manifesteerden.<br />
,,Wilt u thee?” vroeg haar<br />
dochter.<br />
Dan knikte ze slechts. En<br />
als ze haar stoel daarna keer-<br />
de, keek ze over haar klein-<br />
dochter heen en zei niets.<br />
Voor opoe was ‘vroeger’ ta-<br />
boe. En haar man was taboe,<br />
en het leven van toen als we-<br />
duwe met een gezin. Want<br />
het Spoor gaf geen cent, ze<br />
begroeven haar man, maar<br />
daarmee was hun plicht wel<br />
gedaan.<br />
„’t Spoor?” vroeg zij dan.<br />
,,Wat bedoelt u, ’t Spoor?”<br />
„Je opa is wachter ge-<br />
weest”, verklaarde haar<br />
moeder. „En toen, op een<br />
dag, in het winterse duister<br />
was dat, vergat hij een wis-<br />
sel. En dat werd zijn dood.<br />
In die tijd ging ’t volk ach-<br />
terom, maar op díé dag ver-<br />
schenen ze plotseling vóór:<br />
de politie, zijn baas, de pas-<br />
toor. Ze vertelden van pa,<br />
van jouw opa aan moe: dat<br />
hij dood was en dood was<br />
waardóór. En ze hadden een<br />
mand mee en daar lag hij in.<br />
Háár man en mijn vader: in<br />
delen. Sinds die tijd was<br />
mijn moeder mijn moeder<br />
niet meer: ze kon niets van<br />
de wereld meer velen en ver-<br />
loor op die dag ook de stra-<br />
lende lach, waarom vader<br />
haar ooit had getrouwd.<br />
Wasvrouw werd moeder,<br />
jouw opoe, m’n kind. Ze<br />
heeft altijd om vader ge-<br />
rouwd.”<br />
Geen cent kreeg ze mee<br />
van de baas van ’t Spoor. ’t<br />
Spoor heeft hem prachtig be-<br />
graven. Met paarden en<br />
koetsen, een mis en gezang.<br />
Maar moe heeft geen duit<br />
meer gekregen. Vijf kinde-<br />
ren had ze, de oudste was<br />
zes, de jongste was amper<br />
geboren. Maar daar maalden<br />
ze niet om, die lui van ’t<br />
Spoor. Die begrafenis viel ze<br />
al tegen, maar dat moesten<br />
ze wel voor het oog van het<br />
volk, voor de maten van pa,<br />
bij ’t Spoor. Die stonden<br />
daar rijen dik stil naast de<br />
kist. En die gingen nog rond<br />
met de pet. Maar ze waren<br />
als vader, zo arm als een rat,<br />
dus de opbrengst viel enigs-<br />
zins tegen. ,,Ze wílden wel<br />
geven, maar kónden niet<br />
meer. Ze moesten ook door<br />
met hun leven.”<br />
,,Ze werd wasvrouw, m’n<br />
moeder, een moeizaam be-<br />
staan waarover ze liever niet<br />
praat. Ze kijkt niet graag te-<br />
rug. Het is achter de rug.<br />
Maar toch heeft ze ’t soms<br />
nog te kwaad.”<br />
(Herinnering van M.v.H.)<br />
Wilt u ook een herinnering<br />
delen? Schrijf of mail: Mari-<br />
anne Janssen, Postbus 376,<br />
1000 EB Amsterdam of<br />
mjanssen@telegraaf.nl.<br />
Spoor<br />
DE SPECIAAL VOOR CLAUDIA STRÄTER ONTWORPEN COLLECTIE VAN HET DESIGNERSDUO SPIJKERS&SPIJKERS IS VERKRIJGBAAR<br />
IN EEN SELECTIE VAN DE CLAUDIA STRÄTER SHOPS. KIJK OP WWW.CLAUDIASTRATER.COM VOOR DE VERKOOPPUNTEN.<br />
Dinah´s<br />
KRUIDENTIPS<br />
DEZE<br />
WEEK…<br />
WALLEN<br />
Heeft u wel eens<br />
last van wallen? De<br />
Curaçaose Dinah<br />
Veeris heeft de op-<br />
lossing. Wekelijks<br />
beantwoordt zij op<br />
onze site een nieu-<br />
we lezersvraag. Ga<br />
naar www.tele-<br />
graaf.nl/vrouw<br />
voor het filmpje.<br />
Poldermoslima Hoofddoekbrigade voert actie<br />
Gesluierd op werk<br />
moet kunnen<br />
door DAPHNE VAN DIJK<br />
AMSTERDAM – „Ik had via de mail een sollicitatie lopen<br />
voor een hoge functie bij een bekend groot bedrijf. Ze schreven<br />
dat ze al een half jaar op zoek waren en dat ik op basis van mijn<br />
opleiding en werkervaring de perfecte kandidaat was. Ik hoefde<br />
alleen nog langs te komen voor de contractbesprekingen, maar<br />
werd afgewezen omdat ik mijn haar bedek”, vertelt Nora el Je-<br />
bli (31) van de Poldermoslima Hoofddoekbrigade, een organisa-<br />
tie die afgelopen weekeinde de Zilveren Hoofddoek uitreikte.<br />
■ Nora el Jebli en Rabab Moultain van de Poldermoslima<br />
Hoofddoekbrigade. FOTO: DIJKSTRA<br />
Terreinwinst op arbeidsmarkt gaat verloren<br />
door<br />
JOLANDA JANSSEN<br />
AMSTERDAM – „Het is nog niet duidelijk wat<br />
voor invloed de recessie precies zal hebben op vrou-<br />
wen en op wat we voor hen doen”, zei minister Plas-<br />
terk (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) afgelopen<br />
maandagavond in Amsterdam tijdens de talkshow<br />
’Hoe overleef ik de kredietcrisis?’<br />
„Nog geen week geleden<br />
hoorden we hoe acuut de crisis<br />
gaat worden. Tot nu toe betreft<br />
het slechte nieuws vooral de<br />
sectoren waar vrouwen nau-<br />
welijks binnenkomen (trans-<br />
port, bouw en industrie) en<br />
raakt het vooral mannen.<br />
Vrouwen werken vooral in de<br />
zorg en het onderwijs en dat is<br />
relatief veilig. Maar crisis kan<br />
ook betekenen dat je allebei<br />
dóór moet werken, omdat je<br />
het anders niet redt. Het heeft<br />
gevolgen voor hoe je je leven<br />
inricht”, aldus minister Plas-<br />
terk tijdens de discussie geor-<br />
ganiseerd door vrouwenplat-<br />
form WOMEN Inc.<br />
„Er zal geen houden aan<br />
zijn”, voorspelt Michiel Ver-<br />
geer, hoofdeconoom van het<br />
Centraal Bureau voor de Sta-<br />
tistiek. „Ook vrouwen, zowel<br />
autochtoon als allochtoon, zul-<br />
len klappen oplopen.”<br />
Vorige week werd in de<br />
Emancipatiemonitor 2008 nog<br />
gezegd dat het goed gaat met<br />
het opleidingsniveau en de ar-<br />
beidsparticipatie van vrou-<br />
wen en dat vooral Surinaamse<br />
vrouwen het heel goed doen<br />
op het gebied van de economi-<br />
sche zelfstandigheid. Vergeer:<br />
„Maar er is een behoorlijke<br />
dreiging dat de terreinwinst<br />
weer verloren gaat.”<br />
Vrouwen werken vaak met<br />
tijdelijke of flexibele contrac-<br />
ten of als uitzendkracht en<br />
hebben een minder sterke po-<br />
sitie op de arbeidsmarkt. Als<br />
het economisch slecht gaat,<br />
worden ook zij getroffen.<br />
Elvira Sweet, de stadsdeel-<br />
voorzitter van Amsterdam<br />
Zuidoost, die vorige week<br />
werd ’plat gebeld’ met de<br />
vraag of het nou echt zo goed<br />
ging met de Surinaamse vrou-<br />
wen, is ook niet erg optimis-<br />
tisch. „Het zijn vaak alleen-<br />
staande moeders met een laag<br />
inkomen. Verder is er veel<br />
sprake van huiselijk geweld en<br />
psychische problemen. Er is<br />
maar een klein duwtje nodig of<br />
het gaat bar slecht met deze<br />
mensen.”<br />
Achterstand<br />
„Vrouwen hébben al een<br />
achterstand op de arbeids-<br />
markt. En die kan nog verer-<br />
gerd worden door de krediet-<br />
crisis”, vult Naima Zefzani<br />
aan, marktpleinmanager van<br />
de Dienst Werk en Inkomen in<br />
Amsterdam, regio Zuidoost.<br />
„Maar er zijn nog tal van ge-<br />
bieden waar vrouwen de keus<br />
hebben, mits ze investeren in<br />
een opleiding. Ik zie te veel<br />
stilstand. Vrouwen die én niet<br />
werken én niets aan opleiding<br />
doen. Er zijn allerlei trajecten<br />
die mensen kunnen volgen en<br />
mogelijkheden voor opleiding<br />
en kinderopvang. En als je<br />
wilt werken, zijn er volop kan-<br />
sen. Als je goed bent en je af-<br />
spraken nakomt, waar ben je<br />
dan bang voor?”<br />
„Wat mij betreft komt de<br />
crisis als geroepen”, zegt Ma-<br />
rieke Henselmans, presenta-<br />
tor van ’Geen cent te makken’<br />
en schrijfster van ’Crisis<br />
Checklist’. „Het dwingt men-<br />
sen weer naar hun geld te kij-<br />
ken. Mensen hebben geen<br />
overzicht meer en niets is zo<br />
leuk als greep op je eigen geld<br />
te hebben. Je kunnen redden,<br />
dat heeft iets. Het gaat om kie-<br />
zen, prioriteiten stellen, kij-<br />
ken wat voor jou belangrijk is.<br />
Iets minder hard werken, iets<br />
minder stress, iets minder<br />
geld: wat maakt het uit?”<br />
Positief<br />
Ook Esther-Mirjam Sent,<br />
hoogleraar economische theo-<br />
rie en economisch beleid aan<br />
de Radboud Universiteit in<br />
Nijmegen, ziet positieve kan-<br />
ten aan de kredietcrisis. „De<br />
aanzet werd gegeven door de<br />
eigenschappen die je bij man-<br />
nen tegenkomt: overdreven ri-<br />
sico nemen, optimisme, heb-<br />
zucht. Overigens staan manne-<br />
lijke eigenschappen niet nood-<br />
zakelijk synoniem voor<br />
mannen: zet één excuus-Truus<br />
in de top en je ziet het bij haar<br />
ook”, aldus Sent.<br />
„In economisch stabiele tij-<br />
den zijn mannen beter in het<br />
inschatten van risico’s. In on-<br />
stabiele tijden vrouwen. Voor<br />
een goede balans heb je man-<br />
nen en vrouwen nodig. Dat<br />
blijkt ook uit keiharde cijfers.<br />
Bedrijven met meer vrouwen<br />
in de top doen het beter.”<br />
OOK VROUWEN<br />
HARD GETROFFEN<br />
DOOR CRISIS<br />
OOK VROUWEN<br />
HARD GETROFFEN<br />
DOOR CRISIS<br />
„Iets minder hard werken,<br />
iets minder stress,<br />
iets minder geld: wat maakt het uit?”<br />
FOTO:<br />
GETTY<br />
IMAGES<br />
■ „De crisis dwingt mensen<br />
weer naar hun geld te kijken.”<br />
’Man hoort rekening<br />
te betalen’<br />
Vrouw draagt<br />
vieze bh<br />
Heeft reclame veel<br />
invloed op je kind?<br />
Uitslag Mening<br />
van de dag:<br />
STEM MEE:<br />
Ga naar www.telegraaf.nl/vrouw<br />
82%<br />
NEE<br />
18%<br />
JA<br />
’Ik trek elke dag een schone onderbroek<br />
aan’<br />
’Ik vier verkleed<br />
en al carnaval’<br />
lees op telegraaf.nl/vrouw<br />
Edwin Groeneveld (44)<br />
begint deze week als cfo<br />
van Conclusion. Hij ver-<br />
vangt daarmee Mark Vel-<br />
tink, die sinds 2005 verant-<br />
woordelijk was<br />
voor het finan-<br />
ciële beleid van<br />
deze zakelijke<br />
dienstverlener<br />
op het gebied<br />
van human ca-<br />
pital,commu- nicatie,organi- satie en techno-<br />
logie.Groene- veld heeft een<br />
brede achter-<br />
grond in de zakelijke<br />
dienstverlening. Hij begon<br />
zijn loopbaan bij Pricewa-<br />
terhouseCoopers. De laatste<br />
12 jaar werkte hij bij Ordi-<br />
na, het meest recent als di-<br />
recteur Finance & Control.<br />
***<br />
Frank Basters (37) is per<br />
direct benoemd tot Head of<br />
Perfomance & Style van<br />
Adidas Benelux. In deze<br />
nieuwe functie is hij ver-<br />
antwoordelijk voor het ge-<br />
helemarke- tingbeleid<br />
van zowel<br />
de sport-<br />
(Perfor-<br />
mance) als<br />
sportmode-<br />
afdeling<br />
(Style) van<br />
het merk in<br />
België, Ne-<br />
derland en<br />
Luxemburg.<br />
Basters<br />
werkt als sinds 2001 bij Adi-<br />
das. Hij begon zijn loopbaan<br />
bij het communicatiead-<br />
viesbureau Hill & Knowl-<br />
ton.<br />
***<br />
Chris Husmann ( 42) is<br />
toegetreden tot de directie<br />
van Kuperus Effecten, in<br />
de functie van financieel di-<br />
recteur. Hij is tevens cfo<br />
van DCM Brokers. Eerder<br />
werkte Husmann bij ABN<br />
Amro en Rabo Securities.<br />
Zijn collega Marcel Riet-<br />
veld (42) is benoemd tot<br />
commercieel directeur van<br />
Kuperus Effecten. Ook hij<br />
vervult dezelfde functie bij<br />
DCM Brokers. Eerder<br />
werkte Rietveld bij ING,<br />
Eduard de Graaff en Rabo<br />
Securities. Hij gaat zich in<br />
zijn nieuwe job bezighou-<br />
den met het beheren van<br />
het vermogen en de verdere<br />
uitbouw van het particulie-<br />
re en professionele klanten-<br />
bestand.<br />
***<br />
Het Mövenpick Hotel<br />
Amsterdam Ci-<br />
ty Centre heeft<br />
Tessa de Jong<br />
(40) aangesteld<br />
als salesdirec-<br />
teur. Zij heeft<br />
veel hotelerva-<br />
ring,voorname- lijk opgedaan in<br />
Nederland. De<br />
afgelopen tien<br />
jaar was zij<br />
werkzaam als<br />
salesmanager en<br />
later sales- en<br />
marketingdirecteur bij<br />
Martinair Partyservice,<br />
Landgoed Duin & Kruid-<br />
berg en tot voor kort voor<br />
�������� ��������<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
het recentelijk geopende<br />
Htel – Fully Serviced<br />
Apartments in Amsterdam.<br />
***<br />
Fiscalist<br />
Marc Oos-<br />
tenbroek<br />
(29) is over-<br />
gestapt naar<br />
Greenberg<br />
Traurig. Hij<br />
is afkomstig<br />
van Deloit-<br />
te, waar hij<br />
sinds 2005<br />
werkzaam<br />
was. Oosten-<br />
broek houdt zich voorna-<br />
melijk bezig met internatio-<br />
nale tax-planning en her-<br />
structureringen,tax-ac- counting en<br />
vennootschapsbelasting.<br />
***<br />
Reinder Brummelman<br />
(51) wordt per 1 januari 2010<br />
de nieuwe voorzitter van de<br />
raad van bestuur van ac-<br />
countancykantoor BDO. Hij<br />
volgt Martin<br />
van Roekel<br />
op, wiens<br />
tweede zit-<br />
tingstermijn<br />
eind decem-<br />
ber afloopt.<br />
Brummel-<br />
man is sinds<br />
1995 part-<br />
ner-aandeel-<br />
houder bij<br />
BDO. Als<br />
controle-<br />
rend accountant werkte hij<br />
de afgelopen jaren voor zo-<br />
wel nationale als internatio-<br />
nale cliënten.<br />
• Tessa<br />
de Jong<br />
• Reinder<br />
Brummelman<br />
• Frank<br />
Basters<br />
• Marc<br />
Oostenbroek<br />
werkgevers, dat door Randstad<br />
expliciet was gevraagd eerlijke<br />
feedback op de presentatie van<br />
de deelnemers te geven. „Ik ge-<br />
loof dat ik nogal con-<br />
fronterend ben ge-<br />
weest”, zegt hij met<br />
gevoel voor under-<br />
statement. „Tegen<br />
een klein, wat ge-<br />
drongen meisje heb<br />
ik, wijzend op haar<br />
rommelige kleding,<br />
gezegd: Denk je dat<br />
ik je zo aanneem? Je<br />
ziet er niet uit. Dat<br />
klinkt hard. Maar het is wel de<br />
waarheid. Als je een baan wilt,<br />
moet je je passend naar de<br />
functie kleden. Kijk, ik ga ook<br />
wel eens een dag zonder strop-<br />
das naar het werk. Maar ik heb<br />
in mijn kantoor altijd een neu-<br />
ken met en presentaties voor<br />
verschillende interessante<br />
werkgevers, zoals IBM, KPN,<br />
de gemeente Den Haag en<br />
KPMG.<br />
Initiatiefnemer Robin van<br />
Barneveld van Randstad Se-<br />
arch & Selection legt uit: „Dit is<br />
een uniek programma dat re-<br />
cruitment met development<br />
combineert.<br />
Werkgevers<br />
kunnen ken-<br />
nismaken met<br />
hun eventueel<br />
toekomstige<br />
werknemers<br />
en zo invulling<br />
geven aan hun<br />
diversiteitsbe-<br />
leid. De pas af-<br />
gestudeerden<br />
kunnen op<br />
hun beurt niet<br />
alleen werken<br />
aan hun per-<br />
soonlijkeont- wikkeling,<br />
maar tegelij-<br />
kertijd ook de bedrijfscultuur<br />
bij diverse organisaties proe-<br />
ven.”<br />
Ido Shikma, directeur HR<br />
van IBM, is enthousiast over<br />
het ABC Programma. „Dit is<br />
een mooie aanvulling op ons ei-<br />
gen diversiteitsbeleid, vandaar<br />
dat we graag het project wilden<br />
mede financieren. Het legt de<br />
focus op o.a. hoogopgeleide al-<br />
lochtonen, een groep die steeds<br />
belangrijker wordt binnen de<br />
Nederlandse samenleving en<br />
economie. Wat mij persoonlijk<br />
erg goed beviel, was dat de op-<br />
zet van de training erg prak-<br />
tisch en zakelijk was. Dat past<br />
bij onze visie dat diversiteit<br />
goed is voor de business.”<br />
Shikma was vooral onder de<br />
indruk van de enorme gedre-<br />
venheid van de deelnemers.<br />
„Ik sprak een jongen die twee<br />
studies aan de UVA volgde en<br />
daarnaast ’s avonds op een taxi<br />
werkt. Die drang om meer te<br />
willen maken van je leven en<br />
bereid te zijn daarvoor keihard<br />
te werken, spreekt mij ontzet-<br />
tend aan. Zulke mensen, die<br />
willen investeren in hun werk<br />
en persoonlijke ontwikkeling,<br />
zijn bij IBM zeer welkom. In-<br />
middels hebben wij dan ook di-<br />
verse kandidaten uitgenodigd<br />
om te solliciteren naar een plek<br />
in ons Young Graduate Pro-<br />
gram.”<br />
Arbeidsmarkt<br />
Hij vervolgt: „W