1961 BRABANTS HEEM JAARGANG 13 (XIII) - Hops-research.org
1961 BRABANTS HEEM JAARGANG 13 (XIII) - Hops-research.org
1961 BRABANTS HEEM JAARGANG 13 (XIII) - Hops-research.org
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
KRONIEK<br />
OPGRAVINGEN TE ESCH<br />
Op 8 mei is een aanvang gemaakt met werkzaamheden die ten doel hadden het op<br />
22 november 1960 aan de Haarense weg ontdekte Romeinse tumulusgraf in zijn geheel<br />
uit de grond te lichten en naar Amersfoort te vervoeren. Een en ander is vooral zo<br />
groots opgezet om een poging te wagen een dergelijk monument volgens de beste<br />
methoden en onder de meest gunstige omstandigheden te onderzoeken. Naar het zich<br />
laat aanzien betreft het hier wederom een rijkelijk van bijgiften voorziene begraving,<br />
de zevende die sinds 1950 te Esch is ontdekt. De graf kuil van graf 7 heeft een'bekisting<br />
gehad die 3.70 m lang en 2.80 m breed is geweest (zie ook Nieuws-bulletin 1960, kol.<br />
*269 v. en id. <strong>1961</strong>, kol. *37 v.).<br />
De „operatie zevende graf Esch" is uitgevoerd door een groep militairen van het<br />
Depot Genietroepen, Koning Willem 1-kazerne te 's-Hertogenbosch. Speciaal materiaal<br />
was ter beschikking gesteld door de directie van Verolme Scheepswerf Heusden N.V.<br />
Verder is op ruime schaal medewerking verleend door de Cavalerie Rij- en Tractieschool<br />
te Eindhoven, door 140 Technische Dienst, Voertuigen Distributie Compagnie e<br />
Soesterberg en - in verband met de plotseling vereiste bronbemaling - de fa. P. J. de<br />
Vet & Zonen te Mill.<br />
Op donderdag 18 mei kon met behulp van een centurion-recovery een 14 mm dikke<br />
stalen plaat worden getrokken onder het intussen in een stalen bekisting verpakte graf.<br />
45<br />
M.
Nadat plaat en bekisting aan elkaar waren gelast en de nodige onderslagbalken waren<br />
aangebracht, werd het geheel op vrijdag 26 mei door twee 20-tons-kranen op een<br />
tanktransporter geladen. In de vroege m<strong>org</strong>en van 27 mei is het graf te Amersfoort<br />
gearriveerd en ondergebracht in een garage van de Gemeentelijke Reinigings- en Ontsmettingsdienst.<br />
Het ligt in de bedoeling met het onderzoek te beginnen tegen het<br />
midden van de maand juni. R.O.B., AMERSFOORT (J. E. BOGAERS).<br />
OPGRAVINGEN TE HOOGELOON<br />
In de week van 20 tot 25 maart werd te Hoogeloon (Vossenbussel) een onderzoek<br />
ingesteld naar de mogelijke voortzetting van een merovingisch grafveld, dat ± 1930<br />
bij de aanleg van de weg naar Gasteren grotendeels werd vernield door een zandafgraving.<br />
Het huidige onderzoek is zeer negatief uitgevallen. Slechts enige totaal do<strong>org</strong>raven<br />
grafkuilen werden waargenomen. In de vulling van de gestoorde graven werden nog een<br />
paar scherven 'met radstempelversiering, enige spijkers en een stukje brons gevonden.<br />
Waarschijnlijk is bij dit onderzoek de grens van het grafveld bereikt.<br />
De ruim één meter dikke cultuurlaag die eerst verwijderd moest worden, maakte het<br />
verdere onderzoek zo kostbaar, dat geen verdere zoeksleuven werden gegraven.<br />
Het onderzoek gebeurde namens het Provinciaal Genootschap te 's-Hertogenbosch.<br />
G. BEEX<br />
UIT DE KRINGEN<br />
De Kring „Barthold van Heessel" hield zijn jaarvergadering op 21 maart in café van Bracht.<br />
Na de jaarverslagen en de bestuursverkiezing gaf de voorzitter N. v. Gameren een vervolg<br />
op zijn spreekbeurt van 1960: Hoe oud is Aarle-Rixtel? Tijdens de pauze werd<br />
worstebrood met koffie geserveerd.<br />
De Kring „Beek en Donk" vergaderde op 23 maart in café Heesakkers. Pater Wiro<br />
Heesters sprak aan de hand van zijn prachtige kleurendia's over Het Brabantse landschap<br />
en Brabantse boerderijen, welke voordracht door de talrijke aanwezigen met grote<br />
belangstelling gevolgd werd.<br />
De Kring „Boxtel" nodigde de leden'uit tot een bijeenkomst op 27 maart in hotel Bekkers.<br />
Pastoor V. Tilman hield een lezing over Het ontstaan van de religieuze congregaties -<br />
zusters, fraters, broeders - in de provincie Noord-Brabant in de eerste helft van de<br />
vorige eeuw. Op Palmzondag 26 maart trok de door de Kring ge<strong>org</strong>aniseerde Palmpaasoptocht<br />
weer door de Boxtelse straten. Ieder jaar wordt de deelneming groter: nu<br />
trokken 210 kinde'ren naar de Markt, waar ze bij het stadhuis getrakteerd werden. Aan<br />
burgemeester en pastoors werden extra grote haantje-pik's aangeboden. Het gebruik<br />
van de Boxtelse „palmstokken" vertoont er een gezonde opbloei.<br />
De Kring „Breda" hield zijn algemene ledenvergadering in de leeszaal van het Gemeentearchief<br />
op 21 april, 't Jaaroverzicht van de voorzitter werd gevolgd door de jaarverslagen<br />
van secret, en penningm. en de bestuursverkiezing. Voorz. drs. F. A. Brekelmans hield<br />
na de pauze een causerie over de films en mikro-films in het Bredase archief aanwezig.<br />
Enkele micro-films werden met een mikroyist geprojecteerd.<br />
De Kring „Budel en Maarhee^e" zond geen convocatie redactie voor de aan de spreekbeurt<br />
van drs. W. Knippenberg, die - naar hij ons mededeelde - op 19 april voor de Kring<br />
optrad met een onderwerp over vogels.<br />
De Kring „De Heerlijkheid Oirscbot" vergaderde in hotel de Zwaan op 2 maart. A. v.<br />
Breugel hield zijn bekende spreekbeurt over het werk van Bern. v. Dam, met lichtbeelden.<br />
Op 21 maart kwam de weer tot volle leven gekomen Kring bijeen, terzelfder plaatse, om<br />
te luisteren naar Th. van Woerkum, die op de hem eigen wijze vertelde over Dorps-<br />
. typen. De jaarvergadering ging door op 26 april in de Zwaan. Jaarverslagen, bestuursverkiezing<br />
werden gevolgd door besprekingen over excursie en tentoonstelling. Een<br />
46
milde gever trakteerde op koffie en worstebrood. Als punt 8 vermeldde de agenda:<br />
Enige Oirschotse oudheden.<br />
De Kring „De Kommanderij Centert" kwam bijeen op 22 maart in hotel De Keizer. Ook<br />
hier trad als spreker op A. v. Breugel over Leven en werk van Bern. v., Dam. Men<br />
heeft het plan een excursie naar Leuven te maken. De voorz. M. v. d. Velden beval het<br />
werk over de gesch. van Gemert van de oud-secret, van de Kring, Martien van der Wijst,<br />
terecht warm aan. Het bekende gerestaureerde schild „De vlucht naar Egypte" zal door<br />
tussenkomst van de Kring in de gevel van het huis van Egelmeers geplaatst worden.<br />
De voorz. deelde nog mede, dat door Monumentenz<strong>org</strong> reeds is begonnen met de<br />
restauratie van de Esdonkse kapel.<br />
De Kring „De Peppels" van het St. Elisabeth-ziekenhuis te Tilburg bewonderde de<br />
films van E. Hoppenbrouwers handelend over Flora en Fauna in Brabants land, na een<br />
inleiding over het natuurjaar met onderbreking voor het luisteren naar vogelgeluiden<br />
en het bekijken van enkele preparaten en dia's; op 15 maart.<br />
De Kring „De vyer heertghangen" te Goirle vergaderde 20 april in café Hof van Holland.<br />
De voornaamste bespreking gold de rechten en plichten i. v.m. de aankoop van het pand,<br />
Nieuwe Rielseweg 7, waarvan de Kring eigenaar is geworden l Dat is wel een primeur in<br />
de heemkundige kringen.<br />
De Kring „Jan uten Houte" hield zijn vergadering op 24 april. P. Tempelaars deed mededelingen<br />
over een aarden kan, gevonden bij de Cambrinus Brouwerij; er werd besloten<br />
een fietstocht te <strong>org</strong>aniseren naar de kapel op Gageldonk onder Princebeek, in de maand<br />
mei.<br />
De Kring „Peelland" kwam bijeen voor zijn jaarvergadering op 20 maart in café Drouen,<br />
waaraan een Brabantse koffietafel voorafging. Vele leden namen er aan deel. Na jaarverslagen,<br />
bestuursverkiezing en bespreking statutenwijziging vertoonde M. Sijbers<br />
zijn Brabants Prentenboek.<br />
De Kring „Uden" hield een bijeenkomst op 15 maart in hotel v. d. Berg. de Groot sprak<br />
over Uden vijf eeuwen geleden. Het bestuur legde enige nieuwe plannen voor om het<br />
onderzoek naar het Udense verleden te stimuleren. Een werkgroep voor onderzoek<br />
naar oude gebruiken is reeds opgericht. Op 20 april vergaderde de Kring ter zelfder<br />
plaatse: A. v. Breugel sprak over Het werk van Bernard van Dam.<br />
De Kring „Weerderhee?n" te Valkenswaard had voor 15 maart K. Vermeeren uitgenodigd<br />
om een spreekbeurt te verz<strong>org</strong>en over Vincent van Gpgh.<br />
Met gansen trott XI nr. 3-4: p. Raymundus v. Kessel, Manden en mandenmakers; ir.<br />
L. A. L. M. Lobach, De ruilverkaveling Heusden-Vlij men en de Grontmij; LUC, Ontwikkeling<br />
aan de rand; B. W. v. Schijndel, De Vlijmense-Nieuwkuykse van Amelroy's<br />
en hun recht op de stichtingen van Hester van Grinsven; Red., Bij een gouden jubilé<br />
(van A. v. d. Meerendonk); A. Frenken, Nog een oude kalender der St. Clemenskerk te<br />
Baardwijk; drs. F. v. d. Hout - H. v. Hest - G. Wetzer, Het gewestelijk arbeidsbureau<br />
in het algemeen en in het bijzonder in onze eigen omgeving; F. Smulders, Giersbergen.<br />
De Kleine Meierij XIV nr. 5: Jos J. de Kort, Hoe Vught eertijds aan zijn twee kerken<br />
kan gekomen zijn; F. Smulders, Pudenhof te Vucht; M. v. lersel, De Vriesdonk;<br />
F. Smulders, Nog iets over de Vriesdonk. Nr. 6: M. v. lersel, De leerlooierij; F. Smulders,<br />
Nog meer over de Vriesdonk; id., Pusenhout te Vucht; id., Een huis bij de Zwarte<br />
Leeuw te Helvoort; id., Toponymie van Udenhout.<br />
Mededelingenblad Peelland <strong>1961</strong> nr. 4: J. Heeren, Is uw familie van Helmondse afkomst?<br />
C. v. Bokhoven, De dienstdoende schutterij van Helmond.<br />
Udense Sprokkelingen nr. 2: Heemkundige publicaties over Uden (bibliografie), Nr. 3:<br />
G. v. d. Ven, Naar een heemkundige bibliotheek; P. de Groot, Uit de geschiedenis<br />
van Bedaf.<br />
47
G. D. van der Heide, Speurtocht naar onze voorouders. N. V. Uitgever A. Roelofs<br />
van Goor. Amersfoort (<strong>1961</strong>). f 14,75.<br />
De bedoeling van de auteur van dit boek is om de lezer, „een indruk te geven van de ontwikkeling<br />
van de prehistorische beschavingen en van de ingewikkelde problemen van de<br />
in dit gebied.gaande en komende mens". Aldus op blz. 6. Als geïnteresseerde leek zet men<br />
zich tot het lezen van het werk en men verwacht een prettig en leesbaar geschreven overzicht<br />
onder ogen te krijgen van „de prehistorie van het lage westen", zoals de ondertitel<br />
luidt. Er zijn de laatste jaren veel populair-wetenschappelijke boeken op het terrein der<br />
archeologie in binnen- en buitenland verschenen en vergelijking dringt zich dus op.<br />
Hoe luidt het oordeel na beëindiging der lectuur? De schrijver is er zeker in geslaagd om<br />
de lezer er van te overtuigen, hoe boeiend het vak der archeologie kan zijn, hoe moeizaam<br />
de weg tot een ordentelijke opbouw der prehistorie is en dat de speurtocht telkens<br />
nieuwe perspectieven zal openen. Na een uiteenzetting over de archeologische belangstelling<br />
in ons land en een hoofdstuk over de opgraving zelf, het conserveren der objecten<br />
en de dateringsmogelijkheden begint het eigenlijke verhaal der prehistorie vanaf de<br />
periode der Ijstijden via de Bronstijd naar de Ijzertijd, waarbij hij zich strikt houdt aan<br />
de definitie: de prehistorie is de historische periode zonder geschreven bronnen. De<br />
Romeinse archeologie komt in het boek dus niet aan bod. Hoofdstukken over bewaring<br />
van oudheidkundige vondsten en de documentatie ervan besluiten het werk. Voor de<br />
lezer die er zelf op uit wil trekken, heeft hij enkele tochten langs prehistorische monumenten<br />
ontworpen; voor de niet-deskundige tenslotte een zeer bruikbare en uitvoerige lijst:<br />
Verklaring van archeologische termen.<br />
Men ziet: een boek, dat dus uitstekende diensten kan bewijzen voor een eerste oriëntatie<br />
in het vak. Het is echter jammer, dat het zeer vlak van stijl is en dat in dit opzicht de tekst<br />
niet boeit. De oorzaak daarvan is in eerste instantie het horribele Nederlands waarin het<br />
geschreven is: vrijwel geen bladzijde zonder tekortkomingen, soms zeer ernstige, tegen<br />
het idioom onzer moedertaal, (blz. 7: hij werd in staat ontdekkingen te doen; het is hetzelfde<br />
nog verder gevorderde denkvermogen; 12: Belangstelling voor de vo<strong>org</strong>eschiedenis<br />
... dateert niet van vandaag of gisteren; 15: Bij hem (=prof. v. Giffen) ontstond de<br />
kwadrantenmethode; 22: nu rijst intussen levensgroot de vraag; 39: Later heeft men ...<br />
dit geloof in eoliten over boord gezet; enz. enz.). Al vraagt een boek als het onderhavige<br />
eigenlijk een boeiende verteltrant, de eis van normaal verz<strong>org</strong>d Nederlands moet men<br />
ook de schrijvende archeoloog blijven stellen.<br />
Onnauwkeurigheden vindt men op blz. 2<strong>13</strong> Kielen i.p.v. Riel, blz. 222 de Vereniging<br />
Brabants Heem te Hoogeloon i.p.v. Stichting B. H. te Tilburg; blz. 233: Rechter Heide<br />
i.p.v. Rechte. De beschrijving van de graf heuveltochten —; een aardig idee van de auteuris<br />
voor wat die van oost-noord-Brabant betreft, wel zo summier, dat de ter plaatse niet<br />
bekende er weinig aan heeft en voor deze moet de schrijver hem toch ontworpen hebben.<br />
Al is het boek dus een bruikbare inleiding, bij een eventuele 2e druk: ernstige revisie van<br />
het Nederlands.<br />
H. Mandos<br />
: 48