Genefis . ' Gap. X I 1 1 . 34 ^ - Biblioteca Digital Floridablanca
Genefis . ' Gap. X I 1 1 . 34 ^ - Biblioteca Digital Floridablanca
Genefis . ' Gap. X I 1 1 . 34 ^ - Biblioteca Digital Floridablanca
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Genefis</strong> . ' <strong>Gap</strong>. XI11. <strong>34</strong> ^<br />
ideo prínsftucfi erant. Dícendümi Adam & Eua A Adáin& Eaa erant aliquo modo niidi:eomodo.anoerá^<br />
poft peecamm fuerunt verenudi, ante peccatum autem nudi,videbant fe eftenudos: quaüter autem non erat nu<br />
MM non erant veré nudiA tamen noncrantveftui. Primum ^ifon poterant videre fe nudos, quia falfum, vel non ens<br />
patet: qnia fupra,5.cap. dicitur, quód cOgnouerunt fe ef- viderent,& cum dicimr,quód non videbant fe nudos, infenudos,<br />
ergonudierant, quafí non decipiebantur in co- telligendum eft accip^iédonuditatem proprie pro priuamd»<br />
gnitione- Secundó,quia erubiTerunt íe videntes,& ramen tione, quia íic non videbant fe nudos, cum non eftent,fed<br />
íi non eftent verenudi,non haberent de quo erubefcerent, qmaerant íine vcífibus^id eít,non veftiti,'videbant fe non<br />
•rti» i'í'^o nudi erant. Tertió, qma agnofcentes fenudos fé'ee- habere veftes,quód interdum vocatur nudum efte Sc hoc<br />
runtíibi penzomata}& tamen nufh accipiunt veftes, niíí ipfí 'Videbant, & tamcn quia hoc non erar malum ali<br />
quinudierant,qiiiaveftesoperiuntnuditaré, ergo Adam quod,nonerubcfcebantdeillo. ;<br />
irt» & Eua fuerunt nudi poft peccatum .Quartó,qma ira con- Ahíe raciones oílendunt in contrarium,quia erarit veré c ;<br />
. feftuseftAdamin'amcumDorainusvocareteum, Adam nudi,&tamen quia nos non confitemur eos veré nudos , . •<br />
vbies ídixitj vocem tuamaudmi de medio Paradifí, & dicemus quódilJa procedunt fumendo nnditatem lar^é'<br />
tim&i,eoquódnuduseftem. Secundum erat, quódante pfout eft non habere veíles, vnde quando primo diciti?rpeccatum<br />
non erant veré nudi: Primó, qma n uditas qua- Erat autem vterque nudus^ intelligitur, id eft,neuter ha' S^MCHÍO<br />
dam pana eft, fed ante peccatum nuliá erat poena; ergo B bebat veíles, quia non dederat Deuseis veftes, quando<br />
nequenuditas. Secundó, quia qui mid^usefterubefcitde formaiierat eos, fed quia veftibus non mdigebant,non L J .<br />
midirate,íieutmnobiseft,&inipíisAdá&Euafuit,fed erant propné nudi. «mí. ^^<br />
ft-nte peccatum non crubefcebant,ergo non erát nudi. Sed Ad fecundum diccndum,g, ponitur vt aliquid nouum, E:cportt¡c<br />
dicendum, quod ante peccatum veíles non habebant, & vel admirandum, quód Adam &c Eua non erubefcerent, fecmd^.<br />
patet hoc, quia fupra z. cap. dicitur, Vterque erat n ud us ideoconcedendum eft, quód aíiquo modo erant nudi, id De h^ rt<br />
Adam & vxor eius,& tamen fi veftes haberent, non voca- eft,veftes non habentes,& dicendum,quód non erubefce- vide fup»<br />
tcntur nudi. Secundo, qüiafi veftes habuiftent ante pee- bant,& fecundum "veritatem non érat mirum, quód non ««Í Wf.<br />
catum, habuifteí>teas quando pecGabant, fod non habue- ctubefcerent: immo mirum erar,quód tune erubefcerent -f'í.<br />
runt tunc,crgot\eque pnus, patet hoc, qtíia fi Eua veftita ficut nunc eft de pecoribUs: veíles enim non habent, &<br />
fiiiftet^uando peccauit, & etiam Adam, non erubuiííent genitalia funt eis patentia, fed nó erubefcunt, quia erubedcaliqmbus<br />
partibiis corporum fuorum ,.ficut.ncque nos fcere non poírunr,& mirum eftet fi erubVcere<br />
Veftiti exiftenteserubefcimus, & tamen erubuerunt, ergo habent fecundum quid erubefcant, ita eft de Adam 8c<br />
ron habebant veftes. Secundó, quantum adhoc, quia fi Eua in ftatu innocentia, quia licetveftcs non haberent.<br />
ahquas veíles accepifteht hommes á pniícipio, etiam fi non crubefcebant, quia non habebant ,de quó erubefce-<br />
^uncquandopeccabantnonhaberenteas, vtpoce,quiafcC tent ,& ideo non erar mirandum, quód non erubefceexucrant,induti<br />
fmftent ftatim cis,& tamen non induerút rent, fed Sacra Scriptura potius vo-luit ibi fequi opinioillas,fed<br />
fecerunt fibi perizomata, íup. 5. e. ergo non ha- nem,quam rei veritatem,vt conformaret fe ftatui noílro:<br />
(M, beban t veíles,de quo magis iníi-a dicetur. Hoc prafup- nunc enim omnes vtimur veílibus, 8c fi aliqui fint non ve^<br />
•ite^ pofitodicendum,^nuduasdupliciteraccipitur; vnomo-, ' ftiti, erubefcunt, & iuxta hancconditioncm~ftatus,erat<br />
»r. do,y t dicit puram negationem: alio modo,vt dicit prKia- m irum de aliquo, quód veftes non haberet,& non erubetionem.<br />
Primo modo nudus vocatur omnis, qui veftes íceret,itadixit hic Scriptura deillis, g, non crubefcebant,<br />
non habet,& hoc eft largé diótum: nam ÍIC etiam lapides hcet nudi eftent. ^<br />
-^ocabimus nudos, & arbores, quia nullas veftes hubent, Ad tertium diccndum,q, illud dicitur,quia pritls erant '<br />
•yeüMi^mmamkriiriw^<br />
fcscnulhis dicit. Secundo modo accipitur vt pnuatio,& ter,& tamcn ante peccati^non'^ebanT^fti^<br />
jpropne, 8c tune Jcirur nuditás carentia veftis.f. non ha- peccatum mdiguerunt illis,& fie poftea viderut fe nudos, '<br />
beie veíles, 8c indigere cis, & fie proprié dicuntur homi- ik non pnus, fed quia aqualiter erant vtroque tempore<br />
Bes nudi,qui veíles non habent,quia omnes'homines indi- ^ nbn haberes vcftes^icitu'r,q,aperti funt oculi, quafi mus<br />
gent veítibus,qui ergo non habuenceas,nuduseft,& pro- hoc videre poftent, & non videbant, & tamen certUm eft,<br />
pter íioclapides nemo vocat nudos, quia licet veíles non D q' mhileratineis, q, non viderent, quia fe non habere vcliabeant,vcílibus<br />
tamen non egent, &itadereliqnis , in ftesvidebantá principio, & poftea vidcrunt,&tamcn fe<br />
auiDiisnoncft vlusmequemdigentiaveílium . Accipien- ' cííe vere nudos non potuerunt videre, nifi quando vePé i<br />
ao pumo modo dicimus, quéd homines ante peccatum nudi fuerunt poft patratum inobedientia peccatunt;,.<br />
nudierant, qma nullas veftes habebant, vtoftendimus. \ ^ ^<br />
É^^naThl'^.? fecundo non eran t nudi, qma hcet ve- Qmre Scriptura vocauerit Mam, & Euam nudos amepec^<br />
vtiLsTdahS nonerantcis catum,cuniver¿ non ejfent tales? Quaft.DXXXFll.<br />
vtuesadáliqiiid,&obhocfeqmtur, quód abfoluté, & ^<br />
d i t a W W r o p r i L i r r ^ ^ ' ^ ^ ^ ^ ^ nudos'<br />
in efsrulí; p r f f i erafmuf ^ ^ peccatum,cüm non eftent ve-^<br />
cígOnonerE^^ ^ ^ r é n u d i ? Diccndímnuditas accipimrdü-<br />
LpidesmXsdke^^^^^^ pliciter, propné, &:largé, vt díclaratnnvfmtíbpra,&<br />
^ vtrumque motiuum tenuitScripturaí aliquando accipitur<br />
.^«Ofl/T/ffwfw , . nuditas largéfoium,pro non habere veftes,fie fumiturfu-<br />
P'"^ ^-"^^P- autem vterque nudus Adá & Eua, & non<br />
&altquonon? Q^ft. D X X X V I . £ erubefcebani,id eft,neuter habebatveftes. Aliquando fu-<br />
D<br />
Áto r J / mitur proprié pro priuatione,fíc habetur fupra 3. cap. fci-<br />
qL ^^.a'^g^nie-ta vtriuf- cet: Cumq. vidiftenr fe nudos, id eft, noí habentís vedunt<br />
ffiCímS^f u íles,&veftibusindigentes. Ciim autem dicituiSquare<br />
qródáld Scriptura Sacra vocauit illos nudos,cüm non eften? veré<br />
r r a u S l d ^ ^ ^ • D'cendum, fuit Primó, quia illa vtrumque vo- ^<br />
Ííat vretQrntlnrX^"^ 1 uit,fcilicet, veritatem tenere, & feqtn modum loquendi %<br />
tSlnShu^fft^^ noftrum,quiaScnpturadataeftpritcrnos,ideo?onfír-'<br />
dcnXm íuod i^^^ mat fe modis loquendi noftris, quia^ ahter ficrecinutiltf<br />
nonS?ur diccndü quod nobis, inquantum voluit tenere Jeritatem , dixít riudúa-<br />
S t T S u n d o 5 « H l ac tcm fiiifte poft peccatum, inquátum fequitur modum noftrum<br />
loquendi, quo non habcntes veftls nudos dicimus,<br />
briSeant dixit erat vterque nudus Adam & Eua. Secundófuúad<br />
«¡? r Em S^uTvXs S e r u b S ^ ^<br />
ía,qu,a veíles non nS^^^^^^ habebant.A^ fecundum dicendü,quod erant oftendendum hommes difterentiam nóhabentes ílatusillius veftes, & ita ab manfnn ifto: nam fmftent, tune<br />
ñ non peccaífent nunc vero veftes acceperunt, quia vefti. .<br />
bus .<br />
><br />
> ^ - ' >
<strong>34</strong>(5^ <strong>Genefis</strong>. Cap. XIII.<br />
tusiodigents Terrió fiiífradoñendendiim excelíehtíarajFanré peccatum, & poft peceátiim, vtroque rem pore eru, ^<br />
í! Iius ftatus ftiper iftum,quiá tam beatus ¡erat ille ftarus,9 7 bUiífentj fed fuir in pOenam peccati, ideo quod prius,<br />
homines tune veftibus non indigebant, nón habentes nianifeftabarur fine rubore, non potuit tune parke fine i<br />
.^as non'erubefcebarit,nunc vero'illis indigent,6non bporret duód dicatiir,quód<br />
pon habebant nuditatem, idéo ñeque poterant erubefc;e- ócull tenebantur , vel erant percuflí cacitate: diciaiiteín<br />
re, poft peccamm vero fuerant veré nudi, quia ve proprié aperir i ocu Jos eít, quan do quis habésahquá rem,<br />
habcbant,& erant eis necdranar, quia habebant ahquid, qua viderí poterat i non videt eam, quafi ocuh eiusclaufi<br />
i j ^ « _ * _ . .r'-^. . ^^ ti<br />
tur póft peccatum,quod cognouerun r fe nüdos. Sciédum quo ne videanr, vel percuriuntur cacitate, ¿k ira eft in eí<br />
aurem quód anrepeccatmnim quod allegatur Luc.24. Sed hic íiccipirur largé apellé<br />
nfr f ^ cognofcere fe efle nudos, & tamen. fi acdr K oculos, ideo non debuit did , q> ocuh íorum tenebantur.<br />
Sn^f^ íío f u . l P a » ' ' difapulT, qui fapé Ghriftum videnf^<br />
rant; íbanrcum eoin via, & cúm ipfe^agnofcibiliscíTeO<br />
S r . Jfr' 5 í ' agnofcebant éum , ideo videtur, quód hoc non erat,<br />
befc^r^SL'® n quia ocuh eorum erant ahquo modo impedía, óe<br />
A c o í n ^ ^ ^ ^ Iftud fign^uitScnprura, dicens : O c i d i a u r e m eorunitc:<br />
^ SríiUnd^^^^^^^^ nebantür,neeuma^nofcerent,fcilicet,fihberosabon.ni<br />
. . .rvatnn^duír^^^^^ impedimentooculoThabuiffenr,agnoúiífentilium,qtf<br />
car^r^íute^^^^^^ videbanr,& agnofcere fohrí erant,^ tamen nonagnofte-<br />
^ T v S e ^ ^ ^ qnia verénudi erát: bant,ergo impediros oculos habebant, & h o c erat tener¿<br />
Ipdigebaat: erataurem id eft,violenrer aíierri á cognitione, & ob hocquandP''^<br />
indige ia^roptei hoc, quod ahquid fuerar faclum igno- poftea cocmouerunt Ghiiftüm, dicitur o, aperri fueru"?<br />
• rrí SrilX^rht^^^^^ LiheorifJliquando^Saiu^<br />
Zle^ pro peccato, & non cuiiuntur cacirate, quandb^ideaíes man5r,& ramena '<br />
ruTeSn fer " u m ^ ^ máerníi. quid eftcbram eis ,qudd£»írflo modovident,iicerd tj<br />
eadem corroía eflcut, 6c eafdem panes habentia nop occuiteíiu ds, licéM^mü aá illud habent
cxá,5c iil'ic? fit dnplídtenvno modo.quácfo id,quod co- A rerc,& hoc ftatim cognouernnr; crao nunquam fuit tem<br />
i-am cis pofirum eft, nullo modo vident.cum tamen nó^fit pus.m quo oculi couim rencTentui-r& hoc fionauit Deus<br />
occuItatum.Secildo modo,quando il udAndenr,&, ramen, dicens:Er quis indicamt tibi.quod nudus eralnifi quia dé<br />
ron cognofcunt; licerahás folerent ilIud agno&cre. De hgn(f dequo praceperam tibi, ne comederes, comcdiíH ' •<br />
primo eft ficut fuitin virisSodomitis, qui circumdederuc quafi dicar; ante hocnon eras nudus, & ita non poteras te<br />
domum Loth, quos Angelí percuírerunrcacifateá mmi- Videre nudum , neaue aliquis tibi poterat in-dicarc ' fed<br />
^ i t L o ^ a ¿ j —» S . —.i J^M<br />
rcnon poífent, mfra cap. lili quidem cetera videbat, nebantur oculi eorum,quia innullotenebantur<br />
Sc tamen pftium domus,quoac^am eis erar non videbát: Sed dicetur, fi non tenebantur oculi eorum, quomodo ^MA/ÍÍÍZ.<br />
certum eft tn,q5 ifti non eiant faóti c?ci fímpliciter,quia fi dicitur quód apcrti funt oculi eorum: quia non aperirur<br />
íta fuiíret,ceíkífentinqtíircreoftium domus,&agnoíccn- nili quod claufum erat ? Dicendum,n, hocponirur laraé' Rem^.<br />
tes fe á Deo itapercuífoSjdefiftiífentab illa praua cogita- quia non eft proprié aperiri,& tamen ideo dicitur, ch poíl<br />
tionc,& tñnon defiírebanr, fed quarrebant jemper oftium peccatum nihil minus fuit veftitus Adam,quam prius fed<br />
domus, ideo non erant veré caci, fed folum quantum ad prius non erubefcebat de nuditate,&: erubuit túc:erCTo ap,<br />
illam rem erant quafi caci. De fecundoparct,vr in feruis paret g, tunc viflit, quod prius non '^ridebat, ¿ hoc erat<br />
Regis Ecnadab,qui quarebant£}ifaumin vrbe Dothain: B aperiríoculos,&hocconcordacmodoíoqucndi Saiptucxiuit<br />
enim ad eos Eiifeusorans,quódpercutcret eos ceci- ra, quia fupra dixerat z. cap. Erat autem vterque ñútate,<br />
quod facTcum eft, vndeipíé duxit eos vfque,in Sama- dus, & tamen tuncnon videbant fe nudos, & nunc videriam,&cúm<br />
eífentin plateaeius,orauir Deum,vtaperíret runt: ergo poterat dici,9 aperieban tur, fed ad veritatem<br />
oGulós eoí-ura,& aperti funt, & agnouerunt tune fe eíFe in Sc proprietatem non dicitur, Sc quia circa iftá nuditafem<br />
Samaria,& líti dicmítur pereufii cacitate, lib.4,Regú 5onquód ahquid eñct,quodnon viderent,fed quia ipfas cut fupra,oftédimns,voluitin hocpropriéloqui,ideonoii<br />
res,quasvidebant,non agnofccbantiS: patet: quia vide- dixit quód oGuli eorum tencrentur. ,<br />
bant Eliíaum cora íc, qui dirigebai eos, &ipfi«ut ahqui • "<br />
«orumpriuseumagnofecbant, &tnnenon agnouerunt, ^n homines ame peccatum habuerim leñes ^<br />
ctianTCiuitatem SamariiíapévideraHtj&cpgriofcebant, Quafi. D X L l - '<br />
mine veró non agnofcebanrquouíqÍjeaperti|-ueruntocu- ^ , "<br />
Ji eorú. Vnde dicitur eod. c. Aperuit Dominus oculos eo~ I c I T v R autem: Cumq. co
e r g o honéftam erat hominibus vti iílis , íic Cieits iifis F non aliqiiid inhpnc)(llirn,€6cédinc)us, cíim-Deus dq,<br />
veftes dediíTet. Quarró.quia Déus npn dcfpicir opera fuá: foíütn faciat opera fna bona,, & eriam valde bona, fur,,diligit<br />
enim omnia,qua funr-,«& nihil odit eorum,qua fe- 1 .cap.fed étiam pcrfeéla, Deurcron.52. Ideo opeW Di<br />
cirjSapient.11.cap. & rame» dcfpieitur homo, quHo re- ptdc,hrá funt, & nihil rufpe/áutimmunduin in eis inu(<br />
linquirur'fine veftibus ab eo, quieum veftire poterat; Ifai. niri poteft. Vnde íi veftes fuiífent homini neceífari^ fccn<br />
58. Cúm viderisnudum, operi eutñ, & carnem tuam ne duaVcondírionéni natura; ante peccatum , vel Deus pr(<br />
defpexeris .Cum ergo-Deus.poflet veftire hominé,quem ' iiidiftct naturaliter dando aliquá opermiert ta, qua eífci<br />
formanil jveftu-eteum >i^evidcreruf eífeeonreí^^ >ominibasinnata,,íieutpili ranaíain'tur pecoribus, v<br />
eo . Quinró, quia Deus daret homini omnia ad viraiW ne- faltem homini formato dediíler veftem,fed quia non pi<br />
• , ceífaria, fed principiú vira eft veílis, ergo darer Deus ho- tauit conueniens, non dedit. Aliquis dicet ad hoc^wk<br />
minicondito veftem.patet Ecelcf.i5).cap.fciiicer.,Inirium veftes erant homini conuenieutesfecundum nárurafe ,<br />
yira hominis aqua,panis,6£ veftimcn.rum : iílá tria po- • ramen Dtaisiion dedir ci illas, qiiia dedifei prudenrian<br />
' V ! • nuntur, quaíi aqualiter pcrtin-enria ad vitam hominis,& ;&ingenimi:^ecundun:) qua fciret íibi denecefráriis, &<br />
V ^ . tamen homini condito dedit Deus ftatim fruélus Para- vtihbus prouidere,(icinnuir Arift.lib.i.Poliricorum^<br />
' , . diíi,qui vocantur pañis, quiaoípne, quod comeditur vo- fciUcer, Hornó arucm nó habens arma nkfcitureum pii<br />
i. V , caturpanis:i.lib.Reg.14.cap.lrb.4.1ieg.íí.dedir edam G denna,&iuftitia: acíi dicarahisanimaiibusnaturaded<br />
eiaquam Paradifi, qua erat ibi abundans, ergo & daret arma,quia de illis prouidere íibi nefcirentchcminiautei<br />
veftimentum^. ^ non dedit arma,quia dedit prudenriam,per quam copie<br />
' • ^ .'y sé ícirer fibi fabricare ,omnia.conuenientia, & ira Dcr<br />
^ Cur Dem mluit homines in ftatu innocenth ;>'vefles habere ? non daret homini-^eílem, hcet eífet eineceííaria, at<br />
^Qumft. D X L 111. conueniens.<br />
_ • " • ; „ .^vt» ....AiittA. 'i^v»»*» t.<br />
D I c E N E V 3ví, quód DeuS non dedit homini mox mini prudentiam, tamen quia in applicatione maxiriiéj<br />
condito véftem, neque quamdiu manfit innocéría, < principiev poterat dericere,darér ei primas veíles,vtpofte<br />
vr oftenfum eft fupra quaíi. J41. ñeque eriam habiturus homofimales faceret, aut excogirarer diífimiles:&:|i(i{<br />
eífet veftem fi maneret in innocentia , fed habuit illam patet quádo homo peccauit , & cxpulir cum Deus dePa.<br />
poft peccatum . Caufa priraa eíl: quia prouidenda Dei radifo dedit ei veftes pelliceas, & non reliquia eura pw<br />
abundantius fe haber círca horhinein,quám circa pécora, dcntia fua,yr ipfe fibi veftes faceret,vt patet fupra j.cap<br />
in rantuin,vtnon dicatur haberecuram de pecoribus: di- Ét támen magisacceptus erat homo Deo, quand^non<br />
• citur i.Corinth.5>.cap. Non eíl Peo cura de bobus: & ta- dum pcccauerat, ergo máxime fibi veftes tune fecílíet,!<br />
men ómnibus animalibus prouidit in omnibusnecefta- H opportuna fibi fuiííénr, & non réli^uiífetcum prudentia<br />
rijs,& ad pulchritudinem pcrrinen tibus, dando ea iiii in fuá. Secundó, & potifirmum , ^lia poíl peccatum hom(<br />
. creatione ipforum,vtcahábercnt fecundum naturam, er- per prudentiam fuam incepit fibnpfi veftes faceredcfo<br />
goá fortioii,prouiderethbminibus, ídeo fíoperimentum /liiS;arboruro , tamen adliifc poft hoc prouidit Dense<br />
eífet homini neceftarium ad viuere , aut ad bene viuer^, • de mielioribusveftibus dans eis pelhceasveftesífiiprau<br />
' dediífet ei aliquid itrnatuia, auj^^i^n,quoápeiirem^ ^ j,rgoa/o^ori, quando ngndum homo incffiiflktíyíÉ<br />
dediteiureus. velésl5cerí,1iéfleñxeivcftesopportuna,fac¿retillas§<br />
dam autem operi men ta erant iieceflaria, aut v'aldo vti- Deus.Cúm aurem dicirur,quódturpe erar hominem mí<br />
^ Jia,&ift4 dedit Deus hoiT/ini,vtinefltntei íecundum na- nere íine veftc, dicendum, quód nunc eft turpc, ttmcauturam>fiGut<br />
paret de capíliis, qui pro velamine dan íhnr. tetn non erar,& ideo tune veíles non haberet homo,qnpd<br />
i.Corinth.i i.cap. Mulier íicomam nutriat, gloria eft il- non cfietturpe;apBaret,quia fi eífet,cfubefceret'homo,li.<br />
li,quoniamcapilh provelamineeidaa funt, fed alia ve- c•utnuncdenudltare crubcfclmus,^quia turpe eftnlldllra<br />
lamentanondedirDcus,crgo'^ridetur,quód nouerant • efié, & ramen tanc non erubefeebant hominesnóhabenalia<br />
conuenicntia... , res veíles : ergo non era't tuí pe non habere,patet quia di-<br />
Secunda,quia veftesfuntadoperiédamnudiratemne- citur fupra z.cap. Erat autem vrerquenudus,& non cmceftana^<br />
fed nullanudiras fuit, ñeque eífe poterat ante i befcebant. Cauíá autem, quare tuncnon erat turpecfl'e<br />
peccatum , ergo ñeque veftes debüit Deus daré hominii nudum,& eft nunc,ert,quia cúm maneret homo m origi-<br />
I patct:quia nudus eft,qui.ppentur.ifa. jS.cum videris nu- nali iuftitia , ficut mens, qua hominis fuperior pars,?rat<br />
dum operi cum. quód autem non eflet nudiras, patet ex . Deo fubdita,ita pars fenfitiua erar mentí fubdira, &ciiroi<br />
verbisDei,cumenimdixit Adam: Tiroui,eoquodnudtis omniaordinata eflént, non apparebat motus aliquisím<br />
eflem. Alt Deus: quisindicauit tibi,qüód nudus efles,niíi ahqua corporis parte, quaranoni non obediret, &idco«<br />
. quia de ligno,de quo pracepi ribi ne cotócderes,comcdi- non erat turpe aliquid in homine, vndenon erubefcebai"<br />
fli ? quafi dicar: fi non peccafles, nunquam fuifíes nudus, hoqio manifeftashabereomncs corporis partes,ficútnúcf<br />
eroo non erat aUrernecefl-arKaveftis. nemoerubefur vulium haberefine veíle,&manus,quii«<br />
Terna, qqm tolluntur caufa, ex quibus nos habemus ibi nihil turpe eft, cúm nihil contra rationem moueatuH'<br />
( veftes:eftenimpraciptiaeaufacOnfufiQquadá,quacri,- fedpoft peccatum fuit partís íénfitius inobedicnnacon-'i<br />
befamiis,quando nudi íumus, quod ibi non fuifler: nam trarationem,&idGG m iJUspambus, in quibus exercetiiH<br />
f aóluá feníinuarum lilarmn vírium , apparuit motusinoi.<br />
S manifcftas habere, tune dmatus : vnde fuu turpe illas partís habere fine veíle, &<br />
itanóneftaiguédotuncderurpirudine,quianuliaeraí<br />
ron rí Sif^m r3 fn^^^ virium pams fenfitiua K Sed multis núc diñicilé videtur, quomodo poílenrhoni).<br />
Í Z elr. ImnlV., rf. n^ri . ^ p e c c a t u m , ideo ncs prorfus nudi manere fine verea^ndm, qmbus refpoB^<br />
X v.r?r ^at parte, Cümneque dendum,quód eorum cogitarlo non tv^afccndn feníbnii<br />
amem vre z-c.dieitur: Erat generahrer cmm vident erubefcere eos, qm non haben;<br />
Otarra ^^^^^^' contrarium viderun?, ideononpof^<br />
S f ^^'^.^^"'^P^^P^erquamnuncveftibus • funtcogitare,quomodo aliquis nudus prorfus exiilésnon<br />
tTsflSco^^^^^^ erubeí
<strong>Genefis</strong>. Cap. XIII. <strong>34</strong>^<br />
h refhonfiomad fecundum eiufdem quafi. Q^anmr curvea A fet contra bonam habitiidinem fanitatis,icíco non cicbnít J^temie<br />
fiibm Ada oym.non fuent in mnocenti^ ftatu ? haben tale dociiméntuni.Et npn folum de hoc,fed etiam qtws<br />
Quafi. . '-D XLF.]^ —^ - ^leqiiibufdaraaufteritati'busvita;fuit,qiiodChriftnsab<br />
• • . . • — • ,<br />
feeundam rationem ibi poíitam dicendumjg?<br />
illis abftinuitinam loannes,qiu tune erar,non manducabat<br />
nifí mel,&loeuftas,&bibcbataqu.im: Chriftus<br />
A d<br />
non indigebat Adam .veftibus propter paftibilita- tem agebat vitam communeiii- nam mandueabat, & bi- mme. ^<br />
tem, &ciira dicitur qiiódcorpus Adk erat paffibile,po-» bebat fícutceterihoraines,&ci]m iilis,iravtaliquihabe- «mrnfie<br />
tens moiieoncedendú eft, yt infra declarabitur,&idcó 1? íent occafionem,licet faífam, diccndi eum voracem, ¿k^ mm.<br />
corpus Adx poíituuí fuiífetinigne,; combuftum fúiífet libenter bibentem vinum,. Matth.i i. cap. Sed hocfecit<br />
& fí plmólum fuiífet gladip, Ixfum/uiífet, & ita decete- non quafídiflieilé eftet fíbi tenére vitam aufteram, quám<br />
ris noeumentis,qux eorporiaceidunt;fed ab ilhs Adam íc ' loannes egitjfed qma inde fequeretur peruerfítas dodriabéis,<br />
| qoibus non po-v nn?, com .n. tota vita Chafti prí^dtHryB^^^iqtiaíxi<br />
iuiftetper,prudentiam conf€ruári,feruatusfuilfer per pro-, >imitjibihs,fícut Greg.dieit, q,omnisChriftiadioefti^^^^<br />
uidentiaui Dei ; fedixdiá eóntnie.ñte,id eft, aere eahdo, ftra inftiudiOj fíChriftus aufteram vitam cgiíret,eonaréautfrigido,<br />
nonaepidi{fete,i,ideoad hocnonfec«fíodÍT , turhominesadiftá aufteriratem fec5formare,&quihoc<br />
uiífet perappofítionem veftis, ñeque per alium modtnu ^ noh agerér,nqn putarent fe Chrifti difcipulos, quod erro- .<br />
diuinx prouidentix, féd ex natura loci id prxftitú fuiftet. nciiiii erat j Et ér putaréthomines in hoccófíftere magna> -<br />
Erat enim Paradifus terreftris locus tcmper'adííimiiS^, perfecT:ionc,ciim Chriftus hoc feiHiaret;& tñin illis aii^^^<br />
vbinon erarexceifusealorisyatit frigons,veláltcriiis quá- ritatib. nó eft vit(^ perfedi,Q,id:co Chriftus non tenuit au- ,<br />
litatis,qui exceñus Ucderet corpora nuda,, ideo quantum- fterani vi.tam: ideo multórnínusdcbuit eífe fine veftibus. -<br />
Ubetefienf corpora nuda teñera, non Ixfa fuiífent ab aere . Tertió^ fuit propter cOnditíoneeorporisfuitd^at.n.corpiis<br />
continente,vndc potuiílenr mancre femper fine vcfte. Et Chrifti paífibile , noli íúlúm qualitcr corpora hominum<br />
apparet Primó, quia ci\m hommcs in ftatu innocentix ef- in^ftatu innocendx erant, fed ctiam qualiter corpora in - ,<br />
,fentnudi,pofiutScriptura Sacra tanquain admirandnm, ftatu poft peccatú : quia ijcetnonCiGceperit Chriftus pee- " . ,<br />
quód non erubefcerent/upra i.cap.Et nó dixit nudi eráty eatú,accepit tamen omnes peenalitates,qu® feqimt
fa liftera, Eccíeíiafi:.i5>.cap. Initium vita hotíiinis pañis, "F gore^Sc calore,fed non eft fenfus nuditatis.Ilatio efi-qi;<br />
& aqna,& veftimentum , Se domus piotegiens 'turpitudi- in ebnis manet opeiatio naturaliSy&ainmahsifed nó iv,<br />
tietn . Et fie veftimentum,& domus funt neceífaria ad vi- net operario rarionaiisjideo omnes paííiones fcntient pi<br />
, tam,inquantum protegút rUrprtudinem , & táirién in fta- ter eas,quíe funt fecundum rationem ilidicantemi iftag<br />
* tinnnoccnria non fuit alic^ua ,ideo Deus neqiie veftem, . tem eft vciecundia, quia verecundia, eft nmor inglor:<br />
nequ£ domum praftitrt,. Patet. non fuiífe turpitudincm, tiotus de aliquo turpi ,*idco non poteft eífe in eis, t^nin<br />
' cum dicatWrffípra i.cap. Érat vterque nudus, & non eru- cognoícunt turpe: eogniuo autem rurpis, & honefti n<br />
beícebanti& tamen íurpe eft, de quo erub,efcimus: vnde pertinet nift ad rationem , cíim in beftns non íit hac(<br />
illaauáoritasEccleííaft,25).cap.eílabfolnté vera d gnirio , fed inebriis. non tft víusrationisperl-eótus, id<br />
poíe poft pectatum ^ fcilicet, quód huius vita eft princi- non eílibL verecundia,de nuditare igitur non erubeicu:<br />
. -^iam aqiia, & pañis , •& veftimentum, id ell, fantquaíi ' Et huc Utm pueiis^ acudir, quibus propter ^carero n<br />
""" • ^ ídcD^cuiii íemiíiirt ?rijas paiñonesTn<br />
• nc© erant principia vif.iEÍIJius,'qna agébaturante pecca^ > tamen .habent .pa-fliontm verecundia, quia non cogn<br />
' iumj.&ideo Deus,qui eíl ftpicutiífMiuisgube^ ícunc ahquid efie tui pe, vel dttoruir.,6
cati hominis, non poteft homo per rationem iilam folie- -A .Qiiintó,qivia.aria caufa veftium eft hberari ab intemperie<br />
rc,quia licet verum íit, quód non fecit Deus in nobis aíi- contmeníJs,id eft,ab exeeftltfrageris, & .caloris, £cd iftud<br />
qiias partes corporis rurpes, ipfíB fadíE funt poftea rurpes non erit in vita: eterna, quia beati habitabunt in ca^lo, vbi<br />
Peo volenrq in pGE;nam;& tamen de eo,quod eft: veré tur- non eft aer, ñeque elcmentum ajiquod, neque;quahtates<br />
pe,rario iudicat embcfcendum efte de nudirate, &c ponus elementales,qu.^-non poftimt eífe, nifi vbi funt elementa,<br />
eífet contra ranonem nó erubefcere de nudiratc,iicut re- aut mixta ek eleirientis, ideo non erit ibi IÍEÍÍO ab. exeeífa<br />
preheníibile eífet,íi quis nó erubefceret de turpí á fe com- haruiíi quaIita'tum.Sextó,quía diximus,quód in. Paradifo<br />
nn'íJb,qiíonÍam,vereciindia,etíí paftio íit,eft paílio lauda- terreftri non eftet índigentia veftium propter exceftinTi<br />
bihs,fícut Se neraeíís,vt dieit Ariftor.Iib.i.Ethicor.cáp.y. qualÍDatnm elementalium, & tamen ibi erant elementa:<br />
Sic ajiquí voluerunt ex rationé arguere concubitum Con- ergo midió minus eífet hoe neceílarium,vbi non erant eleiuí^aleni<br />
deberepalam fieri, quaíi omne honeftura videri menta. De Paradifo terreftri apparer,quiaibi eftenr eledebeat,&<br />
tamen concubirus eoniugalis eft honeftus,ideo mcnta,qiua Paradifus eracioeus tn terra, & erat ibi aqua<br />
palam fieri debeat,neque de hoC fít erubefcendum. Hoc muIta,qúia.quattuor flumina egredíebantur defonte Patenuerunt<br />
Phílofophi, quos Cynieos iufté vocanr, id eíl, radifi,& erat ibi aer, quia infra íphxrz ignis eft ille locus,<br />
canícós, quia more Canum.palam hanc volnpratem per- ergo ibi poterat eífe ahqua qnalitas elementalis, qu^ la;agendam<br />
putauerunt, & add ucunt Diogcnem Philofo- E derer nudos s & ramen tarita erat temperies, g? nón laídephum<br />
ira feciífe in eonfirmátionem erróris fui j fed cufn bantUr nudí,ergo á fortiori non laderentur nodi i vbi noa<br />
ceteri abominarentur iftos vekit turpiter agentes, luto & effet aliqua qualítas elementalis.Sepumó,quía podus veimmunditiis<br />
eos ímpetebanr, contra quos Gynici chuiaiií ftes^in Paradifo terreftri impedirent bonum ftatum refurferebant;,<br />
vrfícvlcifcerentiTr fibi illatas iniufias j & male gendum,quia occultarent claritatem corporum fuorum:<br />
. concepram opíníonem dcfcnderent, fed tándem praaia- nam corpora refurgentium quattuor dotes habebCit, qualente<br />
humana verecundia con tra ílulramopinionera , ab rum vnaerir elariras, quia ficut Chriftus dixit Matth. 13.<br />
hac infama ceífauenint. de his loquitur Auguftinus lib. cap. lufti fulgebunt,fieut Sol in regno patris eorum,<br />
14.de Ciuit.Dei.cap. 15). & zo. Gum aurem ifti dicebant, tamen fi 'Veftibus operirentur tolleretur ifte fulgor, auc<br />
quód omne honeftum vult manifeftarí, poífet reíponderi daremus, ^ eftet veftium^ Se non corporum : ergo neceííé<br />
•fecundum Tullium,quód cxcipítur hoe honeftum ab illa' eft, quód in refurgentibusioon fint veftes \Ux. Oótauó,<br />
regula.Dicit enim ille,quód omne reótum faétum videri quia refurgences erunt tales , tqiialis Chriftus refiirgens,<br />
MküipcAntótare^ galis^onenbkL, quia iafeeft primjd^efeacdum^r.^jnyi^ , ,, ^<br />
tus,eum ícíri velit,videri non vuít. Aliter poreft cjiei,quód Chriítus refurgens fuif fine veftibus , quia ea,quibus ipfe<br />
illaregula eftgeneralis.f & omne toralicer honeftú vulc erar inuoiutusin monumento, maníerunt ibi,quandoipfe<br />
manifeftum effe,&ramen adusconiugalis nonefttorali-C refurrexir. loan.zo. cap. Enam^ quia peque accepit alias<br />
terhoneftus, licet enim excufetur coneubitus matrimo- veftes,quaís verífímile erac ipfum aceipcre,fi veftibus poft<br />
nialisá turpitudíne culps per honeftatem nuptialem, refurreaiíonemopeidrmír. Acciperet enim<br />
non tamen cxciTiatur á rurpírutiin^poenEe, inqtianrum Cia-<br />
Deus fecit illum motum i partis generatine inordinatum uorumin manibus, Se pedíbus atque latere,&: dixit Thoefte<br />
ín posnam peccati . Ideo in quoeumque aótnqnan- mae, quód raitterermanumin latus, & tamen non potetumcumque<br />
honefto,vel licito coneubitus eft fcmper ali- rát imttere manum in latus, fi Chriftus veftes habei^t,erqua<br />
tur.pitudo,non peceadifedpcsna: j in ceteris enim co- gonon habebat veftes , ergo nequc beati refurgentes ha- .<br />
• pulatiombus eft tam cidpce,quam pens:turpitudoin coi- bebunt 'Tveftes. •<br />
• tu marrimoniali eft turpitudopGKnalis, fed omneturpe ' ' . ; :<br />
debet:abfcondi,quiadeJÍloerub£fcímus,fimanifeítetur, 'Andamnatihabimri fmt vefies? 'Qu^fi. DLI.<br />
ergodecócubit:uconiugaherubefcemus. Etitadicit Au- \ ^<br />
guit.lib.r4.de Ciuit.Dei.c. 15?. hoc eft enim quod pudet: "A Lic^v^s dicet, quód beati refurgen tes non habehoc<br />
eft quod intuentium oculos erubefeendo deuítat:ma- Jl\. bunt veftes,fed damnatí habebury: veftes . Primo,<br />
gifq. fert homo fpeótantium multitudinem, quando in- quia in illis manebuntpoenaHtates,fíoutin nobis funt, fé-d.<br />
lufté irafeitur homini,quám vel vnius afpeótum, quando 5;][) nos habemus veftes ad exeludc?ndam intcmp>eriern contímifcetur<br />
vxori. • , ' ' nmrissergoad hocporerunt ipfi eas habere i Secundó,<br />
Anpofi r^naionemmt^.'^fm^ reffeaubeatorum i Si^íaníbn<br />
, i • {gm^Jt' . % ratur eis ahqua de noftris pgialitadbus,fedp0ti.usa;ugeá-<br />
D I X 1M V s fnpra,quando erát veftes: nunedieemus tur , ergo propter verecnnd'iam eranr eis vcítes op^portuqñ<br />
non erunri& diccmds quód poft refnrrectipnem n^ • i Dicendum, q> ficut in bcaris refurgenribns non funt<br />
genciaiem milla: veftes erunt,neque in damnatis, ñeque veftes, itaneque ín danvnatis erunt. Primó, quia veftes<br />
in béans.Prima ratio eft:quia in die iudicíj innoiíabuntur eftenraliquiciíníxtum, quia non poílunt eíie purumiele-<br />
-omnia, & tuncmanebunt puta elementa, ñeque aliquid mentum , & tamen mixta aliqua non manebtit poft diem<br />
mixtornm manebitjnifi corpora fola hominum refurgen- íudieij, nifí corpora refurtgcnwum, ergo ñeque veftes in<br />
tiuni j Se tamen fi veftes eílent, daretur aliquid míxtiim, damnatis. Secundó,qaia fí veftes haberent,eremarentur<br />
quia efiTent pellicex,vcl lanex, aut huiufmodi, Se omnia ftatim ab ígne,cúm damnatí fint in igne acérrimo. Tertalia<br />
funt raixta,ej^onullae veftes manebunt.Secundó ex tió,qnia vetuítate eófummerenrur,fi maneren-r,& ógortef<br />
arte beatorum, quia homines in Paradifo terreftri non ret alias fuccedere,& non eífet •vnde,cnra damnaci nó hahabuetunrveftes,<br />
quod fliit proprer condidonem ítatusp: berent vnde veftes confícerenr . Qmirtó,quiafi eí]ent,ad<br />
illíus , inquononeratindigenriaveftiíjjvt oftenfum fuir, aliquid prodefíe deberent y ifed non poterunt ad ahquid<br />
^ tamen exoelkntiot erit ftatus refurgentium,quam Pa- prodefte,qnía ñeque ad toliendum verecundiam, ñeque<br />
radiíi rerreftrisjcrgo nonerüt ibi veftes. Terdó,quia yna adeuirandam intemperiem l^dentium, ergo non habecaula<br />
veftium, & prcEcipiia eft, operire turp)itudinem,fed bunt eas,vriumque patebitex dicendis. Ad primum di- Depctnis<br />
poft rcfurteaionem non manebit poenalitas vereeundííE, cendum, quód in damnatis penalí tares erunt, quia dam- damn^te<br />
ergo ñeque erunt veftes. Parer, quia ante peccatum non natifuntad rolerandum perpecuam p^nam , & l u m e n<br />
erat verecundia,& fuit data in penam, fed beati liberancúm<br />
dicitur, quód ipfi haberent. veftes ad repcHcndú intur<br />
ab omni poenalitate , ergo & á verecundia . Quarto, temperiem aens eontinentis : dicendum,quód non eít vesquía<br />
in i aradifo terreftri adhue erar maior caufa erube- rum : Primóp quia.non poterunt adhoc prodeííe vefte:^<br />
Icendi ante peccatum:narn eflet ibi a¿tus coneubitus,§r quia damnati funt in igne grauiífimo, qui ftatim veftes,<br />
njottis organorum genitiuorum, in quo poterat coaft^ &omncaliud impurú, & míxtum cófummeret reduccnclie<br />
verecundiam, hcet ín veritate non eflet, Se tamen in dO in ciñeres. Secundó,quia fí ad aliquid poífenr prod efle<br />
rclurreétione non ent vfus horum membrorum , ñeque ibi veftes, contra ignem, vel frigus non permicreret Dc-i>s<br />
^ncupifcentia ahqua, ideo mulró minus poterit efle ibi damnarisillas, cüm non agat ad alleuiandum p?nas eo-<br />
:vcrecundia, ideo nequc-erunt-veftes ad hoc. ,... rum, fed adjnferrendum auociter. Ad fecundum cum<br />
dica-
3 52 - • Gmeñs. ' • . Cap. XÍJL ,<br />
dicarur,quódprodcrunt ad oGcaltandum Vereciínd^ V enim p^na anrc hoc fuerat<br />
poris: dicen dum jqiTÓd nt>n pfoderunt, quia aut damnátiin<br />
eis y ifta aiiteni cü efírt-<br />
ma,yideretür é-fle nirais dura,&ita intolerabihs, Se,<br />
ietinebunt poenam verecundiaiaur non,í] retinebuntinon dó^quia fecir Dcns in eis eífe iftam penam valde órau<br />
retinebit Deus eis ad alleuiandiim penam illam , fed po- nam voluit quód cognofcerent fe ma-le egiífeper'pen<br />
tius aggrauabit, & ideo non concederereis veftes ad hoc . vt íi forre dolerent de peccato, aut non gauderent, c<br />
Sed dicendum, quód in datnnatis non manebic verecun- bene egiílentcoñfenrieh do ferpenti,fcd nó fieret hoi<br />
dia,qu5 in nobis,quia nó manebit turpitudo in illis rncm- pena eílét grauis,ideo vo! uit, cjuód grauis verecundj<br />
bris, ideo ñeque erit opns tegi ea veftibus: cüm obíiciturí iafurgeret: ipfiaurem nqn potentes íbfiinere eam,vc<br />
\quód non auferentur eis penalitatcs noftrrt,fed potius au- rnnc aliqualiter cuitare, «Sc putauerunt non poífe a<br />
crebuntur: dicédum,qnód.grauiores pcEnse erunr in dam- fieri, nifi opcriendo , ideo operuerunt faciendo fibi i<br />
inaris,quam in nobisjcüm illi fint miferi, &;nos non, & tñ zomata ,'qu£e pcnderenc á lumbis mfcrius opcriendc<br />
nó manebunt in eis ca:ídc peníf,quar in nobi\ fed alterius nitali¿i_,,, ,<br />
. moHknamnon «lanebút mtis fumeSiSc fitis,&huuifimo- ^^^^<br />
di, & corrupnbiliras, & mors , qua- omnia in nobis funr, Cur primi parentesnon fecerunt potius vefteslongoi<br />
fed mrcnséafriiget,fed mancbu in cii doíoi non accmmus difi^oluct, & , 6c fere cuntnjTitR», nulla pena qm eiuf-G cuS ^^^^^<br />
dem generis crir in eiSjqucX-eftin nobis: vnde illa p^'na, QE.D quaretur,quare tales veftes fecerunt, éc ñor<br />
„ qua ait in eis,hcet vnica eífet m fenfu , efiét maior omni- tius.tales quales nos habemus,quf rotum corpus<br />
•DafrfíMtl bus fimnUquas nos habennis. De verecundia ergo ita eft, rirent,aut quaics ipfi poífeahabuerunt ? Aliqui dicui<br />
'verecun- quód licct in nobis nunc fit,non erit in eis rúe, ficut ñeque fuit primo, quia neíciuerunr facere veftes alrcriusni<br />
diamnon alije pafi^ones noftra manebunrin eis .,Adhuc aurem ap- cüm enim nihil horum vnquam feciífenr,non occutri<br />
fmem^ paret iífud, qnia,verecundia eft de partibirs ifiis, inquan- in principio aliquid melius ,oc artificiofius agere: if]<br />
rum manetin eis motus inordinatus, qui rationi nó fubii- eít códitio omnium artificiorum, quód in principios<br />
citur,ideoquamdiu motus ifte manfetir, erit turpitudo in se,¿x imperfeclé inuenianrur, &c per témpora fiunta<br />
lilis partibus,& eonfequenter vereciindia,fcd in damnatis ramenta non folüm artinm,fed & artificiorum,quiaf<br />
non manebit motus ille deordinarus,iftud patet,quia non pus bonus cooperator cíVhorum per tempus an<br />
fuit verecundia antepeccatum de partibus iftis nudis, 6¿: adduaménta fada funt, vt dicitur lib.i. Ethic.eap.y<br />
hoc qUia non iudicabantur turpes, ñeque erat propter • cundó.quia etiam fi aliquid melius per prudentiam,<br />
aliud,nifi quia nó erar ibi motus aliqnis contra rationem . ingenium fuum excogitare fcirent, non potuerunt<br />
Quód veró in damnatis non manear iftc motus inordina- • aliud excogitare, quia locus, rempus non patic<br />
tus,pater,quia corpora damnarorum poít refurreChonem H tur , Nam grauis verecundia eos rencbat, vt croo<br />
cruntfpiritua!ia,& non animalia, vr fignatur i. Corinth. parerentur eam diutius, fie nudi mancntes, prouide<br />
ij.c. Genérale enim eft hoc ad omnes reíúrgentes, ficur velocius, quomodo potuerunt; nihiI autem poterat<br />
enim corpora omnium crutjir immortalia, ifa 6c erunt fpi- velocms,quám iíiud : ideo talem veftem fecerunt, h<br />
litualiaomnia,quia immortalitas, 6c fpiritualitas nó funt erat,quia timebár, quód Deus cito veniret iri Paradil<br />
dotes bearorum,per id aurem quod ad dotes pertíner,dií^ 6c vt non inueniret eos nudos, de quo ipfi grauius er<br />
ferunr beatorum corpora á corporibus damnatorú.Etiam lcerenr, voluerunt cito aliquid fibi parare, quooperi<br />
. patetrquia fpiritualia corpora, fm Aug. fuper Gcn..adlit- tur, Sc tale iftud erar.<br />
terá,funt illa,qua dbis non indigcnr, recundiaeftquamdiuifta membra habérrurpitudinem, dia,íed partes, in quibus-erubefcebant, erant folap;<br />
% non habebiint autem cam, (qñ nó fiient in eis aliquis mo- genitales; ideo fuíiieiés fuit illas folas operiri:hoc f;i¿<br />
tus,ergonócritindamnatisvcrecundiadenuditate ho- eft per perizomata, per alias aurem veftes operírctui<br />
rum membrorú,ideo ñeque pro illis egerentvcftibus.Hoc<br />
autem. non prouenit damnatis, velut ex gratia, quia nul-<br />
tum corpus, quíjil eis tuhcnon iudicarú fuit neceífarii<br />
ia fiet eis, fed ex conditione ftatus, fciheet, quiadefinent Cur potiui fuerunt tila pmT^mata de folÍ4sficulnea,mí<br />
cor pora fuá efie animaha, & Ita patet, q? poft refiirrcótio- tenm? Quafii D L i J J J .<br />
\ nc nulla veftes erunt,nequein beatis,ncqucin damnatis, .<br />
V A R E potius fuit operimentum fadum dfí<br />
€ur prtmt pmtes fecerunt fibi penXpmata ? V ^ fícnlnea,qi(áni alterius arborts, fi de foliis pl'<br />
Quaji. D L I I . ^ ^ bat fien operimentum? Ahquidicúr,^? id:<br />
> . . quiaillafuit arbor.in qua peecauerunt,&íTc deillaa<br />
I c j T V K', qb cum vidifif'ent fe nudos, fecerunt fibi perunt folia.Sed diccndum,q) hoc nqf fatis ftai:qiii2<br />
JLy perizomata: funr enim perizomata nóquidem vc- liti prafupponunt, q, Adam
fens Adam qn peccauit Eua, fed ipfa poftea iuit ad eum, erat de rcbuMi.Ain^ ftiere autem<br />
fed illa peccauit apud Iignum vetitú, ergo locus, vbi pee oportebat fuinl- ¿ 4r<br />
cauit Adá, non eratiuxta Iignum ülud,vnde non ftn/pfe- ter ante íi Iun n /antrS^<br />
runt inde folia. Tertió, qma dato,g, prafens fuíftbt,non habetur de !ino,out c "nZ .biS^ operationes<br />
fumpíiífetindefoIia,quiaexillohgnoprouenerate.tan- bus , fed adhucnon f^inl^tSa^^^^^^^^^<br />
tum malum,9 incideranrin magnam verecundiam, ideo do,quia filum eft ner fe nf-reíT^Hn,^ i'Huenabominati<br />
fmftent Iignum illud,& noTuift-ent illud tange- futura a¿i colli^an ÍZZÍ^^^^^^^<br />
re. (^artó,quiafortetimuiífent,atangendoproueni- fedfolúvtvS^apcr^^<br />
rent eis plura mala,cum illa proueniífent inde, & íic po- quod oerforet nurpc rr^níl,^^ J auquia aurii,<br />
tius quamcumque al.am arborem periiftent . Qmntó, SSarL Et ideo Lm ^^^ '<br />
quialx modofiquendi videtur, ^no'n erat illud ife^li! ac^lu prmsim^^^^^^^^<br />
gnum,quia cum de i o F'oxime fieret mentio, fi fcnptura ordo in inSentione artium, cp n^a s neceHári^<br />
mnueret, quod de illo fumebantt^ foha,non expreflíftec uent^ funt: &ideo dicit Ariftot.lib. i S a p L i S<br />
nomen hgm,ex eo igitur,g; exprefi^r pomen ligni: & non B mechamca inuenta funt ante fpeculauuas eo n^mecha<br />
dixit: Et recenmt fibi penzomara de fo las ilhus arbons, nica funt necefthri^ ad viram,n ó auten ^<br />
mnuitur quod erat ahud ügnu,cV ira colligitur,^ hgnum dicendum cp quidquid fit,certú eft S ^ f e ü ^^^^<br />
de quo recerunt penzomata^. ru^cju, teftantur indigentiam fuam : fed tune non erat in-<br />
noremquaft.fuvera ? Qu.fi. ^ D L F . vtnufque.f.eftbtaliquah'er dtmi,vt p^eiforaf^^^^^^^^<br />
M A •• J . - . ^ • vr contineret,ficut fi in Viminealiquóconfuerentur folia-<br />
A N E T Igitur dubiu, quare de folus fieus potius, in eo enim manerent folia colligal. , & S ficuc<br />
quam alterius arbons fecetjnt penzomata ? Ali- diximus fupra 3.C. q.iz.Cüm autem quarebamr^^^^^^^^<br />
qui Uicunt,q, fuit ad fignandum paftionem,qua eis adue- do Adam & Eua fciuerunt hoc facere,motiuum dSannerat:<br />
nam mc?pit motus morditiatusm membris genita- di eft,quia nemo eos docuerat,& illa ¿utatur eíL S i n<br />
hbus, & hculnearum fticcus ad hoc fecit, quód exdtat qua formati erant. Dicendum q, nulL docent"<br />
prurigmem in vafis gcnitahbus,fi vnóta fuennr fucco,qui bant, quia cú Deus formaftét eolin arate per<br />
exprimitur de ficulneis conmnsiiftam caufam dat Magi- C dum corpus,dedit eis perfeóbám cognitionem qualerfl<br />
ñer m hiftona Schoiaftica,dicens: ñeque fine caufa de fb- knt hommes habere in atate mattna^quod apl)aret^^<br />
his bcuum,qma de ^icco eartmrfi terantur, & caro homi- ipfa die perfecle loqucbantur,& fecundum rStioncm refcntitprunginem,<br />
^ fpondcbaut, ficut ap^armt de Eua tentara X p ^<br />
quafipei hocofteníum fit, 9 voluptatis prurigmem iam ficut in cereris habebant perfeólionem intellíendi ,ita<br />
iucarnefenferant.Seddicendum,q, hocfatisnonftat.Pn- quantum ad excogitanda'^ahqua fadibiha h beren ra!<br />
í,(ffn. ^Pfi voluennt oftendere aliis tionem potiftiman° ad res valde fáciles, qua paruo in^l<br />
paíhonem fuam, qma nemo tune erat cm hoc fignificare nioegent, ficut col ligare folia invimine, aut in alio fimi-<br />
• r • ^ . li,& fie certum eíf,q,iíludfcircpoft'cnr.<br />
Secundo, qma etfi quis eftet,CUI poflent figmficarc,non r^ • /<br />
vellent,quia potius vellent tegere • Erat enim malum eo- Curpottm non fecerunt vefles de pellibmanimalium f<br />
rum verecundia de turpi motu membrorum,contra quod ' D L V l l .<br />
tuíiS^^^^ fohis,ergo po- V^ r e T v R, cúm Adam , & Eua veftes fibi núc<br />
íe non i "kSV pífionem iftam, quam reuela- V J fecennt de foliis arború , quare nó fecerút de pelli-<br />
^ ^ busammaliú, ficut D¿us fecit illis veftes pe!lii<br />
PO mram alSní ' ficus acceperunt D ceas fupra 3.cap. Dicendú primum,q. forre fuit,quiLoa<br />
m r Z i & S forte,quando fenferunt occunt eis taha cogitare, nlm hoc fuit principiú ¿mnium<br />
I Z n q i a ^ a ^ artificiorú,& exordia, vel inchoationes artiú funt abim- }<br />
eontrXe?^^^^^^^ volebant citó prouidere perfeótiftimo,non eratautem aliquid facilius,quam hoc: '<br />
Soxim'S e i a í & d ' occurnt.Secundkquia propter celenta- /<br />
pm^r^ftla quam de a^^^^^^ 'I ^ pafiionem non fuit Jocus cogitandi : potuerant.n.<br />
a? ^uíquiaS^víde ^ l erant apdora Adá 5c Eua rem perfeólioré excogifare^fi ad id dediftent<br />
ope re ;res lia operam,fed non fecerunt. Primó^ qma 'verecundia, qua<br />
ha parua aliaru Sorum t a n6 u. h p?na,auertebat animú eorú: quemadmodú.n.<br />
pus interlucentibus qtiTbuS Z n ^ T '"^P^^l^ poftit eernere verñ,ficut Cato dixit,<br />
><br />
><br />
maanafoha qua fibi Ziclm rl^íf ' corpons, fícut ua & qualibet eius alia pafilo turbar,vt non poífitanimus<br />
vidernt eft^^errca^^^^^^^ cú tráqmiiitatein ahquid aduertere.Secúdó,quia volebác<br />
I ex píox S ^ diu fuftinerét verecundia,,deo nó pote-<br />
Ifoha üCs piru^^^^^^^^ f c o g i t a r c q u i d aptius fien poftet. T^rnó, qu¿ ét fí<br />
quarerent folia ad hor v i ¡«.í n^r ^ fed id cogitaftenr, non potuiftent facere, quia erát túc Adá &<br />
Ibor, qtfia ^ Paradifo,fed ibi nó erát animalia aliqua,nifi Adá,<br />
rent ap?é S í^eri poterat cúm debe- & Eua,vt often,sú fuir fupra,ideo nó poimfsét inde faceré<br />
L'anaenVad fiuerent, fed copulara veftes.Quartó,iuia dato'g, ibi fuiftcnt,nó aufi finftent ipíi<br />
tempusS iSí in m X . n í r ' ^^ ^^ ^^ detrahendú pelles, quia cú animaba non<br />
uus lurpituclo apparere incepiftet. fuiftent<br />
eis data in cibum, nó putaftent forté efte libi lici-<br />
Qumtur quomodo m-imi ... • ^^^^ occidere.Quintó,quia etiam fi licuiftet,& ha buf-<br />
^ Z e r e ^ fent ibi animaiia,n^n feciftentillud,quia erat hoc multa<br />
J J . i^íujt. D L F I . occupationis,&difficultatis,fedipfivolebantremceieré<br />
A L I o VI AUTHINR J AJ O vrgente verecundia, ideo non voluiftent de pellibusvecon^re<br />
toha & nnoT^ P^^^»^"^ ' Sextó,quia non faciebat ad eorum intent.o-<br />
Circa primú eft SfficS^l^ u T T ' ' '' duo,ad tollendá verccnod.nm<br />
futona,f.quia ñeque filú ano ^nft' t'nienta openendo turpitudinem,&: ad iiberandum á lafione per<br />
cui filum immitterenfnón en m i intempenem aens continentis, Adam autem Eua noa<br />
ivuientio ferri fuit ooftí-vin, n ^^^'«-'c.quia ' volebat veftem,nifi ad primum, ad quod fufficicbar opefup.4.,<br />
c. Dicnidum Pf Tubulcain. rimenium faétum de foliis, ideo non erantei.sncccri,...a<br />
P . ATphfxoft^^^^^ veíkspelhcea,ideononfecerunteas,lic|cpoíien^^^^^
Quaye SciptUYO. commemorat qmdfihifecerint periTomata ? F Jiceas,quíeeífent ad oinnia fuíficientes. Gum autem petj.<br />
^ Qu&ft. D L V I l l . tur, quare dixit, qjciant de foJiisficus, etiam fiitaeíTct?<br />
Dicendum q|j iílud non fuit, niíi ad reddendum rem veq<br />
v ^ R ETVR, quare Scriptura facit mentionem, riíimilcm:quia aliás fatis erat dici,q? de foliisarború con!!<br />
cp Adam,& Eua veftes fecerint íibiipíis ? Alicjui di- fuerant veftes: nam fubintelligeretur,g, de foliis illius arcunt,q.<br />
fuit caufa,quia ita fuir in re.Dicendum boris íieret hoc, qua^ apriora eífent ad iftud, & ramen,vt<br />
quod verum eft,quia Scriptura facra nó aífereret aliquid, cuicumque audienti ifta res eífet multum credibiiis, di,<br />
niíi veré fuiífer,& tamen non eft ifta caufa fuíficiensjquia ¿lum eft exprefsé fuiftíe folia ficus,eo cp ifta funt lanílitna'<br />
tune narrarct omne verú,fed falfum eft,quia multa omit- 6c ita pauca fuíficerent ad operiédum partes illas,& pau'<br />
tit:vnde dicendú eft g? Scriptura h^on narrar res,qua fue- cum de tempore impenderenrin hoc faciendo,quod non<br />
rút,fed quia cóferunt narrationes ¿arum ad intendonem accideret, fí eífent folia minuta , quemadmodií quarum,<br />
Scriptura,vnde quadá res fuerút fatis famofa;quas Scri- dam aliarum arborum.Et cum hoc reddar rem verifíiiii,<br />
ptura omnino intadasdimirtit:quiaad eius finé n ó ádiu- lem , pracipué íiebar hoc verifímile ludáis, quibus ifta<br />
iianr,proprer quod confíderara intentione Sacra Scriptu- fcribebantur principaliter,quia in térra eorum erát fícuK<br />
ra de quolibet,quod in ea narratur poteft dari caufa,qua- nea habentes maiora folia, quá in tena noftra, & pr^ci,<br />
renarretur. De veftibus quare Scriptura loquatur, caufa G puéin quibufdá partibus orientis. Perhibenrur fíquidem<br />
eft,prima vt faciat differentiam inter ílatum ante pecca- eífeficulnea in oriente, quarum folia ad fcuti magnitu,<br />
^ tum,& ftatum qui incepit in peccato. Anre peccatú dici- dmem accedant:fícaitBernard-lib-i.Speculi virginum,<br />
tur q? nudi erant,& non erubefcebant fupra i.c.poft peccatum<br />
dicitur,9 agnouerunt fe nudos,& fecerunt fíbi ve- Curpotim cooperueruntpudenda, quam alias panes corporis?<br />
íles.Secundó fuir ad reddendum verifímile id,quod nar- Quafi- DLX. ^<br />
ratur, quia Sacra Scriptura dixit, q? poft peccatú ertibuetunt.f<br />
agnouerunt fe nudos ; & voluit fígnifícare quanra R E T v P. cúm Adam & Eua fecerint fibi vepfna<br />
in eis fuerit, & tamen fí non diceret, q) fecerunt fibi V ^ ftes,&operuerint genitalia propter verecundia^,<br />
veílcs,nófignificaretur magna verecundia, ideo vtintel- ^ ^ quare potiusillas partescorporis, quám alias<br />
ligcretur, quócl nuditas fmt in eis magna pena dicitur q> velauerunt ? Dicendum, q? veftes acceperunt foJüm,qiiia<br />
fecerunt íibi vcftes.f.non poruerút fuftinere verecundiam erubefcebant de nuditare, fed cauía cur erubefcebant foillam,fed<br />
contcxerunt,vt potuerunt,parres verendas.Ter- lú fuit de partibus illis:ideoillas folum tegere curauerút.<br />
tio vt poneret modum veftis.f quód erant perizomara, in An veró in aliquibus aliis partibus corporis fuerit tune<br />
quo fignatur magnitudo pena eorum de nuditate: nam fi verecunda nuditas dubitaret aliquis cúm Scriptura illud<br />
habuiífent in promptu veftes aliquas pretiofas forte di-H non aperiat. Dicendú q^nó aperuit in aliis,& pater iíhid;<br />
gnad fuiífent eis tegi,nullam indigédam aut paucam ha- quiailla verecundia fuit quadam pena pro peccato dabentes<br />
propter dignitatem veftium, fed nunc indutifue- ta: Sc tamen orones p^nalitates data Ada,& Eua manét<br />
rútviliflimisveftibusj&incompofítis.ffaólisdefoliis ar- in nobis,fícutin illis;etadhucabundádus,inquátú quotiború,quod<br />
fignat tam graué'p^-ná fuiífe eis nudiratem, q? die dererioratur,&: infirmatur natura humana: & tamen<br />
quacumque re ená viliífima regi vellét. Quartó ad often- in nobis non funt alia partes, qua? vifa verecundiam nodendú<br />
diuinú beneficiú prouidente Deo homini poft pee- bis faciant,ergo in illis non apparuit nuditas confufibilis,<br />
catúm: nam fecit eis veítespelliceas,&fie pereretur, qua- nifi illarú parriú : fed obiiciebatur,q?in ahis pardbiis etiá<br />
re Deus dediflfet veftes pelliceas, nó appareret caufa con- íit verecúda nuditas, & ideo erubefcimus illas nudas haueniés,<br />
nifi ex defeótu veftium, quas fibi homines forma- bere,Q) ex condidone veftiú apparet,quia omnes ferécoruerant:<br />
ideo edam fí nihil aliud eífet, proprer hoc folum poris partes tegimus:fed veftis fuit ad occulrando, quod<br />
diceretur quales veftes Adam Sc Eua fibiipíis fecerant. turpe eft viderí, ergo non íblum partes illa fuerunt verecundaj&:<br />
turpes,fed Sc multa alia. Dicendú cp ifta íbk ¿<br />
Quare Scriptura exprejferit, quod deficm folijs ejfent perico- apparuerunt turpes ftatim poft peccatum:nam fí ali$ tiu-jj<br />
mata? Quaft, D L I X . pesapparuifiTenr, cúm iftas velarenr,vtnon erubefcerent/¿j<br />
_ . - I denuditate,aliás fímilirer velarét.Cú aútarguitur qbalii'r«<br />
t X X A T p q? Scriptura voluerit dicere, q» veíles fibi fe- velátur,& ideo alia funt turpes,diccndú g? nó valer, quia p<br />
JL^ cerát Adam,& Eua,quare exprefiit,^ crant de fo- veftis nó eft ad folú regendú turpirudiné, fed enam ad liliisficus.Dicédumg?<br />
omnia hac fuerút opportunacxpri- berandúá lafione exceíliuaium qualitatum ipfius aeris<br />
mi: ficut.n.dióhim eft,quód fecerit Adam veftes, ira de- continentis,fed corpus noftrum totum eft tenerum,&pO'<br />
buit dicere quales,quantú ad figuram,quod fignificarum teft ladi ab excefili qualirarú, ideo totum eft conueniens<br />
cft,cum dixit perizomata, qua funt veftes operientes fo- tegi:vnde eriam fí propter peccatum nó fequeretur veré-<br />
Ju a lunabisvfque adgenitaha. Et fuit Primó,quia voluit cundia aliqua in pfnam,adhuc homines expulfí de Parafigniíicare<br />
nobis Scriptura,propter quid Adá, Sc Eua ve- difo veftibus vterentur, non quidem ad operiendum turítes<br />
fecerint, & innuit g, propter verecundiam ex forma pitudinem,fed ad excludendum nocumenta, quod fieret<br />
veftiu. Namfíadrepellendúcalorem&frigus faólaef- ácondnente.Er ramen dicendum g; nunc aliqua membra<br />
lent,operirent totum corpus,fed operuerunt folum mem- noftra faóla funr turpia,nifi operianrur, non quafí aliqua<br />
bra vcrenda,er|o ad occultandum turpirudinem fuerunt penalis turpirudo aduenerir,fed quia per confuetudinem<br />
taóta.Secundo fuit ad oftendendum caufam,quare Deus faólurn fít, vt turpe fít hominem nudum efl"e,nó quafí alipoftea<br />
veítes dederit eis: nam fí Adam Sc Eua feciífent quod membrum habeat rurpitudiné,per aliquem inordiiibi<br />
veítes totu corpus tegentes, non fliiífet opus, g, Deus K natum mdrum, íéd quia confuetudo eft altera namra. vt<br />
eis,poítea veítes efiScerer, fed quia veftes eorum folú ope- dicit Arift. lib./.Ethic.c.io. Sc quiaconfueuimusom.ua<br />
"ebant pudenda, fecit eis veftes, qua vniuerfum corpus membra habere operta prarer pauca, turpia videntur nó<br />
¿ r/S V ' ^^^^ erant de foliis arborum,Primó ad operra,fícut fí natura dediífet eis veram ruípitudinenu •<br />
mZ J rfífj'?-^®^^"^^"^ ' ^ diceretur de qua ma- Cur magis erubuerunt de iftis memhrii genitalibus quamdt<br />
íruJ al^s? Quaft. DLXl.<br />
mum. non erar ahquid de quo facerent, cum ibi non efiet pan- ^ ¡<br />
üi^rtfi-^ir^ ^^^^^ foliis,reddidir rem QEi> quaretur propter quid in iftis membris potius<br />
I .T arboies,ideo occurerét O quá in ahis pardbus corporis apparuit nudiras,&<br />
.¿íc c acciperent folia ad confuen- his erubuerút homines ? Dicédú 9 fuit quia verecúdia eít<br />
n.nc^ ^r caufam de veftibus, de turpi,fed turpirudo non apparuit nifí in membrisiHi^'<br />
i^r^fS vX. I í ' ^ ^bi- ideo non potuit eífe verecundia de alus. Erat aúr rurpitu-<br />
¿nVI^c i fruftra Deus eis daret alias veftes ' do fieri ahquid contra ordinem:cúm enim eífet ft.atusin-<br />
L inr fnnrn ^ ^ d icitur,g, etant de fohis, & illa nocenna,erút omnia ordinata,quia ratio fub Deo,&<br />
fuit conuenics,^, Deus eis daret veítes peí- bra corporis arque potentia, & vires anima fenfi""«<br />
" ~ anima
anima rationali; cúm autem homo fp6te deftruxit ifíuni A niam ira eft contra rationem, eft turpfs eius motus, cúm<br />
ordincm,faciencio q^ mens fuá non eííet Deo fubdita, fe- non mipcratur, aut regitur ratione,vt dicitur iib.y.Erhic.<br />
cit Deus, q; non eífet pars interior anima fub ratione :5c Et ramen proptcníbs paíliones nó iudícatur aliqua nars<br />
ita infurrexerunt quidamaífedus, non infurrexerunt au- corporis turpis,fed foiúm genitalia propter concupifcentem<br />
motus aliqui fecúdum vim !iurritiuam,aut augmen- tiam venereorum,& caufa eft, quia alia paíliones nó detatiuara,fed<br />
folúm fecundú generatiuam , organa aurem terminar íibi organa propria in corporc,per qua exerceaeiíteriora<br />
generatiua virtutis funt genitalia, tam in viro, tur,quod ad ipfas pertinet; ná ira per manus, per linauá,<br />
quá in femina,ideo in illis fuit motus inordinátus, quem per oculos,per omnes partes corporis poreft exercere vinratiocompeícere<br />
non poteft, aUt quern ratio nó iubet in- di6tam,ideo cúm nullam partem determinet,nullam effurgere.Et<br />
ifta eíí tota deordinatio,quód ranoni,nó obe- ficit turpcm,concupifcenna autem venereorum determidiantparresilla,ceteraauremobediunt.Sedaliquisdi-<br />
natíibifolaspartes genitales,ideoefficitillasturpes,a¿: '<br />
cet,q» etiam alia partes funr,qua non obediunt,vt paífio- alia paíliones, licet contra rationem íintnullam partem<br />
res: non enim ira fecundum rationem eftjfed contra, 6c turpem eííicient.<br />
omnes paíIiones,nam ipfam rationem impugnar, (Sciuge 7,7 ,• • ...<br />
bellum,& labor eft rationi in perferrendas atque placaL alm corpom pars p'Uter gemtalta turptsftt, & quare<br />
das turbationes,quaeiab aliis paí]lonibusíiunt:íic patet B concubm hctto erubefctmus ? Qu^ft. D L X l l l .<br />
ad Galat.j-.c.Caroconcupifcitaduerfus fpiritnra,& fpi- Q E d obiicietur, q? licet nódererminer íibi partes corritus<br />
aduerfus carné, & ne aliquis putet intelligi carnem Jj poris,tamen exercetur motus illarum paílionum plr<br />
folúm pro illo aífeétu,quomouemurin venerea,Apofto- aliquas partes Corporis, ideo eíficientur faítem partes 1 - ^<br />
lus adiungit ibi motus íecundum alias paíliones, dicens la tunc t urpes,& ita de eis verecundabimur. Dicendú,q?<br />
manifefta funtopera carnis,qua funt fornicario, immun- de omni turpi eft verecundia,& tamen nunquam eí^, niíi<br />
ditia,impudicitia,luxuria,idoIorú feruitus,veneficia, ini- quando id, quod turpe eft manifeftatur, occultum veró<br />
niicitia,contentiones, ira,rixa, diífenfiones, feóte, inui- non facit verecundiam-,ficut vafa genitalia turpitudinem<br />
dia,homicidia, ebrietates, comefiationes : & ita Apofto- habent, & tamen quando funt operta, nullam verecunliis,omnes<br />
motus pafiionales inordiriatos, & operationes diam faciun t nobis hoc modo omnis motus paííionalis,<br />
fecundum eos, vocat opera carnis: ergo omnes illa partes quamdiu rationi obuiat, eft turpis, & tamen motus ifti<br />
dicuntur efté caro,qua concupifcit contra fpiritú , & non funt in anima,ncmo autem videt animamjideo deiis turíólus<br />
aífeótus ad venerea,& in ómnibus his funt Ímpetus pitudinibus nemo erubcfcit, licet maior fit turpitudo in<br />
tam fortes,quód vix ratio poífetillis refiftere,ficut dicitur motu partium anima contra rationem , quám in rootu<br />
eodem cap. Caro concupiícit aduerfus fpiritum, & fpiri- partium ,corporis, ficut dicit Auguftinus lib. 14. de Citus<br />
aduerfus carnem,hac inuicé fibi aduerfantur, vt non Q uit.Dei,c.i5).& hocinnuit Ariítet.lib-1. Ethic.c.penulr.f<br />
quacumque vultis,illa faciatis. c. 13. fed in corporibus videmus, quod peruersé motú eít,<br />
in anima nó videmus, fortaífis autem nihil minus in ani-<br />
JNum omnes partes anima, inferioris repugnent rationi; ex ma exiftimandum eífe prater rationem contrarians huic,<br />
quopendet rejponfio fuperioris qu^fi' Q^fi' J) L XI1. Sc obuians : vnde fi motus animorum mutuo nobis paterent,<br />
continuam pateremur verecundiam, eo qiíód íém-<br />
D I c E N D V M, quód vcium eft, omnes partes ani- per confpicerentur ab a/iis tuij)itudines noftra, quia tama<br />
infcrioris.f.concupifcibiJem, Scirafcibilem re- men aólus fecundum paífiones manifeftanrur foris,deilpugnare<br />
rationi, ita vt ferantur in ahud , quám ratio ve- lis erubefcimus,cúm in aliorum agnitionem venianr.Sed<br />
lit;ficut in paraliticis.i.diííblutis corporibus,mouétur par diccndura,quod licet fint aólus ilh turpes,& dc illis veretesin<br />
contrarium eius,quod elegir moueri habens eas,in cundemur, tamen partes corporis, per quas contingitilanima<br />
nihil minp eft, licet in corpore videamus palám, los excrceri,non funt túc turpes, Sc ideo neque de eis eru-<br />
Sc in partibus anima nó videmus,& tamen nó eft ibi mi- befcimus. Quod ab aliis confpiciantur cauíá eft, quia lirorrepugnanria.SicdicitArift.lib.r.Ethic.c.ij.Videtur<br />
cet motus turpis fit, quia eft contra rationem , partestaautem<br />
in ipfis ahquid prater rationem innatura , quod . men corporis non mouenmr ad exequutionem, nifi per<br />
aducrfatur,& obuiat rationi: feruntur enim quemadmo- j) impcnum, quia in eis nullus pruritus,nullus ardor eft ad /<br />
dú dilfohua corporis partícula in dextrá praeligentium id elíicicnduro,quod per eas geritur/ed voluntare impe- •<br />
é contrario moueré,in finiftram praua feruntur; Sc in ani- rante id agunt;voluntas autem ad fuperiorem,&; rationa- \<br />
ma fie contin git. A d contraria enim motus incontinen- km partem anima perrinet: nihil ergo turpe eft in parti- '<br />
tium fiút. Sedin corporibusquidem videmus,quod per- bus ilhs,cúm ratione agente moueantur. In mcmbrisauuerse<br />
motum cft,in anima nó videmus, fortafiis aút nihil tem geniralibus ifta eft turpitndinis caufa, q; moueantur<br />
minus,& in anima exiftimandum eífe ahquid prater ra- contra rationem : nam fiue ante adum venereum, fiuein<br />
tione contrarians. Aliqui refpondet quód aha paíliones, ipfo aótu coneitantur ranone non iubente, & non folúm<br />
Jicet ímt,& moueant contra rationem, tamen minus mo- non expeótant rationcm,fed etiam fi ratio iubear ceífare á<br />
uent,ideo non ent de ilhs verecundia. Sed dicendum,q, motu, non cefiant ftatim , hoe autem in nUllis aliis parri- .<br />
hoc nihil prodeft,quia cu omnes obuiér rationi,vt dr lib. bus corporis fit: nam etiam fiex ira percutiamus homi-<br />
I .Ethic. non diííerrent,nifi per magis,6¿ minus,ideo om- né iniufté,manus non mouerur,nifi imperante voluntare,<br />
ne§ tacient turpitudinem , hcet non aqualem, & tamen Si ftanm ceífat,vt voluntas iuíferit, ideo in manu nulla eft<br />
verecundia íequitur turpitudmem, ideo dc ómnibus erit turpitudo, motus aút concupifeenna in vafis genitalibus<br />
verecundia,hcet nonaqualiter. Secundó ídem apparet, non eft huiufmodi, quianeque infurgit iubenre ratione,<br />
quia Ariífot. lib.7. Ethic.cap.g.determinat turpiores eífe £ neque quiefcit illa iubenté ceílare. Et in hoc eft rota turincontinentias<br />
fecundum concupífcentiam, quám fecun- pitudo,ná licet aóius venereus interdú eífet ilhcuus, fieut<br />
dum iram,& ita vtramque turpem voeat,licet non aqua- omnis eoitus prater coniugalem, Sc hunc eoitum profeiiter:<br />
ergo de vtraque ent verecundia . Dicendum,quód queremur ex concupifcentia venereorum, Sc tamen non<br />
non eft verum ahquod membrum, in quo fit turpitudo, mouerentur vafa genitalia, nifi imperante volúntate, Sc<br />
mil genuales partes in mafculo, Sc femina, quia ha fola ceílarent moueri ea iubenre,eífet quidam aóhis turpis, Sc<br />
mouentur cotra rationem.Cúm autem arguitur eíie alias ef ubefceremus de illo.i.non auderemus facere pubhcé.<br />
paites anima rationi repugnantes: dicendum generali- Euam erubefceremus deprehendi in co,fed non eífet turter<br />
omnes motus paífionaies,quando nó fufcitantur á ra- pitudo aliqua in rnembris genitalibus; vnde neque erutione,cíle<br />
turpes,¿^ pafiTiones efte turpes , & aótus í'equu- befceremus,quód quis vidket ea, fieut de mambus nemo<br />
tos íecundum eas efle turpcs,quod demonftratur ex vere- erubefcit,hcet per eas cómiferit homicidiú, & ftabar bc-<br />
^naia, non cít enim verecundia, nifi de turpi, Sc tamen ne,g> aólus cóeabitus eífet turpis,tñ ipfa partes non eííent<br />
^niums actibus noftris erubefcimus , ideo in ómnibus turoes.Nunc veró omnia funt turpia;aótus quidé,quia eft<br />
1 ns luaieamus eíie turpitudinem, Sc generaliter in omni contra rónem,membra veró,quia mouentur con rra ratiouo,<br />
quod putamus efle a nobis contra rationem faóíum, ncm.Et iftud magis manifeftatur in aCíu coniugali. Nam<br />
ucouinLamardei{lo,autnotumfit,erubefcimu£,&quo- licitus, &honcíiuseíi lile concubitus,& tamcnsicitri<br />
Alph.Toft. fuper Genef. Z i fie
3 56" Gcncfis. \ , C a p . X I I I . '<br />
Xtir de ficconcumbentescFnbefdmns, quaíí aliquid turpe fítin F i'atiohem,neraoefijberdt, quia ab illis non corifpiciujjf,<br />
einiugaU ij lo coitu , &veré aliquid tiupc eft, quia iicct ratio impe- ifta,&tamen erubuerunt tune Adam & Eua ad inuicer<br />
tonctéittt ret commifceri vxori, tamen non p^.tejft imperare motui ergo manifefté apparebat in eis aliquis motus in cotpoi<br />
qmmuis mern.brorum : nollet cnim quis ranon^i^tens motum for- contra rationem,& hoc non poteft negarla. Etdiccndu<br />
licito er» tem infurgere abforbentem ranonem, qdi tamen & ibi ni-^ ifté motus,erat pruritus quidá ad venerea,qui fít in men<br />
. minus quam in coitu iliidto infurgit.' Etiam ibi-^afa bns illis,& in genitali Adx fíeret manifeftior motus,qu<br />
• non obediuntrationi,quia non infnrgunt iubente ratione. admodum acdditinviris, &hocnon quafí fít maior coi<br />
* . -r; .. Eft igitur a¿lus ille turpitudincm habens,&membraip- cupireenna,autardentior in eis,quam in feminis, fed qu<br />
fa turpia: & ideo aétus coniugalis femper abfconditur, &C ex conditione vafís poteftJi^agis manifeftari, cúm fitv<br />
ipfa vafa genitalia femperoperiútur. ¿>ic diftinit Aug.lib. promincns,quodmoueripoteftpercontra¿iiónem,&d<br />
a4.de Ciuir. Dei,c. i^.f.g? autem irx opera, aliarumq. af- latationemi non eft autem fíe de vafe fetninjE. Sed obi<br />
feólionum, in quibufeumque diclis, aut fadis non fie ab- cietur, q. ante oiTinem motum poterat efie verecundia c<br />
feondit vereeundia,vt opera libidinis, qux fiunt genitali- nudirate illorum membrorü, quia fícaecidit pueris,cui<br />
bus membris, quid cauíxeft, nifí quia in ceteris membris enim funtinfantes,nonerubefcuntdenuditateillarunai<br />
corporis, cúm eis eonfenferit voluntas mouet, qux in -^fii num,cúm autem funt grandiufculi, indpiunt erubefcen<br />
eorum omnino dominatur ? Nam quifquis verbum emit- G & tegunt partes illas, liect nullum motü in illis fenferin<br />
tit iratus,vel etiam quemquam pereutit,nó pofíet hoc fa- cúm fint adhuc impotentes ad venerea perxtatem,&no<br />
cere,nifi lingiia,& manus iubente quodammodo volútate fiun t in eis motus pafiionale§.Dieendum hoc nó valet<br />
^ ^ niouerétur,qug membra etiam cüm ira nulla eft,mouen- guia pueri contegunt genitalia^teQuam fentiantaMaw<br />
^tpSláemwriinta^<br />
libido fuo iuri quodammodo mancipauit, vt moueri non ranquam id, de quo eis erubefeendum eflíe dieitur,<br />
valeant,fiipfadefuerit, & nifi ipfa, vel vltro, vel excitara eft verecundia perconfuetudinem,nonper naturam,ficu<br />
furrexerit: hoc eft enim quod pudet,hoe eft quod intuen- diólum eft fupra,q7 foliti fumus omnia membra,& parte<br />
tium oculos erubefcendo deuitat, magisq. fert homo fpe- corporis veftibus opcrire, vnde fi aliqua inanferint niid;<br />
élantium mulntudiné, qñ iniufté irafcitur homini, quam de iis, qux folent operiri, erubefcimus, tanquam aliquid<br />
vel vnius afpeélum,enam quando iufté mifeetur vxori. turpe in nobis patear, & tamen certum eft, q, nuliíealií<br />
' parres corporis funtin nobis turpes,nifigenitaha,fed coa.<br />
Amn íllaerubejcemia primorum parentum fuit aliquis fuetudo operara eft iftud,fic autem ininfantibus,cúranó<br />
Motmf Quafi. D L X l 111. fit operario fecundum radonem, ñeque intelligere, non<br />
^ r ju polfuntabaliisaddifeere,an aliquid fitturpe,nequeipli<br />
Q E D adhuc quxretur, cum Adam & Eua ecubuerint H intelligere, ideo nullo modo pofíunt erubefcere de nudi-<br />
^ de vafis genitahbus, an fuerit in eis túc aólualiter ali- tate illarum partium. In pucris autem grandiufcuiis iíid*<br />
quis motus ? picet ahquis q, ficcquia de hoc erubuerunt, pit efít vfus rationis,& pofltint ifti ab aliis áddifcere, quid<br />
nam li mhil tale appareret, non fuiífct aliquid turpe ibi, fit turpe, & quid honeftum, & ideo abfcondunt,quíEalii<br />
Ideo ñeque fuifiet verecudia. Ahquis dicet 9 non,quia ad abfeondenda dicunt,& erubefeun t de co, quod alij turpe<br />
hoc,^ erubefeamus dé membns illis, non eft neeefi"e q> fit dicunt,& tamen fi pucn ifti á nullo inftrucrétur, lieet haaiiquis<br />
motus aótualiccr in cis feeunditm coneupifeetiam, berent vfiim ranonis,nunquam contegerent membra illa,<br />
led quia aliquando m eis eft, femper erubefdmus de eorú quoufque aliquem motum in ds expcnrétur,túc pnmum<br />
enam tune, quandonullus motus ineis eft; ita de eis indperent erubefcere, fed in Adam &in Eua non<br />
poteiant tune illi crubefcere,enam fi non haberent aóiua- erat vt in pueris, quia nemo erat, qui cis dieeret ifta eíTc<br />
r n, r.H A^r'^'í cocupifcennam. Dicendú,non eft ve- turpia, vt illa openrent, ante hoc non operiebant, cüm<br />
¿ "" ín i r"" aólualiter tamen vterentur perfeólé ratione,& tune operuerunt:ern.^<br />
r?nr i ; f f^"aífis infurgetct, & no- go oporter,q, tune de nouo apparucrit in eií aliquis tuipis<br />
J. 2 ' ' ^^ í^o erubefccrent, & ille non poterit eífe, líli<br />
msTccifi^rS?.^^^^^^^ íTíotusfaéluscontrarationcrain membriíiilis, ergora-<br />
?nm n í r I concupifccnnam venéreo- i lem tune habuerunt.<br />
fum, & quia tahs motus in cis nunquam fucrat, & iubéte<br />
t eftet CüírautemnhSf^ •^»imllomotudefiderauerintdeliberatecoire?<br />
ciiet.i^um autem obiieitur,q, fine motu aóluah porerat ei; OuÁ D T Y ir<br />
fe verecundia, ficut in nobis, dicendum, 9, non eft fimile, ^<br />
Xadhofci'^AU^^^^^^ motusfufl^e- | - | V ^ r e t v r , an Adam & Eua habuerintdelídíminquaSeun^^^^^^^<br />
turpia,quafí V J num ddiberatum eocundi,quandoin ds faduseft<br />
feH Mam & iuTnm moueantur,atit ei obediát, motus ille. Dicendú,q, defidcrium perfeólú cohSifmo^a^^^^^^pu!xduoimportat.PrimúeftnTotuscóeupifeentixvenequid<br />
^uú iñ eíl f S ^ lila ludieare, nifi ali- reorum in membris.Seeundú eft deliberatio voluntafisia<br />
?undó,qu Cántete A^^ f e o n e u p i f e c n t i a mouct.Pnmú non eft perfedá<br />
fine veft\ur¿ no^'ertfb^ ^^^^'^bra defídcnú, quia non fcquitur inde aólus fi illud folúm íit,<br />
perent ahquando c ubícerc ncc^^^^^^^^^ '"nlf.? cócupifcenti?<br />
• ftiotum in fe faólum ertibeíSrent aui^fi ^ nereorú,vt non furgat,& appareat in membns,& piunat,<br />
ahquis motus turp,non Serení o^ oIU f r ''' ^P^^ "^^^^bra, poteft tñ impediré, vt non exesi<br />
nifi per id quod erat fn noLntS V^f ^ ^ aólum,& non folum non cóplcbituraólus,ad quem m-<br />
iftud non eft conuenienterdidi r^ a f/n. ' prohibeat,fi non iubet, nó eomplcbitur, quia ad exequ"-<br />
funtpotentiahtcrinalK^ "onem c x i g i t u r motus a l i a r u m p a n u i m c o r p o r i s<br />
tio. TertióaDDaretadhnr íftn^ ' .:"^^^^^^^^ nequeopcra- vnusmotus,fcd muid. Cetera<br />
tamen membra volunta»<br />
día non eft,niií?le aiiquo u r S f obcdiunt,& ideo pnmú, quod eft cóeupilcentia venertomanifeftatur:<br />
nam 'fi oeeul f n ^ ' ^ ^ perfcdum defidenum,<br />
eft;ficut non erubefcimus de mcSbdfjIl f ^ ^ fequitur indccfféólus. Seeundum etiam,id^ft^<br />
operta funr, ergo cüm antfhoe ^^e uíeS^^^^^ clelibcrano,fi folúm eft,non fufíidt,quiaíinon<br />
Eua de gcnitairbus nudis, & tune ^ní^t'^git cócupifcenna venerea in membris, nunquam pJ<br />
neceífe erat,vt tune primum non \ erubefcere, tent fequi venereorum aclus, ficut in mconnnennbus,<br />
in membris illis,fed etiam appareret MnW n^^v '^" r '"^^'"^P^^atis , qui propter memoriam dcleólationis pt^'<br />
illud viderent,& hoc nó potcLt e¿ n i Vellent frequcnt.arc aólum, fed non cft difpoí¡"of<br />
tus aólualiter m membns, quia eetía non eí. n ^ vtrumque ergo rcquiritur ad hoc, quód íit pc '<br />
vnde motu paífionum,& F^Lurco.^.H ' clefiderium vcncrcomm. Cúm autem de A ^<br />
P auammcogitationum contra & Eua petitur^ao fucrum eis defidcrium lílud,<br />
duíw>
dum,quód primum fuit in eis.nam fuit motiis nouiter in- A in Paradifof Dicendum q;forr;Pi m>0:quianon dcidcr-^I<br />
furgens in n)embris,de quo ipíi erubtierut, líle eft mo- uerunt hoc: nñ non íl-quitur copul' üü,n](1 ad dcíideriuluv<br />
tus concupifcenna: inchnans , & diíponensad venerea, períeíium, in ¡ihsauíem fuuconcupifcétia venercorum.<br />
ideo de pnmo manifeftum eft,q, fuit m eis.Et dicendum, vt eft paflio, fed non dectio de copulatione: ideo nour fequód<br />
fuit in ambobus ifte motus, quia ambo pcccauerut, quuta fuic,vc dichur. éft pracedcnti quaft. Secundó quia"<br />
& íl-qtuuum eft hoc m pena, ideoin ambobus erat.Etiam in Adam erat ahquid, quod ab hoc diftraheiet.nanrtunc<br />
. patet per effeótum: quia ambo erubuerunr. ergo in vtro- Adam & Eua ceaderantá ftatu bono in mifcriam,c^ noque<br />
apparuit ahquid turpe, quia íi in altero i!lorum tan- uiter in fe experiebantur p(jnam: ideo potius ifta confidetúm<br />
apparuiflet turpitudo, lile folus erubuiífet aiterius ratiodetrahebateosávcnereis,quámimpelleret eoscon-<br />
OÓfpecturo,& alius nó erubuiftet, & tamen ambo erubue- cupífcentia; íicut generaliter quandocumque dua rafrunt,<br />
quod patet: quia ambocontexerunt genitales par- fionesconcurrunt, qua in diuería trahunt,ea qua vehetes,cum<br />
dicatur, (^iecerunt íibi perizon^ata, ergo in am- rnétior eft, extinguiraliam,faciens non fenriri illam.Terbobus<br />
infurrexir cócupiíccntia in membris. De ííCundo,f. rió fuir proprer verecundiam nimiam , nam erubuerunr<br />
voluntare eligenre,& imperan re aólum , ad quem concu- ad inuicem ideo non folum non potuiífenr copulari<br />
pifcencia inclinar eíl dubium ,30 ibi fuerirjquia nó eíl ali- fed potius aueríi fuifient ab iuiiicem, quamdiu í^c crubequid,<br />
per quod confter,3n habuerint lÜum, &licec poífit B fcerent,quoufque ceífarer verecundia inter eos,íuncenim<br />
teñen vtrumque,magis tamen ranoni confonat,Q> nó fue- poífent copulari. Quarto,quia deíida-ium operiendi partir<br />
in eis deilderiuni pcrfcchira per dcuberatiónem . Pri- tesverendasfuit maíuáVqiiáconcupTfcenria venereorun),<br />
mó,quia non fuit fcquuta copula in Paradifo, ¿k tamen íi ideo potius ftatim operam dcderunr ad confucndum pedeíiderium<br />
perfcótum per dehberationem eíaitiííct, ni- rizomataoperientia'partes nudas, quá ad copulationem.<br />
hil impediuiííet copulam. Secundó, quia iílc motus fuit Quintó,quia hoc faéto non videtur iilis maníiííe tempus,'<br />
conrra ratioRcm ipíorum, ideo venhmile eft, quód,non quia ftatim venir Deus ad iIlos,vt colliaúur exordine licconfenfiHenr,nam<br />
íi coníeníiííenr, pJacuiííer voh:ntati de tera, fupra 3.cap. ¿k ideo non vacabateis copulari.<br />
hoc moiu,& tamen videtur difplicuiíie, inquárum ítanm j i- 7 a- ir ,<br />
tnibuerunr,ergo non fuir in eis dcíidenum perfec1:il. Ali- Antn altjs pamompo[Jitife verecundia . Et ancirca nutri-,<br />
quisd!Cit,g,lilar^itio non eft conueniens: quiaiftemocus mgmentatiuarnfa<br />
concupiícentia in membns íemper eíl turpis, & deeo , (¿mjf. 1) L X F11 - ^<br />
homines erubefcunc,& tamen íeqintur copula,nam etiam Q E t> quaretur, an in aliis partibus corporis poteft eífe<br />
in concubitu coniugali eíl verecundia , ideo abfconduur, t3 verecundia? Aliqui dicunr,qj íic:quia in parribusdif-<br />
& tamen íit, vt dicu Auguft.in lib.14.de Cuut. Dti,c.iS. - lolutis erit turpitudo,quia mouentur contra impenum,&<br />
& 15?. DicenduirijCj Uta rano eft í'uíficiés: id enim de quo C cleÓlionem,nam & Arift oi.facit íimüitudinem departíquis<br />
crubcfcit, quando erubefcir, non facirv& ideo ira til bus diífoluris ad partes anima feníibiiis, vel irrationalis,<br />
jn omnium copula,^ quilibet erubefcK .habere cófpeclo- lib. i. Ethic.cap. 13. ferürur.n.quemadmódum diíibluta<br />
res actus ilhus,ideo nemo vult palam coire, ík ramen fe- corporis partícula in dextrá praeligentiíí c cónario mominam<br />
jpfam, cum qua copulatur, non efubefcic, nara íi -uere,in liniííram praue feruntur, 8c\n anima íi&fíunt ad<br />
erubeíceret nó copularetur ei,íed auerrererjfe ab ea; quia contrana.n.motus incontinentiú conringit. -Secúdo,quia<br />
ratiriní'.nna najíln-i npoTO-fíiriir rmio ^ li^rvc.^i-.i «^ovr^í-.ili^-.<br />
-» I -Jt,».^».^ ^ (_1.H.U WJ^I^iUlJ^J íljl.l ti 11 LI í<br />
befcit, ca ipíá ratione cum feraina nihil ageret, íi ipfam augmétatiua,ranoni nó obcdiút,ideo de eig erubefcimus.<br />
erubefccret,crgo íi agit non crubeftíit.Et hoc ipfum expe- Dicendú.q. dc iis non eft verecundia aliqua, quia non eíl<br />
nentia monftrar,qüia quídam viri funr, qui quafdam fe- verecundia niíi de curpi, fed hic nó eft turpirudo ahqua;<br />
minas propter earum honeíiatem, aut reuerenriam, quara paiet Primó de partibus corporis paralitiei, qua funr difhabent<br />
ad eas,crubefcunt,&cum eis copulan nolunt, ii- íblura, quia paites.i íuT fuerunr aliquandonp dií]bluta,&<br />
cet día hoc vehnt,& ad alias non icapuíchrasyík: qua ne- lúc non obuiabanr ranoni,fed poftea nó eftin eisacquiíique<br />
ira concupifcentiam irntare poteranr,GopuIancur; & tum aliquod pnncipumi motus repugnans ranoni ,'ideo<br />
tamen ita.eft,qj Adamerubuitde Eua,- & Eua de Adam, ñeque ranoni repugnanr parahími, Sccüdó.quia rurpitucrgo<br />
noluiífet ei copulari,ícd potius fugiífet,& repreíllim D do. eíl per hoc^quod eft ix-pugnarc ranoni, ¿k: hoc eft alim<br />
eo íuiífet deíidenum aút de illa erubucrit pater:quia quid poficu)ú,in paí aiii icjsi a^uc non eíl alioiud poíiciuum,<br />
ambo erubueruut dc motu ílio,& tamen nullus alius erat . Ied detecíus poíixiui.fqui-a vn i u:. iT.grina'.qua- pnus illas<br />
5bi,coram quo erubefcere poflent,&crubuerút, ergo nul- partes mouebaí,non potcít n,ouere,q.ti¡a íliur quaíi diífolo<br />
modo tune voluiífent inuicem copulari.., fed potius fu- luta á toro, cuiiis eft vis .mor;ua s i on
358 <strong>Genefis</strong>» Cap. XIíI.<br />
trarium ad illnd . Tertió, quia operario nutritiua?, Sc^ F Se augmentatiuíE funt interiora,quia nihil eft foris> qnc<br />
augmentatiuíE non eft humana,operario autem,ad quam moucacur in operanone illajideo non poírumus cruhefc<br />
mouet concupifccnna venereorum, eft humána, nam au- re.Nam & de ipfis merobris feruientibus concupifcenti<br />
gere)& nutriri eft adius virtutis alicuiuSj fed nó ipfius in- venereaí,ita eft,^ licet fint extenora,& moueantur conti<br />
diuidui, quod eft homo, fed ponus indiuiduum dicirur radónem,fi opermuis dla,non erubefcimus,& tamen m;<br />
nutríri,&: augeri,quia corpus eius augerur,& nutriturjfed gis operta fimt^quEe fiint interiorajideo de illis non poflj<br />
concubitus, ad quem mouer concupifcentia venereorum, mus erubefcere,& ita de operibus nutritiua. Se augmer<br />
eft a¿lus hnmanus , quia cxercetur ab indniiduo, & ideo tatmx non eft verecundia,neque eft ibi turpitudo.<br />
indiuiduüm dicitur agere,&non aliqua virtus eius ctiam<br />
fecundirm hunc adum dicitur indiuiduum agere, (Si non Curmn ernbefcimus fecundum alias partes, & cur Demm.<br />
pati ficut in nutridone^&augmenratione, ideo inaétibus fecit ver ecundiamin illis ? Quafi. D LXVllL<br />
nntrinu2e,&augmentatiua; non eftrepugnantia ad ratioriem,quia<br />
non funt adus eius humani,& ipfius indiuidui, j f ^ V^ R E T v R , quare fecundum alias partes coi<br />
ratio auté folos humanos adus refpicit, eo q;i!la eft pro- porisnó erubcfcimus? Cur Deus non fecit verecu<br />
prium principium operandi humanum , in adibus 'Vero diam in aliquibus aliis membris ? Dicemus,(<br />
genérariuíB virtutis,quantum ad copulationem,eftaliqua G verecundia data eft in pi;nan-i,& data eft-vbicumque ds<br />
repugnannaad ranonem : quia funt adiis illi humani, & ri potuitjeft.n. verecundia de turpi,qñ illud manifeftatui<br />
in eis mouetconcupifcentiam contra rationem motu for- Se quia non poreft eífe turpitudo ín aliis partibuscorpc<br />
g tí. Qiiarró,quia iíte vires ín nullo repugnát rationi,nam ris,non erubefcimus de illis: eft aút turpitudo de co,quo(<br />
repugnare rationi non eftnonobedíre ei,fed habere mo- eft contra ra tionem: fed hocnon cóuenir alicui fjarticor<br />
tum contrarium ad illam in eoq>ad illam dirigere pertí- poris fecundum fe,fed folum fecúdum 9 mouetur ab ali<br />
ner. Primum patet:quia lapides,& ínanimata nó mcuen- qua potentia animas. Et ideoCGnfíderandum,q5 nihilfr<br />
tur per eledionem noftram , Se tamen non dicuntur mo- rationem eíl turpe,eo O) fecundum íllam quidquid fiieti<br />
íierí contra rationem^quia iliud eftnon participare ratio- eft honeftü.Nam rano depreoatur ad óptima, lib.i-Ethi<br />
ne, & ideo nutritíua. Se augmentatiua non repugnanr, li- cor.c. 13. Edam quia turpe eíl, quod eft contra rationem<br />
cet non obediant, quia curo non fint vires humana:, fed ratio autem non repugnar rationi. Enam turpe eft, quoi<br />
commrmeS qua?dam5& plantatiua: non p.-írncipant ratio- eft deordinatnm,fed quod eft fecundum rationem. eítor<br />
ne in aliquo:fic habetur lib. i-Ethic.cap.vIr.Et ideo ratio- dinatum,quia eífeá ratíone eftordínatum efife. A li^ erg<br />
né audire non poífunt,vnde ñeque obcdirejrepugnare aút partes anim£Bfunt,fecúdum quas poteft efit turpe, &iííí<br />
non poteft,quia non communicat in aliquo opere cum ra- vocantur irrationales;& diííerunt,quia quamdam parsnc<br />
tione, in quo ei refiftat. Secus de concupifcibili,quia licet H tabilis eft anima;,quíe rationi non participar.f quia neqii<br />
íit irratíonalisparsaním^,parncípatranone, 6c poteft rationem audit,nequeeiobedif.Alia eftirranonahs,qui<br />
obedirerationi,vt eodem lib. r .Ethic.&: ideo qi'i non obe- aliquo modo rationi communicat.Prima vocatur ab Ati<br />
dit, repugnar, nam circa id mouet, quod per rationem re- Itor. quíE aíiimílatur plantaduo, &e eft non humana, fe(<br />
gulandum eft,& in contrarium mouer,vel ratíone nó mo- communis qua-dainjóc ifta eft pars nutritiua,augmetua<br />
uéte mouet,&: ideo proprié eít hoc refiftere,fic dicit Arift. tíua,generanua5omncs ifta: vocantur vires naturales,qui<br />
lib.r. Ethic. yideturautem^in ipfis aliud quid praterra- ex ncceílitatenatura^ fit in iis motus, & oper.itíoi&: nóe;<br />
iioHcim ñrijíiiúVqík^ ^ÍÍíluaeÍedioné,id^óíátídÍn<br />
tó,quia nulio modo poífunt pertinere ad rationem ea,qu^ impedíre.Ec ob hociftíE vocantur redé nó humana-jqui;<br />
funt opera augmenratiu^ Se nutritíua;, Se ideo in illis ne- proprium principium operarionum humanarum, fecunque<br />
cum radone concordant,neque repugnantilli.Et hoc dum g^ funt human£e,eft ratio: qnod aútcum raponenon<br />
eft,quía ficutinatura haber defidenum ad opera nutritio- coinmunicar,humanum appellari nó debet:& huiufmor<br />
is Se augmenrationis, ita Se haber organa, Se vim metí- di funt iña;.Ex quo fequitur,quód fecundum operatíoncs<br />
nam in iis , Se completur tota operado non deliberante, harum virium non eft turpitudo,cúm non fint contra raaut<br />
imperante ratíone fuper hoc. Vnde ñeque ratio nouic . tionem,& ideo ñeque erit verecundia de eís^vade fiue bequm<br />
faótum fit per illas víres,aut quantü omiftlim, quafi I ne,fiue non bene exereeanrur adus iftarum virium in nonatura<br />
omnino feparauerit vires illas á ratíone, ve fint ali- bis,non verecundamur, quia nqlla turpitudo eft in neb^<br />
I q"'""ottñuanum,&idéo"qualiinnurid pi'oprer hoc;maxinié quia nulla organa ifta habent foris.<br />
^ ^um cum ratíone non poteft efte ad rationem eis concor- Dehs rationes pofita funt fupra prlcedentiqueft.&ideo<br />
tepuananna.Nó eft fie de operibus partís con- dicimus,q, ñeque in operibus generatius virtunseft turciipilcibUis,na<br />
Illa quide poteft rnouere ad opera,fed non pirudoaliqua,quia illa eft vis naturalis non humana.SeJ<br />
poteit eopiere ea,mh imperante ratíone. Vnde fió folúm, an devafis,& operibus eius erubefcamus, dicetur ftanm.<br />
li rano repugnetci,non implebítur opus, ad quod mouet<br />
í n S n venereorum,fed & quod maius eft.fi ratio Quaritur anfit turpitudo inpartibusanima,quairrationdtt<br />
Kon mpeietimpleri,ilhid no poteritímpleri,eum debeat vocantur ? Qu^í. D L X J X.<br />
implen per organa,& parres corporis, quíE rationi mmo-<br />
iftí nerímen^^ A í-^ P'-^nes animar, quíe irrationales.funti><br />
tionitñcommunicant,ficutparsconcupífcibihs,&<br />
T v e o S S ' &operationes nutriti- iralcibilisific dicit Anftot.lib.i.Etíie.videtur irrationaJe<br />
iulíaparsS^rnr'^mrw vtique dúplex, plantatiuum, quidem nequaquam cómtiíatSirnonad<br />
nicatrauoni^concupifdbile vio, & vniuerfalirerappeti-<br />
S a c S i o n ^ ^ bileparticíparaliquahter,fecundumQ,exaudíbileeít,&<br />
S i n e m nnn X n "' Iíta pars appetibilis diuiditur in concubiícinon<br />
perte\ non^^^^^^^ ' irafeibiLi,& fecundum vtrumque funt plures<br />
íftudT Nam v^d^míi^"^ repugnatia,cS. ideo ñeque tur- motus,& damus eis diuerfaorgana. Cú J iftx virkani^<br />
ipfadeberethi^^^^^^^^^ r '"''"r partidpenr,inquan°túnaturaliterfuntpartidiieat<br />
ad il nondn^^ ? funt partes humana,& ideo adus, ad quo/<br />
ratio ContrariuTiub^T ' etiamfi nódum mclinant lít^ vires,ílmt humannná funt ryes,qm nó pofita<br />
in r^o uTaTnori^^^ turpitudo, & funrcomplen, nifi per impeiíum rarioms,quodnon íicin<br />
indo .Txtó, lurdaTo^n^^^^^^^ ' augmentanua., &|eneratiua.^<br />
nutridurnon obedire ?anom Ih^r ^ " f > ^ "ó funt human^,vtoftensú fuit ftJra.Vndeift^<br />
ron funt organa maniSa n illa eíSn W Pf •^""pare rationi natiíraliter habent, q, aliqñ ranoiu<br />
inuserubcf«re:fícenhnbdn ^ obediant, aliquandorefiftant,&quandoobediunt, eít<br />
ranu^, quia funr extennrí i ffpotenni^ gene- adus earum honeftus,quía eft í&udum rationem } quanmaueantur<br />
, erubcfc mus de ic'í r Í rationem do refiftunt,eft in eis turpítado, quia eft deordinano: Oc<br />
uucantur,etutjcíamu5 de lilis ¿fed organa nutritiua:, dicitArilt.lib.i.£thic.cap.vlt..vidctur autinipfis^liu^i<br />
c • •
qnicí prarer rationem innarnm, quod acfiierratur,,&o.b- A quia adus ipfi emnt generaliter turpes, quia inordinitiuiat<br />
rationi; vires aút naturales anima, quia rationinullo funt^fed partes ipfe non funt inotd]nata,cúni,poffinr or-<br />
raodo partidpant,nequeobedunu,neque refiftunt rano- dinaté moueri in ipfo adu deordinato. Alia effim deordi- •<br />
ni,& ideo non eft in adu éarum tiu-pe,aut honeflrum.Sed natío eft a¿l:us,alia partium,per quas exerceturjinord mavires<br />
concupífcibües, (Scirafcibiles cum fint in nobis, tío adusefl:,fi eft conua determinationem rationis ; morpecoribus,<br />
haber in nobis interdum curpitudinem,in pe- dinatio partium,fi moueretur non á ratione,fed á quodam<br />
coribus autem nunquam.Caufa eft:quia turpitudo eft in- alio principio, & tamen conrineit adum efie contra deordinario<br />
quadam,ordínare aurem eft fapienris,&: fiipre- terminationem rationis,& partes, per quas exercetnr non<br />
mi princip¡j,iib.i.Metaph.&c.i.in pecoribus autem non moueri nifiá ratione,ideo ent tune turpitudo in adu,& iti<br />
eft aliquod principium fiiperiusiaut nobilius viribusjron- partib. nó erit turpitudo,ideo ñeque de illis erubefcemus.<br />
cupircibilispartis,&irarcibiIis3ÍdeoaéfcusiIlarum nó po- ~<br />
teft efte inordinatus,fed quod eft fecundum illas.eft ordi- Quaritur quare Deusdederit vires concupifcibiles, & irafcinatuminpecoribus,quianaturaeftfibi,ficfacere,&non<br />
biles,in qmbmfemper eft turpitudo ? Quafl. D L XX. ^^<br />
eft ahquis ordo, quera tranfgrediantur, vel quemexerceant.<br />
In hominibus funt adus iftarum interdum torpes, Q E u dicet aliquis, quomodo vires ifta cóeupifcibiles,<br />
Sc inordinati,quia eft aliquod principiumYuperins in ho- B 6C iraícibiles, data funt á Deo, cúrn íemper fit in eis<br />
mine,fcilicet,ratío,& eius tanquam fipientis eft ordinarc, turpitudo ? melius fuiífet honiinem nó habere iftas vires,<br />
maximé quia ratio eft proprium principium omnium hu- Dicendum,g?non efthocverum:fuit.n.eonueniens,quód<br />
manarum operationum,ideo quidquid fit,in quo moneát homo haberet iftas vires.i^rimó,quia erat neeeflariii,nam<br />
vires inferiores,runc erit ordinatuiii, qñ fuent fecundnrn eft homo animal perfedum, fed omni animali perfedo ' . *<br />
id,^üod ratio diííiniuit; cúm^ro eft prater, aut contra cópetit irafcibiiis,& concupifcibilis,ideo & homini comtHranítioueiTrraiiíjTm^^^<br />
pcícreui , quia eft perfediínmum omnium animaíiumlr V ~<br />
confiftit in deordinatione,erunt adus ifti turpes.EíTe au- lib.z.Polirie.eap.2.. Secundó,quia etiamfihon eífetneeef- ;<br />
tem inordinarionem in adu , 'Vei moru virium iftarum, fe,quód homo haberet vires iftas,erat vrile quód haberet,<br />
íit duplieitcr,f.aut praueniendoordinem rationis,aut re- quia adiuuant ad intendendun>aólum, quod apparet ia<br />
pugnando illi iam exiíknti. De primo eft, vrqñ inclinar quibufdá,qua faeimus fola ratione mouente,&debih ter<br />
concupifcentia, aut ira in aliquid, quod ipfa ratio diífini- illa faeimus,alia veró íacimus ratione lubente, & ad hoc<br />
retagendum, fiei confiderandum occurriífet, óc tamen natura inciináte, & illa faeimus eífícacius.atque veheménondum<br />
difiiniuit,vt quando eft motus ad cibum incon- tius. Vt igitur eífent opera ardéausfada,& magis cóplecupifeentia<br />
antequam ratio diftimat manducandum , Sc ta,fuit conueniens dan paíííones, qua funt motus haruin<br />
in hoc eft turpitudo, tam in concupifcétia,quám in ira,fed C virium,& hoc apparet maximé in fortitudine, fecundum<br />
magis in concupifcentia, quia illa minus audir rationem, quam aggredimurjSc fuftinemnsterribi!ia:nam ratio luirá<br />
aút ahquo modo fyl logizar, vt dicitur lib.7. Ethic-S.c. bet id ficri,& tamen ira maximé adiuuat ad executionem<br />
-Secundo mouO Vil. «.icoruinatio rcpugnaudo ordinatvoni horuíij,(Sc fi illa djccíiei,ucb¡lirci íicrenc omnia opera beliam<br />
faóla á ratione,vt ratio diíhniuir nonefifecócupifeen- li,ficut innuir Ariftor.Iib. 5.Ethic.cap.8.deforntudme,&<br />
dam vxorem proximi,& concupifcentia mouer ad fruen- allegar Homerum in Ihade, fcilicet,<br />
dura,&: perfiftir vehemérer rationi refiftens. Eft aút inor- Virtmmn immitte furori.<br />
dinatio in vtroque modo, fed in fecundo magis, & tamén<br />
adhuc in primo eft deordinatio; quia licet lUe motuis non Qmfitur quomodo irafcibilis, & concupifdbilis potentia fit<br />
fit contra aliquem ordinem á ratione pofituni in fpeciali, turpis,& inordinataf Qmft. JD L XXI i<br />
eft tamen contra ordinem in generali, fcilieer, quód cüm<br />
ipfa fint vires inferiores, & debent titc imperara,
aliqujd,qiíodeffctomninoconti-arationemj& nunquam F tedori, aliain exteriorí, alia jn organoinniotuinteric<br />
illud eíTct lidtuni,eífent ille ex natura fuá mala:, aut inor- / virium iUarum, íiue fecundum concupifcentiani, fiucl<br />
dinatas, & ira vt nunquam in eis ordinatio eífe poífet, niíi cundú iram eft rurpitudo diredé,& totaliteryqñ vocátn<br />
ceífando á propria natura, & rameri non eft íic/ed ift? vi- illos aíílus turpes,eo q? nihil eft ibi fecundum ratione, fi,<br />
. res inclinantad id, ad quod ratio inclinatura eífet, quia ÍJtturpitudo, quia mouet aliqua iftarum virium adop<br />
non eft aiiquid,ad quod monear concupifcentia, quod ra- inclínando,non expedata deliberatione ranonis,fiucqi;<br />
tio interdum non iubeat fien , íicur concupifcentia mouet diííinito aliquo íecundum rationein,adhucincontrarui<br />
ad venenea;&: ad deleólatinnem in guftu: ratio_autem in- mrluec,ronriipifcc"^'^^ • ^íi^" v^roqae ti^odci<br />
terdum iubet venerea exercere, vt cúin vxore,& deleóiari hil eft rationis; in primo, quia vfurpatur id,quod ratior<br />
jn cibo moderaré fumendo • Sed hoc diftrrt inrer iftas vi- mouendo ad opus non expcólata ratione,cum taiin<br />
rcs,& rationem,quia ifta habent motum íimplicem indi- rano qua fuperior eft, deberet mouere, 6c non aliqua al<br />
nationis,& nihil difcernunt; ratio autem diícernir,quan- vis,quianon pertinet ad alias ifnperare:in feciido,quiac<br />
do oportet, 8c qualiter, 6c propter quid, quantum, 6c redé ei reíiftitur in contrarium moucndo, & cum ad ifl(<br />
vbi, 8c ita de aliis circumftantiis : ideo in viribus iftis non motus nihil conferat ratio,non funt totaliter turpes,& ii<br />
eftcomplementum operationis humana, quia licet incH- ordinati, fed in fecúdomodo eft maior inordinatio quai<br />
nentadid,quod eft humanum , id eft, conuenit homini, G in primo,yt fupra diclü fuir. Deaótu exteriori dicendú,<br />
inquantum animal , non determinant illud humanitus. eft turpis,fed non eft omnino eadé ratio turpirudinis,Qu<br />
Ideo cxpedátcomplcmentumáfuperíori,fcihcet,á ratio- aólus exterior non poteft exerceri fine organo, iden,;.<br />
ne,qua in eo ad quod ifte vires inclinant, determinar fin- terior vocatur,quia per organum qui extra eft, exetcctut<br />
, gula,fcilicet,quid íitagendum,ék qualiter,&: vbi, & cum interioraúrexercetur fine aliquo organo exteriori,<br />
quo,& propter quid,& quantú, 6c quando,6c ideoeftna- interior poreft eífe omnino fine rarionerexterior autemn<<br />
turalis habitudo iftarum virium in homine ad rationem, totaliteruiam interiora qua flint organa virium,f cócupi<br />
vt fint fub ea, & non ferantur nifi in id , ad quod ratio di- fcibiiis,& irafcibilis, mouentur fine ratione quodáinotu<br />
élauerit, 6c ita ipía licet non fint ratio, fed irranonale ali- qui vocatur appetitus largé,&: ad iftum nó requiriturim<br />
quid,funt aliquo modo rationales, fcilicet, rationi partici- periú rationis , 6c ideofic ille motus omnino finerationc<br />
pantes,inquantum ei funt, fecundum difpofitionem fub- Et fi ita non fieret, non daremus fieri motíi quendamob.<br />
'dita,& poífunt eis in ómnibus obedire.Ex hoc autem ap- uiantem rationi,cótra quem nitatur ratio ad comprirnca.<br />
„ . paKt, Q? npn fuit inconueniens creatio i^^^ dura,fed_q_ñ:fit cxte^^^^<br />
íiomine,cum ipfa non fint fecundum fe ahquid turpe, fe d quia ipík iám,vt fuperata aífenfit motüi,qui eft fecuriduu<br />
creara funt tales, qua rationi obedire poíiint, 8c actú eius paííionem,vt expleatur illud defiderium , 8c imperatexintendefe,vel<br />
fortificare;,etiam adiis earum non funt tur- H terionbus partibus corporis,per quas oapletur, fed dicen,<br />
pes femper, cúm per rationem ordinentur, 6c poífinc non dü,q> nihilominus ille aólus eft turpis,& inordinarus,quÍ3<br />
prauenire rationem-.. nó eft totaliter neque principalirer á ratione, fed appctituí<br />
mouitad illum,& ratio vt iam efircla ignoras, afténtitur,<br />
Qumtur quomodo aBus exteriores turpes fint? ^ inquantum igitur huius aólus,principium eft motus ap|j&<br />
QmJí. D L X X l l , ti tus,qui eft mor dinatus, eft étiam actus exterior inordi<br />
^ j tiatusjfed vbi deordinano eft, turpido eft : erit igitur tali;<br />
ii partibus autem corporis dicendum, g? non funt," actus exterior turpis, fed minus eft quam aétus interior fe<br />
JL/ turpes,fíue per eas cxcrceantur aótus iftarú vi num cundum paftionem , id eft, ipfa concupifcentia, aut ira,<br />
. ^ae non,quía autper eas^xercentur aótus iftarum, quan- quia in ilhs motibus nihil faciat rano, vt dictum cít,iü<br />
do íuntordinatiá ratione,aut quando funt inordinan . Si iftis autem exterioribus ahquid confert.<br />
pnmo modo,non poftlint illa efte inordinata, cúm nó fiet<br />
jn eis aliquid inordinatum, quia ex fe non poífun r habere Qmritur quomodo inarganis corporis, quibptsfiiperioresA<br />
inordinationcm,cúm fint organa. Si fecundo modo, non exercentur,tnfitturpitudG f ¿tafi. D LXX 11L<br />
funt adhuc illa turpes,qui ordinatémouerétur, licet aclil ^<br />
inordinatum exerceat: omne namque quod fm ranonem j T ^ E organis per qua exercetur dicendum, 9 non fiinc<br />
eít, ordinatuineft, fed partes illa non mouentur, nifí im- I J turpia,quia non funt inordinata,& rano difterenti?<br />
petante ratione, ideo etiam fí turpenyrem exerceant, ipfa inrer ogana,& aétus extenores eft, quia aótus exteiiot<br />
f turpes . Apparet hoc m executione ira, inclinac cedít aliquo modo á concupifcen tia,vel ira,qua prindpaenim<br />
ira ad vindiótam , & illa manibus exercetur vt in lirer ad illú mouebat,licet nó poífent eum expíete fincUr<br />
piunmum, 8c tamen quantumcumque ira incandefcar, none,& ex illa parte eft inoidinatio,& rurpitudo in acto<br />
nunquam marius mouebitur ad nocendum alicui, quouf- fed organa nullo modo mouentur á cócupifcenna,vdi[i.<br />
que voluntas id luftenf.voluntas aút in ranone cft,& nun- ' .fed á fola ratione imperante,cui obediunt^né refíftentia.<br />
quam lubet, mfí a ratione fuenrdiffinitü. Et ideo cúm fo- Et huius fígnum eft,quia eadé organa mouétur imperantr<br />
m^n^il"^^"" ^ ratione imperaram, nó poteft habe- te ratione, quando eft aótus honeftus,fícut cum eft turpis.<br />
Ananfl- hk turpitudinis,aut inordinationissfíc didt 6c in vtroqueaqualiter obediunt.Secundum,quiacúnioi^^ír^nfn.í<br />
Dci,cap.i,c). Sed obiidetur, g, uentur organa, vtpptein ira, nulla ddeótatio eft in cis,&<br />
ú^^írifr^í'^^^^r"' íu'^Pemexercenr, ideo ftanm, vtuibetureis,ceftanr,quod no fieret fípcrue-<br />
S^nrerwS f vocatentur turpes, niretadea ahquid de motupaftionis, quia fíeret JneiJ<br />
quadam deleótatio,& ad illam promptemouerentur,&<br />
íeS efte int^fnT ^ iraícendo,nó po- k difficulter rctraherentur,& non eft fíe de aótu, quo expíemotus<br />
oraan?^^^ iufíeri\^quia "" mus appentum iramam in illo gaudemus. Extenditur crmiafft<br />
,n exequuno, pendet á v¿lun. go inoVdinatio interioris appetftus ad extenorem aóluiH.<br />
ík eíafd n^rínr r; / "" vltimum,fiue fornicari, cuni in illum diffundat fuam deleólationem, fed in orgaturpeem<br />
^«"J.^^ffinie^^ na mhil dift^undit: ergonon peruenit aliqua inordmario<br />
quam tuí^S^^ ' ^^^ ^^ organa,fed folum Id a6baw,6c ira erit mrpisaótus,íed<br />
SraiSXtiZi^^^^^^^ P""- organa,hoc tangit Aug. lib.14.de Ciuitate Del, c-ií^centur<br />
quooL ^nr^n / irradonalis, di- Iftud eft generale,nrfí in oiganis genitiuis: ná ad ifta P^^'<br />
uenit tur^itudoquadá, & inordinado ex concupifcc«"^<br />
illifunt u pes & m o u e n t e e a , & i n h o c d i f f e r t i n t e r i f t a o r g a n a , & a i i a , q u . a<br />
gnum eft quia^^^ cuius fí- alia licet exequantur aótum , qui malus eft, non moue"ms<br />
nó c u S c ^ ^^ ^ ratione,ideo non eftin eis aliquis motus inorditurpi<br />
erubeS Slo ronft. r^ tamen de natus: ifta autem mouentur á concupifcentia, non mpc'<br />
^ etiam fí ranoceftaríiubear, non ceíT^.<br />
Vcrfitas eít in iis nam -ih/,.^ magna di- Ule emm motus eft pruntus quídam m eis faótus, q^oj'^<br />
wcriitas Cít in iis,nam alia latio turpuudims elt in aótu in. venerea mciinamur,& non folum tidllamur,fcd etiam fie<br />
^ quídam
<strong>Genefis</strong>. Cap.XIII. 351<br />
quidam tnotus-in eis dilaratíoms, qui pertinet ad motum A nifi q; díceremusiUud inquantum eíl organum aliarú vilocalem.<br />
Et hoc facit concupifcentia, qua; in eis efl:, & num,& feiuitad ahasopeiationes non habere turpitudiquiaiilemotusincipitineis,non<br />
iubenteratione,&non nem, 8c inquantum eftorganum-ffoncupifcentia habere<br />
ceflrat,quandorariofuadet,cílmotusmuhum inordina- inordinationem,&turpitudmem,5 quia cum genitaha fint organa concupifcentia venenis,<br />
ficut enim non expeélat rationem, vt folum mouean- rea,&emifllonis fuperiluitatum liquidarum ,non debe-<br />
' tur ipfa iubente, & non obediunt, vt cefltntipfa fakem mus deüHs erubefcere inquantum funtad emifliones fufuadente,ita<br />
ñeque obcdiunt,vt mqueantur, quando ipfa pe-rfiuiratum,femper tamen de illis erubeícimus. Diceniuíferitjcum<br />
interdum ratio iubeat illa moueri,&: nó mo- dum cjj de iis foliscrubefciraus,quÍa hac fola mouentur á<br />
uean tur. Hoc eft enim, vt fí vir exaílurus debitú ab vxo- concupifccntia,qua in eis dominatur, vt fíne illa moueri<br />
T - i m n p r a ' n f r í r rarinnat^ non DOÍHQr.íirnrdirir Angnginnc ^r fiinra jiW.n-.-. . ^ ,<br />
tibus illis,forte non mouebuntur: & hoc eíl alícnatas efle fed guare iíla íbla mouean tur á concupifcétia,cum etiam<br />
parnculas ifflis totaríter a» impéncrrationif, irtu®aitas CoxignpiiíHHlíaroperetWpd^ T<br />
eífe concupifcentia, in aliis non eft fíe, fed prorfUs é con- B dum 9 eft caufa,vt putatur, vehementia: nam eft Concutrario.Nam<br />
nunquam mouentur,nifí ratione imperante, pifcentia venereorum valde vehemens, ideo rnouctor^a-<br />
&c cum mouentur fí ratio ceflare iubeat^, ftatim cefl^an t,& na: alia autem paíliones non ílmt ita vehementes, ideo<br />
cum moueri,illa ratio iuflerit,mouebuntur ftanm. El ob nonmouentorgana_,.<br />
hoc erubefcit homo de iis fohs partibus corporis,quia ifta *<br />
folafubdunturconcupifcenna, &rationinonobediunt: An concupifcentia venereorum magis moueat quam ira §<br />
ceteraaútparteslicetinterdumimperataárationedetedores<br />
aólus exerceanr,non erubefcimus de eis. De lis veró<br />
Quafi. DLXXF.<br />
erubefcimus, non quafí malum per easperpetretur, fed C ED obiicietur ¡,q? ira videtur cfl!evehementior, quia<br />
quia inordinatum eft quidquid per eas agitur.f non obe- O eftimpetuofior,& tamen illa non mouet organa, fcd<br />
diendorationi,6¿:ideonon magis erubefcimus de iftis or- á ratione fola mouentur, Diccndum,c^iraeftfortispafganis,&<br />
aólibus per éa perpeíratís,cum illicite fiür,quam. fioj& ardens,& impecuofíor, quam concupifcenda venecum<br />
licité, eo q> vtrobique mouentur partes ifta, & con- reorum,& ideo vt dicit Ariftot.lib.^.Ethic.cap.S.Concucupifcentia<br />
in eis inordinaté. f contra imperium radonis. piícentia fubintrat occulté,& iníidiatur: ira autem nó in-<br />
Sic Auguíidicit hb.14.de Ciuit. Dei,cap. rp. Ax veró ge.. fídiatin*,fed eft manifeíla,& tamen non mouet ira organa<br />
nitaleicorporis panes, ita libido fuo iuri quodammodo C exequutiua,& mouet illa concupifcentia veneorum.idco<br />
mandTpauit,vt moueri non valeant fi ipfa defuerit, & nifí dicendum, q? licet veh^menna concupifcentia conferat<br />
ipfa vel vltro, vel excitara furrexerit. Hoc enim eft quod ahqujd,non efl: ramen ifta tota caufa. Primó patet: quia<br />
pudccjhoc cirquod intucntium ocuioscrubefcendocietÜT- iion loiüm magna concupiícentia,fed etiam parua mouet<br />
tatur: magifq. fert homo fpeólan tium mulrirudiné,quan- organq„6
íionem inam^exercenr venerea, & iftos vocat Arift. mol- F vaíis. Diccndum quód veritas hnius rei eíl:,qiiÓd fit oro,<br />
icSsquia non faciunt illud,vt profequantur delectationes, ptgr conditionemorwani:quiaomnisappetitus partisiVta<br />
fed vt ftigiant triftitiami Secundó fuit líoccoiiueniés pro- tionaliseft motus quidamjquia eft in organo, & fit inillt<br />
* pter inexpertos, quia ¡n eis, qui nunquam venerea experri organo,quod eft fubieólum illiuS virtutís, & quia concti.<br />
funt,nó poftet efte motus propter expeiiri voluptates,ideo pifcétia venereorum habet pro organo geniralia,& quaf<br />
debet poní concupifceaua^quíc incitet iílos,& ideo nó ex- dá al ias partes propinquas,fit motus cócupifcétia in lUis<br />
pertimouenturforri ímpetu in hoc iuxta magnitudinem - ' ' '<br />
concupifcentia . De ira aurem non eft fic:quia non eft ira Cur non fit motmin organis aliarum virium, ficutin orgaft,<br />
ad conferuationem narura,ficutcbmmixtioi ideo non de- rconckp^centia ? Qm.fi. D L XXF11.<br />
buit poni tam vehemens deleótatio in exercendo venerea,<br />
ñeque tam fortis concupifcentia ad illa_.. V M autem dicitur , quare non fit motus in oroani<br />
^ ^ aliarum virium,fióutin organo concupifcentia Ve.<br />
Cur magis adVenerem,quam adCerereni, & Bacchum<br />
tnci- nerea? dicendLim,q5 in hocdecipiuntiir,qui ad p^ucaad<br />
temuri Quafi. D L X X F l . uertunt. Oi-nnis vis appetitiua , i. conclrpifcibilis<br />
fcibilis, hét organum,in quo eft motuscius,fed eft duplc!<br />
S E D obiicietur, quód conferuatio indiuidui fit per ci- Q organum, vnum eft quod eft organum'& fobiedú : aliuc<br />
bum,& potum,5c hoc eft máxime neceftariuai:& ta- eft organum tantum,& nó fubieólum .-Primum vocamui<br />
men non eftibi conciipifcentia-cibi., & potus rnouensor- ' illud,vbi verailla viseft fecundum fubftanriam, nóenini<br />
gana,ficut concupifcentia venereorum. Dici poteft,c]? po- funt ifta viresabíbluta , ficut intelleótus , fed vires matenitur<br />
ibi concupifcentia fortis, quia ponuntur fames, 6c riales,quia fi eftent abfoluta,non daremus eis locú certum<br />
fitis qua fortifíimé mouent, intantum , quód non poteíí in corpore, ficut néque intelleólm, fed cum fii>t vires maquis<br />
íüftinere h.is pafilones.Seeundó poteft dici,quód ad- teriales, damus eis determinaras partes corporis, in qui.<br />
. ^ - — — _ , —^ -y- M<br />
cibum,& potum, inquantum conferuatio fpecici, qua eft oculo,habimdincm fuam, cum mdigeat quodam motu, & con- fames-,& in appetitu potus, qm eft fins:nam fiunt nó motortarione,íed<br />
genitale femina nullo horum m4iger,qma ueate ratione,& ramen fitis, & fames funt motus fiótün<br />
nonettaliqua pars dillinóca, & prommens, & non eft organo fecundum quandam vim irrationalem aniavc.'<br />
eius motus ahquis, fed ílifcipcre, &c tamen eft motus con- Sunt autem qiiadam parces corpons, per quas explentiií<br />
cupifcentia in pnitali feminino,ficut in mafculino. Se- aótus ad quos laclinanr ifta vires; nam ira inclinát ad vincundo,<br />
quia illud motiuum de teaenmdme organi mhil dictá. motus autem, qui eft ira,fit inrenus m organo piofacir<br />
eft emm Imgua tenerior, & minus neruofa, atque ^ pno iraícibilis, fed exequutio, qua eft vmdiótam accipecartilagmofa,<br />
quam virga vinlis, & tamen mouetur lin- re,nó fir per illud organum,fed per exteriora, & maxunc<br />
gua per generalera virtutem motiuam fine ahqua concu- per manus, illa aút poftunt vocii laroé organa irs, (d<br />
piícentia, qua eam moueat fola ratione imperante: ira non lubiectú.Etideo motusirrationahs.qm eft fecundum<br />
Igitur poterat fien m vafe vinli. Tertió, qma non eft ve- u-am,non eftin mambus,nequein pedib^us,quianonfanc<br />
rum,q, concupifcentia moueat organa co motu, quo per- fubicótumira,auc irafpbilis,fed folú iíta partesobeditmt<br />
í^rfn? venereus, cum non hat hoc fiue ratione im- rationi ad exequendú id,quod per irá appetimus,qfi raM^<br />
' ^^^ exequi imperar, & ideo milla deordmatio, nulH<br />
pilcet^nam.(^uarto,qma data concupifcen tia,& etiam ta- turpitudo poteft eífe in mambus,aut pedibus , quia niiHo<br />
! , í "íf/ r''' "on compieturaclus, fi modo mouentur á parte irrahonah,íed á fola ratione..<br />
alteiumnon adfit, ficut milhs,qmíuiu incontinentes, & ^ • j<br />
írequentauerunt coitus.Manet enim in iihs concnpifcen- {¿^^'^'•tur de dijfer€ntta,qu
machiiro, vel hepar: ideo monis ille,qiii vocatur concu- .A in arboribus,^ inomni planta/ed vis concfupifdbilis vepifcentia,<br />
aut appetitus cibi, eft in liJis membris, & non nereorum non eft nifi in animali, fed neque in omni aniin<br />
aliis non mouentur illa contra impenum rationis, mali,red folum in animalibus perfedlis,fcilicet,in quibus<br />
fed partes executiua: ad fumendum cibum, & potum, eft diftindio maris,c
qnianulla alia vis habet operadoneiTi fuper feirsen , nifí F que eftneccíraria,quia íit generano ibi íineeopulatio<br />
geneianua5& tñ oporter concederé iftam dinííioné . Non & itavisconcupiícibdis non feruir, nifi mouendoad'^<br />
cmitdtur totum fernen quahbet vice,quia alias mafculus, pulationes.Et ideo ifta vis non debuit efte,nifi"'in partih<br />
qui femel copularetur feminas, nó poííet iterum copulan, propinquís ad locum,vbi retinetur femen, & in vaíis t<br />
quoufque mádiícaret, biberet atque digereretur cibus, qua: emitiitur,(5¿ recipitur. In primo vt moueat dtillan<br />
rehnquereturq. femen , fed falfum eft, quia poteft fi-pius ad emiftionemj:in fecundo,vt concitétur ipfa oroana<br />
. copulari non fumpto intenm cibo,nequc potu •. ergo non ^ua: fiet emiflio,& ob hoc virilía magis feruiunt con'cií<br />
emittitur totum femen fimul , fed diuiditur>, Simiiircrm fcibili, quam gencratiu;!: potenna:, quia immediatii<br />
femina fit: nam fanguis^qui eft materia pnr-paraia á fcmi- Quia tamen coneup;fcibiiis ifta eft propter feneratiua<br />
naad formationem fems diuíditur per vim gencratiuam, euam feruient oeneratiua-, & ob hoc vocan ttu" vafa i<br />
qua:eftm femina : hcet enim femina non faciat eíi)iííio- genitalia,quia vltimoordinantur ad generationeni Jw<br />
nes cum fufcipiat j filmen fít in ea diuifio materiar prrepa- immcdiaté feruiant concupifcenda:. ^ '<br />
rata: ad gcnerationcm,vt quando femii'ia concipit multos<br />
fetus:nam ex vno concubitu fít conceptio omnium,& nou Vrrum erubefcemia propter genitalia fueritnaturalió, ve<br />
íieret,nifi díuiderctur materia illa, & ifta diuifio fir per pernatur alió ? QuAft. D LX X X 1 1 ' '<br />
vim generariuam.Deinde conceptís feminibus hr forma-G<br />
tio ferus per illam vnn , quíE vocatur formatiua , qua- eft V^ R £ T v R nunc, quando in Paradifo appari<br />
virtus materialis dcriuaca in femine virilí, vel mafculino, \ / turpitudo in geniralibus, &í erubuerunr de eis<br />
f quiE virtus haberproórgano fpiritü vitalem,
'Ioqucnsdcinferioribi«viríbus,dicít: Videtur aütem in A teft manere cum iiIo,idcon5 potuit per fe auferri fed per<br />
ipfis aliud quid prarer rationem innatum, quod aduerfa- operationem Dei deítruen tis donum, aut amouentis fed<br />
tur,& obuiat rationi. Quartó, quia cum vires concupifci- erat aliqua qualítas abfoluta, vel per ceífadonem eius i<br />
biles,&irafcibiles íint appctibiles,& íintanimales/eqnú- conferuatione illius ordinationis. Et patet iítud:quia non<br />
tur vim appreheníiuam,vel cognítmam,qu§eít animalis, periit illud dontl ítatim poít peccatu, quia pecca^uit Eua<br />
fecundum quód animalis,& ifta eít phantafia, fed iíta eít & non apparuit in ea nuditas, neque rurpitudo, & ideo<br />
diítindlum principium cognitiuum abintelle¿tu,ideone- adhuc perfeuerabat ordinario illa; poft peccatum autem<br />
ceírceft,quód aiiquando fiat motus fecundum illas vires, Ada fuit ablata illa ordinado. Si erao potuit ftare ali-<br />
Sc non fecundum rationem,f.q? nó fetnper phantafia con- quamdiu illud donum cum peccato^, potuit manere iñ<br />
cordat intelleólui, ideo femper eífe vires illas fubordina- aternum, & maneret, nifi quis auferret, & ita concedenras<br />
rationi npn foliim non eft naturale,fed potius eft cótra dum eft quód aliqua operado diuina fuit ad hoc,q> ceííanaturam,vt<br />
fupra. Qiiintó,quia fi eífet hoc natufale,non ret ordinatio virium inferiorumadrationenu. '<br />
eíl'et diíFerentia inter organa, quibusnoneft principium<br />
motus,& partes, quibus eft principium motus, funt enim An inordimtio virium inferiorttm naturaliter, an diuinittts<br />
quadam partes corporis, quíE non habent nifí potendam faflafit? Q^aft. D LXX XV.<br />
motiuam exequutiuam,64_ non habent cognitionem, B<br />
neque appetitum, íicut manus, & pedes, & fere omnes "F^ T i a m poteft dici,quód naturaliter fubintrauitifta<br />
partes exteriores corporis , ideo neceífe eft moueri iftas XJ inordinatio, quia vires ift
$66 Geñeíis. <strong>Gap</strong>. XIII.<br />
cumintalibusmembrisfítruffideñs príndpinm ad hoc, F quanto ¡lie motus eft foi-tjor,rantó eft maior alr^^^^<br />
q? per fe moueantur ,imouebuntur ahquando per fe, quia patet in ira vehcmenti,& tamennullum organum tnoü{<br />
aliás fuperuacuum eftetillud prindpiú, fed ita eft de om- tur lócaliter ad exequutionem illius appetitus, quiaill<br />
nibus illis membris, quorum ftmt vires irrationales,'Vt vires non poftimt imperare viribus motiuisexequiitiui'<br />
virtutes, Sc illa membra ftmt ftibiedla, Sc organa, Sc ftmt non ft)lúm aliorum membroiíim, fed ñeque ftiorutru..<br />
illít vires appetitus confequens quandam cognitionem,<br />
qu« non eft á ratione, ideo in illis poterit eííe motus íi- An irafcibilú concupifcibüüpoffintper fenaturalin^<br />
neratione, fcilicet, non expedata illa. Etiam poterit ef- uere potenriam motmam in membrü }<br />
fe motus contra rationem , quia cum íint diftinda prin- Quaft. D L X X X F I 1.<br />
cipia motus fufíicientia, & ab muicem non dependentia,<br />
notí eft inconueniens vnum repugnare aiteri, faltem per O n t r a quod aliquis obiiciet,quia in organis a,<br />
accidens- nitalibusmafcuiinis fit motus localis,etiamnóin<br />
perante ratione :immocontra eius imperium, & ita V<br />
.An per accidens concordent in fuo motu vires irrationales ? detur ibi obedire potentia exequutiua motiua appetitu<br />
Quafi. D L X X X F l . /^el ipfa concupifcentia per fe, poteftmouereorgatiui<br />
' G ^x^q^i^ifftic. Dicendum,quód neutrum eft : nam nonp(<br />
T ldeodiccndum,qu6d concordare vires irrationa- teft'A^is concnpifcibilis per fe moueie ahQuod Qr^<br />
° FJ les in fuo moru , eft per accidens, quia cum non ha- excquutiué,quia excedir gerius ftninijcüm íit virtunmp<br />
* bcant aliquam necefiariam habitudinem, conringet con- ratina, vel motiua principium non exe^uutiué, fia<br />
ccrdarCjficutcontingetdifcordare.Quód vero fin t ifta vi- ñeque voluntas,qua eft appetitus irration al is,poteft nii<br />
res fubordinata rationi, non eíf per accidens, fed fir ali- uere aliquam partem corporis localirer,fed íblum itnpi<br />
quando ralis ordinario, quia illa dicir quandam necefia- rando.Er ideo fi deeft- virtus motiua exequuriua,non ei<br />
riam connexionem illarum ad rationem . Id autem non mctus, fcd voluntas, ficut apparet in corporibus paralii<br />
poterit fieri,nifi per aliquod ages, quod fit fuperius vtrif- corum,ita dicit Ariííot.lib.i.Ethicorum.cap.13. Ferúti<br />
que viribus,& iftas ilh fiibordinet ex intcntione, & dura- enim quemadmodum difibluta corporis partícula in di<br />
bit fubordinario, quamdiu illud agens, conferuauerit il- xteram praeligentinm é contrario mouere in finiílrjc<br />
Jam habitudinem, vel fubordinationem. Sicutaliquali- praué feruntui. Si hoc fit, quia illa partes funr diífolim<br />
ter eftfimilitudodeaqua, qua naturaiiter eft frígida , Sc &non manet colligario earum cú toro,vtmoueantutpi<br />
per agens' fuperius,& maius in adiobe, id eft, per ignem, potentiam moriuam, Sc fie quia deeft ibi potétia motiu;<br />
vel Solem,quando viuat in qualitate adiua,eííicitur cali- non mouérur,licet voluntas illud imperet. Etiá non pote<br />
da, Sc tamdiu manebit illa caliditas, quamdiu ignis, vel concupiídbilis,qua eft in organo imperare inoriuapoti<br />
Sol,qui eam calcfcccrunt,conrinuent adionem ftiam fu- tia, vr ¡ilud lócaliter mouear, fed hoc íblum fit per impi<br />
per eam; quibus ceífantibus, aqua per naturale virturem riú volunratis,cui omnia membra naturaiiter obediüt. I<br />
fuam reducir fe in frigidirarem propriam,quam prius ha- cúm dicitur de motu locali, dicendil, q? nunquam nioui<br />
... .. _biierat,^ Jta-eft-dxviuJjus^iíiisirratioP^bus^ideft^a,^^^ ,tur genitale per impcdum c%upifcentia vencrcerqniii<br />
bili,& concupifdbíli,quf funt per fe fuííicientia principia morus,qui interdum ibi fir,non eft á potentia moriuaitr<br />
operationumjvel motuum fine ratione:nam operabuntur perata á concupifcibili,fed eft á fpiritu inciufo diftendet<br />
per fe non expedata rarione, Sc interdum cótra illam,nifi te organum,cuius eft condit!o,vrfíc diftendi pofilt. Circ<br />
quando ahquod fiiperius agens fubordinaiierit eas ratio- qnod confiderandum quód adus,ad quem rnouetconcii<br />
ni, Sc tenuerir cas fie. Et quia per illam adualem fubor- pifcibilis veneorum, eft commifceri carn alirer,cura emil<br />
dinationem non tollitur natura ipíarum, manent ipfa, vt fione feministifteautcm non poteft perfici per íolamcon<br />
principia fuííicientia ad operarionem , fed funt impedita cupifcibilem,neque etiá per folam raríonem,nequcetiaii<br />
agere per fiiperius agens,quod ea tener.Quando ergo ccf- per rationem concurrentem cum concupifcentia, niíiali<br />
fauerit illud agens fie tenere illas vires, rcdibunt" in na- quid alterumadfit. De primo patet: quia concupifcibili<br />
turalem conditionem fuam, Sc ineipient per fe operari, non poteft mouerenifi inciinando,qui motus eft: ipfacon<br />
non expedata ratione. Si tamen per illam fubordina-I cupifcenria venereorum,& aóliis nóconfummaturinfoli<br />
tronem tollfcretur narura ipfarum , qua furit per fe fufiS- inclinarione, fed indiger excquutione. De fecbndo patei<br />
I ciens principium aótionis, etiam cefiTante fuperiori agen- quia ratio poteft mouere membra, Sc ramen fi npnliril)<br />
IPl "O" reduent il la ad per fe agerc,fed manerent femper cócupifcentiavenereorum, nunquam complebitur adus<br />
fubdKa rationi :ficutquádoaquacalefit,&perditadua- fieur didr Auguft.lib. 14.de Giitííate Dd,cap.ip.fdto<br />
lem trigidirarem, fi perderet naturam propriam,qua fri- Aut vero genuales corporis partes, ita libido fuo iu"<br />
giditas eft fibi naturalis, nunquam poftea eíficeretur fri- quodammodo mancipauit, vt moueri non vaieant,lÜpt»<br />
gida, etiam cefiante igne calefacere, fed quia per calefa- . defuerir,& nifi ipfa, vel vltró, vel excitata furrexerit.Di<br />
tíionem aCtuakm non perdidit naturam propriam , fcili-_ tertio pateioVt in ii-nporentibus,inquibuseftappetitus«<br />
-^etvirtuaietn rr^gívitatem , ftatim -^r Cewüefit ignis ca- nefeóruÍTÍ ;"erjam vólimtas ímpéfat merhbris "ad éxéqW<br />
lei-acere, reducct fe per fcipfam fíne alio agentead adua- tionem, Sc tamen non perfidtur coitus ; ídem in potcnti<br />
irafiihi Sed diccndiim , quód hcet fitna turale illis viribus, id - repetm/^r^bu^n^p<br />
' crgoaltcrumrequirituradperficienduSL<br />
étatararione:tamen no eft naturale,quód moueant mera- ^<br />
. tlu^^p f ' V . n l ' fed folúm quód R Numadcomplendumconctibimm tria requiram^?<br />
femLt ^ qnendammotuminmembris,qui vocaturappe- oLfi. D L X X X V I l l<br />
iervot^^Ir mim concupiícibi- ^ A v s A huius eft: quia ad complendum corciib¡<br />
' fce^trvencrf^^^^^^ ^ ^ tum vitra vim concupifdbilem, £ coneupifcaiarn<br />
nr^^rVor. / concupifcentia cibi,& potus.Sed & voluntatem imperátcm , & oraanum,& virtítenimo<br />
morSfuafíS^ tiuam,cuiimperarratio,quaconrmunirerhabenturf^i;<br />
Z n u f n ^ ^ lile monis fit cxe- per, vcl quafi femper,requiruntnr tria,fíne quibus nóíiej<br />
n S L ^ exequunuam,qua eftin fcilicer,fcmen,eaior, & fpintus. Vbiíémemdeeft, nonfi<br />
mine nonVfn^^^^^^^ motiuainho- concúbitos, efle autem i l l u d non eft in poteftarehomJ"'^<br />
SanXhbíffíin^^^^^^^^^^ .nifti;anoniin homine, &m Vndenon eft per voluntatem, ñeque etiam pervimconve<br />
ammTÍiDforínr F^ cup,fdbilem,quanon operarur,fed mouet,fedeftpcfV><br />
i S e i r & k S i í ^ ^ ^ tutcmnutntiuam,quailkidrefiduumfacitexvltiniaci<br />
s C ü eft r^ím nnir.' appetitusm ipfis ot- geftione,& per genaanuam, qua Ilud fcparat, & íiu^e<br />
fum Sterd-rali^^^^ facit, & hftíd eíl, quod h a b i r e . e f t minus in poteftatenorum,<br />
& intcrdam aliarum propinquarum paruum., íti:a,quam cctera-Aliud eft calor,& iftud,eft ncceírantu"»<br />
qiiií<br />
• . \ - •
fliiia fine calore non eft morus concupifcentia, ciunfiat A fx ex natura fuá fine alio mouente, repugnarent rationi.<br />
fecundum quandam realcmalteratíonem. Enam finecá- Diiunitus autem ,quia fuit per hoc,quód Deus ceflauit<br />
l o r e n o n fit motus feminisademifilonem, fed emifiíiocó- tune conferuare ¡ilam fubordinationem , qua erar non<br />
plet aólum. Ternum eft fpiritus,i. ventofitas quadam re- per naruram , fed per donum gratuitum, ¿^quia non<br />
íblutaimplensj&diftendensgenitale: organum enim vi- poterat efte ceífario ifta, nifi per Deum , poteft dici quód<br />
rile per fcconrrahirur,&fie¿lírur.Etideo ineptú ad com- diainitus aduenit. Er tamen, quia illud argumentum<br />
mixtionem, quanonfietfine fubintrationein vas femi- procedir, quafi folum diuinitus, ¿C^ non naruraliter<br />
neum: ad hoc autem fpiritus adiuuar,quia implet, & in- hoc fuifiet, dicendum, quód naturalia fuit, intelligeníiat<br />
or
An Dens induxerit deordinañonem in alijs viribm irratio- F interiora, vt didlum fuir, & licet in illis fíe moru a<br />
naltbm ? Quafi. D XC. natus, non apparcbit, ideo non potcri mus de ilL í í<br />
feere, & tamen circa concupifcibiiem venereorum<br />
Q V ^ R E T V R, fícut Deus propter peccatum indu- organum ipfum fít foris,etiam íi folus motus fit fa^"^<br />
xit deordinationem in vim concupifcibilem vene- organo,manifeftatur deordinano,& eft verecundia<br />
reorum , an induxirin aliis viribus irradonaii- fuitin Adam & Eua tune. Secundó,quia dato quól<br />
bus? Dicendum,quód fíc,aqualiter enim Deus induxit in folum fieret motus interior virium, fed etiam exe<br />
omnes deordinationem; circa quod fciendum, vt radium non fequebatur manifefta deordinatio, quia nuno"^'*^'<br />
fuir fupra,quód vires irrationales, qua radonem partici- organa exteriora exequutiua ira, vel concupifcentia V*<br />
panr,funromnes appentiua, vt Ariftor.inquit Jib.i.Erhi- & potus redduntur turpia quátumcumque fit turois<br />
cor.circa finen», & diuiduntur in duo genera fcilicet, rus,cuius defiderium exequuntur, cum ad illaoraanrnT<br />
- - - - jn c-sncupifcibikm , iraíeibí'cm, ípía vero coneu- - - "ifpí^KeíW^atrfeTiíotrbiTS^^<br />
pifcibilis fubdiuidirur: quia eft quadam concupifcibilis imperio rarionis, & iranon fcqueturerubefcentiad r^<br />
venereorum : alia autem ciborum, & potuum, & habent quo organo, fícut fít in organo veríereorum , quod turn"<br />
ift? vires diuerfa fub]eaa,& organa,vt antea deciaracum redditnr ex moru deordinato, qui ibi eft. Tertió quia r<br />
fuir. De ómnibus iis dicendum,quód ante peccatum erát g cet accipiamus ipfos aClus exequutiuos,'qui turpcsfn í"<br />
fubordinata rationi, & ftarim poft peccatum amborum, quando funt contra rationem, non conueniebat a ^ '<br />
fuerunr omnes deordinaríE,ita vt contra rationem moue- illos aói;us,quia eriam fi il li aólus fínt turnes, eft exciiA?<br />
f rentur. Et apparet Primóiquia fí illa fola,id eft,concupi- lis, & occulrabilis turpirudo eorum , cura non finta??<br />
fcibilis venereorum fmfíct tune deordinata, manfiífent turpes, quia funr aólus ira, vel concupifcenda fed n •<br />
alia ordinatae, & ramen non manferunr, quia ñeque ma- funt á caufa turpi, vel non le^irima ; fed caufa poteft<br />
ñent,ergo fuerunr fimid deordinata. Secundó,quia oni- cultari, licet aólus parear, ideo poterit quiiibet adlusir'<br />
nes vires irrationales continebantur fupernaturaliter, & rum apparere nó turpis, licet veré fit turpis, & ita non f<br />
ex dono gratuito fubordinatx rauoni , cum qualibet na- quitur inde verecundia.Secus de concupifcenda venera<br />
turahter habeat,vt ilh repugnare poílir,fed per peccatum rum,5¿ aólu, & organo eius; quia turpirudo in iisnoneí<br />
pcrdidit homo omnia gratuita, manentibus (clis natura- á caufa,fed á narura,ideo concubirus fiue legitimé íiuei<br />
libus, ergo ordinario aliarum virium , qua erat gratuita, legitimé fiat,femper eft turpis, íi eíl manifeílus • & orgi'<br />
periit . Temo, quia fí manfiífet ordo aliarum virium de- num femper habet turpitudmem , quando apparet idm<br />
ordinata concupifcibih venereorum, neceífarium erat, 9 in hoc fieret verecundia.,. Quártó, cuia hic voluitDen«<br />
Deus adhuc conferuaret ordinationem, quátum ad alias, manifeftare posnam, qua pro peccato' fuit fequuta cum<br />
& tamen hoc non eftcouenienter dia:um,quód poft pee- ^ ait : Quis dixit tibi, quód nnduseííes,nifi quód deíiano<br />
„ rarnm íaccret Deus aliauid ínnprnnnirfliirpr in hr>minf. mío j _ . • ^ „ .P *<br />
, , . ' j 7x ^ - . , , . j ^—-——I"---'-'"s<br />
cum ilIud pcrrinerct ad ílatum innocentia, ergo non fer- ideo tibi fuperuenit nuditas, & tamen íi non folum fn^f'<br />
uabat Illam ordinationem, ergo erat neceífario deordi- fent motus iftarum virium,fed etiam exequunonis,fui¿<br />
natío. Quarto, qma fi poft peccatum illud non ceflaflet ibi iam imperium rationis, fine quo nulla excaiuuioíic<br />
Deus conferuare fupernaturahter.ordinationem illam,, rer,& tuncnon tam fuiífet poena, quám peccatLi Dciis<br />
nunquam ceífarer.quianon fuperuenit poftea ahqua cau- autem voluit oftendere in eis pcenam fíne operatieneeofadenouoin<br />
Adam propr^er quam Deusceífarer , &ra- rum,& fine nouo peccato, idío non potuitmanifeftari,<br />
men certum eft, quod m Adam erant deordinata ifta vi- nifí m vafis genitalibus, qua funt exteriora, & per folürá<br />
res,quia alias non poífetin eo efié penahtas famisded illa motum concupifcentia fine aau exequuriuoreddíntur<br />
fuit,ergo vires ifta non manebant fubdira rationi. turpia. Quintó, quia forré non poífet bene deducíate<br />
• • j rr , ; fecundum omnes viresirrationales,deQiio<br />
apparmt turpitudo njfifiecundum concuptfctbdem ve- poífent erubefcere j quia aut hoc fieret diumirr^ atKper<br />
nereorum? Quafi. DXCl. ^P^m operarionem, fíuenaturalé difpofirionera.i<br />
Q i r poterat fien nifí per Deum , quia cum aólus illi non Doí-<br />
V^RETVR cum omnes vires fímul fuerint de- i lent eflfe fine peccaro,Deus coacnereo ^<br />
^ ^^ apparueiit turpirudo tune fecundum folum non cogit ad peccádi m, fed etiá non inriinat auia<br />
ahas vires, fed folum gcrmdum cócupifcibilem venereo- hoc eflet tentare, fe^d vt diciair S i S s ^ ^ ^ ^<br />
rum ?picedum,quód Primó fuit,quia m alus vinbus non tentar, fed vnuíquifque ten a n á^onc m S ^<br />
qu^a aha non habent organa, ftraótus.& illeclus. S^cundTi on fíere?<br />
qua funt fubieaum exterius, fed interius, tam irafcibilis, quacaufa, qua in ducere t A d^^^^^^<br />
quám concupií!ibilis ciborum,fed mordinatio eft in mo- oís peccandiím V a<br />
concupiíabilem venereorum íunt^^^ ^ ^ f f «coi cupiícenriaívenerea,quod foris eft. Sexto,<br />
gano huius íbiius appamirlnc^S S ¿ e c S ql" crrií^nr n tn' oftendere , quomodo per peccatumiJ; í<br />
hoc ponitur ad fignandum verecundiam QiSnírn1.nií hn. n " niifenam,qua erat veftibus indigere/'<br />
aurem^non poteft manifeftarir rpit^doft^^^^^ f/J^J^-^bn^^ilis. & Apparebat<br />
organa patenria, cum fint interiné . u ® mifeiia, fcd hoc non poterat fien per deordinariopa?uifl-eF,fifuifl-entT¿ir<br />
-i'-um vinü, quia eti^m fi íéquatVexequuti^^^^^<br />
tuit tune apparere deordinatio cocupifcibih po- ris,& actus fit turpis, arque homines erubefcant de acln,<br />
tamen non erubeícunt de aliquo mem bro, vel parte cor-<br />
An Adam & Eua erubefcere votuerim ri.,-. 1 • . pons,quia m nullam partem corporis transfundunt fuam<br />
m ueaereontrn r (Ju^lt. n Y Cl l ~ "Jr —<br />
^ ^ ^^ i L cundía, non eífet indigentia veftium, cum in nulla paf^^<br />
S E D obiicietur; quód poterat eruhefr.r. ^ • corporis appareret turpirudo, ¿fc non minus , fichoniinf<br />
&ahismotibi;sVíhonahbr s ^^"befccrenr vcñiti,quámnudi,ficur in nobis nunc íit.<br />
Dicendum,q, non ftat: quia a ti t dcbuctm. ramen voluir eos Deus deducere ad hoc, vr veftibus eg.^"<br />
virium fine cxequutione aliqua aur rn ^ ^ rent,ergo debuit iíla fola deordinatio apparere,quia<br />
primomodo,non erubuiífent, ' ^ profuilfent, enam íi fuanifeílara fuiflent.<br />
gamsproprüs Clarumporeutia%m:V:ro;glíam"f:í¡<br />
\J
<strong>Genefis</strong>. CaplXlll. 3.(59<br />
^ftíHprimiparmibui fnerit aliusa^m imHúrdeordiria^A m úullo proHÍbént'é' mádiicam?<br />
' Qji^ft' D XC íll. re, ideo non fuiífct tíint aliqua caufa dc nOuo iiícirans ad<br />
SE D qusrctur^an/eeiindil alias vires fuent n Adam, lis venereorum tuúc fiirrexir;aliaí aútcm noti>quia vei non<br />
ÍI f o•Sí n s ip ncti Eua mnnifeftau^fíír tupc aliquis motus ? Aíiquisdicctccitum interior deorí'matns.ét eífe, q? habent obiedla,vel dtfuchmf - aliqux . . difrbíitiones.<br />
íic,qína Deus pofr-peccaruin a mborum ceífdui t ton fci u a- QM&ritur ad quid Dem mémtad Adam, & Eúam poft eo^<br />
f í i l l a m ft^b'f^rdinationtm vinum ad rationem^ qaio fa oto<br />
rtaumfuilTetídeoidniatio,fcdomnesmanebantfólurjí,i.r-<br />
'<br />
, • :<br />
rum peccatum ?<br />
- i<br />
~ Quaft.<br />
-<br />
D<br />
. •<br />
XC^i<br />
goinomiíibus apparebat ftatm» deordinatio.Dicendum, E xv R, cum Deús venitad Adam & Euam<br />
non conílíit, an fíiennt dcordínationes actuales, id clt, V¿^í^uam:petííMl)efuí^^,ad quid venir ? Diccndum,<br />
botifc mdfd!o-atJ feconduín'alfa^vnes, fed hoc conftat g» q^ vcnit Pfimorad ofteíidendUín éis peccatum'<br />
non éi'ar iveceííe, eíleift motusilh^quia & in nobis folu- íilummam dixit AdsíQijisdixit ribi,q5 tiudus cites,nifít^^<br />
tx'fiincvVí-cIsMU ,&non'cüa!íqiiidcontmens eas íubor- de hgnodéquopraecqperátibi,nécomedercs,comedifti $<br />
JhA 1 ^^^ yairtYjftm n ^n fir í^nrf ítírrfnsír1>íl USj_ff H ^ ikp; t^ú. ¿Sermid«¡í^d^mirie;m ciS ptEna^fO^Cí^<br />
pío maion paite í-f mpous mancmus fine aóluali n^oai ip- B cato: nam mulieri^ víro,&: lerpénti dcnüciauit quid eis<br />
^<br />
fauim,'qftu ñeque fcmpcata,ideo<br />
led ucetur m aliam eaWam . Diccridum, cp hoc Cur Deus non ftatim venit antequam facerent perinji^áta f .<br />
non viget:nam illud,qjainchiinn Adam & EHia4Hit pe- C : : . .. Qudft. D XC FI. : ' _<br />
iVavíSt non peccarum,&ideo'poicratper DeUm>fien . 5cd . / K •<br />
diccndum,q? hoc,&: ílmilia Deus non fíicit,'qina licet ron Q E » quercturjcum Deus vellet ad eos ycniré poft pec-<br />
(inr rí^pr.ira. íimt tamen incfetiua ad peiccaTa,qtuá fatetin- ^ |catúi0,iiarenon venir ftatim vt péCdftóertint/cd priUs -<br />
centiua quxdam ad adum inordinatum, & iítx funt ten- íecerunríibi perizomata ? Nam quando venit erant operrationes;<br />
Deustamen nemihem tentat,vr facobi-i .&cum ri penzomatibus,vt patetex'ordinelitterx. Dicendum,^<br />
Deus non tentct homirieSi adhuc ma__ximé apparet, q? non fuit primo ad dandaraciS locum cogitandi de íe,& pásnii<br />
lentet fufcitando paífiones in homine, quia dicitur eod.c. tendi,vt fie pofient rediré in ftatutii priofemínáili quandd '<br />
ipfe enitii nertiine tentar, 'fed Víi tí fquifqQfftciitatürl^on- peccauerat Adam ^ Eua^ putaturá multís, ^ fi cénfcfti<br />
cupifcentiafiia abftraétüs, & illeótus^crgoconcupifc'entia tuiííent peccatum íuuih á Deo yeniam petendd,habuifsSc<br />
éft principium feparatum j iquod per fe mouetur, & í^oii á íHaiuvSc tamen fiuc reítiáuti fuiífent, fiue non,- erat fal tem "<br />
Deo,& illa eft, quíE tentar: hominem, non Deus. Non cis mélius weniá petcreíde.pcecato,quam nó petéfc. Si aút<br />
igitur DéusfufcitareteoncupifcibilcmveneteoruiT!, vtef- Deus ftaámvenií]'eí,vt illi peceauerunE,imienifiet eos tur-"<br />
fereoncupifcentiaaóluahs rn Ad'am & Eua . Sed dicen- batos pra-magnuudine verecundia hoüitcr infflrgéüs, Si<br />
dum j qj naturaliter proucnit iftud. Sunt enim iítá; vires ita, non eonfideraHentjivt;vcniá peteréF,qiíia hóc eít animi<br />
appétidux, vt dicitur lib. i."Ethie..á4 habent obicéta , in £) tranquiliiiác deIiberati,ideo dimifit eos paululú poít pecqux<br />
iúouentdr,quia funt virtutes aliqualiter paííiuxi nou catúm manere,vtpoíl'ent ad fe reuerti,&Cogitare dé mai<br />
txiftertte autem obieólo, non cft motus, in práfentia obie- loiq'uod fccci'anty& iñ quod incurrcrant,vt ficrilóuerétuí , I<br />
ctieft motus: nunC veroita fuit concupifabilisivcreereo- ad petendü veniam,qñ Deus venirct. Seeüdó,fuít ad rioii<br />
vúm ,qüx eft in cópulatione. Sed tune quando Adam grauandum eos magna vcreeúdia: nam li ita ti m veniífcjrí "<br />
'Eua firhul fiierutif, erañt omncS difpofitioncs Jtequifitx: líuteiuffet eos prorfus nudos, & valde ernbuiífeát i vt aút •<br />
«rant enim ipfi poterttes-cópularijcum eflenb peífeóti fai inierim>h.aberentlocum cófuendi íibi peiizoíiYafta,quibns - .<br />
corpus;,'&óíTine? corporalb virtutcs, crauffimitl & nud^i openrentíuinon venit ftatim-Erpatet hoc:quia Adam<br />
Sí ambo' puiehriquales eos Deus formauerat: vnufquifi Eua vcftiti penzomatibus erubuerunt aduentü Dñi: mulque<br />
ei-go cSnfpeólo alféfeexardcfceretin coneupifeétiam to magis ergocrubuiífent, fi non operti iis ftníient, quod<br />
eiuS; ideoañvbo fimuliñ haneretn-eomiiíoH íti'n'¡f,:&.am- patct:quia vocante Deo Adam,dixit illi: Voce tuááiídiiii<br />
boerubuerunt.Non enim poterat cífe-maiordifpofitioad de medio Paradiíi.,&timui,co^ nudus efl'em.QMnto erhoc,q?<br />
infurgeret coneupifeentia vcnercorum,quara tune, go fuiífet maior nudiías,'Eáío magis timu!Ílet,vcl crubuif-<br />
Vnde fi aliquando infurgere poífet túc mfurrexiífet. Quia íét-Tcrtió ad oftédendum nobis magnitudinem vercciurctgo<br />
non eíat coneupifcíbilis tigata,ftatim furrtxiífe<br />
t:imó drx'Adx ¿i: Eux poft peeeatum:nam tanrgrauirer de nuüíiirum<br />
erat fi iis datisnon furrexiflet, prius aucem nudi E ditateerubucrunt;, qj ftarfm;feccrunt fibi perizomata ad<br />
éi'ant,& omnes difpofi tiones erant,fed erant vires irranoi- opetiendas partes illasgenicales.Si aút Deus ftatim veniinales<br />
fubordinatx rationi, ideo quoufque ratioiubereC fetjinueniífeteos non opertoS perizoraatibiTs,-^ licet ipfs<br />
concümbcndum,non porerat infurgere cócupifcentia ali- dedííretx'is veftpsíficut poftea fecit, non coiifíitiífet tamen<br />
qua venereorum. De aliis ^ribus,id eít,iralabili,& con- dc vciecuiidia: ipforum^quia per veítcs,qu'as ipfi feceruñ^ ,<br />
cupifeentia cibócum, non erat fic, quia licet eflentiílx fo- conaabat de vírrecundia ipforum : non autem per veftes,<br />
lutx,nonfuit ibi difpoíitioad motum illarú, quia nó erat quas Deus cis dabat, qux fiarte datx .fuiífent ad aliumfiibiobicé^um:<br />
nam ÍEafcibilisnon mouetur,nifi fadlainiu- nem,i.ad hbeíádum álxfioncexedfiü-arumquálitatumr<br />
tía, vcl eontcmptu, vel ami hoephantaíia, aut rano iudi- Quartó, vt per hoeoítendereíur dc quibus partibus eru- .<br />
cauerit,vt dicitur hb.j. Ethic.g. c. óc tamen, non erat hic bucraiit,quod eonueniens erat uobis fcire, & tamen fi ve-<br />
Utud,qiiia íoh Adam & £ua eiant,qui fe mutuo nó oftcn- niflet Deus, antequam fuiflént penzomata, & dediífet eis<br />
<strong>Genefis</strong>. Cap. XIII.<br />
dentia,& ingenio: fí Deus ftatim veniífet, 8c de nuditate F Deus aitíbulabat in Paradifo,& intelligitur g, non amS<br />
erubefectes inucniflretjprouidiflet de üeftibus,&: fie homo laret ipfe,fed Angelus aliquis, qui ifta.rcprafentabat h<br />
nil fibi ipfi faceret de operimcto,per quod appareretquid Dei,& quafi ipfe eflet Deus,& ideo Scriptura de co loq<br />
poftet inuenire nouitatis humanum genus: Vt ergo homo tur , qUafi de eo referens eufiií ^dicefe ca, qua Dcus di<br />
faceret aliquid á fcipfp,non uenit Deus ftatim, 6c interim ret fí loqucrctur,& ifte modus confuetus eft in Sacía^(<br />
confuerunt fibi perizomata. Sexto fuit ad oftendendú be- ptuta. Et dicendum,qj Sefiptmsi voluit oftédere, quid<br />
neficium Dei, & cauílim eius; nam dedit Deus ueftcs, qá fet vox ifta, quam;audiuk Adam , fcilicet, q. fuit jlrcpi<br />
cxpulit de Paradifo : fi autehomines fibi de iis potuiflent quidam Deikmbnlan tis,q'ttoaue^ito latuit:nam ambuli<br />
prouiderc,non erat magnum beneficium eis hoc preñare, tes terram terunt,& ftrepiííusilie pedun) auditurj&.ma<br />
Q, ipfi fibiipfis.facere poterát:úQluit igitur Scripturabfte% pé vbi eratfolitudo,ficut ifí^íktadifp terreftri ~i;Etrpptii<br />
dere caufam huius, fcilicet,indigentiam hominuni, iftud Primo j quia vérum ftiáimam aliquis an^bi-ilaha<br />
quia illi non poterant, aut nefciebant fibüpfis tales tíeffes Paradifo,qitem Scdptuiia Deum>soea! í cuius-vo^eEn<br />
^¿gr^ j jdco Detts dedit tis uefte?; nnibnsindrgebaíif ^ft>ÍQnitmaaapf duto^<br />
hoc hic apparet, quia fecerant fibi perizomata, Sc tamen dam rem verifimileuK nam ¡fi fuiftet yO^id eñ-? fei mo,<br />
illaneftes non erant fufficientes,ergo debuit E)eusnon retillaad Adami&: Euá,vel ad alips: millqsaútaIiosS(<br />
ftatim nenire,ut prius illi fibi perizomata facerent, :
nit,fcd nunc non erat fic:quia Deus veniebatincoiporáli coniirngiturAuftroftn vnam amonfrío^ 4 u<br />
figura, fi Angelus, qui apparebat loco Der, ideo noí erac n6 pa.°ur poft Auft'"r/ma£<br />
opus,vtcfib.n ligna.,qua.illum man.fcftarenr, qui^^ Zephyrusconaindus Ocadcnti ctm'oS^^^^<br />
videretnr. Etiam non eíl idetn modus loquendi Scripru- ventus fit Fauonius , & coniundos ei fir ^nhvr„c<br />
rehic,& ibi: quia íbi dicitur : In^fpiritu Dominus, vel in non debet Zephvrus vocari ventus poíl níendiSf Tet<br />
aura Dominus, ac fi dicatur ^ Deus non v^ebatur, fi^d tió,quia etiam fi'Zephvrus eíFet coninndus Auíí¿ cni<br />
erat in aura,& tamen hic no dicitur,in aura Dominus,rc.d eft JVieridianus, non imel ligeretur driKutno^<br />
q, ad auram ambulabat, & ita aura erat, etia fi Deus non uenit hoc modo loque'di Seiiptura-.cú dicatur • ad anram<br />
ambularet:non igitur erar aura tune propter Deum f.ad poft meridle^quia hoc indiíliadé.fignartépus.a^n^<br />
í,gnandum aduenmm eius. A li, dicut,g, ponit iftud Sen- prindpahter,quia httera Hebrara,vnde fiiLra^noftlí<br />
pturaadfignandum de Deo modum humanum: foler.n. no didt:Ad aura poftmeridié: redjAd aurádie-idernon<br />
hommes ambulare ad auram ad «frigeratione, & quie- eft vnde diftinguamus ventum Mendianú , vel Me?id°d<br />
tem,&qtiafi Deus homoxíret,it.a de Illo día comundú. Dicédum,q, quomodocumq«eaccipiatur,per<br />
ram ambulabat. Seddicendum hoc,minus conuenit B iftam determinationé poft meridiem,fia„aturremDns £ ^ f<br />
quámpracedentia, quia verum eft g. Seriptura folec fa- non locus, á quo ventus flaret . nam ta Z n Z<br />
cere ahquas fimjies traflationes de hominibus ad Deum, ftram,illa dic,t:Ad auram poft meridié;ideo aperternat<br />
fed iftasniinqua facit finecaufa,&íuntad ahquid ligha- fuifieillam aliquam auram , qua poft Meridiem fiaT-er- »<br />
du,& tamen nulla cauíá eíl,aur apparet hic ex Seriptura, httera aút Hebraa nó fignat exprefsé tépus, neque locum "<br />
propte^f quam fieret ifta tranflauo,vt dicatur Deus ambu- ílandi,& tñ magis fignat tépus ex códition; loquutioni?.<br />
laread aura, ficut homines-: cum ñeque comperatpracv-- , .<br />
.¿.^.^^'^"^"^"^SU^Íibfequentibtis: ergo non diaturad hoc Qmritur quomodo tranflatio noftra deuiat ab Bebrxo ^<br />
íignandu. Dicendum igitur,q,hoe dicitur ad reddendum . Quh. D C J .<br />
rem verhimilem:diatur 9 Adam:& Eua latuerunt audi- ^ J' •<br />
^ j ^ j dicet aliquis ; quomodo tranfiatú eft ad aurá poft<br />
to ante audiievocem, quam Deus eis appropinquaret, & Meridiem,cú Hebraus dicat ad aíiram diei' Dicen!<br />
tamen vox, quam audierant.. erar ftrepitus pedum, quia dü, 9 hoc fuit ad aperiendú fenfiim , quem illa verba fa-.<br />
dicitur:Vox ambulantis,íed ftrepitus pedum non auditur aunt: ná dicendo ad auram did, fianlur alicaisventus<br />
de longiaquo:idco vt audiretur didum eft,q; ambulabat qui vocatur ventus dier. & tamen in die multi ventiftare<br />
Deus ad auram, & ita aura faciebataudiriíónitum(quia C pofilint, & in multis partibus did, ideo debet neceífarió<br />
íiabar ventus exea parte, qua Deus gradiebatur) contra intelligi de vento iílo, cuius conditio eft maximé fiarein<br />
cam partem, in qua erat Adam;, & ira ferebat fonitum m die,aut in ahqua did parte,cú abfolutc vocetur aura didlonginquom,&<br />
peruemebatad rátum fpadum, ad quan- fi enim nos confideremus id quod fieri poteft, nulla pars<br />
tuaiahas non poífet peruenire .-Cum ergo Adam & Eua diei cft,in qua non pointfiare ventus: 11 conííderémus id,<br />
exiftenres, audirent vocem ambulantis Dd, habuerunt quod naturale eft,& magis ordmariú,venti folent fiare in<br />
tempus latendi, quod non eífet, fi Deus fuifi-et eis propin- duabus partibus did,fcilieet,in áurora,& adoccafum foquus,<br />
quando vocem ilhus audirent. Secundó, vt detur lis. Et funt caufa naturales quare potius in ilhs temporicauía<br />
latendwenfimilis:nam fi audiuiífent Adam & Eua ^us furgant véti, quám in aliis partibus did,vnde& Poevocem<br />
amhul^tisDei, ideft, ftrepuum pedum, fine ta-vocauerunt ventos filiosAftrd , Aurora, falicet,<br />
auiam, audiuiflent de propinquo, 6c ua non fuiífet tem- quia in aurora , id eft, ortu did fingere folent. Eft enim<br />
pus latendi, qma putaífent fe vifos; ideo diólum fuit, q, ventus vapor ficeus motus, & ad hoc q, venti fint, dúo<br />
aipDuiabatad auram, & ica aura faaebat audiri de Ion.. requiruntur, falicet, efi^e vapores, 3c eífe aliquid mouens<br />
ginquo: & interim poterant latere,antequam Deus veni- in¿y. per nodem autem vapores funt,quia nó eft ahquid<br />
letad locum, m quo erant ilh. eos confy mens, & tamen etiam nó eft aliqmd eos eleuás:<br />
V ^ „ * , , ^ / D '^^odem,maximéad médium nodis,naturale eft,<br />
Curdu:itur poJimendiemambdareDeumf Qu4. DC. mmusventos íurgere:adortumautem diei funr vapores,<br />
Q v „ . quia non funt confumpti, eft ahquidtos eleuans, fcili-<br />
V^RETVR quare dicitur, g; ambulabat Deus cet,calor folis aduenientis: ideo tunc naturale eft furaere Í<br />
^ auram poft meridie ? Ahqui dicunt,g; fignatur ventos:eleuato autem fo¡e,vt drea meridiem, nó funr°va- :<br />
Nam^K Qh ^ " " c a l o r e m Iblis magnum, id, quod éeafur<br />
i eia?^^^ cxpuht eum,& tñ di- uatur,eonfumHur,& ita nó relinquiuir ad fíandum: ideo<br />
meneen S e PaL^^S arca meridiem maximé tempotibus calidis non eft natu-<br />
S a ¿Ten^^^^^ rale furgere ventos.Circa oceafum aút folis,eft vrrumque,<br />
qui.^tTeS^ determinatio venri, ,fcilicet,vapor, & mouens illum : nam eleuamr vaporVer<br />
fus Zephvri^ mii ^ intelligitur,q, erat ven- calorem fohs,& quiafol inclinatur,eft debihs calír fuus:<br />
lem7¿ ventí^^^^^ Accidenta- ideo fuíiieit deuaie vaporem, fed non coníiunere: vapor<br />
vocatur Aiifl-f-r R, « ^' ventus,qui aút deuatus mouetur,& ita eft rúe naturale indpere ven-<br />
IS^ooft menf.^ i erat Aufter,fed df e^eíat tos : & fie apparet q, naturale eft , & regulare infurgere<br />
pmeedéicótia Si; Meridianum, ventos in oral folis autcirca oceafum , ^Tnon in alus par-<br />
Ocadétahs eft F.Vm^r ^^ E . Iftud appaneretiam in odore fíorum, qui íunt odor ^d<br />
cap iSvm^^^^^ hortis:non..enimemittútodorempernoóté.f.y?.é^L<br />
qui eíl xíntusSk ^ f ^^ collateralis Zephyrus, ad duas,vel tres horas nodis,& vltra:neque etiam ad me- i<br />
labat Deus fi?tÍ S ad ilhim ambu- ridiem,aut pauló antcvel poft,fed odorem grauiflimum ¿us maetiam<br />
iftud nnmlíl aÍ!"! ^^^rí^ Sed dicendum, q, emittunt in aurora .f. ad ortum folis, vd parum poft, & venon<br />
cuiarer dirifnJn P"mo>quia SacraScrípuira ad folis oceafum,vel parú poft. Caufa huiuseft:quiaodor ^P^re<br />
quantumSlifíí.^ fií peremifiioncm vaporalem cuiufdáfubftantia fumolur<br />
• & tamen tS v , ^^ qua referun- fa delieate, vt ergo fiat in floribus odor, oportet eflé ali- ^«'é»<br />
aut/Aquiloncm n^^^^^ quid quod refohiat illumfumumde fubftantia fiorum,<br />
nauit Illum sSininrí w! r " o m i - -lefoinuo aút fit álcalido. Etiam requiritur, 9 non abfor- •<br />
refriacratione auteavr uT ^"^fi horno indigens beatur illud fumofum vapórale ácalido refoluente, quia<br />
hcer conuenuet q, dSi^'^^^ ^^ ^^i-aro, ahqua- túc non eft odor, cum autem fuerit calor refolués, & non<br />
qua eft Zephvrús-& rain ambulare ad auram, confumens,erir odor. Et ob hoe ad mediam nodem , &<br />
rec ad auram ad refriaerlnL"" Deus ambula- generaliter in tempore frígido, vt ante Auroram non ent<br />
fonuus Dd amhnl?nrt ° ^ ' ^^^^ fumus ille non refoluitur, fed manee<br />
AlphfxSC^^ claufusinfubftantiaflorum,quianoneftcaloivqnirdol-
iiat. In meridie aiiteín, & aliis partibiis valde calidis diei P Cur dixit adauram poft meridiem/, cum ventus effetaá<br />
cdam non fit odor florum, quia ibi eft calor refoluens: 6c ^ertm ? Quafli £> C11U<br />
tamcn ille, quia eft fortis calor conftimitfumum refolutum,ideo<br />
non fit odormam vapor ille reíblutus eft aliquid C ^ q"íeretur cum ifte véntus eflet ad vcrperum,i<br />
fubtilc acreum,& á calore aliquátulinn immoderato con- J/ íobs occafiim, quare di fiad folis o(<br />
in ionejquia non emittent bonum odorem,red malú: cau- fum erat,eflret poft Meridiem'i Dicendum,g? hoc non í<br />
fa c'^jquia vapor fubnlis, qui diff"ufiis facit bonúodorem, quiaetiam hoc modo,quod fieret media noótc, diccr<<br />
confumitur : &:abfo|beturabigne, & ifanon difi^unditur poft Meridiem, quia veré eft poft Meridie, & tamcn i<br />
Í)er medium,vt caufari poflit bonus odor,fed fumus grof- recipimus talem confiierudinem loquutionis, fed dic<br />
US terreus,qui non abfumitur ab igne,diffundetur, & i lie dum,^? hoc ponitur ad faciendum maximam certifica<br />
facit grauem odorem.Ex pr£Ediélis ergo apparet,quód re- nem,quaí circa hoc fieri poterat, & quia ad fignandun<br />
guiare,vei naturaíeeft, ventos duobus temporibus diei lum ventum,non poteí-at alio modo dici, fuir fic didli<br />
jncipere,fciliccc, in aurora, & circa folis occafum : in aliis Nam fi ventus ille veniret in occafum folis, determit<br />
autem temporibus eft per accidens : ideo cum Scriptura dicetur,q> erat ventus ad occafum íblis,&: tñ nó venir i<br />
auram diei abfoluté dicat,oportct intelligere de veto, qui G fed inter Mcridiem,& Occafum folis,ideo nomine M<br />
aliquotemporehorum duorumoritur,qui eftnaruralis, dieifignificariconuenienterpotuit. Secundó,quiaver<br />
. ^jordinarius jdici.:.& non de ventis^quiin ahis-pardhui _ iüejióflaifemncr.eadem.hora, cum<br />
* dieiiaccidentaliternafcuntur. f- ' fed aliquando magis eirca Meridiem ideo varié pt<br />
rat nominarí,& fic nominatus eft á Meridiej non quid<br />
CurnosdicimHi auram poft meridiem, cum fjebr ai dicant abeo,fedá tempore poft meridie. Tertió,quia in hoc<br />
auram diei? Quajf. DCll. cité innuitur caufa originis venn,fícut diximus fup.q.g<br />
ven ti naturaliter furgunt, quando eft vapor ,&calor r<br />
Q Y J E r e T V r cum 'Ventus diei abfoluté dicatur uens, qui tamcn non fit forns, vr confumat, fed folum<br />
tam ventus in Aurora, quam in Occafu folis, quia moueat,&elcuet. Ante occafum íblisfemper fornfica<br />
vtroque tempore naturale eft ventos ineiperc, calor,ideo licet vapor furgat,eonfumitur,& non incipi<br />
quare tranftulit littera noftra:Auram poft meridiem,cum tune venti:declinante autem fole á circulo Meridiano,!<br />
Hcbra:us dicat: Auram diei: quia ita poterat dicere,Au. bilitatur calor eius, & non poteft tantú con/umere, qui<br />
ram in principio diei,cú vtraque fit aura dici S'Dicendum, tum eIcuat,ideo poteft iá ineiperc ventus aliquis,&qu£<br />
q? hoc fuit cóuenienter didum. Primó,quia licet vtroque tó magis deelinauerit ad occafum,tanto magis potedt<br />
tempore vetus naturaliter incipere poflit,6(: ineipiar:vnus H cipere veiítus.Et qina caufa inchoationis ventorü eft de<br />
tamen dieitur ventus diei,& alius nori:nam ventus in Au- litatio caloris folis,qui fignatur per defeenfum á Merid<br />
rora porius eft ventus noclis, quia ille incipit anteortum dicirur conuenienter q> eft ille ventus poft meridié.Qn<br />
fohs . Illeigitur,qui per dié fiare incipit, podus voeabitnr tó,quia magis conueniebat dici poft meridiem,quam c<br />
ventus diei,& ifte eft, qui incipit anre folis occafum . Se- ad occafum folis,eo g? iftud eft expofitiuú eius, quod di<br />
cundó, quia in hoc attendenda eft confnetudo loquutio- tur in Hebrso,feilicet,ad auram diei: ideo debuit cxp(<br />
nis: Moyfes emm iftud fcripfit,&: ideo in fcribendo tenuit per aliquid, quod pertineretad diem,&: fonarerin die<br />
confuetudinem idiomatis Hebrsi, quia fcripfit illud He- fi dicetur rñ ambulanns ad auram ad occafum folis, ni<br />
brsis,& in Hebreo: ideo illum vocauit vétumdiei,qucrn gis fonaretinnoólem, quam in diem: cum aivt dieitur i<br />
ilh fohti funt Vocare vétum diei,fed Hebr^i in rerra Cha- auram poft meridiem, fonat in diem, ideo meiius fíe c<br />
naan, &y£gyptiínter quas Moyfes feribebat,vocát ven- ponituriIlud,quod dr aura diei,quam aliter póncdo,f.<br />
tum diei eum,qiñ venit ante fohs occafum:idco illum vo- oeeafu.Quintó,quia non fuit aliud nomen ad magis,&<br />
cauit Moyíes ventum diei, & illi abfoluté vocant eú ven- pracifione defignandum ortum venti illius j nam fi dic<br />
tum diei,quafi regulare fit, g, die quolibet ventus ille fur- retur: ambulabat ad auram in Meridie, vcl ad folis occ<br />
gat. Caufa huius erat:quia térra Chanaan,in quahabira- fum,fígnantur folum témpora illa,i.Mcridics foliso<br />
bant Ind^i, & terra vEgypd, in qua priushabitauerant, I cubitus,5¿ non eftyeruro.o, in his onatur ventustnon<br />
Iunt maritims, cum terra Chanaan extoto latere Occi- dem inMeridie,quia rúe mil lus ventus regülaritcrTurgi<br />
I
feiatur quis ventus ille erat Vnde et fí m Hebreo dicere- A ueninuis,qni aperte lonnmmr ^ • • -<br />
tur poft Meridiein,fícut in littera noftra. conftat nó po- efíént,di2renrs e S r^^ '<br />
neretur addeterminandú répus ejeótionis Ad?,fed ad de- quia nos f S ifnnZTl t entufe,<br />
i. tetininádum ventom quisefí-et-Dicédum q, iftud pofítum mortalibus, q n ^ S nro^ t jrl<br />
fuitm Jittera noftra,&interprerú, non in littera Hebraa, tút:& peccata or ti peccata & nosa Deo auer-<br />
& fuit hoc ad exponendum Hebraámam dieitur ibi am^ Pfak pSem^^^^^^^ ^^P^^^^<br />
bulantis ad auram diei,& cx modo loquendi non erat no- cendo il los fepim pr. ^ í^pcem peccata,qtmfí ditumralteminteraliasgé.esquidvocareturauradieindeo<br />
peccata m o S ^ V e t u S S m<br />
interpretes apertiuspofuerunt,dicentes:Ad aura poft me- ^ ¿anrur feptem peccatis monali f P^^^<br />
ndiem,quiaitaoporttutdici,vtpatetfupr.,q.,o..¿.,o5. peccato p'er moS^m'^r^^^^n^<br />
Curlittera Hebraica pfutt ad auram dtei ? Quaft. DCF. pertinet ad prafens. Tertió,quia funt feptem Pfalmi ^««wtt<br />
CED tuncquaretur,quare littera Hebraica pofuit ad •<br />
5 aurádiei,quiafuffici?bardiei,q, ambularcfS Ú ad í ftue fi .t s c ^ ^ « X í<br />
Íírá:nó adieóto an eftet aura diei,i.poft n.erKhé.Et patet: c^^e ^ clies,per quorum repliqüia<br />
non ponimr,q, ambuiaret Deus ad auram, nifi vt in- B ptem Kleo dicendo fe-<br />
pitus per fe auditi debtufíet, quia fíe non habuiflet Adam pe peccatorum, & cum nos 1<br />
tempíslatendi, vt diólum fi^it fupra q.j5,0. & anVen^d L p i S v fianff oremus,ac-<br />
hocWeciífetquacumqueaura^ideofatirfuitdiSran^^^^ c'rT& ^n^^Lfnf r''^<br />
bularetadauram. Díclndum verum eífe, g,adínSnt o (In^.n^ ' v-trumque<br />
ciebatpomatira, etiamfímlii,phrsdeterminaret;u^& íéaSifíanffJ^Ú^<br />
prineipaliter.adrcddendumremverifimilcmeis, quibus feptua
37:4 Geiiefis. Cap. X lli.<br />
v^rifmiile-nen-entm folet amá furgéíé ftatitó'póft Meri^ F Deus ad Adam circa occaítun Solis. Secun^im ^ ftatim<br />
diem Sed'cum Sol fatis decHnauerit,& fit tnagis propiu- expulit eiim-De primo patef.quia qn venit peuSídicicur:<br />
cuuTóccafUÍ , qimtucir6iiIoMeridianó,&itaefletpltis, q,audiuit Adam vocem Dei ambulantis ad aiifatn pofi<br />
hora fepnma. Tertió,quia dato g, efl-etlidra fepti- Meridiem.i.qua flat poft Mendiem; vel ficut dicn lutcm^^^<br />
poft.Mcridiem, ra Hebraica,ad aura diei,& hcet nonpotiatnriftudprin.<br />
non feauitur q> ftatim expeíleret Adam de 'Paradifo in cipaliter ad dcterminandum tempus/ed ad determinan,<br />
iofa hora. naní loquutus éft ad eum,& vxorem , & dedit dú ventum, tñ inquantum dicitur aura diei,fignatiir qm<br />
eis veftés^ideo poterat magis moran , & fie nofi maneret tcpoie flauerit: qnia eft ille ventus^qui fiii^it inter 'Meti.<br />
ibi fnlú horisTeotem. Quartó, quia adhuc prafuppofitis dié^óc occafum folis,vt diximus fupra q.603. Et ifie vettt<br />
iis non teneret ratio, qma óportebat aliud prafupponi. f. nó furgit ftatim poft Meridié,fed in .r^aiori propinquita.<br />
o, in ortu diei eftet creatus Adám, qma alias non valereti te ad occafum folis.Et cauía eft:quia tune debihtaturca.<br />
ná fí rreatus eífet hora rertia,vel quarta, enam fi éxpei ie- lor fohs,vt non poffit confumere vapores, quos eleuat, &<br />
' ' . ^ • - n^r-^^.c^. nr.(l> Mpnfiiem.auttem6ore:nrA.<br />
retur ñoraleprima yuu-rriijaiiv.'ti ivw^ijv-'^»''* r . • / I I '<br />
tamen;quá hora diei creatus fuent Adam,non Conftat. ximo adhuc eft calor forns, ideo non Rirpri^ ránc venu<br />
OmntÓ,quia etiam m hocprícfuppoüitur,g, dies ille eííet ¿k tñ qa.ando venit Dominus ad Ada ambulabar ^d au<br />
dí'diebus arquinocliahbust ira vt ab ortu vfque ad Men- G ram poft Meridie,ideo erar prope fohsoccafum,quand(<br />
diem,eftbnrítorafcprem,&ramen iílud adhuc nó patet. illa aura con forratur. Secunduerarg, Deusífatim,vt vc<br />
Sexto, quia adhuc ómnibus lis prafuppofiris, non fequi- nit ad eum,expulit ipfumjPnmo P/tet:qiiia ftatim,vt ye<br />
« tur a u i a pomircft-e creatus die preceden Adam,&in íe- nit,manifeftarum fmr peccatum A da,fed locus Paradil<br />
' micnti Doft meridiem expellcretur, & ira maneret in Pa- conueniebat homini innocen, cui efler vita beata ducen.<br />
rldifo plus quam feptem hor¡s,idco ifta pofitio non eft fa- da,nó peccatori,qué poenahtates manebant: ideo noera<br />
iL verifimiliSi& nob haber motíuaeonucnieñtia^. aiiqua caufa,vtamplius maneret Adam in Paradifo,fe<<br />
ijsvciiu , r • , j • í Vt ftatim expellercrur. Secundó, quia qn venir Dcusaí<br />
' uin A^dm de paradifo ereRm fitertf hora décima f Adam,ftatim prccnuncianit ei pcEnalirates,quas dixirdti<br />
QS'^ft' VCyill. raturas el vfque ad morrem:&ideo torum tempus de ce<br />
A L11 volút,q, Adam fuerit de Paradifo eiedus ho- tero á tempore prírnunciatarum penalitatum eratin mi<br />
f\ „ á^cifna & manferir neuem horis in Paradifo; feríis agcndum ,fed Paradifus non erar locus ad ma la pg.<br />
& ^hoc habétVnum^^ "durauit Chri- tiendiK ergo a Paradifo ftanm & pellédus erat, vt incipe.<br />
ftus tormenta pariendo quamdiu fuit Adá in Paradifo,& ret fuftinere p^nas promentas . 1 crnóeolliguur hoca<br />
ideo pcrfeuerauit Chriftus vfque adhoram nonamdiei, ordine httera,quia cu Deus ad Ada venit,connuamstuii<br />
& tune expirauir, fie Adam petfcuerauir nouem horis in H fermocius ad cú, quoufque ipfum expulit,ergo ftatim ex<br />
Paradifoí& hora decima eiecluseíf.Secúdóeóuenir,quia puhr:quia fermo lile non potuit diu durare. Cofirmatu<br />
dicitur ad atiram poft Meridié, & ira fuitillud-poft Me- jftud:qmaíinófi:anm DeusiMu cxpulifiTct^qn ad cumve<br />
ridié, fie aút hora décima eft poft Meridiem . Temó ad- nit,fed expedaflet ad feqúentem die,vel ad ahos dics,de<br />
huc cóuenit ma
inanit homirt«m, formáret feminam. Neciueyide/ur , 9 A runtq. (Tbi perizomata, ác poft hac omnia venir Deus ad<br />
ahquid interddenr inreiea, nifi 9 animal la addíicererur eos poft Mcridié,& redargoros expulit é Paradifo Nam<br />
ad Adam,&cum ipfe non videret ahquod ibi conueniés, pro ómnibus iis non darentür ocio horx tempons ín tam<br />
formauir fibi Deus ftanm muherem. De primo nó appa- breui autem tempore fortaííis non erit multií-n verifímile<br />
ret ex ilhs verbis lofephi ahud, & ramen ipfe eode libro omnia ifta fuiífe faófa . Aliud quoque mouet quia adhuc '<br />
fígnifícat,^ ' Adam formatum fuiftém priíicip<br />
iirrar^nib^tíñr^^^^^ ímíu- "'^-rilírusreucrm^^^^ tempore fordiífe<br />
fdiaran eorum : & ira innuit,q> íerperisaliquámdiu marioms dus darentur odo, vel nouem hora Vque ad<br />
vixerat cum Adam, 8c Eua: quia ahás mh cognofceret exclufionem de Paradifo, fed iftud non folum non conperfeólé<br />
eorum feiicitatem ad hoc, quód iñuideret eis. ftat, fed etiam non eft fatis verifimile, quia homo forma-<br />
^ ^, " r • • V J-r. ^ ; í. o '"S^ft^if ^c^5o^&"onconftatde finguhsrebus,qu.isfin^<br />
An Mam vno ate manferit tn Paradifd i án pluribití? diebus formauir,an:in prindpio did, vel in qua par-<br />
— J)C XI. te formant.Prarerca,die fexto formara funt animalia rer-<br />
^ • • r "^^ft^^'^-beftia, iumenta,& pécora, & poft illa formatus<br />
Q E D dicendum, g? m hoc p.arua auótorirans e-ft lofe- eft homo, vr fupra i .cap. 8c ira non formaretur in prindtZ)^phus,<br />
potiílimé^quia i<br />
%
37^ Geneíis. Cap. XIII.<br />
culpara Ádx & Eus^qui peccauerfint,& fe reos fciebanr, F qnan'do alicui vulc incutcre timoré^íieut Hebrais in le<br />
§C tamen non petiuerunt veniam : íi enim non fe abfCon- datiotié oílendir fe Deus terribilem, quia voluit cis tin<br />
diirenr,non conftitiííet,quod ipíi fe multum reos putaret, rem incutere,vt non auderet tranfgredi mandara, Sc ic<br />
quia non timebant, ñeque erubefeebant ante Deum , Sc vocauir Apoft. illam legem nmons ad Hcbr.i i.cap. i<br />
ideo q? non peterent veniam pro delifto, non erat admi- nnnc non volebat rcrrorein facere, ideonó faceretta](<br />
randum: fed nunc tantum erubuerunr, aut timuerunt^vc fonitum cxccífiuum . Secundó, quia ifta íigna appare<br />
^e abj^nderen£ venien te Peo_i,gtgo jnagna culpa fuj^ jquando Deus iafc non viderjirinLa liaugajio^ ifiatt».<br />
quM non."peterenc venitOTe peccarb, m quoTe"reos gñoícatrn-, &íd"^^^iarur ibi cleDeus, vbin'^oiTapr<br />
agnofcebanc ., - ret monftiantur aliqua íignamagna , qualia Deocc<br />
ueniuntjfecmjdum fuam excellcntiam. Sic patet,quan(<br />
An Adam & Euaaudierim vocem Dei, & m Deum efe Ioquutus eft Dominus Elia in monte Horcb,qj ibi nó a<br />
fciuennt,quisvemeb(it:l Quafi. DC XJJ.l 1. paruitin aliqua effigie , in qua cognofeerctur: immo<br />
R E T V R quare dicitur,quód audieríít Adam,<br />
nulla,vt ergo fciretnr rbi eífe Deus, prauenit vétus forti<br />
Sc vehemens fubuertens montcs,& conteres petras.lib!<br />
Q YJE<br />
Sc vxor cius vocem Dei, Sc an ipíi Dcurn eíle ície- Reg.i5?.cap. tamen nunc Deus apparuit Ada ¿gj<br />
banteum,qui veniebat, & íi fciebanr, quomo- G in figura,in qua cognófceretur,fcilicer,in figura human<br />
do fciebanr,cum eum non viderent?Dicendum 9 cogno- Sc erat illa talís,qiíalem Adam cognofeeret,idco non ft<br />
ueruntillum eífe peum:Primó,quia litrera dicit:Etcum conueniens pracedere fonitum rerribiietn, excuiusm<br />
audiífenr vocé Dei deambulan tis, Sc ita verum eíl, quod gnitud ine appareret Deutn eífe eum, q^ui veniebat. Ta<br />
' iittera aflerit, Secundó, qUia fi non cÓgnóíitlicIiOÓcem<br />
Dei,non latifiiífenr,quia hoc inouiteosadlantádum,quia dixit. Et cum audifientvocem Domini deambulantisi<br />
vocem Dei a;udíebanr,f.Cumq. audiífent vocen'ii Dei,ab- Paradifo.Etira innuitur,quód illa vox,id cft,fonitusnc<br />
fconderunt fe Adam,&: vxor eius.Ternó,quia Adam hoc erar,nifi ficut deambulantis,& tamen fonitus deámbul<br />
Cónfeífus fuit poftea Deo,dicens: Audiui vocem ruam,& ris hominis nó eft magnus,& Deus in figura hominisan<br />
timui, ergo fciebat cfl'e vocem Dei. Aliquis dicet, quód bulabar,ergo non erar magnus ille fonitus, qui ex cond<br />
non bulantis cognouerilr efle vocem Dei, id eft, fonitum eius am-<br />
> ' oer . hortum. ^ fed /• • folum , andipriin.tnnandam • ^ •• , , vn_ " rlnm. tione fuá nMArl oftenderer je> venienrem t:.,^ eflt Deum^. Sed dicer<br />
'T . - — i i i v . 4WJÍ1.U tlgtiUUCnil<br />
ce, aut íonirum, fed nefciebant cuius efl:ct. Ad pnmum eflt Deum, non quafi fonitus eflet fortis, fed quia nullu<br />
refpondent,q, audierunt vocem Dei ficut Scriprnra dicit: alius erat in Paradifo,quem nunc venire putarent, &pa<br />
6c tamen non fcquitur,g, fciebár eflTe vocem Dei, fed quia tet hoc,quia Adam & Eua nullum alium videránr:nullu<br />
ita erat, q, vox día eflfet veré vox Dei.i.eius, qui vt Deus H enim ahus homo erat,nifi dúo ipfí , Angelus quoqucnul<br />
reputabatur,dixitScnptura,g, audierunt vocem Dei. Ad lus,adhuc apparuerat, nam Seriptura non facit mentio<br />
fecundum dicunt,q, abfconderunt fe Adam,& vxor eius, nem de hoe:de Dco aurcm,id eft,de Ancrelo,qui loco De<br />
non quafi fcirent venienrem cfle Deum, íéd quicumque loquebatur,certú eft,q, eis apparuerat; Pnmó quando in<br />
llleeflet,erubeícercnta|pcótumeuis,quianudi erárj^ troduxir Adam in Paradifiim,&pracepit ei non mandu<br />
latuerunr Sed dicendura,q, non ftat: quia Seriptura ma- care de ligno fcientia boni,& mali,fed de aliis lignis,ro<br />
-niteíte vult fianificare quod Adam, Sc Eua cognouerinc ftca quando adduxit animalia omnia ad eum, vt viderei<br />
Deum ipf"m venieccm, & apparet ex verbis Ada di- fi aliquod erar ei conueniens: deindequádo duxit Euan<br />
centis: Audiui vocem tuam,&iimui,& ramen fi nó agno- formatam ad Adam, & Ioquutus eft Adam de matrimo<br />
"¿f^^^JfJ^'f^^^^^^^ tuam in nio,fupra z.cap.&Deus quoque,quieos cóionxitloquü<br />
Anlt ' nudus^ram, dixit ramen: tus fuir Ada ó¿ Eua de hoc, v7chriñus, innuit. Matths<br />
em nn,, I ^ ^"f if^-capite. Túc autem Adam & Eua Deú viderunt,aliuir<br />
T u o S n í ^ autemnon viderantin Paradifo, ideo quando audiebani<br />
quod nmuit, ergo Deum efle eredidit. fonitum venicnns,credebant eflTe Deum,quia nullusaliiü<br />
ejje MJeh»onvtaemes JJeumr Qmfi, DC XF. arbores cflét ille, qui audiebatur, Sc ita non agnofccrent<br />
F r> on3>r,»rnr AJ cflé Dcvun. Diccndum, quód non ftat: quiain Paradifo<br />
í S Deum íonolVÍn^ ^ í > homo, vt Damafcenusdi.<br />
t'i vnomodl nuóS ^^ diximusfupra,quaft.8
Geneíls. Cap. XIII. 'íjy<br />
eonuem'cnsqnód Deüs femper mañeree cú Adam & Éiía, A í^iores Solé,fed de oculis corpcralibns non poréft ínteílioí,<br />
quia íic impediret liberam operationem eorum :namap- &uai:)eusnon habet oculos. Cum igitur nó habeat ocuparitionesrerum<br />
fupracurfum naturíe,funrquaíicogen^ los,fed intelledum,nópoíllmnisdeipfo erubefcere,nam<br />
tes,& quia Deus iudicauerat bonum eífe hommem per- non erubefcimus de turpitudine pomali, fciatttijféd foniittererentan,vt<br />
iuxta arbitrmm fuú agerer,debuit Deus j» videatur,íicut eft de concubituconiuoal¡,quiquoquaíi<br />
abfens effe, quia faltem non viíibiliter prafens: fub- mam turpis ert, nolumus q, videatur: fed voiumus quód<br />
traxit ergo fe confpeótibus Adíe & Eua, quantum adil- fciatur. Sic Tullius ait;<br />
lam corporalem prarenciam,&: tune hberum fuit Ada & Omniareñe fnñain luce collocari volunt.<br />
¿ua facere quod vellent, quia nullijm prafentem libi ci- Id cft,appetunt fciri; hoc reóté faólum fíe appetit fciri,-yt<br />
mebant,ñeque aduertebant. Tcntati ergo funt,& fupera- tamen erubefcat videri.Et idem refert Au^^-lib. 14.de Citi,peccauerunt,<br />
&tunc venit Deuscorporaliterad eos uitate Dei.c.i8.addés:Quis enim nefcit,vrfilij procreenpunícndos,&<br />
fie debuit fieri mentio, q? veniret, quafí no- tur, quid inrcr feconiugesagant, quando quidem, vt id<br />
uum iílud efirct,eo quód non erat aflÜdué cum illis. agatur tanta cclebritate ducantur vxores:& támen cü a
Cur commcmoretur Mará , & Euam fe ahfcondijfe f F vnde non adnerreruntqnid facerent, propter qiiodli<br />
Qu£fi'.. DCXX. íHud faétum cnni deliberatione praífupponeret aliq^<br />
iufideliraris, fadum fíne deliberatione, non faciebat •<br />
Q V ^ R E T V R, qnarc Seriptura facit mentionem, quid infidelitatis, neque errorem ponebat in intelleJ<br />
quód Adam &.Eua dbfconderunt fe? Dicen dum, ' Ad fecundum, dicendum , cp voJebanteffucíere vetea<br />
hocfuit: Primó,quia ita fuit de fado, & Sen- diam,quámpaífurierant,fíáDeoviderencu'r,&hocr<br />
ptura refert,quód verum eft. Sed dicendum , quód hoc erat malum, & cum dicitur, quód volebant effuoere ]<br />
non fufiicit, nam muha tacet Scriprura,qua fuerunt, fola poteftatem, non eft verum : quia ex modo aoendi<br />
autem ea narrat,qua; funt neceflariaad intentione fuam . gis apparet, quód vellenr etfugere Diuinam^cooni<br />
Secundó idfaóhim fuft,& pr:ncipaliter,ad oftendendum nem , quam tamen neque íimplicíter eftli^ere volebnobismagnitudincmpGeníEinflictarAda-:nam<br />
tanta fuit fed-Volcbant non pati 'Verecundiam , heut & nos'<br />
verecundia ex ^urpitudinefequutainipfum,^> non folum Juimus non pati poenas , quas pro peccato meruin<br />
operueruntfenerzomatibus, fed etiam abfconderunt fe in hoc non pecearnus, quia "Velle fuc^ere mal<br />
auertentesá Deo, fuir tamen nobis conueniens fcire ma- non eft peccatum : poenam autem fugere non efti<br />
gnitudinem peccati Ada, ideo ¿^ fuit conueniens Ícire,g7 lum, dum tamen volendo fugere, non committamus<br />
abfconclit^eip^eA vxor eius. Tertió id faótú fuit, vt fcire-G quidalterum, quod íir de/e malum, aut ventum<br />
n^us vnde proueniret caufa verbonl Dei ad Adam : dixit Adam & Eua abfcondendo fe-, vr non verecundaren<br />
enim Adam vbi es? & illo refpondente, fequuta funt om- n^hil tale commiferunt, ideo non pcceabant.<br />
nia,qua haben tur in litterajíi autem non diceretur, quód<br />
i fe abreondcrunt,nó appareret propter quid Deus ifta di- Omritur quomodo intelligatur abfconderunt fe in medio h<br />
XÍr,crgo debuit hoe fcnbi. Qnartó,quia Adám fefpóden- Paradifi ? Qu^. D C XXll.<br />
do Deodixit: Timuij&abfcondi me-,crgo,vt fcirerur<br />
quomodo illud erat, pra^t^irti debuit, quód audita voce /^V^RETVR, quid cft,quod didtur, q, abfcon<br />
Del, abfconderunt fe Adam, &c vxor eius. V^iunt fein medio ligni Paradifi ? Dicemium, q,<br />
\ Aj . T ' • , r j j r ^ r • ^ • ^ ^ eft figuratus modus loquendi :cum.n.debi<br />
^n Adam cr Eua peccauermt abfcondendo fe a facie Det ? dicere in medio lignorum; dixir, In medio ii^ni: cen<br />
QuAfi. DC XXI. .eft.n.q,nó poterát abfeódi,niíi inter multa hgná,&t<br />
_ ^ • o T. eius lile frequentatus eft in Sacra Seriptura, vtExod.i<br />
^ V vE R E T V R, an Adam & Eua peccauerunt ab- Venir mufea grauiííima in Pharaoné, 6¿ in omnesfer<br />
\ ^ ícondendoíea facie Dií»j ? A linnic riirí»r r>nAr^ íTÍ*. Mz-it-i „/r y j<br />
_ T" - . - -t; wK.^. cuc vna,ica muira. oicetlá<br />
^ ^ Pnmó, quia^uocedere videbatur hocexquíi- H citur Pfal.y/.miíirin eos Cynomiam,& comedir eos.<br />
dam inhdehtate,quafi Deus non videret eos,/ife abfeon- aurem Cynomia mufca canina, non erát tamen vnica<br />
derent,& tamen Dejus dixitcontrarium Ierem.z3. Si oc- plurima . Et apud Poetas idem modus loquendieít<br />
cultabitur vir m abfconiditis , Sc ego non yideboeum di- Ouid.didt lib.y.Metamor.fdlicet.<br />
cit Dominustnumquid nó calum & terram, ego impleo? Eacm mgredttur duüicicum prole, nomcu<br />
Secundo quia cffugac volebant Dei poteftatem, & ludi- Mtlm,quem Cephkpucum fartibus exciptt armis<br />
veterm,. Cium,vel le tamen a Deo fugere,prauaricatio eft. Dicen- Etdidturnouo milite,id eft,nouis railitibus, quier<br />
mí$o. cendum,quod Adam & Eua occultandofe,nonpeccauc- MvTmidonesnouiter fadi ex formicis óceftíiauraf<br />
runt, hcet non agerent prudenter; egiífent enim pruden- pallaae, iuxta illud ' ®<br />
ñus, íi viden^s fe in miferiis conftitutos pro;peccatis fuis ^aues armata milite complent.<br />
audir.yoce Del occurnílent ei veniam petitun, quám Id eft,armans miliubus. Etintellíaiturin medio liani<br />
quod fe occultarenr,& tamen non peccauerunt. Er patet, eft, lignorum.f.in a 1 iqua denfitatelianoruinVnon.n.<br />
Pnmo,quia non fecerunt nimc cotra aliquod praceptum aliquis locus,vbi nó eftbnt arbores, & ita vbique eífet 1<br />
Del, íiue poíinuum, íiue de lege naturali, & tamen aliter mo in medio lígnorum, cum Paradifus eífet hortus<br />
non peccamus,nifí,contra hac agentes. Secund6> qmafi locusille per excdlentiam erat in mediXnonm q<br />
peccaírent in hoc, arauiífet eos Deus deillo, ficut argüir, j erat ibi magna denfitas,ita vt ibi videri noifpSu<br />
Ad c°^^edennt de lianp vento,& tamen non arguit,er-. fet,& ad ilhim locum dedinauerunt Adán<br />
m i peGcauerunt.Adpnmam rationeiTi incontrarium den non poííent. Si autem accipiX-Xd luítaSc<br />
dicendum, quod poterat fien fine infidelitate., fdlicet, q, fermonis ent fenfus ,0. era? ahquod 1 inum conS<br />
C ipfi putarent no poífe effligerecognitionem Dei, inquan. intra cuius concauitatfm ambolterem fi^ut f S<br />
tumipfe.eft fubftannainteUedualisomnia intelligens. arbores veteres, qui pra vetXSabenfeonful<br />
eum, q, u. eft impofíjbile, fed inquan- mó,quia non eífet in Paradiíó aliona ra Fie arhnr miiat<br />
fubtrahere, quia putarent poífe .. ón.ideom duobus,aut tnbus diebusnulla arbor potu<br />
quiacumnóLulLmrdiqS^^^^ |íveterafeere.Secundó,quia hieeratin Paradifo,&t,<br />
íi in corpore aflumpto vteretur vi¿ to ,fli mnah^ n^ """" cotmpuo rerum propter lod qualmi<br />
non poífet videri, nifi quod orceíiur vií^^ ^uk ^^^^ nf. " J^omo,vt ibi conferiiai<br />
vbi fibgula eífen , cortíierteret lí e ^ tui a gonuptiuis, ergo non eífet ibi tale lignum. Tern<br />
ret: cildere ergo:quód poííen eSli^e^^áíiíon^^^^^ ? T ^^ rale efler,lateret ibi Adam vd Eü<br />
ad infidditatem pertinebar DiSum c^ Adfm ^ f """" ^^ ahqualiterenib<br />
Eua potuifl-ent cr?dere quiá ficm non n í ^ ? r ^ ^^ ambobus hoc dicitur^ ergo non<br />
heretiuinrcognfti^^^ vnum hgnum,fed multa hgna ínter qtialatuefút. Qliai<br />
Deus vellet eos Corporal ter confmcí^ ' ^ 'oqiiédi Seripturíc:<br />
bant, quód Deus nSn v c ^ ^ ^ ^ abíeonditle Adam, i vxor e.<br />
CHt
Cur potius Dms vocaueritMmfyiiftafffmtadipftim'?f A' tó,q«ia daroi Deus'vocaret eos nuncad ar^nendum dc<br />
Qu^. D G XXilíi ' n , V r.u- peccato,hon vocaret nifi Adam,quia dedcrarprsceptum<br />
Ad£E,& non Euxiipíeantem Adam ex parte Dei dixerat<br />
G V M dieatur fiipra i 5.0. quod Deas-vocauit Adami poftea iHud príceeptimrEuxifedagebatur nunc detraníl.<br />
qua?ríturquare voeauit éusir.? nam vocabat eum ad greflione príEceptijergo illum voeare debuit Deus, illi<br />
argucdum,red ipfe poterat ire aid loeumy m quo ipfe erati loqui,tíui praeceptum dedei'a't. ftfit Primó, quia volé bar Deus ha- infligendo maledióliones ¿"'«Si: rad inqiurend um veritntern<br />
bereoccafioncm loquendi contra Adam, ea, qux loquu- per confiiflionem peccatornm:& fuit ifteordó.Serpés fuit<br />
tus eft,fcilícet conuinccndi eum ex verbiseius,¿^ tamen fi primum motiuUm decipiendo mulierem, ipfa veró fedu-<br />
Deus iret ad locum, in quo erat Adam inueniendoeum, ¿ta incitauit virum ,quicomedrt, & in co confummatum<br />
non eífetoccafio horum veíborUm;quía ifta procedunt ex fuit peccatum-idéo Deusquafiuit primo á viro de peccaco,quDd<br />
Adam exiuit de latibulo ergo, vt daretur ocea- to fuo, vt ille quxfitus retorqueret peccatum in mullere,<br />
fio iis non debuir Deus iread Adam : fed voeare eú, quafi & illa in ferpentem , & ita ex confeífione eorum apparenon<br />
videns. Secundó,qnia fi Deus iret ad'locura, vbi eífet ret peccatum,& quód iufté inferebatur pa-na-Si aút Deus<br />
Adam,maiori con fun dereru r verecundia,cum Deiiseum B votaOet primo Euam,peteret ab éá de peceato,& illa non<br />
deprehendcret,&: tamen volebat Deus, quód Adam ha- retorqueret aliquid in virum, fed in ferpentem, & ita vir<br />
beret locum deliberandi,quid Deodiceret,& poífet com- "on appareret, adhuc nocens,fi veró ambos íimul vocapungün<br />
feipíb, '^^niamq.'petere decouuiiiífo, quod ra- ret,ab ambobus fimul peteret, & ideo fequeretur, q. non<br />
men impedirerturbatíomagna fiipérueniens:ideo novo- inueniretur ordo prxcedens delióti retorquente vnoin<br />
luit eum turbare, & íic níjn debuitad'éum ire, quaíi cum aiiumt ideo debuit Deus primo voeare Adam,vt quxteninueniens,<br />
fed potius quód eum vocaret, quia vocatus lo- doab eo ipfe retorqueret in feminam,& femina in íérpen<br />
cum haberet deliberandi quid dicerér, sur ageret coram tem. Ad primam rationem in contrarium dici poteft, q> Ratíoad<br />
Deo.Tertió,quia Scriptura tangit rem vcrifimilenr.dixe- licet Deus intenderet arguere Adam, & Eúam depecea- primum.<br />
rat enim, quód Adam abfconderat fe, fed abfconditi, vel • to,
noíTet, & ramen non debuir oftendi Dcus,vtfciens pecca- F retur Adam, deberet rvenirc, ideo intelligens fe vo(<br />
tum Ad£B,ergo non debuir eum vocare,vt fciens, vbi erar, tum, veniret. Tertio > qida cum Deus di^it: Adam ><br />
dicendo: Veni Adam: fed vocare quaíi nefciensjvbi eífet, es ? intellexir, quód aliquid volebat ei Deus dicere -<br />
dicendo Adam vbi es ? Quod vero obíicitur de Chriíto circa ipfum facere, quia alias non vocaret eum , fi aütl<br />
vocante Lazarum,non eít íimilesquia iJle pr®fupponitur, refpódcret,vbi erar Deus iret ad ipfum: fecitioitur qu<br />
vr fciens inquantum erát ad oítium monumenti, vbi La- honeñius eít, vadens ad Deum¿.. o<br />
zarusdicebatur íacere. Secundó,vtconcordet íibi ipíi<br />
Scriptura:nam dixeratjqjabfcódir fe Adam,& vxor eius, Cur Eua venit non vocata? Quafi. D C XXVIJ<br />
& tamen íj Deus vocaífet Adá, dicendo, Adam veni, non<br />
vocaret eum quaíi abfcondítum,fed quaíi palam exííten- Q E D quícrerur, quare Eua venir ante Deum,cumii<br />
tem,&áfe vifum:ideo non debuit eú ílc vocare,fed quaíi ,3 non vocaretur ? Diei potcít Primó, cj, fuit, L puta<br />
flbfeonditum,dicendo : Adam vbi es ? Tenió,quia noluit fe voeatam,nam vocatoviro videbatur ipfa vocari, íc<br />
Peus daré occaíionem verbis Ad® , per qua de peccato quaíi vocata venirer.Seeundó,quia cúm ipfa eííet ciim<br />
fuopatuít,5¿ hoc fnit inquantum Deo dicen te, Adam vbi ro,fortevir fuaíitei, qjexiret. Tertió,quia occultatioi<br />
es ^ Adam dixit,q? fe 3bfconderat,& quare. Et íi dixiífet fuit propter timorem , íicut dixit A dam : Audiui vea<br />
Deus,vcní Adam:non diceret:Adam vbi erat,vel quód fe G tnam, & timui: & ramen deterius íibi futurum puta!<br />
abfconderat,
CuYAdamAicitfetmuijfe^&abfcondijfe? Qj:>CXXlX. A aiitcmpatinir quis verecundiam,qnando videntur turpia<br />
eiuSj^fed quando Adam audiuit vocem Dei, nulla eius<br />
S E D quaretur,quare Adam confeíTus eft, quód audi- turpia'Videbántur, nam ideo latebat, vt non viderentur,<br />
uerat vocem Dei,&: timuerat,& fe abfcpnderat, quia ergo nondum verecundabatur,red timebat verecundiam<br />
per hac feipfum accufabat: potuiífet autem folum exire pati, & ita videbatur melius di¿lum, quód timuir,quáni<br />
de loco, in quo e^at, venir.e ad Deum non coníitendo quód erubuit. Eft tamen circa hoc, dicendum, quód acaliquid<br />
horum, de quibns non quarebatur ? Dicendum,. cipiendo verecundiam proprié, eft ipfa verecundia ti.r<br />
quód fuic Primói quia putauir Adam neceftarium eífe, cp mor,& ideo eft ante malum, quia non eft timor de malo<br />
¡hoc diceret,quia quando vocatuseft á Domino prodiit,& prafenti,fed de futuro: nam de prafenu dolor eft,vel trivcnitde<br />
locoabfcondito,& locusoftendebar,quód Adam ftitia, & non timor : malum autem, quod quis timet per<br />
ex induftriafeoccultauerat,¡deooportebat,vtdaretcau- verecundiam,eft ingloriatio,vclcófuíio,& ideo verecunfam<br />
eiu,s,quod negare nó poterat: íi enim potuiífet Adam dia fecundum fuam fubftantiam heceífe eft,quód íit ante<br />
ne
QfUriturquiddixent Adam Deo? Qt^afl. D C XXX111. F virtutiscaufataciturnitare cdnftringeris, fed malar<br />
^ rcientia rctincris, licet didliíin noa ficjcrat veri fimile di"'<br />
C O N s ID E R A N o V M eft hic de Adam quid Deo fcilicer, quód Adam tácente pra verecundia, Deus ei d"<br />
dixerit, loquitur de eo lofephus lib.r. Antiquitatú, ceret hocad increpationem. Sed addidit, quód Adáne<br />
dicens: Deo autem in hortum veniente, Adam priusne cari veniam poftulabatrogans Deum,nenimis eum afíí<br />
addus venirer alloquiumconfciusiniquítatisfua,difcef- g^t: hoc contra Scnpruram eft : nam non cotifeí<br />
íit: Deus autem intendebat quod egerar, & etiam requi- ^ eft Adam peccatum ftium, ifed excufando retorfit illud J<br />
rebat, propter quam prius eius deleótarerur al !oquio,po- mulierem,vndenequeveniam poftulauit, quam fi poftt<br />
ftearefugerer,atquecófundcretur.illeverónihi¡ loquen- iallet,fortafljs nóéft'et nobis iftc ftatus aiifensj&vtniu!<br />
te,eo quód fe cognouerát Dei rranfgreífum fuiífe manda- ti putant non fuiftet Adairi é Paradifo expulfus. Cii etia-i<br />
tum,Dominus ait: Mihi quidé notum eft de vobis quem- dixit,quód rogabat Deum, neeum nimis'afHiaerf-r<br />
_ _ j . ..A o<br />
> .."^ixí,; i»cuí) p^nas pronunciatei<br />
fionem habueritis,nulla folicitudineanimum veftrü con- vterque legitur tacuifte. Quod autem addidit Adam di<br />
turbanre,cüm vobis fponte ad fruendum , 8c ad vol unta- xiífé fe fuifle ab vxore deceptum , vel feduchl, falAim'efl<br />
tisabundanriam orirentur vniuerfa rae prouidente viren- & contra Scripturam,quia hoc non lec^itur fuota ' cac<br />
ria fine veftro labore, atque miferia: fed nunc mahs pra- G fed íolú, quód fuerit Eua leduda, 8c Apoftol/i. fimotf<br />
fentibus feneélus velox vobis aduenier, & non longa vita ¿.cap. dicit, quód Adam non fuit feduéhis , fed Etia^<br />
fuccedet: quoniam mihi contumcliam tali voluntare feci- ' ' '<br />
i ñi,meamandata prauaricando: neque enim virtutiscau- Cur Dem dixit quü iñdicauit tibi quod effesmdtuf<br />
fataciturnitateconftringerisjfed mala confcientia retine- QUAJí. D C XXX1112.<br />
ris. Adara veró peccati veniam poftulabat, rogabatq.<br />
Dcum,nc eum nimis afíiigeret, & de fado mulierem ac- V^ R E T v R, cúm dicatur fupifa 3. c. quód Den<br />
cufabat, dicens, feab ea feduólum deliquiflt. Sed dicen- y / dixit Ada: Quis iñdicauit tibi, quód'nuduseííes<br />
dum,q) lofephus loquitur hic, vt orator, fcribens ea, qua quare hoc Deus clixit ? Dicendum, quód ho<br />
venuftare poterant eloquium Senptura, fide nequaquam fecit primó ad inducendum peccatum Ada in médium'<br />
feruata, quafi illi non eífetaftiidus, quia aliqua horum Adam enim peccauerat,(S¿ non confefihsfuerat íe pec-aí<br />
Cmfitt». prater Seripturam aliqua contra Scriptin á afltruit. Cúm fe, Deus autem volebat manifeftare peccatum, quod üli<br />
«io lofe., enim dicit, venientem in hortum Adam difcefirATe ne ad raccbat,& quia ex hoc eratinrrodnótio ad illud dixitift'<br />
fhi.^ eius veniret alloquium, fignat id quod Scriptura dicit, g, verba. Secundó,fuit ad accufandrim Adam in eo inonJ<br />
audiuitAdam vocem Dei ambulátis ad auram poft Me- ille fcexcufabat,nam Adam abfcondens fe, fecetatL<br />
ndiem,& abfconditfc,& quafi honeftius diceretur,quód ^ infolitam,qua fpecié mali habebat, 8c ad fe excufandutr<br />
difceíferit quám quód fe abfeondent illud dixit: potiíii- dixit, quód erat nudus ,& pra verecundia non audebai<br />
mú,quia noluit innuere, quód ahquid Deooecultan pof- comparere, & quia iftam nuditatem nitebatur Adam re<br />
fct,& quód Deus quareret Adam vbi es ? ficut Senptura torquere m Deum, quafi ipfc fcdfitt eum nudum cú ve<br />
aft"eruju:nam hoe ignorannam quadam ex modo loquen- ftesnon dediflét,redueebatin Deum caufam fti^iculca<br />
di in ueo ponebat:quod íoiephus icnbens Gennlibus ex- tionis: Deus aurem, vt á fe repeliere hane accuíirioncm<br />
primere non voluir,ne taha de Deo fuo ludai credere pu- redudt eam in Adam, dicens : Quis iñdicauit tibi auól<br />
tárentur.Cúm veró ait/qtiod Deus intendebat,quod ege- nudus eft"es ? quafi dicat,non ea^e fed nudum fed tii fe<br />
rat, &eatifara reqdirebat, propter quam prius eius dele- dfti tenudura . Confiderandum autem , quód Deusnon<br />
élaretur alloquio,poftearef^igerer, arque eonñinderetur, aeeufauit Adam, quia latebat nudus exiftens, quafí mal¿<br />
prater Scnpturam eft:nam Senptura folum aíTcnt quafi- ageret, fed quia nudus erat, fciücct, quod feiplmnuda.<br />
mftc Deum ab Adam,vbi cíTc:; Ule vero progreflus de a- uerat: nam non dixit d quare abfeondifti te, Liam finunbulo,d.xit,íecrubuifte,quia<br />
nudus erar. ^ duselfes ? quafi nuditas non eftbt caufa con leniensad fe<br />
fephus Deum quafiuiflé quare latuent Adam,& quia ip-: abfeondendum,fed dixir: Quis iñdicauit ubi,quód nudus<br />
fe non dixit fuifle abfeonditum,feddifceíT,fíe, iuxta verba- efles ? Conceditenim De^nuditarem eífe fii to<br />
fuá,ait, quod Deusquarere^curnuncdifeedetet, &eon- j catifam ad feoecultandum, quiaeont?mn^^<br />
funderetur, eum prius ddeólaretur prafenna eius, & al- nuda eft, ficut ipfe dixit Ifa. cap. c^i v<br />
mtentionem fuá, cúm ipfe afl-erat Adam&WTiputaflb ' ^ ' Q^^- DCXXXV.<br />
fdiciores fe faólos fuifle eüm foliisfieus fe operuerunt: fíe /^vVPUFTVT, •<br />
emm eodem libro ait, foliis igitur fíei femetipfosoperue- O Ditmi l oníonlíín^nfr r' t<br />
runt & hac genitalibus oppo°nentes,videbantur ¿i ma- úm dix'r S '<br />
gis efl-e felices in ns,qua pnus fe putabant diftidlius mué- cend^ quS id ¿¿hm^fn T £<br />
mre: 8c ideo non dieit eos erubeícere,aut dolere de eo in i.7r n r ^ iV r í , qma ipfe refpondtquo<br />
fe putabant fdiciores: nam deceptus fiut in hoc lo^^ bar Deo,fed Deus folum quafiuerat: Adam vbi es ? ideo<br />
?hus,p'utans, quód manducando designo fó nt^^^^^^^^^^ íeukus Hf^í'' ^<br />
& mali,aduenerit ds fapienria, quam Srius non h X e S r ? Adam efle abfeonditus, de*<br />
fed de hoc fupra magis diximm.SeSiSó d^xk h í auia ^ ? "" ^bfeoníionis,íeilicet,quiaerar nudus.& quialf<br />
innuit,quód Adam difcefterat veiecrdaml quó^^^^^^^ ^ di'^j Po^erant, nihil depeiatoiigreftus<br />
fuerat Dei mandatum, & ideo Sm D? s eum m í.r' cup.ebat occulueniret,quarente<br />
Deo taetuífe AdamTemem^^^^ epeccatum,nifieogerettirilludprodere: verecúdabaverecundia.<br />
Cúm autem addidit Deum Cuente^^mihi í co"na Dei praceptum egiírer,&: vereci."-<br />
, quidemnotumeft de vobisquemaZoSS^^ií pati debeatconfitendope^^^<br />
tam,&c. prater Seripturam eft, fed ilkid eft fatfs rTti^ni ^^^'^^oc^m Deus de hocnihil nunc quareret,raciin,&<br />
confentaneum, quód Deus increpauer t Adam f u ' mtdligeret Deum vf e<br />
obiicicns eis bona,qua ipfe illis conceSrat a ?a n S audire,quia ramen ex verbis eius non daré conftaucncntcstranfgrJfunLandaS^^^^^<br />
bat,taeuit quamdm tacerc potuit. Ternó,quia Adam C^<br />
in mala. Enam verum eft, quód il eXit f S Seüs . ' ' q"od ñeque negan, neque di^mulan po^dederat<br />
eis fdieem vitam fine mifena SaWe ^ difíimulari, nam nudiprouidendo<br />
ds omnia neceftaria n u n ^ v ^ ^P^^ de ea erubefceb^A<br />
írafentibus fcneto vdox eisLdueniLt dixu hac erubefeer?, tum quiafecircumdedc ^<br />
phusloco earum poenarum, quasSaS s S f. pénzomatead tegendumnudas partesgenitahuinmem;<br />
íiro , & muhen iiípofítas. c2m veró duu r ' vifuiapparebat, ideoboc confeífusdlv-uin<br />
vero üuit. laque emm fed peccatum non apparebat fons, quia praterieratjj^
íGeneíls. Cap^XIII. 383<br />
licetDeo qucrentedeillo.non-poíren'llud negare Adam, A Cur dicit Me ligno quod praceperatnnecomederesjcomeciijlif<br />
poterac'tamen difculare,quamdiu nonpcfebaturde DC XXXFll.<br />
ío,&i.ta Adam tacuit. Quarró, quia magiserubuiíTcc ^ ' '<br />
loquendo de peccato, qnini de nuditate i nam nuditas wjs. R FTV R, quare Deusdixif.De ligno,dcquo<br />
non videbatureíTeabeo: Ted qdia Deus non dederatei Vj/ praceperam tibi,necomederes,comedifti > Diccnveftes,<br />
& ita quaíi fine culpa fuá poterat puta ri, fed non dum,qjid faétumfuir: Primó,ad oftendédum<br />
eratita de peceato,quiail!ud eraraótio voluntaria, éc;^ caufam nudirariSj& quód nuditas non proueniifetá Deo,<br />
ci iuerat culpa eius fado, &c non Deo , ñeque erat ei de fed ab Adam , vr oílenfum eft- pracedenri quaft. & hoc<br />
hocexcufatio- crar,^ peccauerat,& peccatum erat in comedendo, ideo<br />
, : ' dixit illud. Secundó,quiaiuftum erat,vt quod homooc:-<br />
Cur Dem dixerit: quis indtcauit tibi, quod nudus effes, nifi cultabat Deus reuelaret: fi enim nos peccata noftra conñquoddeligno,<br />
drc. Qu^fi- D C XX X FJ. teremur veni.i;m peletes, Deus occultat per remiflionem,<br />
D<br />
. , ; , iuxtaiílud,Pfal.3i.Beanquoiúremiflafunriniquitatesi<br />
iXIT autem Deus: quis indicauit tibi,quód nudus & quorum tcóla funt peccata: fi autem homo occultat,<br />
eífes, nifi quod de ügro dequo praceperam tibi nc non pctens veniam,Deus reuelabit in iudicio coram Ancomederes,<br />
Com«difti ?.Díxit hofe4Í)eus Primó ad fignan- I^gcl^ pei,& hominibus ómnibus.Adam autem peccaruin<br />
dqi-n caufam nudicatis, fcilicet, quód Adá non íe excufa-" "futimñólucrát conhtcrí,ideo Deus illudreuelat. Tertió,<br />
bat pethoc, fed potins accufabat.j quia nuditare ipfe fibi- quia Deus volebat,vt aliquo modo veniam pcteret Adam<br />
Ipfi induxerar,& dixic: Quis indicauit tibi,quód nudus ef- de peccaro,& ad hoc dixit á principio, Adam vbies? nuí- ^<br />
fes ? quafi dicat,i¡i!l ius potuit tibi indicarc,qiiód erasjiu- Jam memoriam faciens de peccato , 'Vt Adam» de hoc<br />
dus,quia non eras,& quod non eíí^non poteft indicari,fcd quafitus ctiam de peccato refponderer confitendo illud,<br />
quia comedifti de ligno, de quo pracepera m tibi nc co- & veniam pctens, & hoc fuiífet optimum, quia erat mamedereSjid<br />
eft,peccafti, & hoc fecit re nudum, ergo ficut gis voluntarium, fcilicet, g? Deo non petente ipfe coníltu<br />
esin culpa,quód peccaueris,ita csin culpa,quód fis nu- teretur peccatum, fed Adam non fecit hoc, quoniam tadus.<br />
Secundó poteft induci fie, Adam poterat putare, cuir, voluir ergo Deus adhuc darc Ada aliam opportaniqüód<br />
ifta nuditas proueniífet ei á Deo , quia cértum eft, tatem pctendi vwam de peccato, licet non efitt ita bona<br />
quód Deus non dederat ci veftes, & núc nudum eífe,erat ficut prima.f.dicens ei peccatiup ílinm, hoceft conipdiíl^<br />
íine veftibus eíTcjiftam tamen nudirateni non cognouerat de ligno, de quo pracepera tibi,ne Co^edérei ¿ vt hoc diprius,<br />
& nunc cognouit, & fie femper retorquetur defe- do Adam diccrei,Verü eft comedi,& peccaui, veniam<br />
dus nudirads in Deum, Deus autem oftendir,quód nudi- igitur pero; fed Adam valde male in ómnibus fe iiabuit :<br />
tas pertinet adfiecca tum Ada, & non ad aliam caufam, C quiaficutá principio tacuit, data fibi opportiinitate lo-<br />
& ita dipt: Quis indicauit tibí,quod nudus ciíes ? ac íi di- quendi, oc conntendi peccatum, ira oc nunc rcueiato ubi<br />
cat,tamnüc,quám prius fíne veftibus eras, & tamen prius peccato, quod negare non poterat, non dixit, Veriira<br />
non cognofcebas te nudum,ergo cíim nunc te nudum co- eft, & peccaui, fed retorfir peccatum in mulierem ,quaíi<br />
gnofcas,opottet,quod ahquis tibiid reuelauerit,vel indi- in nuiloille deliquiflet . Quarró id faclum fuit, quia vocauerit,<br />
fed nemo eft qui poífet leudare, nifí comediífcs luitDeusdarepenas Ada,&Eua,fed nonpoterateasludchgnovetito,ergocomedifti<br />
deillo. Etadhuciftud po- , ñé daré, nifí de peccato con fta ret, fcdhoc illinoricontdt<br />
induci fub duplici fenfu 5 vnus eíl,quód ahquis debe- ' feífi fuerant, ideo debuit Deusiftuddiccre, quia ita dibatrcuelateÁda,fed<br />
némoeftqüiloqu^^^^^ xirdelignode quo praceperam ubi necomederes, comedendo<br />
de aliquo ligno acciperet iftam cognitionem, medifti.<br />
tamen nulliim hgnum erat, quod daret cognitionem,<br />
nifi lignumfcientia boni,dí mai J> ideo comedendo de il- Cur Adam dixit,mulier quam dedijfi mihifociam dedit mi..<br />
iq,fcireriftud,&!ftudeíliúxíaintentionemlofcphi,quód j hi? Quafi- DCXXXVlH'<br />
eíiis ligni illiusaccelerabat vfum prudentiajÓ!: mgenij.&<br />
tuncconduderetur, quód Adam peccauerar, quia come- t ) O s t qv a m Deusdixit;;De ligno comedifti,Dixic<br />
derat de ligno vctito, fed non inferretur, quód nuditas D A AdaruTMuher quam dcdiíli mihi fociam,dedu micrat<br />
preña pro peccato, fed quód pnus habebat eamdcm comedii de hoc quaretur, quare Adá illud dixit, &<br />
nuditatem, quam nunc, fed non cognofcebat eam, nunc quare non negauit, ciini vfque nanc nou confeífus eíTet ><br />
vero poft; manducationcm agnouit,cüm illud lignum da- Dicendú,g? non negauit, quia Adam non eratadhuc tam i<br />
íet cognirionem - Alius modus erat, quód Adam videbat deprauatus,^ vellet ventatcm negare,neque eam huc vffe<br />
nunceírenud»m,& prius non agnoucrat, cum tamen que negauerar :occultauerat.n,aliquam veritatem. f de<br />
clfct fine veftibus,ideo aliquis ei reuelauit: hoc non pote- qua non quarebatur exprefsé,& hoc pra verecundia j tarar<br />
eífe,nifi manducando de ligno vetito,& peccádo,quia cere aurem, quando non quaritur, non. eft mendacium,<br />
nullus poreratei oftendere,quód eífet nudus,ciim non ef- ñeque videtur eífe peccatú,fed negare veritatem cñmenfet,nifiindpereteírcnudus,cum<br />
prius non fuiííet,fed eííb dacium,& peccatum,& hoc nondum fecerat Adam,ideo<br />
nudütn de nouo erat poena.qua non porerateífe fine pee- ñeque nunc fecit,fed ftatim,vt hoc fíbi didum efti,concefcato,<br />
ideo raanducaífc eum deligno vento conftabar, in fitvenrarem.Secundó,quia videbat A dam,9 non prodequo<br />
peccaratjper iílum modum inducútur duo: Primum rat fibi occuJtare,& negare:fi enim ipfo negante poífet res<br />
eft , quód Adam peccauit: fecundum, quód nuditas de Deo manere incognita,fortafiSs negafret,fed iam Deus ilnouo<br />
venit tanquam p?na peecari,& ita non fuerat á Dco lud dixerat Ada alferendo, 9 comederat de ligno vetito,<br />
ilJata nuditas,fed Adam induxerat illam fibiipfí. Vterque £ ideo fruftra erat Ada negare-Tertió>quia in lioc cómirtemodus<br />
erat fufficiens quantum adintentionem Dei, fcili- ret Adam grauiílimum peccatum, fcihcet, quiaDeura<br />
cet, vt manifeítarctur Adam peccaífe, & tamen primus mendacem faceret, nam Deus aíferebat,9 comederat de<br />
modus non eft verus: Primó, quia prafupponit 9 Adam ligno fcientia boni,& mah j fí autem ipfe diceret, no coinanducando<br />
de lifno' fcientia boni,&: mali, accepit vim niedi, eífet faceré Deum mendacem, & cum hoc falfum<br />
cognofcendi aliquid, quodpnus non cognofcebat, quafí efirer,quia Deus verum dixerat, valde offenderetur in hoc<br />
lignum haberet hác vim,fcd hoc falfum eft: ita enimpu- Deus,ideo non aufus eft negare.Quartó íincgaretaddentauir<br />
lofephus. Seeundó,quia inriuitur,quód nnditas illa, do peccatum peccato, p^nam grauiorem timcret, ideo vt<br />
quam tune habebat Adam, fuiífet data á Deo, quia tune non induccret fuper fe maiora mala,non negauit.<br />
non fuit ahquid nbuum, nifí quód cognofceretid, quod<br />
non cognofcebat» & tamen ifta nuditas erar penalis Cur dixit,mulier quam dedifii mihi potius quam ahud?<br />
confufibihs: ergo dederat Deus Ada aliquid Q&^fi- ^ -C X X X I X .<br />
panale a principio , quod falfum<br />
erat: fecundus ergo fen- V M Adam noluerit negare peccatum, quare dixR,<br />
fuscílvcrus. Muher quá dedifti mihi, potius quá ahquid ahud?<br />
. ' D i c e n d u m , q u ó d A d a m n o n p o t e r a t n e g a r e p ^ c a t ^ m ,
enam fi voIuifTeijidco non'negauit,& fí Tapies fuifiet, aut F ad mánducandumíEr quia in hocpfafáBpomtur 4 «<br />
íapicnter agéret confiterctur peccatuín i & veniam pete- quam Adam dcdifiliat» EXCUÍATIONEMV^non dixí?;i'<br />
ret, tamen quia non venir ei in mentem vohiit excu- quid Deusjeft dubium,quarc non dixerit. Nam exrrí''<br />
fare feipfum,^ inuenitifiium ttiodum excufanonis . Mo- Ada non ciar conueniens: idéonó dcbuirDcusilkn<br />
tiuum ad fe excufandum fuit. Primó,quia Adam crubei cipere^vt iu ftam,6¿ fie redarguere potuit eum. Alinm<br />
fcebatfefennendo deprehcnfum in pcccato,& qnanto cunt,g, tacuit Deus,quia fuit iíta refpófioexcufator,a i<br />
maiuseífet peccarnr , lantócíftr grauiorconfufio, vteiv ficiens,& íicvt dignain aceepitij-lam Deus, & nonred<br />
go minuerecur,velai!euiareíur, voíuitfeexcufarc , quia gmt Adam. Dicenduró,g, non fiafiPrimÓ.quia fi acre<br />
éxcufatio , vel peccanrm alleuiat, vel.transfert. Secundó fet Deus eam,vt leauímam, & fuíhciérem extufanon.<br />
fuit propter nmorem : Deus pradixerar, q, quacumque ron inferret pcenam Ada,fcd inrulit pccnam imó m,i<br />
hora comederent,morte morerentur^nunc veró pcccane- plices penas/uD.|.-c. eigo non racuu,muifi indicam 1«<br />
ranr,& viderant in fe principium penayfalicet, qma eru- timanx eíle ¿xcufa tíoném . Secundó,quia etiam n®n ^<br />
buerant,ideo quod reíiduum erat nmebant,fcilicet,quód fupponitm vcrfi in dnbiranone,fajicec, quod non ara<br />
morerentur : ifi.am mortem rimens Adáivoiuir pcccarnm rir Deus lífam excuíationem Adainám aroniriílamí<br />
á fe rransíérre,quafi non peccaífet,vel aikuiare,vrnó ha- fimc penam intuhr eiyiía eam aroi^if, diceí^ • ouia X<br />
^eretjp ipfuni locum.tma Pffia • lofephns autem h'bro i-. Q ..vocem v^ncii; f<br />
Anriquitatú dicirtAdnm vero peccan vemam.poíUilabar, ' .ram tibi,nc<br />
rogabarq. Deum,nc eum nimis affligeret, & de fado có- dicat: nó eft iufia excufanó,quam: qma hcet V<br />
C' ^ iugem accufabat, fed i fta r,on con fonant ínter fe, nam fi tua,quara diligis, .Sí'dileóhirus óras, laitr nbi de Iwi<br />
peccan vepiam peterer, non tranftuhfiet peccatum in ai- non dtbuiíli comedere,quia ecro veitíeram ubr d-bn<br />
terum í fed confeíTus fnifie.r fe peccafie j quód autem ora- aút pra ualere imperium meuin prccibus muliem Vo<br />
lient,nceum ninm Deusaffiigéret, non liabcturex lit- magisairdifti tam,quám me,iniuííé.fccifti Ternóo<br />
tera,- íed poterat procedereex nmore moi tjs, quam lu- quód Deus non diceret aliquid Ada m contrarium' ^<br />
fíe Adam formidabat íibi inferendam ob cibrveun com approbat rtfponfum,-Vel excuííuionem ems, tan^u<br />
_ • lt'gi£imanunamfimiUterargucretur,quodcxcufati4<br />
k' • . . ; «"i"'jensacccptafla Deus: nam ilia.dicente:.SerpcnS(<br />
' CikJdam fi fieexcüfauem f Quajf. D C XL. cepit me, Deus nihil econrrarió dixit:& tamen noii ac<br />
. prauitcam,fed puniuit mulierem. Dicendum eroo,qii<br />
_ _ . . - . , ^ . •De"sracmrauditaexcufationeAd?nonranquamapp<br />
C E D q^ar^ 1 a fe excufauir, caufa eft: quia non vifus bans cam, fed vt relínquens eam poftea arauendara á<br />
O extint fibi ahusconuenient^^or modiis. Primó,quia H difcutiendam quafipoíleaconuenientíus,''quám tune<br />
ira fuerat, quod muher ei dedifil-t de fruótu illo, dicarctiir de caL . ^^SUdmiunc<br />
íic veritas attenuabar, aut attenuare yidebatur ciilpam:<br />
nam ficut nolüit Adam negare faótum , quia verum erat, SiDeminteMat eamexcurationemarm<br />
ítanoluir profefalfamexcuíanonem allegare,fed hoc, arzmt? OuÁ<br />
quodveium erar, id eft, qi muher eidedifiet, fiue multú, ' iCí/'- i<br />
üue E>arum alleuiaret cuipam >aliegau¿ii. .Sj-ciinHA nnia . . ,<br />
- " iftuci verbum poterar undfigi"ai..brgué, fdlicet,~mulier STD^urín^nder;"^<br />
dedit mihi, fcihcet,.mulKr non indicauit mihide qua ar- ííí, > D íeí dum ^ ^ qua.enoarguit<br />
boreefi¿tfruólus:c^ideon,hMmaiifuípicarus,conldi,& fS er ad<br />
hcethocnoniraexpnmarur/ubhisverbisgencralirer di- Im d n d p e r e ^ ^<br />
etis poterar intdJigi Iftud, vel ahud, qucd^ad excufano- á/erpX<br />
^ nem pertineret. 1 ernó, qma dato, qi ód Adam fciuifiét d S r e nX^fr^ V ^ teratio,ideopniini<br />
TFI-E fiuólum Illum ventum , vr quia muliei A ^ mfeiii pena,yd pranunaari,& tamen íi ílati.<br />
non erar tanta culpa, quód pfcrccipecánTui^^^^ vr Adam refpondit arguifictcuiscxcufatienem,pr.dic<br />
tú,quanta fi ipfc de a b^e abí i d X ^ q u ^ , nullo mediante interi/ic.<br />
I panonem,& pr^nunciationcm pena:ergo non debuitft^<br />
ex libídine, i. dcfidcrio faeicndlZ rur ^ "m mcijpare Adam arguédo eiuscxeuíaticncm.<br />
f hnnuitur.C^artó.quiaAdamcS dch'^^^^^ ^ o ^ ^<br />
putans futi^mcfilquod ferpésSari a ' X c r S cum Adam excufáuitfe,fi diceret Da<br />
íicut dij,fed vtmuhS placcrSSant^r o^^^^^^^ legmma excufano, quia potius debebasobcdir<br />
fi Adaii in hóc non ei comp acuiluSln^^^ tua ,ai]cuia ta videretur aliquali<br />
non trasferat pcccatuip,al!euiare tamen videtur inouan r r . í ^" Ada: nunc veró cum Deus raa<br />
tum Adam líi aliquo eomplacnurus vlS^tu Zíiel excufano<br />
r¡,& iftud fignatur inquantum dixit AdanrMu la q"^^^ nem Ada, & rranfiaiameíicculpam meam, vt ergofal<br />
dedifti mihi fociam, dedit mihi, q. d. co q S tu il am T n alleuiatam,non debuitDcu<br />
dcdifti mihi fodam,jn aliquo cram ei placiUtis qula v^ r^ ^ ' oftendendo non eííe icginroí e)i<br />
Iuifti,q, eam diligcrem, vr carnem meamrcra urcrTn vr n ' Temó id íaóíum fuirpropter poena.<br />
hoc,vt ei placiturus,nó debes grauiter nafa OuinS Dof ? ^^"fetretur nmor poena, fi enim Deus argueret d'<br />
fetinteJhgi,g, retorfcritAdamcidna.^ m B«^^ _^ cuiarionem Ada , ftanm adiungcr^ ©jaEíjunaarion^<br />
doj Muher quá dedifti mihi: ac fi dicat íi lík muliernon ^ P^"®'»'CUt'porea fecit,quando arguit,cam virum,qi!a)S<br />
fuiíretátcmihidataycgoncquediliaa-cmeái^^^^^^ & tamen non fuit conueniens, quód Eua apce<br />
placcrem illi, & non conüdcíem ei,fed c^eíerSTb ca tñ T i " ^"^dderet, audiret, qua p®ia uf<br />
autem dedifti illam mihij, & ira fidebam nuA^ ilt nihí^ renda efiét Ada^quia ex hoc minus timei?t: ergo non de<br />
mali induccretin me, próptcr qüod dant^fila de ftu^^^^^^^ '' ahquid dieere lUtim vt Adam fe excufadt •<br />
comedí. Ideo non debes grauiter irafd. Aiiaui dirnnr o! ^ T^ '<br />
Adam dixit fe deceptum fmífeá muliere fiS^r Xnr In ' . Euanonmdiretyqm paBo Dernm^'<br />
S E D quaretur,quodineóuenicnseíret,fíaudiífetE"^?<br />
. uixn / ? quomodo Deus arguebar excufationem Ada, qu^íi<br />
í¿e/?. Dc XLi f leginmam ? Dicendum, quód fuit Primum,q«w vo-<br />
^ ' •''•Dat Deus rehnquine eos hbciüs ad dicendum lu'qi^^^<br />
S E Q^ 1 T V R fupra j.cap.q, Deus dixit m n l i ^ r i ^ peccatum fuú, vr nou dicertnr aliquá qi'a"<br />
rchocfeciíti,fcihc«,curdeSft v S ¡"""i.vddeiermuutiá Domino ad dicendum, ^tan''^»<br />
urceaiftn .rodé hgno vento üjjcus arouctct cxcuíaücncra Ad^ nonrecipiéríoeaui.<br />
Eu»
xit,Serpens decepit me.& fí audn-et redargumoncm,qua nem ab Eua de prauaricatmne, & peeeato fír^^ .^Z<br />
poftea faóta eftcontra Adam, putaret fíbi dicendum, 9, ratmnem habeier, vt non deberet peLm fuft nete T ^<br />
debuiftet potms audue vocem Del,quam rerpe_ntis,& non men peccatum Eua non fuit folmí in dando Ada defrn"<br />
decepta fuiftet; & ita putans illam excludenda forte non ctu,red etiá in hoc cj, ipfa comedir, er^o de vío^aue oua"<br />
proponerer eam,Deus autem voluir,vr Adam,^- Eua nort reret Deüs ab ea. tertió apparet ex verbis refnnnfíonil •<br />
mouerenturabeoad dicendum ahud, quam quod ipfiá Eua,nam dixit ferpens decepit me, & comedi & tXn<br />
feipfis dióturi erant,ideo non redargun ftatim A^dam. Se. deceptio Eua faóta á ferpente fmt ad hoeT&?o<br />
cundo, qma quando Deus argmt Adam, oftendit illegiti- rer,vt apparet ex verbis eins fupra, a.cap. erao de mádu"<br />
mam cxcufationem,fcihcet, 9 etiam propter vxorem non catione excufabat fe Eua.Quartó,quia ipía addidit,& col<br />
debuiftet hoc facere,& ita Deus non iudicabat totam cui- medi,& nihil vltradixit,i^oita i^eddidit rationen 7qul ¿ t<br />
pam foóli Ada tranflatam efte in mulierem , ex quo Eua re comederat, q, non dedit rationem, quare viro dófru •<br />
putaret fe minus teneri, fcilicet, folum pro faólo proprio, ótu obtulerar.Dicendum tamen videtur,cb Deus nó oua'<br />
Sc tamen fi tacmftet Deus, ficut tacuit audita excufatione fiuit ab Eua, nifi quare dediftet Ada de ¡iano vetiro &<br />
^Ada,putare potmftet Eua,^ culpa viri erat m eam trafla- 3 patet Primó; quia ex verbis Scripturanon apparet illnd<br />
ta, & fie peccatum fuum eftet magis graue, ergo debuit cum ftatim hoc Deus quafierit,quando Adam íiixif Mm<br />
Deustacere. Quodaucem Eua putaret peccatum fuum üer dedit mihi,&comedi.Secimdó,quia Deus adhuc no^i<br />
efte grauius,velm nullo alleuiari per id,quod vir dixerat, quarebat ahquid de faóto mulieris, fed de faóto Ada &<br />
conueniens erat Primó, vt cogiraret quid pro hoc refpon- quia ille excufans fe,dixerat, g, mulier dederat ei voluic<br />
dere conueniebat, quia forte aliud refponderet tranílata quarereá muliere, an hoc feciftet, & quare fecifte't ideo<br />
in cá tota iniquitate, aut cu putaret folú faólum proprium non quafiuit de alio.Si aurem Dcus quafiuiftet núc á mu<br />
ad eá pertinere. Secundó id faclú fmc,vc magis timerent: liere defaólo eius,vt magnitudincm culpa eius ao^ofce'<br />
nam fi ftatim Deus argmftet, Sc repudiafiet excufationem ret, non qivafiuiftet folum de hoc, fed de toto Tertió*<br />
Ada , ad lunxíftctq. pranunciationem pena ficut poftea quia non habebat Dcus aliquam caufam quarcndi nune<br />
fecit, tn fi antequam Eua pro fe refponderet prenunciare- á muliere ahquid alterum, nam nihii alterum deduólum<br />
tur p^na Ada, vterque hberarus fuifletá timore, Sc hoc fucratcoram ipfo Adá, quippenon dixerat,® mulier cono<br />
fuit conueniens, potifilmé quantum ad.Euara,Deus.n. raedit,& dedit ei, fed folú, 9 dedit ei, ipfa veró nihil ad<br />
pradixerat in pracepto : De hgno autem fcientia boni & huc cófefta erat,quia nondum fuerat loquuta,ideo Dcus<br />
mah ne comedas,quacumque enim die comedetis, morte non pcteret caufam iudicialitercius ,quod non conílabac<br />
morieris. Nunc autem deprehenfi fuerant comedifte, c fibi iudiciahrer efte,ideo folum quafiuit quare dederat • '<br />
ideotiraebant quód ftatim occiderentur: fi aurem Deus viro de fruólu, quia hoc Adam propofuerat.<br />
pranunciaret Ada penam quam poftea pranunciauit, Ii* ' .<br />
beratus fuiftet á timorc,inquan tum nó ftatim occifus fuit, 6¡ummr ex argumemorum folutionibus veritai difñcuítattí<br />
fed data eft fibi multa dilatio mortis,& hoc Deusnonvo- iam promotAl Qmft. UCXLF.<br />
lebat, fed quód maneret in expeólatione mali proximé<br />
re-futurijideo non debuit ftatim cum arguere. Adhuc quan- A D rationes,qua probantcontrariu,refpondendum<br />
. uim ad Euam fuitiftud magis neceftarium propter dua: eft. Ad primam.dici poteft vno modo,q^ non pra- Al tó<br />
im» 1 limo, -Vt non libcrarctur á timore p(jna, quia ipfa quo- fupponebatur, 9 comederit, quia poterat efte, 9 ipfa non mam.<br />
, que umebar mortem fibi ftatim inferendam, cum prace- manducaret,& viro ad manducandum ofterret^ ficut ferptum<br />
ad ambos cxtenderetur,ficut ipfa dixit fupra, 5 .cap. pens non manducauir de fruólu, & tamen impulit Euam<br />
piacepitnobis Deus, nc comederemus, ñeque tangere- ad manducandum. Secúdó poteft dici,qj prafupponatur,<br />
mus Illud, ne forte morcremur, Sc non poterat efte gra- aut fubintel¡igatur,q> comedir,quia ita erat verifimile, &<br />
uior timor,quam quód quis credat fe ftatim occidcndum. tíi quátumcumque fuiftet verifimile , imó etiam fi notum<br />
Siaiuemaudifct condemnationem Ada, 9 non ftatim fuiftet, non petitum fuiftet de illo, fed folum de alio,quia<br />
occidebatur, fed difterebat mors i n longinquum, putaret £) Dcus non petiiftct,nifi de co,quod erat ad propofitum, &<br />
limiliter fibi futurum, idcoalleuiaretur timoreius, quod tamen cum nunc agerctur caufa Ada,& ndndum incipetamen<br />
non decebat, fed cum pcccaftet, q, fuftinerct nunc ret agi caufa Eua, peterctur folum de eis, qua ad caufam<br />
Utum dunflmmm timorcm ad tempus in partem poena Ada fpeaabant,fed ad eam folum pertinebat,an Eua depommifti<br />
deliai. Secundo, & principahrcr erat propter diftet ei de fruólu,ideo de hoc peterctur áb ea,quare fecif-<br />
. id,9 hua quafitarefpondere deberet, nam fi nt fciens p?- fet. Ad fecundam rationem poftumus negare prafuppofi- Ad^ru<br />
Ada timeret fibi, aut vtrique ftatim tum,fcilicet,q. peterctur nunc ab Eua rat?o dc-praua!ica- I T<br />
rnf.rtr ^^ excufatct, Vel ac- tioncnam fi hoc pcteret Deus, cum illa cófifteret in duo- '<br />
ion. f £ . J v * ' no" fe ftatim occiden- bus,pcteret devtroquc,«& illa refponderetde vtroque, &<br />
ntT; r haberef,yt ergo Eua haberet ma- tamen agcbatur adhuc fola cau fa Ada, quiquoniá crannT/n?^<br />
, & petendi -ve- ftulerat culpam fuam in mulierem, debnu á Deo táquam<br />
r^rír JnrVÍi'r ^ ^^' P^^' Dcus fa- á iudice peti, an eftec hoc verú, ideo hoc faólum eft, cum "<br />
IZlrJr^r J f! .•' ^^ conuenire dixit mulieri: Quare hoc fecifti? ideo de alio quod ad fo-<br />
Slm A Ji fententiam condemnato- lam mulierem pertincbar,non taóium eft. Ad ratione' ter- ^d ter.<br />
catofuo! tiam dicendum,q:, fatis poftet faceré ad propofitú refpon-<br />
£ fio illa mulieris :náquafitum erat, quare viro dederat de<br />
OuAfyiuj^fior,.. • . ir L T> , fru¿tu,illaconfitetur fe dedifte,&:expriu)it caufam,f.quia<br />
i¿!í^rmr aequo tnteUtgebatDeíu,eumdixit,quarihocf€d^ ferpens decepit eam , nam decepno ferpentis non erat foomuUer?<br />
Q^^ft. D C X L l l l í . kimadhoc,qnódcomederctipfa,fedetiamadhocquód<br />
S p daretviro, vt apparet ex verbis ferpentis, fupra, j.cap. &<br />
r^tí^ muheri,quarc hoc fe-" infra tangetur,ideo ficut mulier decepta á ferpente comc-<br />
SO q,dederit Ada de hgno ad dit.ita ab eodem decepta,dedit viro fuo:vnde hoc dicens<br />
Yirtm^ n,^anducauent.Dicendum,cj, ex conuenienter refpondet ad quaftionem,qua petitur,quar^nríl<br />
nn.rí intelligitur quafitum efie á mJhe- re dedit viro fuo.Ad rationem quartam dicendum,q- cerrat<br />
Mnl.er J^r nianducandú, ná Adam dixe- tum eft ibi reddi caufam,quare comederit, fiue hoc fit ex ^^^.<br />
á muherc Onar^ w f comedí,& ftatim Deus quafiuit intentione principali, fiue non , & tn dicendum, 9 Deus<br />
fe mfi dTe^uo^^^^^^ í qtiafiuif- hoc non quafiuerat, muher tñ refpo&t ad hoc ficut eft<br />
que Quítluu Deuf r^ ciicút,^ de vtro-' confuetudo quibufdá non fatis peritiá, qui interrogan de<br />
Irafviro fio^Pdmi^n^f.? comederat, & quare de- vno nefciúr refpondere, nifi fimul de multis alus refpon.<br />
ba u ripfrmádT.^^^^^^ deát,quaiHL:da!iqualitercótingunr.&hoceft,quiacum
38(5' <strong>Genefis</strong>. Cap. XIII.<br />
ffueLciIIa,i
<strong>Genefis</strong>. Cap. XIII. 3,87<br />
notifícarí, quod fuit,inquantum Deus aK efí quaefíuít ^e A prxfupponere quafi notum, & quód non negatur, quod<br />
M dcliólo, Quintó fuit ad oftendendum caulam duierfirans dedift"er virb, fed caufa facicndi poterat néaarf, &c hanc<br />
panarum: namtripHcirer diftinóla: fuerut p?enx,fcilicer, petui!t.Secundó,poreft dici,quód fuitarirei°fcilicet,quód<br />
Ada:,Eoa;,& SerpentisJdeo vt de caufa diftmaioms con- quxfiuit quare fecifti,pro.an fecifti,& eft modus prudens<br />
ftaret, debuit notum eífe de debito, fednon poterat me- excutiendi veritatem quantum ad eos,qui poífunt aliquid<br />
lius confiare, quam confitemibus eis, qui peccauerant, & non fcire, & cante procedunt , nam a quibufdam fi petanon<br />
facía fuilfet ifta confeflio, fí Deus non quasfluiflet: tur an fecerint, dicent, quód non , quia ex modo quierenideo<br />
debuit iptroduciDeusquaerens de his. diputant hocnefciriápetennbiis . Vt igitur qua^fítus putet<br />
rem fciri apud qua:rentem, qui caute petit, non dicit<br />
Cur Dem fíatim credidit Adi. f Quaji. D C XL VIH. an fecifti ? fed quare fecifti ? vel vbi-, vel quandos vt prx-:<br />
" "<br />
R £ TV R» quando dixit Adarn Deo: Mulieír<br />
fupponatfadlum . Itanuncquxfiuit Deus ab Eua , Cur<br />
fecifti ? id eft, an fecifti ? Si autem Eua non feciljfet,pote-v<br />
Q Vut<br />
dedit mihi, & comedí, quare credidit ftatim Deus rat dicere, non feci, íed quia fccerat, non auía eíl utaqpc^<br />
««i-' -Ad£B,& quare nori quxfiuit plus abeo,fed qua:- & dixit cur fecerat. I .<br />
fiuitáfemina?AIiquisdicet,^hocfuirfa(5lum;quiaDeus<br />
fciebatvcrumeífe,quod dicebat Adá,ideocredcbat. Sed B Cur mulier dixit ferpens decepií m comrdí ?<br />
obiicictur,8; hoc non conuenittquialicetcertum fit Deum (Uaft. DC L.<br />
omnia fcire,nGn perit,quafi íciés, fed quafi aliqtud inten^<br />
dcns, ad quod quxrereconfert, imóvtverédicatur,licet VAR E mulier refpondendo, dixit: Serpens decc-<br />
Deus omnia fciat, quando quaerit aliquid, afíTumit perfq^ V ^ pitme,& comedi,& in.quo mulier dicebat fe deccnam<br />
nefcienns,& quafi nefciens petit, fcire volens, fic ipfe ptam á ferpente?-D!cen4um,q) mulier in multi»<br />
dixit infra rS.c. Defcendam,& videbo, an clamorem,quÍ decepta eft: decipitur cnim quis cum aliter de re putatur,<br />
venit ad me,operecompIeucnnr3 an nó fit ita,vt fciam; & fed agente ferpente muiierin multis credidit aliter quam<br />
ideocumDeushicquíErcrctab Adam, & Eua, licet veré res fe haberet, ideo decepit eam ferpens. Primumfuit^<br />
feiret, quid egifíent, non debebat aliquid faccre,aut dice- quia íerpcns dixif, qj eomedendo de ügno, non ñiorcrenre;,quafi<br />
non íciens &:í(:irevoIcs:ideofi Deus aliquid ere-- tur :nunc veró mulier credcbat fe moiituram', &: vcruni<br />
derct,aut ftfercderc oftenderet Adx &c Eux,non eífet hoc erat,ideo ibi decepta erat, quamuis tnulier putaret fe ftaquafi<br />
aliás eífet ei notunhfed qiiia conftabat per confcífio- tim morituranr.Deus autem non crathoc faólurusjfcd di»<br />
nem,vclteftes,aut cuicientiam faóti, qualibus modiscon- lationem mortis daturus. Secundurn fuit, qúód dixerat<br />
ftat aliquid eis,qui ignorare poífunt,f.hominibus. Dicen- fcrpens,quód aperirentur ocufi^ eorum > cífentq. ficut dij^<br />
• dum ergo,q? eum Adam dixit Deo: Mulier quam dedifti C fcientes bonum & malum, & lamen id non faótum fuit,<br />
mihi fociam,dedit mihi, & comedí: Non oftenditDeus quia non cognouerunt plura poftea, quam prius, ncqu^<br />
quafi crederct Adx, ñeque Eux, ideo ceífauit qiixrere ab faóli funt ficutdij. Tertium poteft eífe, quia fer pens dico,<br />
& quxfiuit amulicre,quia voluit procedere, vt ludex xit, quód Deus prxceperat eis non manducare, non quaíi<br />
prudens, ad inquifítionem vcritatis. Adam hxc dicens, raorituri eflent, fed vt non cííiccrcntur dij, & tamen hoc<br />
traasferebatculpam in mulieremjfi enim mulier confite- non erat verum : quia non erant fiituri dij comcdendo¿<br />
reíur,quod Adam dicebat,plena probatio erat, quia certü ñeque ideo Deus vetuerat manducare, vt non cífieerentur<br />
éft,qj muher non confitcretur aliquid contra íc,nifi verum ficut dij, &¿ quia mulier crediderat hoc, quód Deus hac<br />
€rtet,fi autem non confítcrcturilla,clfetalius modus excu- intentione dixerat ,/vt non cífieercntur homines dij,ciendi<br />
veriratem,& nunc eonfeífa cft muUer, quod Adam nunc falfum eífe videbat, cüm poft cibum illum ñon ef-,<br />
«ixcrat. ídeo non fuirmciior mOcius qua ítatim,vt Adarn fcnt ctteCti di), vcl quali dij,¿ideo dcceptain i¿in ©mníbiw<br />
transferret culpamin mulierem, peterct abea,an ita eífet. hisfeiebat.<br />
Secundó,quia Adam confcflltó fuerat totum fa¿lum,lieet ^ •<br />
cxcufarct illud aliqualiter,dicendo,q) femina incitauerat Cur mulier dixit fe deceptamf Qmfi. DCLl. .<br />
cum, tune aut Deus oílendcret fe credere hoc, aut non, fi<br />
oftéderet fe crederc,non oportebat ampliiis petere de per- £) V^ R E T V R , dato g? mulier decepta eífet, quare<br />
tincntibusad peccatum viri,fed procedereturadquxren- V ^ dixitfedeceptam ? Dicendum, q> fuit Primó,quia<br />
dum de femina: fi autem oftenderet fe non credere, aut erar fie verum, q? decepta fuiífct. Secundó, & j<br />
dubitare voluiífet de hoc certifican 5 & quia Adam iam prinLÍpahrcr dixu hoe in excuíat loncm íijam:nam hoc vi-<br />
Don dieeret aliquid contra id quod dixcrat,n6 erat peten- dcbatur allcuíarecúlpam, ideo illud dixit, quiadifterediMu<br />
ab co,fed ab alio,petiuit igitur á muliere, eui erede- bat,g; mulier putaret fe ageremalü, vel profequi bonumifi<br />
retur potiflrimum,quia contra fe eonfitcbatur.Tertió,quia enim verum fuiífet, quod diabolus d.ixcrat„eífet magnum<br />
Ifte erat modus breuior ad examinandum tota veritatem. bonum,quód aftequuta fuiífet mulier manducando de li- ,<br />
^am yi^rendo dc vno,eratrefpófio dc omnibus,cú enim gno,ideo non erat mirum,q7 manducarct,fccüs fí niliil ta-<br />
Deus dixifict Adx : De ligno, de quo prxeeperam tibi,ne le diólum fuifíbt mulieri, fed ípontc fuá máducaífct de li-<br />
^mcdcrcs,comcdifti:refpondit Adam totú quod fecerat, gno. Tertió fecit ad transfercndum culpam:náinquáiura<br />
ik caulam faóli: cum aút fuper illa caufa Deus á femina diceret,q, ferpens decepcrat eam, trásíercbat pecca ti caupeteret,reípondit<br />
illa totum,quod ipfa fecerat,& ferpens, fam in ferpérem,& á fe minucbat,vel íc alleuiabat.Quaridco<br />
mueftigando dc vno refpondebatur de ómnibus, & tó,quiafcquuta eft Adam in excufatione: ná ilk quxfírus<br />
nc tuit conueniens modus ifte quxrendi, & procedendi. de peccato,tranftuht il lüd in feminam dicens: mulicr de-<br />
^ P, • . . ^ p dit mihi, & coiiicdi, & Deus tune tacuit, quafi acciperet<br />
t.ur Ueus atxtt Eua, cur fecifti, potim quam an fecifiii cxcufatiónenT eius: ideo ipfa fímiliter feexcnfauit;, trand<br />
Qu&ft. DCXLLX. fcrenseulpamin ferpentem,piúans perhoeailcuiandum<br />
peccatum,auttotalitcrtransfercndum. Quiníófuit,quia<br />
( I « T V R, cum Deus peteret á muliere dc eo, Eua voluit fe c.xcufare,& nó videbatur fíbi allá excufatio-<br />
V^^l' dixerat Adam,quare dixit: Quare fecifti fíe í & nem haberc,nifí quia ferpens ipfam feduxcrar, ideo iftam<br />
^ "on dixit i An fecifti fie ? Dici poflbt vno protulit. Cur aút femina volucnt fe excufaie,aiti:unt duae CMf* m<br />
modo,95 hoc íupponebatur notum, 8c g, non ncgabant il- caufx:prima fuit,vt fe allcuiarec á pena: timebai enim miud<br />
vu, aut remina, & ita non erat dubitatio dc fado, fed ferendam mortem, cum Deus dixiííet, quaeiimquc hora w#.<br />
oc caula taciedi,& fie petebatur cur feeiftbt, 8c hoc poteft comederis, morte moricris, 8c vt non infcrretur hxc tam<br />
onimbus, ná de Adam Deus dixit, quis dixit grauis poena, alleuiare euramt pcccaium fiium excuían-<br />
K. ? ^ de ligno, dc quo prxeeperam ti- do . Secunda fuit,vt fe cxoncraret á vcrecundia:crubcfcc-<br />
AdamS^ed^VT^'''^-^ • ^^ bat cnim femina, q, contra Dd prxccptum egiflet, & vt<br />
t qTo aTnnr n ^ ^ í f ^ ^ ^ ^^ í'eipe"^^» confufioncm,voluu cam alie-<br />
S mí H. 'i f c""^ • Quia hoc fe- uiare transfcrendo caufam peccan in akeruiu..
. F phis fcribipotuic. Sed'^quare lila^^n vQliiitrefpondere<br />
jín Euare^onderit ad interrogata? Qtufi. DCL Jl . adtomm,quodquaaiebatuispotfirat-eíreGaúfapríra<br />
p^tabac iftud fnífiGcié ;?nai® ciaxn pcrére^^<br />
% Í T V R , quomodo mulier iftud refpondir, dfti ? prafiapponebatar^Q? MUUERDEDME virodefrué^^^^<br />
quia non erar ad propofítum : nam Dcusquafiuir, ' & petebatiir caufaquare dfeíciliceEiquod dediíret virOjquia nó po.<br />
ló diciCjferpens decepir me,& comedi,& ita non refpódic terat hoc negare, emií Vérmnieftet, & virillMddixii^^^^^<br />
quare dedit viro, de quo quarebatur, fed quare comedir, putaret illa notum eíTe DeOi.decaníanQai;efpondit>quia<br />
de quo non quarebatur? Dicendum,g? mulier quanrú ap- putauir ex alia confeífione eius colligi caufam ,ipfa enini<br />
paret;eít vét^is foís , ndo refpondebat principalitcr ad id, dixit,ferpens decepir m^Sc Contedi.^^Ex eo a,iáifem, quod<br />
de quoípetebatur,f¿d-adaiiud,& hoc, tá ipfa, quá Adam dicebar fecomediífe,apparebatquar'edediífet viro,fdli.<br />
habueruntw.Nam Deus vocabat Adam diccns,Adam vbi cet, ad'eum íinem viro daret í ad quem ipfa comedebap<br />
es>ilfe autem íi refponderet ad qu^íitum,diceret,hic fum, diligebat quoque virum , de booa fuá ei. participare voij<br />
vel hiceram &nihil plus ,quia non plus petebatur abeo, bat,fed; percibumíillum putabat lipfa üeconfecuturain<br />
& ramen refpondu rem prorfus diueríám inquantum di- quoddam bonuni, ideb.vt vix ídem bonuiiicófeqíierctur<br />
Primará xit; timui',quódnudus eífeit), i8¿: abfcondi me. Sed quare G deditei. Secunda caufa potuit efl"ecx..vei:ecundia,,fGÍli-<br />
Jlimjio. ifta fecerir mulier non i'cfpondendo ad id, de quo peteba- cet, quód licet peteretur de caufa, ipfa non refponderet<br />
( tur, potuit eífe vna caufa ex ignorantia : imperiti enim ad illud,fedad aliquid alterum,& hoc, quiaerubuitGauquando<br />
interroganrur de aliquo pertinente ad • ahquod fam coníiteri, quia confuíibilius hoc videbatur, quam<br />
.negotium,rcfpondéttotum quod noueruntdenegotio,eo reliquumquod dixerat, nam cáufa fuit comedendi,/vt<br />
^ íicfciút diftinguere id,quod df vnius partís ab eo, quod muher cíficeretur, fícut Deus fciens bonum , &c malumi<br />
eft alterius, quia habenr noririara confufam, 6c nó diftin- fed hoc valde erubuit mulier dicere iri confpeófu Dei, &<br />
(aami Ira Eua quafíta ¿Ur dediflet viro de fruótu,non fo-. erar váii-pare inaieñatem Dei :non erat, autem tam conkím<br />
íde illo,fed & de roto, quod ad eá pertinebar refpon- fufíbile confiteri, quód comediífcc, ideoconfefla eft quad<br />
Secunda dit. Secundój & principalirer,poreft dici, quod fuit hoc, comedir, fed caufam tacuir,- Secundó, quantum ad hoc,<br />
its^onfio. quia anittiusmulieris eratad excufarionem, ideo non po^ quia potuit raceré, eo quod non videbatur tamneceíft,<br />
tiíit réfpondere ad quaftioncm,ñifí ad id quodividebatur rium fíbi eífe confiteri: id enim quod muher negarenon<br />
eam éxcufare,autillud j)rincipalitcr ponere: fíautemre^ poterat jueque diífinmlarc, confcfíTa eft^, fcilicet^ quéd<br />
fpondiflrecdireótéjóc folúm de quo petebatur, non pofuif- comcderar, fed quarchoc fecerir,poterat occul tari, quiá<br />
fct aliqua verba excüfationis.Nam cum qu^fítun^efller cur iftudfherarin mente, & non in re foris, 6c fíe hoctaeiiir.<br />
multerdediflretviró, velan dediflet, debebat illa dicere HT^ftió, quantum ad hoc,quia mulieirtendcbat inomnidedii&<br />
hoc vt ambo participaremus de eodé: bono, quod busadexcufationem fadi fui, ideo: mulier dixit: decepit<br />
cjo fperabaíñ,fcilicet, quód eííiceremur íicut di;, fdentes me ferpes,- & tamen.fí dixifl^bt, quare dederar viro, & qiiabónum,<br />
& malum , fed hoc continebat accufationé fuam, re ipfa comederat, porius fe accu'faífct, quia motiuum far<br />
& non exc'uíationem. £t ob hoc cum Eua vellet dicere cien di, fuerat, fien fímilem Deo, quod erar coram Deo<br />
Jd, quod pernncfeat ad éxcuíationcm fuam, etiam fí non abfurdum dicere, ideo vt haberet aliqualiter locum expeteretur<br />
de 1 Ho, dixlt, ferpens decepit me, 6c comedí, cufatio, tacuit quare dediflbr. Qilartó quanrum ad hoc,<br />
quia tora cxcufano fua, fíquam habebat, erar qma ferpés fuit propter timorem:: muher enim timebat mortem íibj'<br />
decentar eam,Ideo hoc pramifit,Óc ita fuit de Adá.Nam inferri propter hoc, quod fecerat, & illata mors fuiíftf<br />
cum Deus quarcret ab eO, dicens : Quis mdicauit tibi,q, nifí Deus propitius eis fadus fuiflbt peceanfibus, vel ag,<br />
nudus cfles,nifí qiiiade l^no,de quo praceperam nbi,ne ccptaffetexcufaricneseorum, & ramen fí-expceftifl-et iTiu,<br />
comederes, comedifti ? Debebat Adam refpondere,-ve. Iicr,quód voluiflbt effid ficut Deus,verifímileerat, quod<br />
riim cft^ comedi,& tamen non ira dixir,fed pofuit, quód valde indignatus fmftttDeüs, cum iníhoc homo -Vellef<br />
adexcurationempertinébat, fciheet, muher quamdedifti vfurpareemsdignitatem, ideoívtnon indi-^S<br />
TeftUre T^^^opo^^ft dici,q, tacuitmulier. Dicendum autem, verifímllius^ífe.qüécí O<br />
¿onfi,, mu ei i^pond^ etiam ad m- j mulier tacueritid.de quoquarcbarur, &quódoondixc,<br />
kr otíóS^S^^^^^^^ nonenim:purabatmu- rit,.nifíferpens,decepit m?,quam qu¿datonusipfaii)<br />
i^S d S S e frud^^^ dederar,fíue ad totum refpondiflé,& Sacim S¿iptura1S^ilírd ¿if.<br />
^n dederat de t^ruótu, fed totam rem geftara^ ideo ad hoc fej quód veró non refponderit ad illud eír^nír rmfa quí<br />
Similccft . fam.quiaexalioquodconfitcbkturapparebítVBamipd<br />
i^^^condi me . Sed pracedens cauía eft adhuc con- hoc: nam fí non credidiflét non A t d ^ U y 6c ramea.<br />
; íeaeceptamconfeflíh eft,,ergo aftintfea-edidifte diifta<br />
An Eua tacuerit i,) «a . ^ P^'^^^iTcníem» Sed qiiid ferpens dixierit mulieri iam cer-<br />
?' tum eft,tlla aurem ^eranr tafía'^qua fí muher créderet. vd-<br />
ietiliaaftequi,:& faceretquádquid pofleí, vtilla afl^^^<br />
S E D adhuc dicetur í- • K r^tur, ideo confitetur fe feciífe propter illa j tacité eigo<br />
ahus dcfcdus, S conhrcrur caufam quare maoducLeíit. Etxunc dieemuA ]<br />
dcquonompS u r m u h e r refpondit plene ad omnia, non folum adqu.^-^^<br />
quaft. fcd etiam taaiit id eft pracedenti í^^ta,fcd & ad non quafíta: nam Deus quafíuit, quarede- ^^<br />
ra nó expreflit illud, & caufa eft-auia r/n^/L.' ^^ f^^i'Pens comedir,& propter eadem dedit vjrofuo,<br />
& quoniam didum eVaí per l^dX ¿ volebat„quód vir fuus participarct eifdé bonis, quide<br />
hgno,ponitur in refpóííoneSins Z ror putauitmuher, 9<br />
illa refpondit,fed id,q«Li .^n S S ^ ^P^f íomédente, fí vir non comederer ,;nQn ^flequeremt,<br />
ómnibus fímul vna c o l h a e i e t t i r e í h c e r e r u r i p f a fícur Deus,cum dixerirferpens : Ne-<br />
Secmda mulris aliis folet faceré Senptura Serund^n^r* a í m o n e m i n i : fcit emm Deus, quód in quacumfe^onjic.<br />
tjuod Senptura pofuit totum quod mu ni * q"ediecomedentis,apeneníur oculi veftri,<br />
"" ^ >^eí'pondir,Ved.cti quarereturi^hoceridS^^ di; feientes bonum, malum , -Vt ergo conrefpondir,quam<br />
ferpens deceoitmí Jl non plus fequeretur iftudjpfa, quodputabarnon pofle confequíj<br />
i> le pens decepit me , ac comedí, ideo non nih ambo4nanducarfiSt, etiam fí ipfa, íipo prpcurarfC<br />
^ bonuíu
onum vid fui, piopier feipfam inducebat virum ad co-A fola Ena fuit deeepra: Adam autem non fuit deceprns.<br />
medendum^. , . • Pnmo, qma Scriptura Sacra ponit lefponfum Eu»&<br />
Cur printiparentesacceperint hM excufmones parm momen-<br />
Adam: Eua autem dixit fe fuiífe deeeptam,&nóAd3m,<br />
íi autem fuiífet Adam deceprus, & ipfe fadus fuiiTci fe<br />
tí? ^afi.DCLllll. deceptum,&: bocinexcufntioncmallcgafldjfednonallegauit,<br />
ideo non fuit deceprus.<br />
q v ^ R E T V R , quare Adam & Euaallegaucrunt Secundó patet,&efíicacius, quia exprefsé dixit iliud<br />
idasexcuíation€S,cum non eífent legirimx? Aliqui Apoftolus,i.Timoth.i.cap.Adana enim prin o formatus<br />
^ diciuit, qjfecerunr, quia putauerunt elTe eas le- efl:,deinde Eua,& Adam non cílfedudus, muIicr auiem<br />
gidmas.Dicendum,q? non ítat:quia manifeftum erar non fcduólain pra;uaricanoue fuit.<br />
fuííicerealiquara harum,eum.n. Ada dixit: mulier dedit Et hoe amplius manifeflauir; feduc'tio enim eft aliud<br />
mihi, & comedí: non erat fufficiens, quia Deusvetuerat pro alio credere, aut putare, fed vir non credidit aliquid,<br />
manducare: ideo etiam íi muher ediííet,&: rogafltj,vt vir qnod aliter eífet,ideo nó fuit fedudus: Eua.n.ícduda eft,<br />
ttianducaret,non debebat ille faceré, íed podus nó man- quia ferpens dixit eí: q, íi conicdfret,efficeieniur íicut dij,,<br />
ducare,quia Deus vetuerat, & hoc patet ex redargunone fcientes bónnm & malum : mulier credidit, quód poífet<br />
Dei: nam íic Deus eum increpar dicens : Qusaaudiftí vo- B effici íicut Deus,ideo comedir :nami,ihíl aliud piaceííé- •<br />
^ ^ce vxóris ru^ i & cometlii^dedígirordc qno prarceperam- ~ rar, quod eam mouerc.t ad comedénduni: vir autem íion ~<br />
nbinecomederes>6¿itaíigniíicar,qbfecirina um audien- credidit hoc, ideo non fuit fedudus.<br />
•p dopotius vxoré, quamfeDeú . Deéxcufationevxorisno- Quód autem non crediderit Adam patet: Primó, quia Pfima *<br />
V- tum erat cuilibet cflTe illegidmam . Primó, inquantum di- , fi crediífet hoc, mouiflct euin ad comedendum , fed non<br />
' xit,q) ferpens eam fcduxit:nam in hoe eam feduxit ferpés, mouit: immo preces mulieris eum moueruntad comequia<br />
voluit ei credere potius quam Deo,íi.n.Deo credere ftioncm, ergo non credidit..<br />
íjrmiter voluiíret,non attcndíífet ad verba ferpentis, óc ita Secundó, quia íi vir fedudus fuiflfet credendo, allegaf- secu»íia '<br />
nó decepta fuiflct; Quod ain voluerit ferpenti ponus ere- fet hoe ín excufationem peccati fui, ficut muher : venim caa/a.<br />
t|ere,quam Deo,maluni erat,& non recipiebat excufsíio- non allegauit, fed folum dixit, quód femina dederat ei,<br />
nemj & q^ ferpens eam decepit,nóerat inconucníens,euni & comederat: ergo folum motus fuit ad preces muliecontra<br />
Deum ferpenti credere voluiííet. Secúdó,quia da- ris, & non quod crederet cíbum ilium ad aliquid proto,q?<br />
lerpens nó decepifler mulierem in eis,quaí dixit, non fliturum...<br />
eífet mulier exeufabihs : deceptio.n,fiut,quia ferpens fal- Tertió patet ex redargutíone Deiinam dixit Deus:quia Tám^<br />
fa dixit,& tamen en.am li veta fuiífent,qux dixít ferpens, audiftí vocem vxons tu;E , & comedifti de ligno, de quo<br />
peccalfet mulier faciendo contra prarceptum Dei, vt fi ve- G príECeperaiti tibi, necomederes, &c. & fie pofuit Deus<br />
ruin cífet,q) muher comedendo de ligno illo non morcre- caufam peccati Ada;: Se hanc dicit cííe,quód audient votur,&<br />
eihcetetur ficut D«iis:tunc.n.non decepta fuiííer,& cetB vxorís fu;E. Si autem motus fuiftet Adam quafi decetainen<br />
fi hoc habuilíet, feciífet contra praceptum Dei Sc' ptus ex verbis ferpentis. Se cupiens efhci vt Deus, non conon<br />
fuiífet exeufabihs,quia non debebat aliquid praepon- mederer, vt obed iret vxori, fed vt dficeretur ficur Deus,<br />
deraie pr^-cepto Dei,quantumcumqueeftet eoncupífcibi- quia illud efl!et finís,aut faltetn pra'cípuus finís, Se tamen<br />
le,aut honorabile. Dicendum igitur,quód non erant con- Deus dixir,quod audiuít vocem vxons fu¿E,croo non moucnientes<br />
cxi.ufanones, quas propofuit mulier,& Adam, uit eum aliquid aliud vt finís,nifi placere vxori, non ergo<br />
lamen propofuerút íllas,quia excufatio erat,vel ad tranf- fuit deceprus ,quia íllud eífertune pcscipuum , & íMud<br />
ferendum, & toliendum culpam, vel ad alleuiandú eam; poneret Deus vt caufam peccati.<br />
fiexcuíátio fuiflfet leginma abftuliftetculpam ín totum, Q.iartó, quia intellcéluS viri, qui maior erat intelledu gffarr-a<br />
fed non fuerunt tales excufationes Adas & Eua : finoa nHiiieris,non poterat.decipi circa talia, qua; erant tam ir.<br />
fuiflet lcgitíma,aurfuííiciens, fed colorara, aliqualiter al- r3bonalia,& hoc fuit fundamentum verborum ApoftoU<br />
leuiaífetculpam,hcet non totaliter abítulíífct, & hocfuf- ad Tim.i.cap.i. Mulicriautem docerenon permuto,neficiebat<br />
eis. Talis fuit excuíatio primorum parentiim , & que dominan in virum,fed efle in íilentio, fubdit ibi cauhoc<br />
ipfi faltem voluerunt,qj extenuaretur culpa ipforum, iam : Adam enim primus formatus eft,deinde Eua,<br />
Se Ita minueretur pcEna,aut aileuiaretur verecúdia ,quam Adam non eft fedudus, mulier autem fcduda in prxuaíuftinerecogcbantur<br />
fi fimpliciter peccatum cófeífi fuif- ncatione fuit. ; . .<br />
íént, non allegando excufationem aliquam^ . Et certum Quanrum ad id,quod dixit, q? non pcrmirtebat domi- i<br />
eft,quod cxcníatinnes_eorun? aUeuiabant aü^uálitcí'cuí- nari mulieri in virum,reddi;¿ir raíioncm,^uia Adam tbr^<br />
pam, quia culpabilior fuiffet Adam, fi dixiftet, quód eo- matus eft prius,deinde Eua,g^ ita ille ordo unporf at qiúmcdiflet<br />
de ligno nulla allegara caufa,quám eum dixit,cj, dam diftdentiam dignitatis, fed ad digniorem pertmet<br />
i^l'^íH^I' d^d^ pnreraní aU'^uail-; dai^jinari; ideó feTiina nnn dfhfí d(,n.n:ar.i;«im. .<br />
ter iplum íledere,fuíífetq. manducado minus libera,&c '<br />
innanjrii Irrtiiiíí^^A j;i j .<br />
> Et nó íblum femina fórmala fuu poft va um,fed etiam<br />
- ^ • •_ /- • ; :_ ; _ o i<br />
•<br />
—„ iiutiurij , iiniio.minas naDet cíe tormata ruit ex viro ,113 vxn vn piuívipiun) , TX HOL<br />
ratíone pcccan,fi malum eft. ltcm,dc Eua fiipfa dixiífet, oftendit maiorem excelK-:ntiam viri ad feminam,hanc<br />
quod comedit nulla allegara caufa, videretur id feciflein mducit princípahter Apoft.i.adGonnth.i i-cap. dicens:<br />
contemptum Dei iubentis non comedere: fuíflerq. peccatuminrcgrum,id<br />
cft,non habens aliquid quod ípfum minilfirí-r.<br />
Vi^l allpiitapioT i^../? iT.<br />
1" *"sv-uiii uiAit ic aeceptamí<br />
Mulier eft gloria víri,non enim eft vir ex ibulicie,fed mu-<br />
lierex viro.<br />
H --Ji:-..^: ^(t<br />
/\uam aanuc caugiiim ííihuucui,iliiiwci, vn.<br />
ñlleuiauit culpara, quia ea,qu$ muliercredídit fibi futu.^ p prineipalior eis, qu^ad finem , fed femina eft ad virum,<br />
ta ferpente decipientc eam, cranttaha,; qua; fi vera fui í- vt ad íinem.ideoeftvirdignior, ¿c.ua non dcbctilladoíent,<br />
potcrát mulierem mouerc ad agendum contra prse- minan,dieit emm ibi: etenim non eft creatus vir propter<br />
ceptum Dei,& non in contemptum, fed ob defideriú ma- muherem,fcd mulier proprer virú, per iftas rationcs conpi<br />
boni, & taha bona propofita quafi mentem eompel- eludir ibi,quód fit dignior vir..<br />
iunt,vel inmuunt rationem voluntanj, ficut fine pr'opofi- Alia pars didi eft, non debeat femina dqcere j hanc<br />
JO non poteft voluntas connaire,ñeque fufpédere adum, probar inquantum díeir, quód vir non fmt fedudus, fed<br />
íi eft vltimus finís, vt fie cogtiirus: ideo id, quod dicitur mulier ac fi dicat; docere eft fapíenris, Se máxime fapiennunus<br />
voluntanédigitur, & fie aliquahter minuitur ra- tis,vtdicir Arift.lib i.Metaphyf.c.i.Eftautem fapiésqul<br />
tío peccati j ahquid ergo proftiit tales allegare excufatio- maiori pollet intelledu, qui autem decipitur minoris innes,quia<br />
laltcm verecundiam minuebant.: tdlectus eft, cum non fufiiciat diftingueie filfum á ^e-<br />
' ^ ., Quam femina, talis vt deceptus nou íit, ñeque in re liia<br />
I l^^^f'/TVR, cum femina dicat fe fuifl"e decepta, d e c i p í poruent .. Nam alias non procederet probado<br />
-V/ aa Adam quoque deceprus fuerit ? Dicendum, ¿ ^ poítoh , nam fi Adam non fuifl¿t deceprus,vtpoce,quia<br />
AIph.Toft.fuperGtnef. ^ B 6 > noa
non fuiíTent ei propoíita, qua fuerunt propofítá femina, F ^n Adam deeeptm fuerit credmdo,quod non moreretur emt<br />
poííet tamen decipi, íi proponerentur, non fequeretur, 9 déndo ? Quafi' L Vll.<br />
f e m i n a non poíTec docere,fed vir:debet igitur prefupponi,<br />
quod propoíita fuerunt ida viro,non per ferpentertí, fed Q E c v n d v m iii quo aliqui dicebant, q, Adam decc<br />
per mulierem,
íum éíTeq'iJod diabolus dixerat, fdlicet, eritis, fíeut dij A-fonem^tm eins^qu©moumid fruitionem,vel'pi-oDrefdentes<br />
bonum,&maíum,quia non putabat pofíibileefíb non fuftinere panara duram, iri non obediendo ci rufDa'-<br />
Iiominiadillum gradum venire: etiam dato, repütaret inreilechim,ad indicádum bonnm eífe venérea profequi'<br />
pofíibile eífe péraliqUam vim penienire hommem ad lí- SiCut appafénn incontinennbUs, qnos pcenitiuos cVib<br />
fum gradum, faltem non erat pofíibile peraliquam man- opimonc egreínuos vocat Anílot. lib.j.Ethic.cap 8 id'co<br />
ducationem;quianullum marenaIe haber vim fuper in^ eft fii^'lifer indicare decipi aliquem in peccando Se<br />
íellcótuin,Cum non fítmatedaiis,& ideo non fít paífíiMis, m non peccando, quia quando dédpitur ád percandum<br />
ñeque fufcepduus ab agente matenali. Etiam' non credi- aliquid eít,quod turbar íntel le^tum:ira vt no aoat (cciinl<br />
dit, g> manducantes non morerentur, cum Deus contra- dum rotas vires fuasrcum veró dedpitur in eo,in quo non<br />
lium dixifíer, fed f morituri eífent, quomodo ergo auíiis mouet aliquid ad agendum , fed eít operado fohtts inteleft<br />
manducare,dicetur ñ a t i ^ - . l e < a u s , i b i eftpnopíic defcipijqüiaillud próucnit'ñ-ói'Xtüt»-<br />
jin\Adam fuerit deceptm putms veníale ejfe, quod erat mor- ñinguereinter verum,& falfum .Tertió.quiaquiin pectale?<br />
Quafti-DCLFl 11' candodedpitur,poteítfalii,vel cogitado aliquid'bonum,<br />
• ^ adquodcócupifcentia,velá!ia>paífioiiwuet;vérqiiianon<br />
S E D adhucaüjdicunt'feduótus fuit Adam >quia B aduertitad fíngula, quacogitaiidebenr, qiiod ^ faceret,<br />
veníale efíe,quod erat mortaIé,putauit;fíGtfadir Ma- non eligeret malum nequé peccaret, fíeut eft in peceato<br />
gifter fub dubiOjlib.i-'Sent.dift.zz.f. Ad quod dicimus,(j> omifíloniSj Se aliquando in CGmmiflione,quáridóiion ad-<br />
Adam non fiiit féductus eo modoiquol:nulier ¡ non enim uertimús quadam,que óítendÉre'tít iiobismálij'éfteVq'uod<br />
putauit efíe verü, quoddiabohis fuggerebat j m eo támen eligÜTius,fi il la aduerteremus. Hoc tamcfi non TOÓnftrac ^<br />
fuií!e fedudritm Credí poteft, cotirmiílijm veniale puta- paruitatem ingeníj, de qua Apoftolus agir, cum ponit<br />
tiífFqoüd' pcFsmpfoiíjrnS^w^^ "EiiSwf^dtrwam^^ígo ÍCTjüd n^ ^<br />
in ahquo deceptus fuiHargé accipieñdo decipi, prout eft caturfeduci feciindum eUm,fed eft'fenfus Apoftoli, ^ itíputarejaut<br />
diífinire aliquid eífe al jtet qiiam íit: ná Adam telleólus mulieris crac tam paruus, vr illa prqpofíta Ci^éd'év •<br />
pect^uit tefte Sacra Scriptura j féd ñulluspcteft ¡peccare, ret, etiam íi non eligeret, aut nod propónctentufadliüC»<br />
nifíignoretjVtdieit Ariftot.iifo:3.EUiic.cap.5-.ÓmnísiTia- quódcomederet de ligno vetitó.<br />
his eít ignorans:ergo Adam agnorauit ahquid •ita íedii- ' ' . vr-r<br />
¿tus fuit. "SeCundó,pa ter.: q\i;ia quando Adam •peccaúit, . Quaritur in que fuerit feduF^mAdamf'<br />
cum elegir manducare deiignovemo, tune petitur, aut — . • -Q^^ft. D C L I X . '<br />
Adam putabat bonum eíftf manducare, aut'putabat eífe ^ ^ '<br />
malum, fi pvitabat eíle boítiiinl y dédpiebatur, -qriia erar c v m concefirrimus, quód Adam in aliquo fedin5lus<br />
veré mahuiv.nanVíí bonum füi.íftD;dón pécGáftét facie fuit ad hocg? peccaret, &illud non eft aliquid , de<br />
illud,fed putare eífe bonú, qiiod itóuíTí érat^idedpi erar: quo Apoftolus loquatur,cum dicat eum no feduétum, eft<br />
fí autem ctcdebate^ malum , daretur q, eligerdt aliquid dubium in quo feduótus fuerit Adam. Et dicunt aliqui,^)<br />
tanquam malum,
3p2 <strong>Genefis</strong>. Cap. XIII.<br />
Afí Adam cndiderit per comeftionem ligmaequirimmorta^ .F peccantes rnortalitér damniabiintur arernalitef: &: t^tatn<br />
litatem / Quajl. DC L X . non ceíTamus peccare,aut faltem aliquando peccamus &<br />
íi aliqui non habeant iílam fidem,tamen plurimi habent<br />
^ E D de alio manet dubium, an crediderit Adam non veruntamen peccát: & tamen durius eft mori Kternalitcr*<br />
^ monturos eos, qiú comederent de figno, & aliqui quam temporaliter, qitod inrelligebaturin precepto dc<br />
pucant, q? putauerit non morituros, quia alias non man- non manducando de ligno icientias boni,& mali. Secun.<br />
ducafiet timendo mortem; & certus dc illa redditus. Se- do, potuit aliter efiTe: f. lieet Adam crederetfirmiter,ft<br />
cundó,quia licct Auguft. S>c Magifter Sent. dicant nó de- manducantes de ligno illo morerentur; tamen túc quan.<br />
ceptum Adá credendo, q> nó morerentur máducantes, & do femina rogabat cum,vt mahducaret, & ipíe afieníitvt<br />
quia noo^negat iftá fedu¿l:ionem,con)Cedurit eam. Dicen- manducaret, non cogitabat aóíualiter de hoe,q; mandu^<br />
dú cp ñeque Adá feduólus fuit in hoc Primo,quia efiet có- cantes morerentur,Sc ideo non impediuit eum á manciu,<br />
tra intenrioné Apoftoli, quia ipfe cóparat Adá, & Euam cationeillud prarceptum,vt faceret fiillud cogítarcta¿lu'<br />
in eodem,&dicit Euá feduólam,& Adam non: & tamen Ifteeft modus,per quem fere omina peccata comniittim!<br />
vnum de eis, in quibus Eua feduóta fuit, erat ^crederet tur,quia lieet quis habitualiter íciat malú eífe, qucd elenon<br />
morituros comedentes,ergo non deceptus fuitin hoc git, non habet habitualiter cogitadonem , vel con íidera]<br />
Adam. Secundó,quia Doóiorcs dicút eómuniter,
cipiebatuf Aííam in aliquo,qiiod Deus dixíílct aíTentien- A efle Dens, pernei^é vuIteATe fimilis Deo, vt diabokis, qui<br />
dorerpenti:red nihil eicdidit dediólis ferpentis in quibus voluit fub eoefl"c,&: homo,quinoluir,vt fcruus teneri pi c-<br />
Euafeduít'acíl. ' Gepro,fetivolu}r-,vt-nullofibidominantecíIetciuafiDeus.-<br />
Tertió patet;quia Auguft.fuperEpiítolam ad i^hilippenf.<br />
jÍH Adam mtarnm id quod erat mortale efe veniale ifj fe~ z.cap.in locoj Non i^pinam arburatus efi: dicir,non racmdo<br />
fenfu! Qu£fi^ DCL Xlll. ' pinam arbitrátus efi Chriftus fe efie aequalcm Deo, quia<br />
non vfurpauit, quod fuú non eftet,vt diabolus ,&: primus<br />
S E D adhuG quaretur,an Adam iftomodo fe habuerit homo: apparet igitur ex di¿lis>,q) Adam vfurpauir íibi diputado,quod<br />
erar veniale id,quod erar mor tale ? Di- uinitaté, & voluit efie ficut Deus, atqueputauit hoc fibi<br />
ccndum 9 iftud poteft efte, quia non eft incóueniens.cum pofilbile efte. Dicendum,quód Eua putauir,q, poftet cflc<br />
non fitcontra verba Apofl:ú!ine»antis Adam feduóium, íicut Deus,nóquidem,quódeífet Deus,ñeque Dcoa-qua..<br />
& tamcn an fuerit neícimus, & ideopoftemus dicere, 9 lis,fed in aliquo imitaretur Deum,fcilicet, in fcientia,vnnó<br />
fuit fie quód Adam cogitaret fuifte veniale illud, pro- de illa decepta eft,fed Adam non putauit hoc efte pofiibi-^<br />
pon^ens per panitentiam iUud dclerc . Sed poterat dici q? le,8<br />
antequam peccarct,cogitarct de panitentia-Et go Adá credebat impofiibile efte, quód homo fieret íicut<br />
tamen,fi diceretur qi? Adam cogitauit de panitentia,ante- Deus,nó conCupifcerct iilud.Tcrtió,quia cóparanttir vir,<br />
quam pcccarct,deberet dici, q> motiuum fuum eftet,quia<br />
' j ^ /• ^ 1<br />
UUIU uünuuiii cuct CApciiua x/iuiirrt;uj icuciililicu) NRPU-<br />
& femina in cócupifcédo illud ex maiori afteótu: nam fe-<br />
1 i — —<br />
lUina j;WVCÍÍÍÍÍ. , Vf<br />
f I<br />
nicndo delióla, putaret q) facihus remitteret pfnas pra- fiue magno,fiueparuo affeólujvir tñ, qui credebat ifta im<br />
nunciatasjfi homo paniterct, ¿k non erat Deus tam facilis poífibiha, nqu concupifceret ex magn o, peque ex paruo<br />
ad remittendum p^-nas quantum homo cogitabar, Sc hoc afteótu. Sed poftet dici, quód in viro fuit aliqua voluntas ^<br />
etiam dicit Auguft. hb. 11. fuper Genef. Sc Magifter Sen- non quidem determinata, fed quafi flib conditione, per *<br />
tent. diftinót.ii. Ergo alio quodam modo ipíc etiam de- quem modum etiam impoftibilia voiumus, vt vellet ho-<br />
Ceptüs cft,incxpertus. n. Diuina feueritatis etiá in co fallí mo efte immortalis, quod fcitcfl'e pro nunc impoffibilc,<br />
potuit, vt veniale crederet cffe commiftum. Sed dolo Ülo etiam vellet habere montemaureum, cum tamen fciat<br />
ferpcntino, quo mulier feduóla eft, nullo modo arbitror nullum efte montem aurcuii), ñeque eífe pofiibile efie ilillum<br />
potuifte feduci. Et ita apparet, quod íupra diccba- luni,ita vir fciés eílé impoftibiÍ6,qu,ód homo fieret aquamus,quód<br />
Adam non fuit fcduókus in ahquo , quod dixit r hs Deo, vellet eífe aqual is,Deo quadam volitione ind^-,<br />
diabolus, in quo tamen mulier decepta fuit, fed diabolus terminara, & conduiouata,f fi po;ftÍbilc eftet habefi 3flon<br />
dixit: Eritis ficut dij, Sc dixit: Nequaquam moriemini: aut per cleólionem,neque per determinatam yolitioncm....<br />
ideo Adam non credidirahquid horum^. Dicendum tamcn,quód hcctiftud eftet polfibilc,nócon-r/?e^o/#<br />
cordat ad htteram Auguftini, cum dicatille,quód rape->»«j».<br />
An Adam concu^iuerit diuinitatem f Quxfi. DCLXÍlU. re voluerunt biuinitatciTi,& pcrdideruntfehcitatem >&<br />
, ita vel le rápete Diuinitatem fuit in eis peccattunjeú pro-<br />
C E D adhuc aliqui obiiciunt, quód Adam non folum pter hoc pcrdiderint fclicitatem > tarnen peccatum<br />
putauit,quód comedendo non moreretur, fed etiam, nón eft fine determinara volitione, quia per eleckipnem .<br />
quod poterant efte ficut Deus, aut dij, Sc illud concupie- peccamus , ergo illa volitio, qua volucruut rápete Diuirit:&<br />
iftud eftjin quo mulier fcduóta eft. Et- patet Primó, nitatem, fuit determinara .Í Alij refpondent ad iftam rar., ^ ^ ^<br />
quia dicit Auguft.íuper Pfal.68.fuper partciQmE non ra- tionem, ^ Eua volmt efte fiCut Deus, quia putauit illud<br />
pui tune cxfoluebam: Rapuit Adam Eua prafnmétes, poflibile,íéd non vir, Sc cum dicitur de Adam, intelligut ^ , _<br />
vt diabolus de Dimnitatc,rapcrcvolucrunt diuinitatem, de Eua,qua formata eft de Adam-Hanc quoque folutiq-<br />
& pérdiderunt fehcitatem . Secundó, qma idem Au^^uft. . nem pomt Magifter Sen ten t. dicens: Aliis autem videmr<br />
fup«r Pfal.8i.f.Deiis,q,uis fimiUs tibi: dicit,qui per fe vult ideo diitum cíic,quod Adam illud voluerit,^ muhe^de ^
394 Geheíis. Cap.:XlIL<br />
eo fimipta,iilnd voluit,ííc inquitrnt,peccatum dicitiif per F guílmi hó exprimirambbs íícut fupra,fed didr, vt diabo<br />
vnum hominem in miinduni intraífe, id eíl, in humanam ]us,&;homo,& poteft accipi homo pro fola £ua,cuin hb.<br />
nariiramjcum tamert muhér ante virum peccauerit, quia mo ftet pro vnico indiuiduo,& non diftinguat fexunvSe:<br />
CcnfMn- pir muherem intraUit de viro fumptam.Sed diccndum,^? cundó poteft did,
loqui ad irrationalia/ecús de Adam & Eua,qui crarit itiJ A^ Primum eft, quia tune hominesintelli
wm fuam pro eo, qnod fecerat: non poterat autem fieri F bu aliquid óperaretur, quiafidesoperabaPur, ficutChri^<br />
p'ranunciatio fine loquutione,ideo debuit fieri loquutio. flus dicit,& etiam res üte nihil inteUigebant, fed vt pr$.<br />
Sed obiicietur ficut fupra, 9 erat brutum , & non prode- fentes audiretit,& intelligerent ad mandatum illotii hoc<br />
rat ei loqui,cum non intelligerer. Dicendum,quód etiam" fieri,& fie laudarent Deum , á quo talia opera ptoueniebruns<br />
,aut r.on inrelligentibus loquitur interdum Deus, bant. Deusautem hoc valde attendebat,ideo taliter ali.<br />
ficutpátet Matth.S.cap. Quando dormiente Chriíto m qua faciebat,vel dicebat,^ appareret perea virtusfua:fic<br />
raúicdia pericluabanrurdifcipuli,& cum ruriexifletim- enim pradicebatahqua ventura, antequam fiercnt ,non<br />
petauit man,& ventisdicéns: Tace,& obmutefce. Marci quafi non eífet ea facturus,etiam fi non pr£diceret,fed vt<br />
4.cap. & Luc.g. Vend tamen, &c mare mhil intelligunt, prarnunciando ea antequam fierent,conlTaret de fuá diui,<br />
eroo ¿ poterát ílrpenu loqui Deus non intelligenn. navirtute.Ioan.i4.cap.f.nuncd!xi vobis pnus quam fiat,<br />
Sed a^ic dicetur,q erat fuperuacuum, quia poterat in- vt (¡:úm faclum fuerit credaos , fcilicet, credatis, quia ego<br />
ferri pcena ferpenri,& quód non pranunciaretur ci, ficut fum Deus,qui fcio futura antequá fiant:vt dicitur Ifai.41.<br />
facit Deus muha in nobis, & in roto vniuerfo, quas nobis Annunciare nobis, qua? ventura funt in fururum , & diron<br />
dicir, & nihil minus fít non dicendo, quám fi dice- cemus, quód dij eílis vos , & ita conueniens fuir, quód<br />
rentur qua fiunt. Deus loquererur ferpenri, quia coram Adám 6¿ Eua ló-<br />
Dicendum qupd cum hac fíntopera Dei, omnia valde G quebatur. _ ^^^<br />
rarionabiliteffiurit nihil íuperuaciie: verufn cft aU-^ " " , > " j t^ '<br />
tem,quód ferpens non inrclligeret qua ei dicerenturddeo Qmntur quomodo ferpens erat prafens quando Dem pru<br />
C propter ferpentem nóerat conueniens fieri loquutionem nunáauitpoenasAda&Euaf Quaft. D C L X Xl.<br />
' ~ ~ •<br />
iflam,fed erat conueniens fienpropter homines: Deus.n.<br />
puujruHt rit'ítwi,».^ a<br />
jy" j^n J TJZLJP^^ xitinmndo (gm<br />
•— 1 —v r ' ,<br />
Bfp<br />
r —<br />
ferant , ferpés autem fuerat eis aliqualis caufa mali indu- V ^ lens quadoDeus pranuciauit penas Ada & Eus?<br />
cendo,vel feducendo. Si autem ferpens impunirus man- ^ ^ Aliquis dicct.q, non erat prafens,quia nómi<br />
fiífet, nó fuiífet fatísfaólura hominibus , & ipfi male con- neccne,quód eífet prafens,fed folúrn quód loquereturei,<br />
tenn fuiífenr,quód ille,qui ranti mali caufa fuerar,impu- cúm Scriptura non dicat,nifi quód Deus loquutus eft fernirus<br />
mancret.Debuit ergo Deus p?nam inferrc ferpenri, penn. Dicendum,quód erar prafens: Pnmo, qma moduí<br />
& non folúm inferrc p?nam,fed eriam piafen tibus cis,& loquendi fignificat,9 ei-at prafens,quia cónnuato fermofcienribus.<br />
Nam fí Deus p^nam infcrret ferpenri, & ho- ne poftquam quafíuit Deus á viro dixir femina,quarefemines<br />
putarent non efléillatam p^nam, eífent malé con- ciftiilla relpondénre,dixit ferpenri,quia hocfecifti,&<br />
tena: & fi econtrario nulla ferpenri pena in-ogaferur,ipfí ftarim pranúciauit pinnas viro, & mulieri:&: ramen íi ferttoen<br />
putarent datamei p^uá fatisfieret illis : ideo Deus H pens non eífet prafens,cum loqueretur Deus viro,&mu.<br />
prafentibus eis debuir pranunciare penam ferpenri,ficot licri oporteret interrumpi fermonem , cum pnus loque.<br />
,ds pranunciauerar. Aha ratio crat,vt coram eis fe iuftum rerur viro,&: mulieri : & poftea iret ad loquendi] ferpent;<br />
ludicem oftenderet : homines emm nunquain Diuinam alibi exiftenti,rurfuscoraplerer fermonem inchoauimac<br />
feueritatem in indicando feníerant, nunc autem agnofce- virum,6c muherem,quod non eít ccriUtniens .Secundo<br />
ic ineipiebant,idco,vr non < ífci eis occafío errandi de Di- quia verba dióla ferpenri habenr ortum ex prius didíis,&<br />
uina reóHtudincin indicando, debuir oftendi eis,q) Deus verba vlnmo dióla viro, & mulieri dependentex verbis<br />
iufté in hac re iudicaret,ipfí autem putabant,quód ferpés diólis ad íerpcnrem , & non fatis viderent vir , &¿ raulie<br />
in aliquo peccaífct nunc, ficut 6c ipfi,Ideo credcbanriu- caufam diótorum ad fe, fi non audirent diClaad ferpen<br />
ftum eífe lili penam inferri. Vnde ñ non viderent illam ei tem,ergo debuerunt audire. Tcrrió,& principaliter,cju¡i<br />
pranünciari ícandaiizarenrur de Diuino iudicio, ideo Deus non loquutus eft ferpenri proprer feipfum,cüiDÍpíi<br />
debuit pranunciare verbo ferpenri fuam p^nam,licet fer- nihil intelUgat,fed propter homines,vr ipfi videret,pu<br />
pens non inrclligeret: fuir ergo conueniens, imóneceífa- niebatur ferpens propter ea,qua fecerat contra eos,&í5b<br />
ria ifta loquuno Dei ad ferpentem non propter ferpécem, in hoc fatisfácíum efiet, vr diólum eíl pracedenuqiKÍl<br />
fed propter homines . Similia facit Deus loquendo rebus fed hoc non fieret, fi Adam & Eua non audirenc verba,<br />
inanimatis non inrelligentibus,quia nóíoquitur illis pro- j qua Deus dicebat conrra fcrperi,tem , ergo í uit secdfapter<br />
fc,fed proprer homines, Sc ideonunquam loquitur, rium,quód coram eis loqueretur, quia alias non ptodefnifi<br />
praefentibnshominibus, quibus loquurio illacft vti- fet loquutioilla, immo fí illi non fuíuri eíl'cnr príEÍen'"<br />
f lisjfic patet in exemplo dato, quando Chriftus imperauit Deusnihil loqueretur conrra íérpentem . Quartó,qui^^<br />
mari,& venris,& filuerunt: nam potuiífet Chriftus nihil non fieret loquutio iíla prafenribus Adam ék Eua, ncíci'<br />
loquendo compefccre ventos, immo manens dormiendo rent ipfi p^nam ferpenti impofitam , fed hoc interetatipillud<br />
eíficere poífct,^uia diuinitas Chrifti, qua omnia fa- forum ícire, vt coníólarenrur impofita p^na tétatori,iílto<br />
^ ciebat,non poterat dormire,&: tamen fi ita feciífctnó pu- debuit eis prafenribus dici. Quintó,& ípecialiter:qiiiai'<br />
tarent difcipulifui,neque illi, qid cum eo in naui erát fa- pena pranunciata ferpenn imponebatur ahquid,<br />
¿turn eífe ab eo, & ita non manifeftaret poreftatem fuam pertinebat ad inftruólionem hominum , & maximénm<br />
Diuinam,fed intendebat hancoftendere,quia ad hoc ve- ieris,6
hotninibus. Primum «rat quja ferpen-s moíttsfyit^dgir A q ^beofemWelróc fed •<br />
mone, vt ¡retad locum,in qup eratmujrer, vtieáítijCentaw líi,fedíMedjxit^ra,tíliec dediftmihi, & ¿otóÍ Mdéo cúní ^<br />
ret: cxpleta au.tem térationejnihH vltra diabolus volebar, PeilSdipraiuindaj e voluirpcepani, Vtvíderdtíi' ouód<br />
ideoreliquitfcrpentem,ÍfdilJereiidusnoorhabqret ani-^ imporiebateam,dixit:}qu¡a-audift¡ vJe^ -<br />
mumcomirandi muliereft?,aMt virum,quja non inteUige, YXotiS EUÍE , maíedida terra in opeveruo : deferpeme na<br />
bat aliquid eorum, quíefada eranr per ipfum, ideo non fuit, q?non qusfiuit ab eo Deus, quare hoc fec& • ideo<br />
eífet vltra,cnm YÍro,& mujiere.iSecundó & principaliter, cúm poenám pra;díxit, debuit-dicerc, quia hoc feciíli ve<br />
qnia nunc,rion;,loquut,us, fuit Deus Ada & Eu« in loco, yiderctur in poenam peccati.,vcl mali illud inferrí. -<br />
vbi mulierper ferpentem tcnrata,eft,&patet:quia muher \ .<br />
perfuafaáda-monefiiitab.fentevíro,&cnmillacomedit, CmuVm-dixk.ferpenú^^<br />
iuit advírumoíferensei de fiíiidu, vnde vir.ferpenté non ; .;. Q^aft- :bCLXX.J Jlll<br />
videratijUabtemambobuse;tiáentibu5,&"iamdenudi- ;; ; - rr •<br />
iateerubfiíc-étibus,aduenítDeusj ideo motiiTum erat con^ ^ E ® ••diicciiar,qmrelkus-dixit íerpenti^qiiiiá^fedueniens<br />
ad hoc, non eífet ibi ferpens. Moduum autetn Cj íH y praefupponendo qnia hoc feciífet, cúm adiuic dé<br />
n- in contrarium eíl, q? ferpens rehdus á damone, mhil co- veritaüen^n eííet inquífxtnm? Dici poteíl Pr>mó,quíáhoe<br />
gnpfcebat epínm, qiix fada erant:. ideo moueretnrhinc B fuit,quia Dens propofíto per muhercm,quódÍBmeTOde*<br />
jnde íicut ímpetus enm ferret,& íicaccideret, q, veniente cepiífet,caufam dicere debebar,quare hoc feciíií,aut quia<br />
Pep ad loquendnni ;Ad2.&Eua?,eífet ferpens ín Idcojllo, fedfthnam íic fecit circámuIícr5enTquari:dd'dixiV,Ada(n' '<br />
ícurai:..potcrat.eíre,jnq*iQC0«ique JocoiParadifí'^iS^irn»- Mulier dedit mihi,&.cferoedi,.diíit Deíís.mulicri, quare ^<br />
jdum,&princi:p^Je eft,propter Yoi^^ feciftihoc,fedáferpentenoneratDeusqua-nrurus,quare<br />
- lOftMeAíe tUr-jDeUS. . Jbofiftófti i.prr!n_f¿r ,<br />
Jidx ¿s:;,guíe ,pro,pt"ercaufa.s pofitas prccedenti.quf ft.ideo -non pordit álaíendioere niíSqúia'hQj^cSricJSó fu^<br />
vt ioquutipDeieífet vtdis,facer,ctipfe,q,,ferpéseftetin lo- quiadehduráeffi'debacurmanifeftum, quaé'per , 1 ;<br />
nerareum prunojb5alú;c^ad.euodum ad loeurnji vbiiei'^<br />
femina, ua nunc A^g^US bannsmDueret!e|im,Joiíaht¿r' / . , (amur f ^ Qua.fi, D CLXX:V> • ^<br />
Deo iubente, -^t impleretur per éius pr^fendam, quod , : . . r ^ ^^ % , •. .;, ;<br />
Peus.v^^bat. , Jertio mpdo per hoci tlüod Dejj^^&certt ^ ^ V.EK ET¥ R cCimfarpens hic accufareíur,qnat|s<br />
V-/ non refpondit, aut íaltemcum imponpreíur df^-<br />
«iuüürúüíc per raradiíumadaürun) poft '^j.-naí Pícdidum,qüódfmt^rímó,qnknon ^<br />
^dala;tu|b,audita;TO iterafinamipfenon loquebatur, niíi perdsmone/iíütKxidicens,:<br />
Adam,vbi es ? vBJnc exiuifi.Aídam ad l,oe%i, in ftenteiñelí&nunc d^emon non inexiftebat,éd recefiérat<br />
^ .q«íB .qwaíidcin eratinferpeniDÉ^qiiód-in homincíoonepirare^<br />
fpondebgthomo,tiifiiDe©:in:terrogatusvideonequede-<br />
^?^ofJl^lpf.ypr^ílnnharef^.n buitrefpondereferpens^Qi)fiínterrogat0s:eí3íením Adam<br />
per deí^íderijijl ©ío fer- dixitmulíer dedit :mihí;& comedi; aceufabat mulierem,<br />
V ;acdriií (Grpen- & taaien muhcrmihilloqnutacftin e^xcufationcmi^^<br />
i» !f • T - ^^^.¿^^fgtnperffcMirpríef^s quoufque Deus qu^fiuitabea, quare hoc fecíftí: ipfa.n.<br />
.quamdiu.dicerfintur & hecenri non eft tartán.decoRdi- J) tuíiG4í«í4férpens deGepiríme,&,CGmedi,fed;fei^ noa<br />
;npne-jcipen^spr«lent,emdH ^ ' fuit¡r,terrogatiis,qtuteMí&É,Vidcc^etÍ^ fi refpondere<br />
S^Dedf b^ t^ T' f^Cicntejquia ua poruifiet,non refpóderet. Tertió,quia pro poena data non<br />
. , p e a , , , ;;; •/CtatrHpobftoina®;hoccomCTUHefuít íu v i t o I<br />
Uf X y • r ^ ' , • j ' ó ^ambobus;qiu¿ppepra;niciaía.íinip;§Raííéd,JíórGÍp#Tde-<br />
> • • • ^^^"wmmm^ ^ . . l u m qiiidquamddeónequeiíierpens ipro Ip^na reíj Qi?dei^<br />
; ; i . idebebat; Qi^rtó, quiaetiamfiííerpensloqui potuiftet,<br />
non loqueretur accuíatusámnJíerc;nara'quando'Adam<br />
fíifíi vf"'»^®"^ .aecufauií muljerem dicens, MuJier dedir mihi^reípondit ^<br />
- dSS S i r ^ ^ — muli6r;,quia hííbebataíiqmlem ^xcuatijsncm<br />
ram fibi-& nuil jijo P?»ainfu£-a- : quia. deeepta daridícGns,i 'Serpens decepiMne, & come-<br />
cputaberi5d€terior,&niiñorisdigmfátis. Vdcátorhic F «roínm cóñoeniuntferpcínrianimali. Qoa«'6,qiiij<br />
dation beftia,quia licet recundum naturam fit fubftantia quis vellit rntelligere,ficut Auguftinus exponit,quód f^<br />
intelle Sextó,quia intelhgendode dattior<br />
inrelh
Generis.' Cap. XIII. 3PP .<br />
r 1« rtnk neiii aoteft peccare quí iam daranaftíS eft, A aliquid rationale. Secundo, quia íi bos occideiir homiua<br />
aj'^J'i»^ M"'^ . . / jjp, Jj damnatus fuerat ante renta- nero^pcena ei imponitur, fcilicet, occiditur, & non comc-<br />
F ni cVo non peccauit in illa dunmrcaineseius,Exo.zi.cap.iSctamenbosoccidcndo<br />
Sflnl.i. n^rraffct in teotatione Eua, pariter peccaret in . hommem non peccat, qma nefcit qmd faciac, cúm de in-<br />
«iS.K Kirationibus circa alios, quiain ómnibus agit fantibus,& furiofis non imputemr homicidium,vr extra,<br />
J hic neoue punitur, ergo ñeque peccauit ten- hb-tJ. Et tamen ahqmd magis mtelhgut furioíi. & mfan-<br />
^ZZ F.nm & ficnulla pana malediólionis imponere- tes,quam bruta,ergo rationabiliter infer tur interdum p?-<br />
Inr TÍtió auia fí Deus penam impoberet damoni,talia na. licet non peccent. Temo, quia li quiscoierit cum peíiir^intur<br />
fluá poífent «conuenire, fed nihilin verbis core,vel quocumque iumenro,fiue beftia,ocaditur homo,<br />
Sdidionis conuenire poteíl damoni, quia omnia funt & etiam pecus lapidatur j Leuit.zo. cap. & tamen pecrrs<br />
rni-Doralia • damoni aút non conueniunt corporalia,ideo non peccauit-, qma nefciuit an ahquid in eo taétum iit, &<br />
5 e un'tüla pofíta,vt p?naeius.Quartó,quia fímtel- nihil plus ftiitm poteftatepecons, quodcoiret, velnon<br />
haantur eo mGdo,quoexponit Auguft. vt damoni appli- coiret homo cum eo, quam fuent m ferpente, quod diacSi^nó<br />
funt pena ahqua, vt damon operetur ex fuper- bolus per eum tentaret, atu non, & tamen pecus iilud;n<br />
bS & qiiód incorporet fíbi homines terrenos, &c. fecun- ^ p?nam occiditur, ergo & ferpenti, in quo tentatio faóla<br />
dimexpofiíionem illam non funt aliqua, qua damoni in eft,debuit pena ahqua infem. Quarto, quia maledicun-<br />
S m data fint,fed qua ille facit ex defíderio,ac eleftio- tur etiam inammata m p?nam malí, vel peccati,fícut ma-<br />
Q n i n t ó ! q u i a fíuc fta d i c a n t u r fie intelleóla eftt p ^ n a , led.dli ftint inotites G e l b o e , d e q u i b u s dicitur h b . i. R e g .<br />
fiue^nin ¿ m o n e , c o n f t a t t 4 m e n , q u ó d n o n a c c i ^ c - 1 . M o n t e s G e l b o e ñ e q u e r o s , n e q u e p l u m a v e m a t í ^ i p e r<br />
propter t e n t a t i o n e m E u a , fed f u t u r a e r a n t , e t i a m fi e a m v o s ; alios m o n t e s m c i r c u i m vifitet D o m i n u s , a G e b o e<br />
I o n tentaret,quia e x q u ó d a m o n p e c c a u i t per f u p e r b i a m , a u t e m t r a n f e a t , n o n fint ibi a g n primitiaru, q u i a ibi abie..<br />
m a n f i t i n e o f c ^ ^ í l m t f e c u n d u m ¿ l u s eft clypetis f o r t i u m ^ & ñ m h o c , q m a S a ú l , & í o n a -<br />
í pe b i ^ n i , ¿ h a b u i t i n u i d i a m e o r u m , q u i p o t e r a n t eftb t h a s ibi occifi funt, & . t a m e n l o n g i u s f u n t a c u l p a r e s m a -<br />
ex hoc defideriomotus eft adtétandum Euam ,ergonon cí ita,ierpcni,qurciutmmim., ^<br />
Kbu t iStanquam nouum in poenam,quia Euam ten- pro malo m eo commifio. Quinto, quia etiam vrbibus &<br />
S a mühidprms haberet:,quimiU ahisrebusmammatisDeusmferebat,autinferrimanda-<br />
S S , ló^d nihil mutatum eft in eo propter tenta- bat malum propter peccatum non ipfarum re u, íed a o-<br />
LIVD<br />
A<br />
erat q u o d ñ e q u e e t i a m ferpéti d a t a eft ali- fternendo e a m a d t e r r a m , vt eftet t i m u v l u s a t e r n u s , ^<br />
qVa p a n a p r V p t e r t e m a t i o n e m E S a i n e o f a ó l a m , ^ ^ m q u a m b a b i t a r e t u r : D e u t e r o n ^ U - c a ^<br />
& p a t e ? P r h n ó , í ú a W n s n í h i l m a l i e g i t , i d e o n e q u e ferpenti m q u o tentatio f m t f a ó l a E u a , m f e i i e t u r m a l u m ,<br />
p u n i r i d e b u i t , n a m b r u t a n o n poftunt p e c c a r e , c i i m n o n v e l p ^ n a - ^ , • ^<br />
cendo eam, eífet alicui p^na inferenda, potius inferretut yeccaurnt ? Qu4t. V L I. Jí JL Ji U i.<br />
damoni,quijIludfecit,&excle¿lione,&induftria pro- y /• nuT<br />
cefiit, fed nequeilliirrigata eft pena: ergo multo minus T ^ I ^ K b v m ^cut fupra,qt^ód^cut m nuU<br />
rerpenti.Tertló,quiafí aliquam p¿nam,v^l malum infer- j j lo peccauit,ita nulla<br />
re voluiftet DeusVerpéti,quia falte in eofaólum eft nocu- que mutatio m eo ^^f S<br />
mentum Eua, irrogaret illi foli ferpéti, in quo faólum eft fi p^nam.vel X F a icuf fi° de<br />
hoc malum,&noLmnibus aliis ferpentigus, & tamen p eum ftatim prafentibus A'l^^^f^.f .<br />
ea, qua in malediólione ferpentis poLntur , competunt brutis, quibus mala Deus fn^m mbet p o ^l^q"^ ^<br />
non folum illi ferpenti,fed & ómnibus, qui poftea fuerút, nam occiduntur, vt pa^^et > ferb^e ideo<br />
6 nunc funt,ergo non fuit p^na iUata,vel ní^alum fer pen- allcgantur,fed non fa
4^0 Geneíis * Cap. XIII.<br />
plus eft , etiam fi aliqua ficulnea peceare poííet, aut illi F nium,rerum irrationabilium. Et propter vtrutnciuec<br />
malum imputari,faltem hac ficulnea,cui Chriftus male- iuftum occidi bGuem,non quafi peccafl;et,& in penam<br />
dixit,non peccabat,neque aliquid malum in ea eraf,nam feíretur ei mors , fed prbpter primum vt auferietut m<br />
m'aledixit ei,quia habuit folia,& non ficus: fi autem fuif- occafio: expediebat enim Communitati hominum ndn<br />
fet tempus ficuum5& non haberet ficus, poífet aliquis ca- fe inter eos id,quod fine caufa poterat occidere homine<br />
lumniaricontraeam,quódeftctmalaficuInea,quaficftet & veri fimile eíl, qb de cerero faceret, & ifta erat ca<br />
I t;ulpa,id eft, virium naturale ; fed neque iftud erat ; nam pracipua mortis bouis. Etiam competebat hoc prop<br />
quando Chriftus maledixit ei,non erar tépus ficuum,ficut horrorem faóli: quia indecens erat apparere inter hoi<br />
EuangehftaexpreflTerút, Matth.2i.&Marc.i I.cap.ideo nes illam beftiam^qua fuderat fanguinem humanum<br />
^ apparet, quód fuit malediólio illa propter folam fignifi- erat tanta dignitatis, vtergo non appareret,occidebai<br />
. • ; cationem,nam Chriftus voiuit fignificare malediólionem Et ideocircabOí:f€m,qui occiderat hominem lex inbc<br />
futuram fiiper Sacerdotes , Scribas, & Pharif^os ludao- dúo fieri,fcilicct,qnód lapidaretutjí^c quód non come<br />
rum,qui forisoftendebantfimilitudinem bonorum,quafi réturcarnes,fed relinqueretur canibus.Exod.ii.cap.i<br />
folia quadam , interius veró nulluin bonum habebant,^ mum. fig? occfideretiu" bos proderat principaliter ad<br />
itamaledióli fueruntjnam tradin Romanis deleti funt uendum mala furura,ne alios homines occideret.Seci<br />
cum gente fuá pariter, 8c Joco. Sed in ferpen te non erat G dum erat propter horrorem faóli,quia tam horribilec<br />
aliquid tale,nam nó erat aliquid fignificandü per malum occidi hominem áboue,quód non íblum deberetbos<br />
irrogatum ferpenti, íed potius fí irrogari deberet, fieret, cidi, fed etiam fub tanta abominatione habed, vtnet<br />
. quia in ferpente tentata fuerat Eua , ideo non erat fimile vellent homines tangere illum, ideo neque máducarej<br />
deficulnea,&: íerpentc,&tamen fí ferpeti Deus mala in. viderentur manducare fanguinem humanum,qnoilli<br />
tuliífetpro tétationein eofaóla,non efiletaliquid iniuftü, tinxerat hominem occidendo. Occidi etiam aniaa<br />
^uia quidquid Deus facitin rebus,non committit iniuftú, quacumque hominem occidentia, Jicdipra in hoci<br />
quia funt poífeftio fuá, fíeut queciique modo fe habeat ho pececnr,tam iuftú eft, quód Deus nobis dedit exempl<br />
sno adpoftefítoncm fuam non facitiniuftum,!ib.j'.Ethic. eius inquantum ipfe promifít,quód requireretfancuir<br />
Etiam fí res iJJa, quaS Deus ladit, fínt in poteftace alicu- humanum de manu beftiarum in vindiólam hcmmis<br />
ius, non faeit Deus iniuftum ei, cuius res funr, quas Deus pater fupra 5?.cap. Sanguinem animarum veftrarura<br />
ladit, "^el eonfumit: etiam íi ahás Deus poftet facete quiram de manu cunólarum beftiarum, & de manu<br />
iniuftumilh homini , quia aliquid erit, propter quod minis, de manu viri, & de manu fratris eius requii<br />
iuftum fit homini illud pati, quia nullus eft, qui non animam hominis: quicumqueeíFuderir fanguinem ¡<br />
íit Deo debitor alicuius pena: nam fí omnes funt ei debi- manum, fundetur fanguis eius. Ergo iuftum eratjqiio<br />
tores mortis, áfortiori aliarum minorum, p^narum debi- H bos,vel aliud animal oedderet hominé,oecidererurii<br />
tores erunt,& pro peeeatis ahquibus ipforum volet Deus Circa ferpentem non erantifta caufa ad hoc quódoí<br />
dána aliqua inferre eis in rebus fuis.Vnde Chnftus fícul- deretur, vel aliquod malum ei fieret: primum. f.peri<br />
neam arefaciens non feeitiniuftum domino eius,in cuius lum futurorum non erat ibi, cúm non eífet aliquis aá<br />
bonis erat ficulnea, quia ille propter aliqua peccata me- quem ferpens ex inclinationequantumlibet beftialiaí<br />
rebatur maiorem p^nam, quám ficulneam fuam arefíeri. rus eífet,quia erat tentatio, qua non fuit operatio ferp<br />
Similiter enim 8c {Chriftus fecit, quando^ permifit, 'Vel us, fed damonis in ferpente, & verum eft, quód potf<br />
conceftitexprefsédamonibusinrrarein porcos, & fuftb- pofte£i,damon introire in ferpétem, quoties vdlct,&t<br />
cauerunt damones tune dúo millia poreorum . Marc.í- tarcv 8c hoc non poterat ferpens prohibere; cúm moiie<br />
cap.& fie tanta damna Chnftus tune inrulitdominis por- tur á potentiori cui refiftinon pcrterat per eum. Sedií<br />
eorum feeiens perire dúo millia poreorum ipíbnuTi: in periculum fimilium tentationum in futuro, non eraií<br />
ferpéte fíaliquod malum faceret, nulli-noeebat, quia fer- qua caufa occidendi ferpen tem :Pnmó;quia propterlw<br />
pcns in nullius boniserat. Et tamen hoc feruaííet Deus, rationem non folus ferpens occidendus crat,fed & orai<br />
quód fi ferpenti illi ad fignificationem,aut proptcr aliam animalia, cú in omnia pofíit introire damon, 8c pcroi<br />
caufam ahquod malum intuliflfet, non eflet illud in aliis nía loqui atque tentare, íi^-ur Angelus bonus introíuit<br />
ferpentibusjfed in eo folo, quia quando Deus aliqua ma- I afínam Balaam,& foqüutiis eft pe° ilIam:Num.2i.Et (<br />
larebus fíe irrogat,poena vel malum non tranfcenditrem cit Aug.lib.ii.¡fuper Genef.fmirc illum Anaelíi bonui<br />
illam,ad quam pertinet,vnde non extenditur ad alias,. fed potuifle hoc facere damonem, quia bom Angdi,<br />
f j- j r j r j mahfímihtcroperátiir,&idéMagiílerJib.z.Sen.dill!<br />
Antdemdtcendum fit de ferpente, é'de boueQQrmpetít y qui &tamennon debuerunt occidi alia animalia, nequec<br />
occtdtthommem ? Quafi. D CL XXXI111. dfa funt propter iftud periculum. Secundó, quiaadlii<br />
- j j- , . potius ex hac caufa deberent occidi alia animalia, qii^<br />
A ^<br />
' diceBdum,quod non eft fímile de fer- ferpens: nam licet diabolus poífer poftea intrareinÍ!<br />
pete,& de boueeornupera, qui occidit hominem, pentem ad tentandum, tamen numquam tentaret: qt<br />
vel etiam íi non eflTet cornupera:Primó,quia bos ille occi- cum femel fuiflbt homo in ferpéte tentatus, 8c fuccubu<br />
ditur,íerpens autem non fuitoeeifus,& tamen fi aliquod fet,nmeret quando audiret ferpentem loqui, & nona<br />
malum pro quacumque caufa mfern ei debuifl'et,non ef- diret eum , & ka i^on poftet ab eo iam decipi, fed quia<br />
, let mmus quam mors,qma animahbus nó inuenimus ali- aHis animalibus nunquam deceptus fuerat, potiusauc<br />
qua mala minora morte impofíta iubente Deo,cúm ergo ret ea,& magis pedeulum erar circa alia,quam circa &<br />
ferpens non fuerit occifus, non fmt ei ahquod malum il- pentem, ideo potius alia quám ferpens oeeidi debeba»"<br />
Jatum, Secundo diffbrunt,quia hcet ñeque bos,ñeque fer- K fed non faótum eft,ergo ñeque ferpens debuit occidi.»<br />
pes potuennt peccare,vnus tamen veré malum fecit,alius punid m ahquo. Etiam non erat hie fecundum. f hon<br />
non,íerpens quidem ntillum taalum fedt, quia non ten- faóli,quemadmodum in boue ocddente hominem, q^'<br />
tauit ipfe muherem, fed diabolus in eo, quem nó poterat fállete non eft hornbile fíeut occidere, maximé, quia<br />
i^pfc prohíbete : bos autem occidit hominem non motus lud ñon fedt ferpens, feddiabolusinferpentcideod<br />
ab alio,jd eft,non occidit hóminem diabolus in bouc,fed buit fíe efíb de ferpente,fíeut de bou^.<br />
ípfebospropterahquem ímpetu appetitus, quiineoin- .<br />
mortem, qua non erar m ferpente: dúo enim inuenitin- J t j<br />
"Silfu'^' hominem, vnum erat malum Á D terdum cum dicebátur de peeore,cum quo q"<br />
SZhüXtnníSí.^^^ hominem,ita J \ coiuit,q,oceiditur,dicendum,9ron eftíif'^í<br />
erat QuóSret a?i ^^ ferpSte:neuter emm peccat,quia ñequefcrp<br />
SrmSdfu^^^^^^^ in quo ñut faóla tentationequepeeus,amquoeftcoi<br />
meXmanam Z P^^us eft luítum , & non eft fí?de ferpen<br />
ptei humanam digmtatem,& quoniam eft dommusom- dúo enim fuñí, propter qua ocdditurpccus^cú
coiilit. Pi-imiim eftoceaíio mali, quia cüm nottim fuerit A dn Dauid,nara quia SanI, lonathascorriTerir in mnn<br />
aliquod eíl¿ peeus,cum quoqiiiscoiuit,alij inchnabuntiir tibus Gdboe^dixit Dauid deteftando moutesiíinv n<br />
ad hoc faciendup ponus cum lUopecore, quam cú alio. tes Gelboe nequeros,ñeque pluu.a veniat fuper vos' neau¡<br />
quia cum iftud Ut huic reí aífuetum, putabitur quod po- íint ibi agri prurntiarum^quia IBI abiedus eíl CIVD^^K f^r<br />
tiuspermictet hancremm fe exerceri, quam cetera pe- tium . Ifta ergo dieuntur á Damd íicut planéente ¿non<br />
cora,qua non fu.ntad hoc aífueta,ergo ex hac promptitu- ab eo ficut prophetante, -vnde non eft maledictio alioua<br />
diñe vt non erefcat homini defidenum ad malum coUue- in hoc, ñeque erant verba ahcmus cíñcacix ^<br />
riens fuit occidi pecus. Secundum fuit horror fadi,quia Secundó patet: quia ñeque euencrunt i'lla OUT<br />
horribile,& valde turpe eft, quod homo coeat eum peco- ibi dixit.f.quód non caderet ros, aut pluuia fupeí niontes<br />
ic, quia in hoc deturpat feipfum, & deprimir dignitatem Gelboe, imó fuper illos montes ros, & pluuia ceciderunt<br />
mturcEhumana,vtergo non appa^reatid,m quodcturpa- & fuerunt ibi agri primiriarum, nam & nunc nlumar.'<br />
tur naturanumana, conueniens eit pecus occidi, led non .dit,cúm ahqui diebus noftris dormierint in more Geíb¿e<br />
fuicficdeferpenre. Etappare-t primum,quiaexeo,quód & deno¿lececidir magna pluuia fuper eos ' '<br />
in ferpente damon tentauit hominem non oriebapru" oc- Terno patet : quia fieflet maledidio hic eíTct á Dco<br />
cafio,aut incenuum malí,quia hoc malum quod erat ten- , tanquam ipfe detellarerur rem geftá in ihonríbus Gelboe'<br />
tarc,non poterat fíen,nifi.per damonem, & non magisin- B ficut deteftaretur mala quadani faéla ab hominibus oro'<br />
citarctur damon ad rentan dum hominem manbnre fer- ^ pter qua tara eis,quam térra placas infert,.fed nó fuu hic<br />
pentc,quam non manente,cum pofi^et in quohber alio ani- fie,quia Deus non dereftatur mol-tem Saulis & filiorum<br />
mah rentare, ur.o nun-quam poftea tentauit hominem m fuorum, fed potius voluit eam, & coarólauit eum ad hoc<br />
ícrpcnrc,ideo nullum pcricuhim erat,fi ferpens viueret,& q; incideretm cam: fie enim ipfedñcirad Samuclem cum<br />
confequpter non debebat occidi.De horrore iam diólum fufcitarus eft: Coarólor nimis, Phihftiim pu^nant aduer<br />
cll, q; non erar ibi horror íicutin eo, g, quis cum pecore fum me,& Deus reeefíit á me, ¿k exaudiré uTe noluit Et<br />
coeat, quiain os, qua íunt magis mareriaha, eft bonú, & eriam Deus pranunciauitei illa mortem & tempus-nam<br />
malum magis cognofcibile, quam in ns,qua funt aliqua- dixit,cras ru,& filij tui mecHm eritis.Etaddidiradeireo ch<br />
hrer fpirimahaifieautcm funt occidere,& cócubitus,ideo pateris, fecit dbi Dominus hodie , & dabit eriá Dominus<br />
cocübirus cum pecore,aut occiho faóla á pecore funr hor- Ifrael tecum in manus Phi¡iíhun,Iib.r .Re
^^rnptuam anorumdam deli6loru,vc omnes, qui nafcun. F & ideo non fatisíierer eis,fí poena aliqua non daretur,fe<br />
tiirvidenteshWimeant.SimiIecomminatiiseftDeusre vifías cft Deus daré illi poenaiT^.<br />
fakirumlíraelicis non folum meis, fed in terraipforura, .Aliud motiuum erar, quia Deus erat luftus m indicar<br />
í Di-xuaricarentur mandara ciusj fíe dieitur-Deucei-.i^x. do,apud quera non erat aeceptio perfonarum, & talem i<br />
frilieef Dicet feqi^ens acneratio, Se fílij,qui nafeenxur, & oftendere debuit á ptmeipio , ne quid fíniftri dc cocona<br />
pcreaiini qui de lon^fvcncnnt, videntes plagas terrx il- perent homines: noncmm lúdieauerat ante hoeinfeiet<br />
lius & infírroitates,quibus eam afíiixit Dominus fulphu- do hominibus poenam aliquam pro peccato, ideómifl<br />
re ¿ folis ardorc comburens ita, vf vltra non feratur, nec pnma debuit oftendere fe quahs eftet.Si autem apparen<br />
virensQ'iippiam crerminetin exemplum fubuerfionisSo- hiComninóiuftus,pacaretur femper ralisefle:fí autemi<br />
dom-E ¿ Gomorlx, Adamx, & Seboim , quas fubiierrit ahcuo videretur hominibus deuiare ab co, quod tceiui<br />
^ Dom'inus in ira & furore fuo,& dicent omnés gétes,qua- erat,putaretur fíe in futunsiudiciis facerc,& tamen iuxi<br />
re fie fecit Dominus tcrrx,qux eft hxc ira furoris eius im- ignorantiam,& opinioncm ipforum, qua putabát ferpet<br />
m e n f a &refpondebunt,quíárcliqucrüntpaólum Domi- rem peccaffe tentando mulierem,fíinfcrret eis panas,,<br />
^ ni auod pcpi^it cum patribuseorum.Srmile Deiís dixit fe non ferpenti efí^ct aceeptor pcrfonarum,& imuftus diftr<br />
faóturú de templo, fí Ifraelitx relióto ipfo tollerent Déos butor, vt ergo hoe non erederetur ab eis, quod inconui<br />
^ ' alienos lib cap. Aliquando autem non deleta G nicnserar, cumuihil fítpericulofíus,quam prauedeDí<br />
eentc detcriorabat^Deus terram faciens terram ftenicm, i fentirc , fuit conucnicns inferri ahquid aut prxnuncia<br />
oux erat fruítifera propter iniquitates habitatOrum, vt in ferpenti, quod videreturcífc pena. Adhuc erat iftud me<br />
4 punircntur ipfí : non autem térra, qux nihil mali aut tiuum máximum , quia ludicium iftud Dei faclum fu<br />
boni fentit fíe dicitur Pfal.io^. Pofuit fiumina in defer- aperté,id cft, Deo ludicantc vcrbaliter, & proferétecon<br />
tum 8c terram aquarum in fítim, terram fruóliferam in demnatoriam fentendam contra hommcs, poft di(kiffi(<br />
Íalfu'í'inem á malitia habitantium inca. Simile paret Le- nem caufx, 8c ita cuilíbet ratione vtenti appareret, anii<br />
uit 8c Deuteron. z8. vbi á principio peccatorum po- fté,vd iniufté Deus ludicarct: fí cnim Deus ludiearet o<br />
nuntur pla^x minores.non exterminando gentem, fed culré , quemadmodum quoridieiudieat, inferendoqu<br />
puniendo cam,feilicct,percutiat te Dominus egeftate, fe- • bufdam p^nas,ahisbonaeonfercndo,quiancfc¡rérurm<br />
bre 8c fnaore,ardorc,8c xftu, 8c aere corrupto,ae rubigi- rita pcrfonari^u , ex quibus luftifícari poífet fa¿lum Dc<br />
ne fítcxlum,quodfupratecft,xneum,&tcrra,quam eal- dubitarct homo an Deusiufté,vcl iniuííéiudicafl'ct.Ett;<br />
cas ferreajdet Dominus imbrem terrx tux puluerem,d^ men qma vcrbaliter ludieauit auditis mentís caufx,poti<br />
decxlocadatfuper te cinis,doñee con teraris. Sed defer- rat dici fub certa conie¿lura,9 bene, aut maléiudicare<br />
pente non fuit fíe: quia ille non peccauerat aliquid, nec & fíe tanto pcrieulofius erar inde fumi exéplum maliii<br />
in co fuerat eommiftum aliquod grane peccatum, quod H «^^^ij per errorem humanum,quanto erat iudicium rnati<br />
Deus puniré vellet, cum ñeque ipfe ferpens peccauerit, feftius , ideo vt non piitarct homo Deum tune iniuf éii<br />
ñeque dxmon rentans in ipfo peceauit, cüm tamen iftx dicaífcjquia idem crederct poftea in ómnibus iudiciis o<br />
plac^x infercbanrurin rebus inanimatis,licet ipfxnó pee- cultis, fuu conueniens, quod Deus taliter íchaberet,vta<br />
carent,eiant in eis eommiífx quxdam iniquitates in qua- homine erederetur reélé iudieafí'e, hoc cratp^nai<br />
rum vindiólá, & memoná,&cautelamfuturarum Deus prxnunciando ferpenti ficut eis,<br />
illas plagas inferebat, fed in ferpenre non erat eommiffa<br />
aliquainiquitas,ideonó debuit eífe aliqua vera poena, AndoHrinam fuperioñquafi.pojita veritatem CQminmi<br />
• , ^ f l . DCLXXXJX,<br />
An malediñio ferpentis data fuerit ad fatiófuBionem Ada ; . -<br />
Eua pro nocumento fibi tllatovt quafi. 67P' Q E D obücietur,quód hoc non proderat;nam Deus fi<br />
Q^afi, J)CLX XXVI11 < ^ cundum veritarenrnullam penam ferpentiintulit,f<br />
, , cut diólum cft: nam omnia, qux prxnunciata funr contr<br />
E R TIV M -erat, quod ifta verba dida contra fer- eum, erant talia, qux ci fecundum natura competebát,¿<br />
penccm,qux fonant in maledi¿lionem,fuerút dióla ctiam fi dxmon non tentaífct mulierem per fcrpctem,e2<br />
ad fatisfaciendiim hominibus, quia Adam 8c Eua vide- j dem omnia, qux Deus prxnunciauit ferpenti futurafuü<br />
bant fe valde lxfos,quia expellebanrur de Paradifo,quod fent in ferpente. Dicédum cp verum cft,^: tñ hoe faciebí<br />
faólum fucrat fuaden te ferpente: fi autem ferpens nihil; hominibus,nam ipfi volcbanr,qjirrogarcturpgna ferpet<br />
f pcenx reciperet putaret fecum iniufté agi,ideo vt hoe non ; ti,per quem putabant malum fibi procuratum, 6c fatisft<br />
putarent,debuit aliquid videri imponi ^rpentide poena, ólum fibi efíet,fi aliquid fieret circa ferpcntcm,q. ipficn<br />
yel malo,licet non eífet, Erat motiuum prxcipuum, quia' derent cfíTc penam,fed ea,qux prxdixit Deus ferpcnd po<br />
ipfi non intclligebant veritatem huius reí a principio, íbr- tata funt ab illis eífe p(^nam vcram,idcohocfatisfaciéb!<br />
^ tafíis autem poftea intellexerunt: fi cnim ipfi feiret, quód -eis:nam fícut homines habuerunt erroré circa fcrpentcn<br />
qui tentauit eos erat diabolus,^ ferpens mhil in hoc egif- putando qb veré ille nocuiífet eis , aut faltem mulier he<br />
fet,non exigerent p^nam de aliquoj non de diabolo, quia putauit,ideo putabat iuftum cfle,q7 puniretur ferpens,!'<br />
cúm fit damnatus,&; obftinatus,non poteft vltcnus pecca- ipfa ex paruitateiudicij, & paucirateéxpcrientix purain<br />
re,& quidquid agat,nó imputatur ei in peccatum.De fer- pcrnam efí^e id,quod á Deo prxnunciabatur fcrpéti,qiw<br />
pente iniuftum cratp^nas exigi cüm ille fitirrationabilis, non cfietalitcr futurum in ferpente, nifi Deus hoc dicí<br />
8c ncfciret quid per ipfum aóUim eft, ñeque fuit in fuá retj 8c ita ficut per errorem putauir fibi faclum iniuftiw<br />
poteftate piohibere,vt dxmon non tentaret per ipfum,6¿: putauir fimiliter per errorem fibi fatisía
qui enim de damone inteili^un^fadíé acdpirtnt quomo- A opiníiDRem- mulieris, quía putabat,qu6d ifta non mn.n^<br />
cJo íit: eft enun damon maledidus mter anutiantia, qma tebant ferpen ti fecundum ¿Naturam,L ex D^^<br />
eft infelicior ómnibus animantibus, na animaba non funt .ne,& tunceífet veré maIedi(aio,qu a verLlioua hia a i^<br />
£dida,neque infelicia,quia neutrius funt capacia: d?mon rogarentur ferpend. Aliter poteft adhuc venfir^Ho^ ríauteinveréeftinfdix,velmifer<br />
ideohabetipfedeterio- /^ensíit<br />
rem ftatum qiiam animalia. Sed non poteft accipi de ip- nía ammalia,nam licet omnia, qua habet, íint d natuía'<br />
fopromoftenfuméft: quoniam ñeque ad ipfum fadus Iia,funt minora quám ahorum animahutn nnnln^^^^^^<br />
eft fe, fed ad ferpentem.. Secundó, qtiia didum eft. go funt imperfeáiora,habet fTdetru fo^ n^^^^^^^^<br />
Maledidus cris ínter omnia animantia, & beftias térra, turalibus,quam cetera animalia & Guanrnm aH W íif.í"<br />
crgoiftc.quimaledidtureftdeanimantibus,feddamon tur interoLiaclfcmaledldtir.leTdTci;<br />
non eft de animantibus,aut beftiis, ergo non maledicitur üus mter omnia animátia, quod non videtur verum, quL<br />
ipfe hic . De ferpente autem Iftud conuenit,quia erat fer- illud malum quod habiturus erat ferpens, iam habebat!<br />
• loquebatur Deus , & erat de animantibus, cum omne illud eflét fecundum naturam, & omnia nTu '<br />
& beftus: vocantur emm animanria omnia, qua viuunt, raha funt á prindpio generationis,ideo n¿n debebat d d'<br />
& mouentur m tetra generaliter dida ab anima, qua vi- eris maledidus, fed iam es maledídus.<br />
uunr:beftiacít nomen roag^is fpeciaíe ^^ _ . _ .<br />
Jia fera,qitó non maní^uefcunt ápud hominem, nnllamq. " Cur 'diñum fuerit mdediñm es, & non eris ?<br />
civtihtatemaffcrunt,&diftinguuntur contra iumcnta,& Qu&R. DCXCll •<br />
pécora, quamanfuefcunt,&^vtilitatemadiutoriumq. ^ J *<br />
humana vita aíferunt. Vtrumque autem pertinet ad yXicEND vm, 9 debuít did eris malcdidus,&non<br />
ferpentem ,nahi eft de anmuntibus, mquantira eft -vi. J J es: Primó,quiaifta .áccipicnda funt fecundum oZ<br />
iiens, quod mouetur, eftbeftia, qum animal ferumeft, nioncmmuheris ,ipfa autem putabat ,0, Deusinfcrcbac = '<br />
&homininonconfertad^vitam,&,ft.ummodumlo- nunc ferpenti, qua nunquam habuerat,&quaíi nunc in- ^<br />
quendi tenet scriptura de ferpente fupra a prmcipi^^^^^ captura eflént-dicebatur, Maledidus cíis. Lundó quia<br />
dixit,fed& ferpens erat caílidior cuhCtis animantibus ifta dida funt ad fadsfaciédum muheri, & tamen ífdicctérra,ponendo<br />
eum mter animantia. Dmrautemma- . retur:Maledidus es, & íignaretur,^ nihil de nouo infcillediduscrisinter<br />
ammantia, & beftias,ideft, nulla be- batur ferpéti,non fatisfieretmuheri: quia ficutpeccau m<br />
ftia, nulinmq. animal muenietur te infehaus, & eft mo- ferpends,quod illa putauit,eiat ahquidnouumfita & p<br />
dus loquendi ifte conuemcns ad fignandum exceflum na debuit eflé aliquid nouum, & id quod fecudum nawmah,<br />
lian per contrarium íignatur eminens bonum, vt rá praexifteret: debmt igitur,aut nihil dici,aut dici, ma-<br />
voluit emm I c t v m eft ferpenti: fuper pedus tuum gradie- '<br />
SaratioTrir^^^^^^ ^ ris. Ahqmaccipiunrhocded¿mone.ffupe°peélus<br />
^ ' ^ potiftimum fit m fpe- gradieris.i.á fiiperbia indpies omn es operatiOnes, pedus<br />
ma urcíl bSlif ^ ^bi cor eft,& in corde eft animofitasívnde eft fuperbia,<br />
iumcnts aurnemdhn!^ auremde ideo per peólusfuperbia dcfignátur : diabolus aurem fu- • '<br />
.quTbus er^^vt to^ ' ^^ graditur.i.fuper fuperbia, incipir operationes á<br />
íefedqi^^^^^^^^ fuperbia:&ramfuapri.moperatioquaDeccatnr,ft<br />
fti ord nniS ^^bere be- pel-bia,quám omnes,quibus ios peccare facir, ná couatur<br />
Scrii^ura & Snn.nfinueniretur, addidit inducer^e nos ad peccati, quod nL poteft fien nifi ít.bdtrn^u<br />
iCanunaHÍfrH^"^ animai?na, & tune apparet, 9 cedo hommes lugo legis Dd, quia omne pecca tO ell connu<br />
armai r o ^ f ^^^^ ^^^ Dci praceptCr, fed% homo'vdir non cík íubditus d.ad<br />
fatS ?Hnm K ^^ videbatur debere did p mno pracepto ,fuperbia eft, cü vfin perur ibi quod foiius<br />
rat cTnSrnSl Ddeíl.i.eflehberumabomni fubiedione ,ideoin omni<br />
ferDcns putabaturab cis peccaflé,nifí peccatofuperbia eft, &á fuperbia incipit,iuxta illud Ec~<br />
bITt w S S fien de- clcf.i ccaf.Initiú omnis peccan fuperbia cft.Sed diximus<br />
malediclio ciníí, ^''^''^diólio ifta non mtdligitur eífe vera quod nihil horum de diabolo mrelligir ur, fed omnia de<br />
malum datun^ft. 1 r darum,fed nullum ferpenre,ideoacdpiendum eft fic,vt dicatur fuper pedus<br />
xit,cópetcbat ci Í^ínn^""' ^ P^^'di- gradieris.i.non mouebcris íuper pedes ficur alia,<br />
íet, & fuper terrnm o T ^ comede- qua pedibus gradiuntur, & illos tantum térra applicanr,<br />
icr eum,£: muhéí-m r ^ cíí^ntinimidri^ in- fed fiiper pedus mouebcris habendo rorú pedus, & corcft<br />
el malum ciim n r T - ^ " naturá, n6n puí^ per rerram extentú . Et iftud erat vnil de malis ipfius<br />
quibus eft,ma\im i ' P " & in lbrpcnr!s,quia nó videtur eflé habitudo ahcuius animalis<br />
qua naturalia íbnt al defedum boni, & eflé ; ideo derenor m motu, quia animaba pedes habenoa pedibus<br />
fed ahqui defedus cor, m ^^^ ^^^^^ ems, gradiunmr,& non applicant corpora rerra-, fed tantú peberenr<br />
in re vel traníl^m naturam eífe de- dibus mouentur,& mutantur; ferpens au :cm, quia fuper<br />
dum naturam Sed iftTv eo, quod conuenit fecun- terr.im extendirur, neceflé eft, vt corpus eius iadatur, &<br />
Alpii T ft f"^"*^ "^alcdiclio quadá iuxta non pclíunt eflé tam bona complexionis animalia, qua
404 Gmefis * 5 Cap. XIII.<br />
repiant trahendo corporajupci- terram, íicuc ea,quíe folis F nale,nuaqmm potuit eífe rationale. Tertiói íjuia forn^i<br />
pedibus illam contingunt,& quaíi hoc eífet valde ftialum eílin materia fecundum difpoíitiones eius, vnde animi<br />
inter omnes difpofítiones animalium, pofuit-illud pjrius, rationafis non poteft eífe in quocuxnque corpore, fed fo<br />
fcilicet fuper peólus gradieris. - Jutiiín cor pore organizato, &cóplexionato, íicut eíl coí<br />
pus humanum, nam quando homo moritur non defi<br />
jin ferpms primjuper peñm fuum graderetur f nit eíTe ibi-anima, niíi qula deíinit corpus íic eíTe Coitiple<br />
Q^ft. D C X C l l l l , xiónatum, & tamen Corpus ferpen tis-, neque eft: ficcom<br />
i ^<br />
circa hoc dicet aliquis, quód non poteratiftud<br />
plexionatiim, ñeque íic organizatum íicut noftrumj .cro)<br />
non poterat ineo eífe anima 1 ationalis, & ita non fuit aíl<br />
S Ed<br />
diciin malediólionem , quia aut quando ferpenri di- quando ferpens animal/rationale intelligens . Quartó<br />
xit Deusifta,erat ferpens extentus fuper peclusfuum, aut quia vt dicit Arift.lib.4. de Animahbus,;animalia haben<br />
incedebat eredus, íi reptabat fuper terram non pote- vocem,fednullum animal habet fermonem niíi homo,&<br />
raiiftuddici, quia iam mulier hoc v,ideret eífe naturale tamenferpensnon erar hornó, ergo non poterat loqui,<br />
ferpenti, ideo non putaret iftud eílémaledidioné aut pe- ira loqutrtio non eífet fuá. Ex his ergo neceífe eft dici,i^il,<br />
nam:íi autem d¡catur,qj tunceredus incederet,compete- le,qui rentauit Euam nó fuic ferpens, fed da:monjqiii era<br />
ret illud ei ex natura, & non mutaretur, quia nihil natu- Q fpirituahs fiibftanria intelligens abundantius, quam ho.<br />
i rale mutauit Deus per pecGatum,potiííiméin eis,qua: non<br />
{<br />
mo,vnde talia cogitare poterar,per qua falleretur homo,<br />
)eccauerunt,neque peccare potuerunt'.Et ifta eft vna cau- quia tamen non habebat damon organa,cúm íit incorpoi<br />
á,quare aliqui dicunt, g?nó poteft intelligi littera ifta de reus,accepit ferpentem, in quo loqueretur . Scripturaau.<br />
ferpente animali,fed de damone,quia accipiendo de íer- tem non dicit fadum eífe per damonem, fed per ferpen,<br />
pente prffupponeretur,quód ante hoc ferpens eredusin- tem:Pnmó,quia non erar conueniens innui,quód díEnion<br />
Gpinioío cedebat,quod non eft verum . Dicendum, quód multi ve- hoc faciebarpropter mukaiquorum^aliqua tada funt.Se.<br />
fephi. terum intellexerunt ferpentem á principio fuiífe pedibus cundó, quia confuetudo Seriptura eft id aífcrerefaótum¡<br />
incedentem,& naturaliter loquentem, ac ratione vtétem, quod ad fenfum apparet j hcet ahud m veritate fit j & ta-<br />
&bisfuiffe priuatum,quiafeduxit Euam,&: hocrenetin- men hic ferpens videbatur ifta loqui, & facere, ideo affedubitatélofephus<br />
tanqiTamverum,lib-i.Antiquit.diccs : . ruitScriptura,quód ferpens ifta faceret,& hoc patet:quia<br />
Abftulit autem & ferpcnti vocé iratus eius m.ahtia quam fimili modo fuit de afina Balaam,qua loquuta eft . Num,<br />
geíferatin Adam, quem pedibus etiam priuauir,,vtvolu- z'.cap. de qua certum eft,quód non poterat loqui, ñeque<br />
tatusin puluere .Eftautem dicendum quód ifta mnltum ioquutaeft, fed Angelus introiuitin eam, & loquutuseft<br />
concordarét littera, fi eífent pofiibiha, nam lofephus pu- per eam:Scriprura tamen Sacra nó dicit Angelumíingreftáuit,quód<br />
ille,qui tentauit Euam non fuit diabolus, aut pj fum in eam,&: loquutUm,féd q? afína loqnuta efti, ita ergo<br />
ahqua fubftaniia fpirituafis introiens in ferpentem, fed de ferpente accipiendaeft.Ecoportuit hócattribui fpecia.<br />
ipfe ferpens ex íéipfo erar potens facere hoc.f.erat intelli- liter ferpenri, quia ponitur poftea qnafí'p^na inflicia pío<br />
gens,&loquens,¿k inuidit felidtati Ade&Eua,volenfq. hocmalo,léd non inferreturei pttna, fí non prafuppone,<br />
eos deicere ab illo ftatu,cogitauit quomodo falleret Euá, retur, 9 ille hoc fecerat, & fdret malum, quodfaciebat,<br />
inducensad comedendum deligno vetito, quafi per hoc ergo debuit prafuppon^ quafi hoc faceret ferpens, &noii<br />
Deus indignatus pumret eos, perderentq. illam felidta, diabolus in ferpente, aut ahquis alius fpiritus. Sed adhuc<br />
tem . Hac omnia vult lofephus hb. i. Antiquiratum, dicendum,quód hcet pofiTet concedí ferpentem fuifie ali-<br />
Ita ferpenti dat intelJcdum,¿¿ vocem, fimiliter dat d pe- quando rationalem;& quód hoc facere potuifiet, non cfées,<br />
quibus moueretur redus ficut homo, & deinde didt fet concedendum quód í^cifiér,quia tunc cum non mouca<br />
Deo pedibus pnuatum efi"c ferpetem, & voce in penam retur ab alio Sc fdret quid faceret,atque ex innidia mouejniquitatis<br />
íua . Hac conuenire videntur httera, inquan- retur, eflét peccatum fuum graue, &c non folum. inferrct<br />
tum íupra 3.0. dicitur, ferpens autém erat eallidior cúdis Deus illam poenam d,fed tóortem atroeiífimam.. Dicen-<br />
^imantibiis térra, qui dixit mullen, cur pracepit vobis dum eft ergo,quód ferpens nunquam" habuit intelledum,<br />
iJeus,&c.&ita íignat ibi dúo: primúm,quód ferpens fe- vtpoífet concipere aut intdligere, qua peripfum diéla<br />
cit Illam tentatlonem, quafi nullus alius fedflét, quia di- j funt,nequc vocem, vt illa proferret, fed diabolusiftafecit<br />
cit, quod Ule loquutus eft ad Euam, & non didt, 9 alius in ferpente, & ifta fuit caufa, quare mScripBura non íit<br />
nientio,quód ferpenri ablata fit vox, quia cumnunquaiTi<br />
^ !i„n í. prineipiuni ad loquédum, & cogitan- eam habuent, non poterat tolli, fed lofephus putansilla<br />
mantfhíííí;'-. S eallidior cundís ani- ad htteram inrelhgéda,cúm fciar fcriptum effe, quód fer-<br />
Siod n^n^ 'r 1 Illa ealhditate poflét hoc dicere, pens loquutus fit ad mulierem credidit,g, veré vocem hatur<br />
anafi h^.r ' ' ^^^^ non habet, ideo qiiód ablata eflét, & iHc<br />
Judafléruit, quia putauitnecefléefle dici: nam prafup- U L A L Fl.<br />
LZ-véíSp^^ autem perebaturanferpenVpriushaberetpc.<br />
S d i d v ^ ^ des,&redus inceflerit? Dic?ndum,quód lofephos<br />
diei vocem ablatam, & hoc ille expreífit.., hoc fuiflé putat,& pedibus fmflé ferpentem poftea priua-<br />
ALK.<br />
SEd dicendum eíí-o, ifta<br />
ptura n?n eft fie m?e itenda í<br />
T<br />
í<br />
^<br />
-<br />
•<br />
tolluntur per peccatum,neque in homine, neque indí-<br />
^ontydeomultominusin ferpente, qui non fecerat ma-<br />
í í ' Seeuníló,quia\nimalia habentia<br />
pouiíur eflé ferpen animal í^f ' funt eiufdem fpecici,<br />
ídhgerehocíqSfte'^^e^^^^^^^^ ideo fi pnus ferpéshabuifl^etpedes,& pofteaeífedusfuif-<br />
mulier,eum illam feduee ICue -1 fed ir Sí'fí^!^"'^ ^P^"""^'<br />
fibile,quiatuncferpéseflethomo^ n;^^^^^ «^.&defineret eífe, ergo non fuit aliqñ ferpens habéspe-<br />
1$ homo eftrational s ! " ^ des.Tertió^quia dato,q, habuiífet pedes,&'vdietDeusin<br />
& Ideo rationale eft difcS^t a ho^^^^^^^^^ P?"^"" ferpenri-in quo fuerat fada tétatio,auferrepepens<br />
eft nunc animal brutum s / r . ^ r auferret omnibusferpentibus, & tñ ómnibus cñ<br />
do animal rationaie,nó poflétSXÍ^'í'íf' P^^^"' ^ moueri,ergo<br />
elfcatiaha non poftunt mu ar eí>-rc?Hn ^^^ prius aliquis ferpés habuent pedes. Quarr<br />
cum nunc fie uratio- i6patet,quiaante tcntatiüné Eüa,in ipíácreationereruni<br />
fuerunt<br />
/<br />
/
pdlia,quia reptant: ferpenres aurem fnnthuiufmodijergo ^ ^<br />
antctenrarionem mulieris erar ferpensreprile,&: ita non T^ICE^AT vn deinde in<br />
. habebat pedes. Cúm a, tem cbncuur quare Deus dixir J J Terfam comedesTun^sd^t'^I^L<br />
^ fuper pedus tuum gradieris , quaíi pnus non graderetur de damone hoc exponunr,vtAueuft.n,-il[e terram coZ<br />
fuperpedus:d,cendumquidamptuant,quodiileferpens, dir^i.hominesterreLcupienresífbiinfcrp^^^^^^^^^^<br />
qui rentauic Euam ercéhis mcedebaf, cum íit vt dicunt<br />
^idam ferpens, qu|redusgraduur& vocatur Phareas,<br />
Chnífus vnum corpus mvfticum fadr on-íníhm vir I<br />
ira porerat Jb, habere iocum. S^^^ ^ft caput vifi,i.adGonnt^i. cap. Irí & d a b S i ^ v ^<br />
. q„e ilfud fansfacit: nam íiue íít, fíue non fít ralis íérpens, corpusfacit cum ómnibus peccaroribns,quamd u in peS<br />
ftfin mulmrnrtferr. & tamen ntahsfprnensfír. í^ft ilh na<br />
únaleincedere recíum . Petituran Ule pr.uatH¡ fuitped]-<br />
_ , • . . pet,bus,vt<br />
fuper pedus gradereiur vel no, íi fuit priuatus pe- perbia, & princeps enam eorum vocatur, fícut Chní^uí<br />
dibus, manent inconuenienria fupra pofíta.f.quod muta- eum dictpnncipem mundi,i.mundanorum, velVerreno!<br />
remr natura propter peccatum, quod eft falfum, euam fí B rum hominum. loan.i i.e.Princeps huius mundi,iam ia.<br />
ptiuatus fuir pedibus,quomQdo manetnupc ferpens Pha- dicatus eft,& loan. 14. Venir Princeps huius mundi,& ia<br />
reas,de quo ipfí dictmr,quod eredis pedibusmcedir,ergD me nó habet quidquam. Et fícutaliquis amans Deuu^,&<br />
non fuerunt pedes ablati: f^autem illos habebat,^ non fdpfum cótemncnLeíhdtur de corpL,vel Ciuitatc D«í<br />
fuerunr pedes ablan,non eftet verum didiun Dei,q; fuper ira qui feipfos inordinaté amanr, Deum córemnentes,de!<br />
pedus gradereair. Dicendum ergo,quod üle ferpens ,in moni incorporantur, quia duas ciuitates fecerunt fíbi dría<br />
quo tentara fuit Eua, & alinde fpecie fuá, non liabebant amores:vtdicit Aug.hb. 14.deCiuir.Dei.Ifti autem qui fe<br />
pedes, 6c tamen hoc dixir Deus,quia forre ferpes ilie ere- amantes,Deum contemnunt,rerra vocantur,quia folfi que<br />
do corpore coram Eua ambulaucrat; vtebatur cnim día- terrena funr fapiunt, folis carnahbus deledationíbus<br />
bo us íh-pente 1 lo fícut organo. Sicut ci;go mouebar día- tranfítoriis honoribus inhianres,qua omnia de tcrra ílint.<br />
- bolus iftum ad ^quurioncm, ita fortafíis moueret corporaliter<br />
ad insreíllim,&maxun«erat hoc verifí^^<br />
, ,- , , -> " /1 i-<br />
Dicendum, q, licet tales homines poftint -Vocan térra,<br />
iiUc ÍÍKÍ C„„L „ '<br />
——'"•'"•"" '"vvii.iíwxwv, civiiwiuirt lamenoatia 110«<br />
do diabolus loquutus eft mullen in ferpente,namnon fíe- loquitur de hoC,fed deferpente: Primó,quia ad ferpétem<br />
ret conucnietcr ioquurio corpore prono,& capite exiften- prafentem fiebat fermo,quomodoergo de diabolo intelte<br />
fuper terram, Ideo diabolus cleuaret corpus dus reóta ligeretur? Secundó,quia fí de diabolo intelliacretur.nuiliatura,vt<br />
loqui,poífet^adfeminam,quafi ex aquali. Hoc C la fatisfac^io praftarerur mulieri pro malo,°Guod pafiá<br />
fuppoliro,diceretur iftud verbum Dei conuenienter,quia fuerat inquantum feduda eft, fed ifta fíebant ad^ fatisfa-^<br />
muher vidcrat íerpentem reólpm incedentcm, & putaret ¿tionem dus, vt fupra diólum eft, ergo oporrebat defereum<br />
íic in futurum mcefl^iu um: ¡Dunc autem Deus dicit,g, pente intelligi,& non de damone. Tcrtió,quia hoc connon<br />
incedct, íed íuper pedus, & hocmulier putaret efté uenitad litteram ferpenti, 9 comcdat terram ,erao non:<br />
poenam. Et ad hoc prafupponi deberet, q,. mulicrnon oportetquarere,cxtorfíoncs,quomododealioaccipiamn -<br />
viderat ferpentem, nifí quando venir ad tentandum eam: Quartó,quia fí áccipiatur de ferpente, irdamone,non erir<br />
nam tune moliente diabolo, & fuftinente corpus eius, ve- maledidio vlla:nam 9 damon íncorporet fíbi malos honiret<br />
redus: fí autem prius yidiffet, cúm eflet naturale ci mines, & peccatores, non eft fíbi poena,fed dominiú, eu,«<br />
reptare,& pronum meedere talem eum vi4erct,& ita ad- nihil aliud ipfe magis cupiat, quam omnes fíbi fubficercj<br />
miraretu^quando eum videret redum adfe venire: fí ta> 8c hoe eft quod diebus, & nodibus facere conatur,' iuxta<br />
men vidiífet aliquando eum pronum,& extentum,adhuc illud i .Petri ;.cap. Aduerfárius 'Vefter diabolus, dtcuir, '<br />
paruum inpnueniens efler, quia muher non habens pie- quarens quem deuoret j & omnia hicpofíta dicuntur im ^<br />
num expmmentum denarura ferpétis, putaret vrrumque malediólioncm, & panam, ergo non intelligitur de da- ' "<br />
motum efl^eei pofllbilem, & ideo quód aliquando reclus, mone, Quintó,quia dicitur terram comedes cunótis die-<br />
¿k ahquando pronusinccderet falfum. Etiam dicetur,q, D bus-yita tua fed de diabolo non eft adhuc verum rilo<br />
tune quando lerpeti Deus ifta diceret prafentibus Adam fenfti, nam non incorporar fíbi homines terrenos, nifí vf-<br />
^ iacens,&: non creólus, caufa eft: quia que ad diem ludicij, poftea autem non incorporabit fíbi<br />
non fufténtabatur lunc á damone contra modum natura aliquos,nequedominabitur ci>,quos iam mcorporauerat,<br />
lüa,ideo no cílet_nih naturahtcr,f pronocorpore, fed mu- imó dcfinet eflé princeps eormn , quia euacuabitur tune<br />
hei-,putaret hpc taótiim, quafi iam Deus mdperet puniré omnis principatus. Dicendum ergo, a, applicatio poteft<br />
ferpentem faciendo fuper pedus inccdere:& ad hoc acce- fieri m fenfu myftico, & tahs eft l?nful Aiiguftini, aecitíebaiaiiucl,quiaiamíerpensnon<br />
loqucbatur,cúin tamen piendo de damone,'vtnos quoque apphcmmus fupra<br />
jta pnus erederet loqucretur,¿5¿ enam ablatum ita putaret incefl-um muher rcdum.Et vocem ablatam, motiuum óc<br />
ad hoe erar, quia contra ferpentem núc loquebatur Deus,<br />
SaeríScnptura_ 3. cap. fed non eft . ille fenfus htteralis, . quem ^ intendit in • '<br />
& veníimile erat,quód rdpondcret ahquid fi poflet, non<br />
amer) reí^pondebat,idcocredibileeít,quódnon poterat.<br />
kd pnus loo^jcbatur, ideo putaretur iam fibi eífe ^rocem<br />
Au verba illa, Terram comedes,&c. ime^gmtur de ferpente<br />
tilo,quttentauu Euam? Quaji. D CXCFJ J A<br />
.<br />
ablatam. Aluerpotcratdici,qu6d muher viderat ferpen- t : S t ergo dicendum,9 hoc acdpitur de ferpente illo^<br />
tem pnus pronum. & nunquam redum, & etiam nunc E Ü qui tentauit Euam,aut m quo fada eft teníatio dus;<br />
quaiido Deus loquebatur contra illum,erat pronus in ter- Alínó,quia ad eum dirigebatu?fermo, & ita de ipfo inra,<br />
ó¿ tamen mulier putauir hoc efle malediólionem fer- teUigcndum erar,quod dicebatur. Secundó,quia fie eflét<br />
pentis, quou lupcr peCtus graderetur, quia erat inexperta íllud didum ad propofitum dus , quod Deus volebat hic<br />
natura eius, nam licet nue eum prpnum videret, putabat, mulien oftenderc,q, ferpenti pcenam infcrebat,quia eam<br />
q, auquado reUns ambularepoifit quafi vtrumque poflét, deceperar.Tertió,quia eft verumad litteram de ferpenre,<br />
lecuncuun naturam, & cum nunc Deus iífud diceret, pu- & ñon eft verum de diabolo: nam ferpens terram cometabat<br />
eum ad íemper pronum inccdendum , -vd aliter dit,diabolus aurem nihil manducar, quia non eft animal,<br />
putaret muiicr,quüd lerpens íemper pronus inccflérat, & quod nurriatur. Quártó,quia didtur: Terram comedes<br />
non poceiat aiitei ambulare, fcd nefciebat an Deus d ali- cunótis diebus vita tua,& ira limítatur répus manducaninceífus<br />
concederet; cum au- di,f.quamdiu viuerct,& tadté fígnificatur id,cui fiit fcrmo<br />
íf.T.mr f c ^etermmauit, quód fuper pedus gra- iftc,cflé ahquid mortaIe,& tamen damon non eft mortanent<br />
rl¿tSm?nr3 ^^^ impoífibile fet- iis,fed in aternum viuct, ergo de ferpenre, qui aliquando<br />
penti rcctum mcedcrc, & ad hoc ilIum Deus nunc dara- jmorirur intelligitur, 8c non de damone. Et fcicndum,<br />
iílud ponitur, vt poena, fcilicet, y fit, vel purcrur, quia eft ^.mtttf<br />
> q u o d d a m o i a l u m , n a m i n c i b i s n o n poteft cíiedctc--,,,.<br />
Alph.TQft.fuperGcnef. • Ce ^ "cr
4.06 Genfefis» Cap. XIII.<br />
• • ' ^ ' > •• ^<br />
rioi- cibus,quam terra cft:efl: enim pefllmi nutritflgti,cum F ficnt foit de praceáenri, fdlíctr, quód fuper pedus fijute<br />
ergo daninatur íerpens ad comedendú terram,eíl vt ma- graderf.tur,nam fecundum naturam ita progredi ferpeni<br />
trna pCEna5& vindióla quadam mulieri: nam non infere- ti conüeniebar,fed mulier potnit putare,quód nunc dam»<br />
bátur talia mala mulieri, cum manferint eí in in prmcipio rentationis refiftitui,<br />
EtvmXa íaeft & quia pnmum reí eft eaputems,cV fi<br />
S n a Lm^?.in-í^^peute quod dcdit ei Deus diftin- nim prmeipio,facilius frangitur: díeÍtur,T .infidiaberií<br />
^ Z n uím n n í ^ c i t ei Conuenire calcaneo eius,fcilicet dlabofus, vultinfenfiJliterladere,<br />
h ^ c hc^? K qtiandonóñ videtur,ficüt qui morder in calcaneo mordet<br />
ipu u s dl^^^^^^ T f ^^ " ^bi non viditur, feefis fi vellet mordcre.n<br />
vultu, quia tune necefte enr viden.<br />
^ ^ COI malediólio cum ba, íed ifta dicuntur per quandá applicanonem, & poteft<br />
eífeallegoria,vel trofoJolia: & p?t^tPnmó,quialoqu.-<br />
pentl,fed vt mnlien SfieTet', h l ^ t ^ T ^ ^ T Deus ferpéti prc^entib-4dá & E«a:ideo de^lo<br />
iaret poenam illatam eí^f S n n mulier pii- mteliigendú erat,6c non de damone. Secundó,quia di^<br />
fetinfíióla i fed ira Sí higTqm" not fatisfaciendu muhen, quaí l^a fuerac per en-:<br />
«are, quód ifte abus « u n ^ ^ ratione ferpentis,vt videretur ille m ahquopuniri,&wj<br />
c, quoa lite cibus nanc feipeiunn poenam dabatur^ de demonc intelligebatur nó fatisñeret mulieri, ideo non<br />
- accipi-<br />
- ' j
<strong>Genefis</strong>. Cap. X11 í,<br />
accipitnr fíe. Terrtó, qüía omnia ifta videntur entorta, Sc A de darmone, qnia ñeque purauerat fadum fuifte IrV ali<br />
non concordantia JittejíEi acá píen do autem deferpente, quid á damone/cd totum Der fernen ¿ m ^ n '<br />
concordatlntcr.,vtdiCemrpoft,ideodemomtelligen- ¿tcogitareralcm fatSK^^^^<br />
dum eft. Quarto,qu,a accipiendode d^tnone^on perti- cefttdia^q. Eua intelligeretea, quar dicebáTr hicá<br />
net lioc ad uialedietionem, cum non íit ahquid, vt pana cum dicerentur in eius ronfoktionem í^íín íi^. vf.<br />
d,monis,fed ahquid quod illeex eledione agit.Qtínto,<br />
quia dicitur inimicitias ponam mter te,& ferpentem,ó
4o8 Geaeris- Cap. XIII.<br />
nu^riturmACitinimicitid ínter ferpentem, & mulíerem,& F ftatus maius generaliter ómnibus hominibus non poteí]<br />
^ auomodopo fita fuent? Qu^Ji, V C C F , cft~e, nifi per peccatum , quod fir ommum hominmn<br />
• •<br />
D Quircur , qns inirnicuia funt ifta? inter ferpennullum<br />
fuit peccatum omnumr homujum mfi peccatum<br />
Ada, ficut, dicitur ad Rom.j.C.Omnes in Adam peccaue.<br />
S E<br />
tem &: muÍierem,& quomodo Deus illas pofuitíAli- runt,quia in ipfo erát omnes homincs.Ideo per peccatum<br />
oui dicür oj hoc eft ferpentem habere venenum, quo mu- Ada ómnibus hominibus pctuir fequi,& fequutus eft fta.<br />
Iteri mordendo noceat:fic dicit JoftphusJjbro pnmo An^ tus generaliter malus,quafi omnes adualiter eífent,quan.<br />
tiquitat. fcilicet, Abftulit autem & ferpenti vocem, iratus do Adam peccauit,& orones millo peccato peccarct:nul.<br />
eius mahtia,quam aeiFeratin Adam venenum ci fub hn- lus autem alius homo fmt, aut potuir eífe, in quooffincs<br />
eua ponens.quod effct ómnibus inimicum. Dicendiim,q> peccaiét,quia nullus ahus fuit, in quo tota natura hutnainimicitia<br />
vera funt inter mulierem, & ferpentem, id eft, ná efiet,idco per nullius alterius peccatum potmt indud<br />
jnrér totum ^enus humanum, Sc ferpentcs omnes, quia maius íhtus generaliter ómnibus hommibus.Si autem di.<br />
ferpens morder,& ladithomineni: homo autem repelles catur, non inducitur per peccatum ahcums vmus homi.<br />
iniuriam.vel praueniens,vr non ladatur,frangir ferpentis nis,fcd per peccata omnium ipfis ómnibus, picendum,^<br />
caput,vcl occidit ipfum. Iftud prouenit ex mutatióne fta- non eft verUm, quia nó peccant omnes homines in eadem<br />
tus humani; cum enim eftet homo in ftatu innocentia m G re, ideo non eft peccatum omnium ídem aut fimile, etiam<br />
P a r a d i f o terreftri,otnnia inferiora eiobediebanr,ficut ipfi quidam funt, quiñón peccant ficut paruuh, fed:&ilJi pa-<br />
Dco,& ideo nullum animal nocere poftet homini,ñeque nuntur eadem mala, qua alij hommes, ergo non poíTiint<br />
de fado nocercr,& fie feruaretur concors domimum,S^ ifta mala communiter Sc vniformiter venire, nifi propter<br />
* fluicta fubieefio hommum , &¿ animalium ; cum vero ho^ aliquam caufam,que vna eft,a
coíus extrema perdentur. i.fuerunt Amalcchiti princi-Á innuitur, ferpens ante tentationem non habuit vene- ,<br />
nium GentSum.f.omniiun Gentium , prima qua pugna- num, & polka datum eft ei, vt illud haberet; quod non<br />
uerunt contra Ifrael. £tob hoc Deus non folum contra ftat: quia ferpenti habere venenum eftnaturale. Nam ex<br />
eospranunciauirmalí,fedétiam mandauitIfraelitís,ne habuudine fui corporis conuenit.f.exmodo mixtionis:<br />
obliuifcerentur huius mali, quod geíferant Arnalechita fed omnia naturaliter funtá principio generationis, ideo<br />
conrra coSiSc vlcifcerentur de eis^Deuter.^j.c. Memcnro habuit ferpés vetienum anre tentationé, & non fuit ei pocuid<br />
fecerit tibi Amalech,quando egrediebaris ex Aegy- ftea datum. Secundó.quiá fi poftea fuiífer venen irm datú<br />
pro, quomodooccurrerir tibi in via extremos agminis ferpenti, ci'i tora vis nocendi íir ei ex veneno, nó eífet alud<br />
tui,qui iaíli reíidebár,occidit; quando tu eras fame,& la- in posnam ferpentis,fed potius in poenam hominum,cum<br />
bore confeólus,& non timuent Deum. Cum ergo Domi- daret nunc Deus ferpenti maiorem poteftarem nocendi<br />
ñus Deus ruus dederit tibi requiem, & fubiecerit cunólas hominibus, quatn prius liaberet, & tamen ifta verba diper<br />
circuitum nationesin térra quam tibi pollicitus eft, cuntur,vr malediólio ferpentis,non mulieris, ergo non<br />
delebis nomen eius de fub calo, caue neobiiuifcaris . Ira datum fuit venertum poftea ferpenti, ñeque per ifta ver- .<br />
croo cum ferpens fuerit primum in animalibus,quod ho- ba fignatur . Sed dicendum , quód ifta inimicida funt<br />
niminocuir,adeum debuerunt haberi inimicitia. Di-r quoddam narurale odium, &inclinacio ad nocendum<br />
cendum,g7hocnoneftconuenienscaufa:Primó,quia fer- B in alterurrum : ferpens cnim moirerurad nocendum hopens<br />
in nulíonocuit homini,nam q? fieret tentatio mulie- mini mordendo ipfum , & relinqaendo vcncnum in vulri<br />
in ferpente,nó fuir operario ferpéds,fed diaboli: non.n. "ere: iicmo autem odit ferpentenh , & inclinatur ad notentauit<br />
ferpens,ñeque rentare potuír, cú non eífet in telli- ceadum ipfi, eriam fi ferpens nondum homini nocuerit.<br />
gés,nequeloqui potens, ñeque etiam fciuit quid in cofa- . , , ^<br />
dú eft, & nó poíuit prohiberc quin damonin co tcntaret Quarkur quomodo D e m E t q u o m a -<br />
mulierem , ideo non eft dicendum,q> ferpés in aliquo no- ^Jodo -verum fit quod Dem pofuerit tales inmicitiai ?<br />
cuit. Secúsfi diceremusfecundum lofcphum, qjferpens ' ' Quafi. DCCX.<br />
ten ranonem iftam fecerit nullo damone introeunte in '<br />
eum,quia cum eius eífet aduSjipféeífct primus qui noce- q ^ d quaretur, quomodo dixit Deus: Inimicitias po~<br />
ret. Secundó,quiaficonrraferpentem eífent inimicitia,' kJ nam ínterrc,& muliere,&qiiomodoeft verú,quod<br />
quia primus nocuit, debebant etiam eífe inimipitia, lieet DeUS pofueritinimicinas ? Diccndum,q; quomodocumnon<br />
principalescontra alia animalia, qua poftea noce- que accipiantur inimicitia Deus illas pofuir,namfi vocérent,<br />
fed non diólum eft de inimidiiis aliorum, ergo non tur inimicitia ipfum vcncnum, fecundum lofephum vefuit<br />
ifta vera caufa-;. rum eft,9?Deuspofuitillás,qtiia Deus dedit venenú fer.;<br />
C penn,cum pertineat ad natutam eius, & omnia naturalia<br />
Qumtur idem fecundum Auñoris memmí dedit Deus ferpenti, & aliis rebus, cum tota natura ince-<br />
Quafi. DCCVlll. perit á Deo per inftitutionem. Si autem accipiantur inii<br />
micitia pro odio vnius ad alterum,Verum elljqj Detis po-<br />
D I G E ÍI D V M igitur, fuir fpecialirer diólum de ift^i^^ conditionem fecundum naturam ram in homiihimicinis<br />
ferpétis ad mulierem /qtua ex pracedé- ne,quáni in fcrpenre, quia in homine non eft per eleólio..<br />
tibus apparebar aliqua caufa inimicinarum inter mulie- nem,qp odium habeat ad ferpentem,ñeque in ferpente eft<br />
rem,& ferpentem,& caufa inimicinarú ad aliquod aliud i^e appcntus,nifi fecundum naturarn.De ferpentcnotum<br />
de aniraa}ibus,nam ferpens videbatur feciíle contra mu- eft,quia non poteft in co eífe aliquis motus fecundum eleherjfflopusinimicij<br />
tenta clionem, & i^o omnis motus fuus eíl fecundú nar<br />
tate non eííet íic;&ldeo mulier qú^^ & licct fít ibi appetitus,quicon|^uituf cognitione fa^<br />
.cere potuiífetcum ferpente; aliorum animalium nullum , tafia vel aftimatiua, quia tñnóapprchendit ahquid bore,ñeque<br />
fecundum apparentiam fecerat aliquid contra fibi eífe ferpens, nifi quod eft ei conueniens fecundum<br />
mulierem: ideo dc aliis non poterat dici núc, qj eífent ini- naturam , erit narurale appetere Jkfugcrcwlia vel ralia,<br />
jnicinaaliqua. Secundó, quia iílade inimicitiis dióla &taraen mouetur appctendónocerchomini. ergoeftei<br />
funtad fatisfaciendum muiieri, qua fe lafam purabat,& D dte appetitus inimicandi naturalis. De homine eriam ditamen<br />
non erat lafa ab aliquo animali, vt ipfa putabar, cendum, eft naturalis inimicitia ad fcrpérem accipiennili<br />
á ferpente.: ergo de illo folo dici debuit. Tertió,quia do, vno modo inquantum fugere malú eft natura le, quia<br />
hic magis conuenit, quám in aliis, quia debuit poni ali- ficut appetere bonú eft naturale, ita & fugere cognimm<br />
quid , quod videretur perrincread pcenam tamen in malum eftnaturale, quia ferpens apprehendicur, vc |<br />
aihs animalibus non apparcnt aliqua ita pcrrinen tia ad mahis homini,eftnaturale fugere ipfum. Aho modo po- \<br />
defcélum,ficut in fcrpente,fcilicet,fiipcr peólus inccderc, tcíl dici,quod eft naturale, quia eft dip hoc naturale íudi-' *<br />
& terram comedere: ideo de ferpente dici debuit, quód cium:licet eium Iprno bonum apperat,'& malum fugiat:<br />
cum lUo fuerunt inimicitia,& non cum alio animali. quadam tamen boya apperit non naturalircr,& quadam ^<br />
_ • mara.fimiiiterfugitexeleólione,&nonnaturalitcr:dici- ^<br />
Quariturqua fuerint iftainimicitia inter ferpentem, ^ mu^ tur igiturnaturaliter appetere aliquid, & non excleclioberem?<br />
Qmft.DCCiX. ne,,máxime quando cognitio mouens appetitum eft ex<br />
^^ natura. Ita eft dc omni cognitione, fecundum poren-<br />
RETVR, qua fuerunt ifta inimicitia inter tiam aftimariuam, quia cognitio vel apprehenfio eius<br />
V^ferpentem, & mulierem ? Refpondet lofephus, g, non eft per doólrinam, vel confuetudinem, fed per natu-<br />
eft vcncnum,quooccidirvelinficithominem.í^ E rara.,Sicut ouis naruraliter lupum-^ifum indicar eífe<br />
abftulir,& ferpgti vocem iratus eius maluia, quam crffiil fibi malum,& iúdicat bonum eíle fibi herbam,& aquam:<br />
ratin Adam vcncnum ei fub lingua ponens, quod eílet ita&homo perapprcheníionemaftimanuaiudicatferhominibus<br />
inimicum, & fie inimicitias voluit confiftere penrem efle aliquid mali, & inconuenienns, ideo fequi-<br />
,Jn hoc,g? ferpens vcncnum haberct.Iftud diólum lofephi tucnaturalirerodium, & horror quídam in videndo. Et<br />
confonathttcra Seriptura infupcrfieic; Primó, quia per fieUteft jnimiciria iíta inappetitu, ira& fequitur aólus<br />
hoc apparet,quod potius erát inimicitia inter hotninem inimicádi,fcilicer,noCeic,vel perfequi ad deílruólion em,<br />
¿ckrpentcmquam adalia animaha, quia íblus ferpens vndelibennus homooccidiríerpentes,quam alia animahaber<br />
vcncnum fub hngua,cerera animaha qua ad oenus ha, quod fir, vr ci non noeeant, quafi refiftendo, vel prolerpenus<br />
non pertinent, non habent vcncnum: vnde etfi pulfando noeumentum, & aliquando non refiftendo, fed<br />
bomini noceant,erit per vulnus,fcd non per vcncnum Se- perfequendo fugientes.f.vt nunquam noeere pofiint, fed<br />
cundo, quia redduur per hoc caufa eius,quod dicitur-'po iftud eft quafi ex ratione, cuius eft per prudentiam cuca<br />
nam inimicitias,quafi non eífent pofita: & hoc efi^ct qiiafi mala futura prouidere, nc eucniant, & tamen inimiciria<br />
nunc daretur vcncnum ferpenti, vt illud haberet auod eft naturalis. Ideo dicendú, quód hcet homo nunquam<br />
pnus non habebat. Sed dieendum, quód ifta ininíicina dmeret fibi,vel alteri malum inferendum per ferpentem,<br />
non lunt ipfum venenum fub hngua pofitum, quia in hoc adhuc occiderer ferpentes, quando pofi-er, quia i n -<br />
I
410 <strong>Genefis</strong>. Cap. XIIL<br />
nun eft proprius a^lus fibi inuicem nocere, fed inimici- F fet ad ferpentem,nihil cauens aur fufpicansmaü corpora,<br />
tia eft naturalis, cum naturaliter apprehendit homo fer- litcr fbi ab eo inferendi. Sed tamen diceíidimi, qn^,,<br />
pentem , vt malum fibi, ergo naturale eft fibi moueri ad ifte|^atus non femper manfit, ideo potuit poftea nsulie<br />
perfequendum ferpentes , & perfequi quando potuerit. • timére ferpenrem : erat enim in naturalibus ferpentis, vn<br />
Pe ferpente con tra hotninem fímilitereft dicendum , q? de poflet nocere mulieri,& ira erat, vt malum eij&qur,,<br />
mouetur ad nocendum ei, non folum ex timore , aut refi- vt malum fibi apprehendi poflef,fimiliter mulier habeba<br />
ftendo malo,quod eiab homine infertur, fed ex naturaü naturalem apprehenfionem xftimatiuíE virtutis,fecüdnr<br />
inimicitiajcuiusaduscftnoceréinimicoj&apparetiftud, quam ferpentem iudicabat malum fibi, 6c ideofugen<br />
quia ferpens nocet ex infidn's, cum dicat Deus; 6c tu infi- eum, fed ficutjexreriora,quibus erat vis nocendi,erant pri<br />
diaberis calcando eius,& ira antequam homo noceat fer- tune impedita,ant fie ordinata, vt nocere non poífent, te<br />
penti Ixdit ferpens hominem: fed hoc non eíTer.fi non ef- nebatur quoque vis xrtuuariua,ne ea, vr mala apprehen<br />
fet in ferpente odium ad hominem,quod eonfequitur ap- deret, qua; ad tune mala non erant, id eft, malura inferr<br />
prehenfionera naturaltn) xftimatiua:,qua iudieat malum potétia. Cum vero perditoillo ftatu,&eeflántedonogra<br />
eflTe fibi hominem , & verum eft , quia repugbat íerpenri tuito, qua inferiora fubdita erant homini, ine^perútM;<br />
homo: & fputum,ie!uni hominis eft venenum ferpenti,& malia poífe nocere homini a¿?u, incepit iudicium aítima<br />
nocet ei valde, vt Ifidorus dieit. G "tixnontenere, fedapprchendereea,qualiaerant,fcil:<br />
cet,mala: & ideo etiam fequebatur inde appetitus,qui c<br />
Cur dkimr ininiicitiamponam é^c.cum dmmraiam confii- odium,& deteftatio illorum.ideo nulla alia mutationef;<br />
maejfet? Qtuft.DCCXI. óta,autpofiramaledictione!n verbis Dei,fie fuiífet,<br />
^<br />
p dieetur,quomodoDeus dixit inimicinas ponamj<br />
mulier ante tentationem nó timuiflet ferpentem, fed cor<br />
fidenter aceefliflétad eum: poft peccatum autem incipií<br />
/<br />
S E<br />
&tñ iuxta fupradida non erant inimicina^ponende: bat apprehendete eum vt malum, &fugere, &detcftar<br />
fed erát pofitaecú ex natura fint iftceinimicirix. Aliqui dicüt,q><br />
erant ponendx inimicitia;,quia pp tentationem fa-<br />
^nocere illi,<br />
clam in ferpente fuit faélus odiolus ferpés homini,non An ferpens natura femper homini fuerit inimicus?<br />
foretaliasodiofus.DÍGendum,q>non incfpit iftud odium<br />
poft tentationem , fed prius erat pofitum ; Pnmó, quia vt<br />
Qmji. DCCXIJI.<br />
fupra diximus iftUd ept fecundum naturam, fed natura- T ^ E, ferpente autem dicendum, quód ante peccatut<br />
liafuntá principio generationis. Secundó,quia dato 9 in X-^ non nocebat mulieri, ñeque formidabat accedei<br />
¡homine poflet dici, q? eflent inimicúix contra ferpentem ad eam, fed hoc poteft intelligi dupliciter: vno mocio,(<br />
poft peccatum,eum homo agnofcat malum illatum fibi, H ex fe timeret,& fugeret mulierem tanquam malum,&di<br />
' & poteft incipere odiflíe ex eleófione, tamen in ferpente fconueniens ei: & ui acceífitad tnulietem non á fe motu!<br />
pon poteft efle, cum non agnofcat fi quod malum intule- fed abaiioimpulfus. Iftapofitio eft íátiscóueniens,f.^e<br />
rit homini,vel in eo contra hominem faélum fit,& tamen parte animaliú non ponamus aliud ante peccatú quá poli<br />
eft inimieitia ferpentis ad hominem , ergo non potuit m- quia ítatus hominis mutatus eft,non aútanimaliú,cuma(<br />
cipere poft tentationem,fed erat ex fuá formatione. Cum ea non pertineat efle ante peecati'i, & poft peccatum, cut<br />
tamen dicituri q. incepit iftud odiutu , vel inimieitia poft nó poftint peccarc, ideo nóvariabatur in cis ftatus aliqui<br />
tcntatiohem, poteft dici, quod quantum ad ahquid ine?- per peccatum . Seeús dc homine, qui fuit formatusinin<br />
pcrit, vel auéla fít ifta inimieitia poft peccatum ex parce nocentia,in qua aliquamdiu manfít, 6c tuncnon poteran<br />
hominis . Primó, quantum ad inulicrcm, fcilicet, Euam, ci mala aceidere: poftea fuit in peccato, per quod inc?pi<br />
quarodiofum valde habuit ferpentem poft tentationem habere ftatum,in quo mala ci inferripoflent: ideo ex par<br />
• potiusquám prius, eoquód putabat fibiabeo hoe ma- te hominis poterit diftingui dchabitudinead animalia<br />
Jum faólumyquafi ille eífet intclligens quid feciflTet, fed quia animalia non mutaucrunt ftatum,videtur q-licu<br />
certum eft, qiiód mulier deteftarctur valde ferpentem ex nunc fe habent ad homincm,taiirer fe habuerunt femper<br />
hac caufa-». Secundó, quantum ad alios homines,in qui- Secundó, quia ficut in animalibus non poteft aliquid ellí<br />
bus naturahter cft odium ad ferpentem : 6c máxime co- j per clcótioncm, fed per naturalem appentum confeqnengnofcenres<br />
illum fuiflfe inftrumentum diaboli ad peidi- tem apprehenfionem naturalem xífimatiuíE virtutis,ita<br />
tionem noftram, oderunt eum magis. Sed nequc ctiamin ncquc poteft aliquid eífe per donnm gratuitum, qiii^'®"<br />
hominibus putandum eft aceidifle odium ex hac caufa, funt bruta capacia talium donorú, fed natura rationafc<br />
cum plurimx gentes fuerint,& fint,qux non credant mu- fed omnia funt in cis per naturam,verumipfa natiiranor<br />
lierem tentatam fuiflfc per ferpentem , & tamen ill$ odc- yariatur,crgo ficut nunc fe habct natiira animaliumcirca<br />
runt ferpentem ficut Senos, qui hxc cognofeimus. hominem, vt apprehendant cum per a;ftimatiuam,vt bo-<br />
. , num,velvtmalum,&fugerchabeant,vcladhaírcreei,i»<br />
Síprmferpens erat tmmtcui mulieri, cur non fe mutuo fugie^ 6c tune fe haberent,
GencfíS. Cap. XIIL 41?<br />
fliiía Ibi erat fímplÍGÍcerá¿tío pervioleiitíameuiuá priñ-A quía indidum noftrum eft per rationem, & per id, quod<br />
« D i u m non erat abiíitra, fed ab extra-.. acdpimus,& non eft mdiciü naturale, propter quod pof-<br />
P fumusfadlédedpijíícutquifaisédrcaaliquid infttuuur,<br />
CurCervmsacceífemadfmlimfft,cum illam nmfaliter m- Sccús eft de anitnalibus, quia eorum iudicium eft per ap-<br />
tueretí Q^fl- I> CCXI11I. prehenfionem aftimatiuae virtutis, & illaappreheníioeft<br />
naturalis,&non per afliaetudinem,vel dodnnam-.nam in-<br />
' A Lio modo poterit did quántum ad prindpale, íitumefteisquideismalumíit,&quidbonum,&illud<br />
O) ferpens in Paradiíb accederet ad mulierem,non apprehenduht, vt nialum & bonum,& tamen natura non<br />
Jolum á diabolo impulfüs,íed etiam á fe motus, & túe di- crrat,cum íit á Déo inftituta,ideb poterimus nos errare,&<br />
cetiir, q> in ferpente erant omnia prindpia inimicitia ad decipi in indicando,& quód nunquam poílint dccipi anihominera,ramen<br />
quamdiu maneret ftatus innocéna; ho- malia, quibus principium iudicandi eft natura. Dícenííjinis,<br />
nunquam exerceret aliquem adum inimicitia, f. dum , quod poterat ira fieri per Deum, quód ferpens apferpens<br />
habebat venenum,fecundum quod poterat noce- prehenderet hominem vt bonum,& ideo appiopmquarét<br />
re homini.Habcbar eriam aftutiam,fecundum quam pof- eiex appctiru, & in hoc fallererur ferpens: nam homo efl:<br />
íet iníidiari, quia ante peccatum dixit Scriptura de fcrpe- ferpcnti,tanquam aliquid malú, 6c non eft inconueniens,<br />
te,quód erat ferpens callidior cundis animantibus térra. B ^ decipiatur per Deum, quia pofiÜunus decipere anima-<br />
Bt eft ifta cailidiias ubi per naiuraiiíj Ctítii Chiuius urCai dcci^imusja iortiori porcrK ^^C uSííccí pcie. Ei cüm<br />
íjobis de ferpente: Eftote prudentes ficut ferpétes.Matrh. dicitur,quod principium iudicandi eft eis natura,qu? non<br />
ÍO.C.& etiam habebat naturalem apprehenfionem afti- errar. Dlcendum,quódlicetnaruranonerret, eft error in<br />
tnatiua virtutis, fecundum quam hominem,vt malum>& iudicio animalium, iftud autem eft, quia non eft error iñ *<br />
difconuenientem fibi apprehenderctj ex quibus fequeb.i- aólu aftimatiua,fed in adu cxreriorum fenfuum. Et motur,g7<br />
fugere poífet & nocere, tamen omnia iftacdfarent duscft per quem infitum eft animalibus in fuá aftimatiin<br />
ferpente tunc.i. ñeque noceret, ñeque infidiaretur ho- ua ludidum de quibufdam fpeciebus,tanquam dcmalis:<br />
mini, ñeque fugeret ab eo, ñeque ipfum, vr aliquid ma- ideo illis obieólis ftanm malum cífeiudicant,& nó poteít<br />
lum & difconáeniens fibi apprehenderet. Ifta autem fie- ahud iudicium fien hoc,quia natura nó poteft mutari, ifa<br />
ri poterant per ligarionem virtutis aftimatiua: nam ficut de cjuibufdam aliis eft infitum , quód eisobieólisiudiceilt<br />
ín homine primum principium óperanuum eft inrdle- ftarim eífe bonum,&; non poífunt aliter apprehcndere, Sc<br />
dus, í^iem fequirur appentus per eiedionem, &:ipfam quantumadhocnonefterror. Ét verum eft, quód natucledioném<br />
fequuntur membra, Sc genera liter omne id, ra non errat, fed poteft fieri deceptio in fenfibus exterioriin<br />
quo eft\is motiua in corpore, ita in animalibus pri- bu^,ita vt prafentent vnam fpeciem proaltcra, Sc teneníe<br />
mum principium operarionum eft aftimatiua, cuius ap- (;;; tune aftimadua ftiam conditionem naturalem apprehenprehenfioneuji<br />
confequitur appentus, Sc appetitui feruiút dendi,fequitur neceífárió, quod animal erret in iudicádo,<br />
omnia membra in animali, m quibus eft vis monua, Sc ficut oui eft infitum in fuá aftimadua lupum eífe malum,<br />
quiain ómnibus eft vis motiua per quandam coliigatio- prafentata fpecie lupi ftanm apprehendit, vt malum, Sc<br />
nem membrorum,vt funt partes corporis,neceífe eft quód fequirur appbtitus fuga, vel odij. Si quis tamen veftierit<br />
ad appecitum fequatur motus totius corporis. Ex hoc au^ lupum in pelle ouína,6«: videat eum óuis, apprehendit,Vt<br />
tem fequitur, quód fi aftimatiua non apprehendat, non ouem,& fequirur iudicium de illo, vt de bono, Sí appetipoteritfcquiappentus,&finófueririllc,<br />
ñeque erir mo- tus amoris & profequutionis, & itanon fuit error inaftítusaliquis<br />
in corporcfuga, vel prófequutionis ad adha- matiua,fed decepno circa fenfum extenorem, ex quofufs;endura,veInoGendum,fed<br />
Deus poterat ligare aftima^ ficienter decipitur animal, ¿citanos decipimus animalia<br />
tiáá (erpentis, Sc aliorum animalium, qua ligara, non fe- obiiciendo eis foris ea, qua videntur ds bona, Sc non funt<br />
queretur appetitus,neque motus. Et iftud eft fatis conue- ipfa,qua videntur. De Déo, ira dicendum, quantum ad<br />
nienter diótuní: nam ex quacumque caufa acddat, quód ferpentem,^ hominé,quód porerar décipere ipfum, nam<br />
ferpens non apprehendat hommem, vt aliquid fíbi ma- hcet infitinn fít ferpenn homuiem eílc ahquid malí fíbi,<br />
lum,&: difconueniens, eft impoflibile, quód fequatur ap- ideo prafentata fpecie, vd figura hominis, apprehendat<br />
petirus fuga,vd odij, quia appetitus confequitur natura- D vt malum,&fequatur ibi appentus fuga, vd odij, ramen<br />
liter aftimationeai, Sc fícuc in vniuerfali appentus fequi- poterat Deus facere, quód íerpenn non appareiet homo<br />
tur aftimáñonem, ita in particulari ralis appentus fequi- fub fpecie humana,fed íub fpecie ahcuais alterius rei^qu^<br />
tur naturahrer talem aftimationem, fdlicet, aftimatio- eífet conueniens ferpenn, &:apprehehfambónamiudicai<br />
nem de malo fequirur appentus fuga;, vel odij,& eft ira- rer, ideo fequeretur appetitus ámóns, &: profequutionis. i<br />
polhbile,q) fequantur ad appreheníionem,vel aftimatio.' Sed dicendum,quód modus pracedens erat mdior, fcilii l<br />
nem boni,ibd Deus poterat ligare aílimatiuam íérpentis, = cet,quód non -fit decepuo, ideo ñeque Deus facerer, quód ¡<br />
ideo poterat facere, quód non fequeretur in co appetitus ferpens appreheñdetet hominein vt bonüm,fed folum, 9<br />
fuga,neque odij refpeótu houdnis . Modus aurem huius non apprehenderjít eum vt malum, & ad hoc non requi^s. _ ^<br />
crai,non 9 Deus faceret,qj ferpens apprehenderet homi- rebatur quód aliquid fieret pofitiué, ciíca aftimaciuam<br />
ncm,Vt ahquid bonum, & couuenies fibi, ad quod feque- ferpentis,(ed folum 9 tenererur,nc iudicaret id, quod iuretur<br />
naturahrer appetitus approximationis 6c amons, dicare poífet naturaliter. Et tUnc fequeretur, quód fer^<br />
fcd 9 faceret,(j, ferpens non apprehenderet hommem vt pens non fugeret hominem,nequenoceret eüquia appetiftialum<br />
íibi.Si enim ferpens Deo faciente apprehenderet tus odij.vd fuga,npn poteft fequi, nifi ex appreheni¡oi>e<br />
hominem vt bonum íibi, non folum non fugeret, ñeque mah, Sc non apprehenderet ferpens hominem vt malum,<br />
noceret,fed Sc approximaret ei, quod potera°fieri fallen- p cum eflet impedirá aftimatiua íua, neid iudicaret, quod<br />
doferpcnns aftimationem. f.facier¡do fibi apparere bo- indicare deberet, ergo non poflet fequi appentus fine apnura,quod<br />
fibi non erat bonú, Sc hoc non eft mirandum, prehenfione,qiiod eft impoífibile, Sc non cogitabilc. Sequía<br />
fi intelledus nofter poteft decipi, poterit a fortiori quereuu-etiam,^ ferpens non approximarerhomini,qHíá<br />
decipi aítimatio animalium. Sed iíte modus haber duas ad hoc,quód eflet appentus amoris,vei approximauorus,<br />
( diíficultates.l-'rimaeft,quia videretur Deus facere in ani- necefle erat,quód pracederet apprehéíio boni, & ferpens<br />
maiibus contra naturam ipforum, quod non ponendum non apprehendebai hominem vt bonum, fcd folum erat,<br />
eft, quando alius modus inuenitur ad faluandum acci- g, non apprehendebatvt malum,ergo non fequeretur ap.^<br />
dcnna,qua apparent. Secunda eft,quia diccremus,quód pentus amoris,vcl approximationis.Sed inquantum dixi-<br />
Deusdcdperetanunialia oílcndendo eis bonum efle id, mus,quód teneretur íerpens, ne iudicaret quid contra hoquod<br />
non eflet eisbonum, fed veré malú, 6«: tamen Deus minem,lcilicet, apprchendendo vt malum, poteft mcelli-non<br />
dccipit e a q u a condidit. ei d e a f t i m a t i u a , v e l d e íenfu exrenori: nam porerar tcne-<br />
An animalia decipi pffint ? Quaft D CCXV ^ ^^ prafentata ípeciehominis<br />
A<br />
ü a ^ ü " » ' c c wí e í i e b o n u m , n e q u e m . d u m : i d e o n o n f e q u e r e t u r a p p e n t u s<br />
L1 civ Is addíret aliádiíficuhaté,f.o,nócócede- ahquis,nequead nocendum,nequead ddigcndum-¿imiret<br />
üoife dccipranunalia, iicct nos dccipiamur¿ liter, poterat tenca fenfus exterior, vt non ^PP'^^g^^"
41^ Geneíls. Ca|í;XlII.<br />
hominem íicuti erat,qiieraadmodum dicitur LIÍC.Í4.C.CÍC F luir Deus per hoc fatisfacere mulieri: fí autem de Ala»<br />
duobus difcipuJis » qui ibant cum Chrifto in via, q? oculi diceretur tanquam de principali, non=(atisficret muT<br />
eorum tenebantur,ne eumagnofcerenr. Non erat ibi im- ideo debuit dicere demuliere: erat enmVdamnü illat,'<br />
pedmientum arca mtcriores fenfus, fed circa exteriores. muheri,& non viroiquia ferpens nihil loquutusfuerat vi<br />
• ^ . . . . . . . . ^ • ro,fed foh mulieri, & decepit eam: ideo nullanvpoenan<br />
Curdtmm pentimmtcmoi poneim, cum tam efient pofiu? merebatur ferpens pro eo quod feciífet contra Adam fe,<br />
Qu^, DCCXVl. ifta maledi6tioponebatur,vtin poenam, ideo debuit pJr<br />
\ ii^^inficitia inter mulierem,& non virum.Secundó,adL<br />
Q<br />
V^R E T V R, eur dicatur mimicinasponam,cum iorem p?nam ferpentis, quia videbatur ei pena,o, abhí<br />
iam eífent poíita ? Dici poteft vno modo,q7 nó po- mine occideretur vel laderecur, fed tanto maior quátoai<br />
terat dicere Scnpturá inimicitias pofui, fed po- impocentiori. Sed Eua erat fragilior viro,ideo vt fonaí<br />
. , ., «am,quia íignificabat Deus.q, dabat ferpenti malum ah- tur pena ifta maior,dic1:um eft de mullere: nam additii<br />
^ quod quafi in p^nam eius, quod fecerat contra mulierem 'fuit; Ipfa conteret caput tuum. Cum autem dicébatur<br />
ad fatisfaciendum ei,& tamen fi diceretur inimicitias po- ad Adam erant inimicitia,concedimus,quód ad illum ¿<br />
' fui,iñrelligeretuí de eo,quod erat fecundum naturam, Sc ad omnem hominem erant inimicitia ferpentis, cum lit<br />
non de aliquo quod denouo daretur in penara , ideo de- G inimicitia naturales confequentes fpeciem, & non detei<br />
buitdici, ponam-.. niinatumindiuiduum,fed-Deusnoncurauit dicereGuo<br />
S«:cundó,quiafecnndumveritatemDeusponcbat ali- verum erat,fed quod ad propofitum fuum eratjiíiuJai<br />
quid,quod non fuerat á principio: nam licet principia ad tero erat de eis, qua ad mulierem pertinebant, vt fatisfií<br />
inimicandum fuerant ex náturaitariienipíbmin ret ei: ideo de ini n-iiciriís a
JGeneíis. Cap. XIII. 411<br />
ipfafibi fatisfa
cum eadem res nóminarerur dicendo femen virij& femi- F autem, qui pronus eft in térra, non poreft; contingere h(<br />
n^j quare nominatura fuit femen mulieris, ci5 potius de- minem,niíi in eis parnbus, quibus terram rágit fy,<br />
buifletdici de femine viri,quia ipfe eft principaJis. Dicen- planta pedú: ideo in his folis ladere poteft,& hoc fianit<br />
dum, quod caufa fuit,quia ifta dida funt proprer muliei catur inquantum dicitur quód iníidiatúr cakanco.'le<br />
rcm,^ non propter virum,cum iniuria videatur illara foh tium fuit ad aílignandum p^nam ferpentis, vt de hac p<br />
muiieri,nó autem viro: ideo perrinebat vin dióta huius ad na triftaretur ferpens, fcilicet, quod mulier fiangeret<br />
mulierem : & ad eos, qui ad mulierem atdnebant, & íic capur, quod erat peííima omnium poenarum , quiacr<br />
pominari debuit femen mulieris, & non viri: Jicet eífet moKs. Quarró, ad confolationcm muheris: nam il!<br />
idem vtrumque. Sed dicendum,quare faltem non nomi- qua putabat fe lafam á ferpente, gauderet de malofc<br />
nabatur Adam cum muliere,q7 inimicitia pofita eífent ad<br />
penris, tanto magis quanto malum illius graui<br />
Adá, quia licct nomine fem intd l i«a^tir eílet : & guia erat ma.x^<br />
n¥íemen Ada,"quia idemVfíiñrde^^^^^ Se de<br />
.caput frangeretur: & rurfiis erat magna'vindióla tii'<br />
femine Ada, tamen ipfe Adam non intelligitur nomine licri quód ipfa caput ferpentis frangeret, pranunciatu<br />
feminis mulieris: fuerunt tamen ci inimicitia ad ferpen- fuit ei hoc.<br />
tem» ideo videtur quód debuiífet exprimí. Dicendum,g?<br />
fuit Primó : quia folú dixit Deus quod perrinebat ad pro- G Curpotiw dixit Dem,conteret caput^quam aliudmembrm,<br />
pofitum, fed ponchar iftas inimicitias invindiólam mali, - Quaft. DC C X X1111 -<br />
q u o d fecerat íerpens: fed nó fecerat malú,nifi £ua,quan-<br />
€ ly ty, apparebar foris. Nam viro non loquutusfuerat,idco q E d quaretur, quare fpecialirer dixit Deus,ipfa co<br />
cum nullam caufam querela Adam conrra eum haberer, tcret caput tuum: nam dato quód homo ex conditi<br />
ron debuit dici,quód efíent inimicida eius contra fcrpen- né corporis ercóli pofítt ferpentem ladere,non poterat<br />
tem. Secundó fuit: quia ficut Adam non erat ipfa períb- folo capite,fed in toto cor pore, cum totum eífet propu<br />
ra,cui fuerat illata iniuria: ita ñeque dcpehd^bat ex ea, in tcrrajdeo non videtur quarede folo capite dixit. D<br />
ideo non debuerunt ad eum tranfire inimicitia propter poteft quód fuir primo ad .fignandum grauiííimam p<br />
tnulierem:& ob hoC debuit dici de femine mulieris.Nam nam ferpentis:eft enim caput opnma pars animalis,qui<br />
licct femen mulieris non eífet cui irrogara eífet iuiuria per ergoin illo datur, eft peííimum vulnus, &'quantocíi<br />
íerpenreni, dcpciiuebátiíarüen á mulier^, cui fiicrat u ro- dcícrius, íaíuo magis triftarctuf íerpen5,& gauderet ra<br />
gata iniuria: ideo defcendebat in eos ius profcquedi iniu- lier. Secundó,fuit ad fignandum condinonem ferpenti<br />
iciam illam:fed non erat fie de Adam,quia ñeque erat ipfa ferpens enim lafus in quacumque parte non moritiir.íi<br />
perfona,cui fuerat illata,neque ab ea dependebat:fcd po- lafus in capite moritur: vnde ex naturali aftutia ferpe<br />
tius é contrario: ideo non fuit diótum de Adam , & íxiit H opponir totum corpus pro capite, ne in eo ladatur ,qui<br />
diótum dé muHere,& femine eius. Ternó fuir,quia Deus ibi fít deterius vulnus: vt ergo innuatur , 9 ex vulnetei<br />
intendebat fígnare duraturam ípfam p^nam femper, & mulier inferret ferpenti moreretur ferpens,dicitur qico<br />
ad hoc fuit conueniens diei, quód clTcnt inimicitia inter tcret mulier caput illius.Tertió^fit principaliter ad ofte<br />
mulierem, & ferpentem, & femen eius, & femen mulie- dendum modum , quo mulier noceret ferpenri, qiiodn<br />
„jásdblicet,siuód quamdiu mulier viueret, ipfa profeque- cumentum fequeretur ex nocumento,.quod inferreve^<br />
retur iftas inimicitias, cum ad eam principálite'r pertíne- ferpens muliefi: ferpens enim pocet iiífidiando, &iii<br />
rent.ipfa autem dcfun¿ta,profequeientur eas qui erant dc diatur calcáneo: tuncautqm cum infidiarctur, & appr<br />
íemineeius: viuentcenim mullere,non erar neceífe,quód pinquaret premeret mulier caput ferpcnns pede fiio:<br />
aliquis alius eas profequeretur,quia ipfa fiifficiércr inimi- comprimendo frangeret: in capite autem potius Idet<br />
carctur ferpenti: fed vita Ada non fignabatur longior, ipfum:quia ifta erat pars,quamagisappropinquaretnii<br />
quám vita mulieris,cum ambo eodem die c^piflíentviue- lieri ad nocendum inea:ergo laderet ipfum calcam<br />
re,& ita Adam non potuifífer profequi iftas inimicitias nifí caput cius, quia illa pars faerhus tangi poterat ranquai<br />
viuentemuHcrc:fed_caviuente non perrinebat ad illum vieinior. Seiendum auícm quód Deul fígnifieat fe loqi<br />
profequi illas:ideonó debuit diei dc Adá. Sceús fi Adam hic ferpenri tanquam inrelligenri: nam lícet ferpensno<br />
fignificaretur manfurus poft mortem Eua, quia tune ef- I eífet inteüigens,putabar cum intclligenrem : quiaviden<br />
fctahquis color ad ponendum inimicitias inter eum, & ipfum loqui ad fe, & ratione vd, & dccepiífceamiDei<br />
• autem, quia loquirur ferpenri adfansfaciendumtnülie<br />
f - j • „. tahter ad ipfum loquitur,quahrer mulier putabatconiii<br />
/ Qumtur qmmodotntelhgAtur^ Ipfa conteret caputtmm, & nire,feihcer,prafuppofitocoprovero,quod mulier,vtvi<br />
\ í» tnfiátabens calcaneo ílltt^s ? Quaft. DCC XXI11. rum credcbat: ipfa autem piUabat,quód ferpens haben<br />
D . , • inrelléaum,& voeem,quiaaudiucrateümIoquentein,i<br />
1 CI T V R vltrain verbis Dei: Ipfa conteretcáput nó credidit quód aliquis loqucretur in eo, fed ipfe loq"'<br />
tuum,& tu uifidiabens calcaneo eiusi de quo qua- retur: quia aliás cóquererctur mulier de iIlo,qui loqueb:<br />
iitur ad quid diótum eft ? Refpondendum, quód in hoc tur in ferpente : & non dc lerpcntejfed non fccinquia i<br />
fignificarur ventas rcj: nam inimicitia funt inter mulie- xit, ferpens deeepir me: & ob hoc cupiebat fibi in^<br />
rem,& íerpetem: eft aut inimicorum noeere fibi inuicem, p^nam pro malo quod fecerat, quafi ex eleótione feciíf'<br />
quantum vnufquifque alten noeere potcft,quia immicus, Deus autem volens farisfacere nUilieri, oftendir feq»"'<br />
cum inuenent locum non fanabitur fanguine. Eeelcfiaft. indignatum ferpenri: & loquirur quafi irarus ad ip(»f<br />
i4.cap.ponitur crgoma umquodvterquealterifaeit,fci- & pranunciatei penas loquendo?quafi ferpens im^^'<br />
hcet, cum midier frangir caput ferpentis; ferpens autem K gat : ad quod níií obftat, quód ferpens nuuc tacere<br />
iníidiaturmuhen,adhocg,mordcat,&infidiaturadcal- quia putaret mulier , quódYcrpcns taccbat ex nmor<br />
caneu.Ahqui cxponunt alucr ^ accipientcs ferpentem pro vel confufionc, quafi nt!llam excufanoncm habens i v<br />
dannonc, fícut facit Aug.Sed la de iftis expofitionibus fu- tacebat quafi nunc Deus ei vocem abftuhfíct, fed non><br />
n > Fo r htrcrales,quia deferpente vc- telleótum 5 & ira audiens verba Dci,inrelligerer illa, iK<br />
ur mí nnrn" Dcusintcl ig, voluit.Er potjun- refpondere non pofiét, & in hoc triftaretu! valde,q«<<br />
t Z T Id ItnT nT'' ' • p?"^ ^^^^ & tamdiu duraturaei pranuncare<br />
T Z fe oftf nm SnZrr/'"''-'^"^";? de hoc gauderet, vel confolLrur<br />
ft A ^r' ^ fciret quanta mala inimico infeiend^.<br />
X T f/m ipforumnocen- fent, fed enam quód faret mimicumfuum hocfcirc,<br />
vTcánTXom^^^^^ quódfibiita difíimularenon pofte,&dc hocrnftari, Er hoclieet"<br />
S s fohs Srnrk verum,quia ferpens nihil intclligcbar,nihilq. F<br />
fi ner rinam^ o^^^ connngens-, ferpens autem eft uerat, & nullam p^Lm fuftineret: mulier ita mtell'g<br />
S e m íuTcr ^ ^ ^^^' JDeus fiídebuit loqui ad lilius confolatio<br />
llnl^ rnfnLf. quantum ad quamlibet nam
<strong>Genefis</strong>. Cap. Xíll. 415<br />
nis eius malitia,quam geíTerat ín Adam, venenum ei fiib A infidiaripoííet: & non aliis: nam eíl totiis pronus in rcrlin^ua<br />
ponens, q''ii} eíTet hominibus inimicum: prascé- ra , homo autem eíl totus creótus non contmgens terram<br />
pitq.-yc mulier eius capiti plagas infierret, nifi pedibus, ideo ferpens non poteft tangere hommem<br />
- nifiin'his partíbus,qiiibus terram contingit,fcihcet,in pe-<br />
Car ¿/wm/ infidiaberis calcáneo illim ? Q:_D C C XXV, dibus pars-eft:Ca!eaneus,ideo calcaneo infidiatur. Temó<br />
fit ex conduione natura fua,quantum ad animam: eft.n><br />
WJE R E T V R j quare rpecialirer dixit,tu infidiabe- ferpens animal timidum: quia eílvalde frigida comple»<br />
, V ^ ris calcaneo eius ? Dicendnm,quód diólum eft infi- Xíonis,& terrea; ideo non habet audaciam,& fie non audiaberis<br />
: quia verum eft iftud , quia ferpentes debit impugnare hominem palam:fi tamen aliis partibus<br />
infidianrur,& per infidias nocent. Secundó,ad notandum corporis infidiáretur ad nocendum,oportebat manifefté<br />
natura ferpentis:conuenit enim eis infidiari propter duo/. aggredi,videretur enim quando fein altum tolleret. ideo<br />
quia timidi funr,&quia aftutiíferpentesenim naturaliter non poterit infidiari, nifi partibus iuxta terram fitis, fciliíunt<br />
timidi,quia funt complexionis frigida,& malincoli- cet,pedibus. Q^rtó,quia vnum fequitur ex alio, fcilicet,<br />
ca: timidus auteiu non audet palam inuadcre,fed occul- fi ferpensinfidiaturhomini, non poterit infidiari nifi pe- ratio,<br />
té nocere,& hoceft agere ex infidiis: ideo ad ferpétes,qui dibus eius: nam fi alias partes ladcre vellet, iam manifetimid^ifunr,pertinetin_fidjari.Etiamfa-^^^<br />
B íleageretjCumfeeleuaret,óctameniníidiatiu-jergo^^^ _ _<br />
tiTiiht:naaYdil£ÍfScñptüra í^^ tet qÜpd pedibus ínfídietuf, quia ad fadendimYibinon<br />
hdior cunóljsanimantibus térra, & Chriftus cum indu- oportet quód fe eleuer,vcl mamfeftet,fed occultus manes<br />
ceret homines ad prudentiam^ & alias virtutes excmplo poteft nocere; Qmntó fit ad oílendendum difterentiam