Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
M. MALOVEC: <strong>Gramatiko</strong> <strong>de</strong> <strong>Esperanto</strong><br />
2.1. Fonologio kaj fonetiko.<br />
2<br />
FONETIKO<br />
ONETIKO<br />
La fonologio studas sonojn, kiuj konsistigas la sonan sistemon <strong>de</strong> la lingvo. La fonetiko<br />
instruas, kiamaniere oni prononcu tiujn sonojn.<br />
2.2. Fonemo.<br />
La fonemo estas baza fonologia unuo, kapabla diferencigi signifojn. En <strong>Esperanto</strong> estas tia<br />
fonemo ankaŭ la voĉa DZ kontraste al la senvoĉa C (edzo - eco). Ekzistas la <strong>de</strong>ntala nazalo<br />
N (sono, puno), kiu antaŭ K aŭ G povas esti prononcata kiel velara nazalo N (manko, anglo),<br />
sed la signifo <strong>de</strong> la vortoj ne ŝanĝiĝos, se oni prononcos ĝin <strong>de</strong>ntale. La <strong>de</strong>ntala kaj la<br />
velara nazaloj N formas unu fonemon, ili estas alofonoj <strong>de</strong> la fonemo N.<br />
2.3. Sonsistemo <strong>de</strong> <strong>Esperanto</strong>.<br />
<strong>Esperanto</strong> havas 29 fonemojn: 5 vokalojn (a e i o u), 1 duonvokalon (ŭ) kaj 23 konsonantojn<br />
(b c ĉ d f g ĝ h ĥ j ĵ k l m n p r s ŝ t v z dz).<br />
2.4. Vokaloj.<br />
La vokaloj ne metas obstaklon al la trairanta aerblovo. La labializitaj vokaloj (o, u) estas<br />
prononcataj per la lipoj, la nelabializitaj (i, e, a) ne. Laŭ la horizontala ŝoviĝo <strong>de</strong> la lango<br />
oni distingas vokalojn antaŭajn (i, e), centrajn (a) kaj malantaŭajn (u, o). Laŭ la vertikala<br />
leviĝo <strong>de</strong> la lango oni distingas vokalojn altajn (i, u), mezaltajn (e, o) kaj malaltan (a). Grava<br />
propreco <strong>de</strong> la vokaloj estas, ke ili estas silaboformaj.<br />
vokaloj antaŭaj centraj malantaŭaj<br />
7