Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
M. MALOVEC: <strong>Gramatiko</strong> <strong>de</strong> <strong>Esperanto</strong><br />
fine, krome, male, malgraŭe, poste, same, nome, sekve.<br />
5.9.3. Ekzistas ankaŭ duopaj konjunkcioj: jen . . . jen (Al li naskiĝis jen filo, jen filino.); aŭ . . .<br />
aŭ (Mi iros aŭ kinejon aŭ teatron); ĉu ... ĉu (Ĉu pro timo, ĉu pro fiero); ĉu ... aŭ (Ĉu pro timo aŭ<br />
pro fiero); nek . . . nek (Nek pro timo, nek pro fiero); kaj . . . kaj (Kaj pro timo kaj pro fiero); ne<br />
nur ... sed ankaŭ (Ne nur pro mono, sed ankaŭ pro amo); ju pli . . . <strong>de</strong>s pli (Ju pli granda, <strong>de</strong>s<br />
pli stulta).<br />
5.9.4. Uzado:<br />
a) ĈU kiel konjunkcio neniam povas esti izola, sed nur ripete aŭ kun AŬ.<br />
b) NEK povas esti uzata ripete aŭ kun alia negacio: Mi nek manĝas nek trinkas. Mi ne manĝas<br />
nek trinkas. Mi neniam manĝas nek trinkas. Mi neniom manĝas nek trinkas. (Sed: La vento<br />
kvietiĝas kaj eĉ ne unu branĉeto moviĝas.)<br />
c) JU - DES estas uzindaj kune kaj sekvendaj <strong>de</strong> PLI aŭ MALPLI: Ju pli granda laboro, <strong>de</strong>s pli<br />
granda ĝojo. Ju pli li atentas, <strong>de</strong>s malpli li komprenas. - Se JU mankas, oni prefere uzas TIOM:<br />
Tion ne kapablus anĝelo, tiom malpli homo. (La Plena <strong>Gramatiko</strong> malrekomendas uzi JU . . .<br />
TIOM aŭ izolan DES.)<br />
5.10. Subjunkcio.<br />
5.10.1. En <strong>Esperanto</strong> estas jenaj subjunkcioj: ĉar, dum, ĝis, ke, kvankam, kvazaŭ, se. - Li<br />
iris al kuracisto, ĉar li ne sentis sin bone. Li dormis, dum ŝi laboris. Ŝi maldormis, ĝis li venis. Ŝi<br />
diris, ke li venu. Li venis, kvankam pluvis. Li iris, kvazaŭ li lamus. Mi venos, se mi povos. Mi<br />
venus, se mi povus. Mi venintus, se mi povintus.<br />
5.10.2. En la funkcio <strong>de</strong> subjunkcio estas uzataj: kiu, kio, kia, kies, ĉu, kiel, kie, kien,<br />
kiom, kiam, antaŭ ol, post ol (= post kiam).<br />
5.10.3. Kelkaj subjunkcioj estas kombineblaj kun prepozicioj: malgraŭ ke; por ke; krom tio,<br />
ke; kun kiu; <strong>de</strong> kiu; pro kio; <strong>de</strong> kiam ktp.<br />
5.10.4. DUM kaj ĜIS estas uzeblaj kaj kiel prepozicioj kaj kiel subjunkcioj: dum la dormo <strong>de</strong><br />
Petro - dum Petro dormis; ĝis la alveno <strong>de</strong> Maria - ĝis Maria venis.<br />
5.10.5. ĈAR servas jen kiel konjunkcio (se ĝia propozicio estas klarigo por la alia<br />
propozicio), jen kiel subjunkcio (se la subpropozicio estas la motivigo aŭ la kaŭzo por la<br />
ĉefpropozicio): Li estas mia kuzo, ĉar lia patrino estas mia onklino (klarigo - konjunkcio). Ĉar vi<br />
bone laboris, mi rekompencos vin (kaŭzo - subjunkcio).<br />
5.10.6. Ankaŭ ĈU servas foje kiel <strong>de</strong>manda adverbo (ĉu mi restu aŭ foriru?), foje kiel<br />
konjunkcio (ĉu pro timo, ĉu pro fiero, li restis), foje kiel subjunkcio (mi ne scias, ĉu li restis), foje<br />
kiel subjunkcio kaj konjunkcio samtempe (mi ne scias, ĉu pro timo, ĉu pro fiero li restis).<br />
5.11. Interjekcio.<br />
5.11.1. Nur el malmultaj interjekcioj estas <strong>de</strong>riveblaj novaj vortoj: fi, fia, fiulo, fihomo, fiaĵo;<br />
64