Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
M. MALOVEC: <strong>Gramatiko</strong> <strong>de</strong> <strong>Esperanto</strong><br />
stulta! Kiel stulta li estas! Kiom stulta li estas!). Ili povas servi por distingi emfazon dis<strong>de</strong> la<br />
komparado (Li estas tiom stulta kiel bovo).<br />
h) El kelkaj tabel-adverboj eblas krei substantivojn kaj adjektivojn (kialo, iometo, tiea, ĉitiea,<br />
tiama, iama, kioma, iom-post-ioma, tiela = pli forta ol "tia”).<br />
i) De tempo al tempo oni uzas ankaŭ "aliam” (alitempe), "aliom" (alia kvanto), "aliel” (alie,<br />
alimaniere), "kelkiom” (pli akcenta nedifineco ol ĉe iom). Ĉi tiuj formoj ne estas<br />
rekomendindaj. Krome oni <strong>de</strong>vus atenti la dusencecon <strong>de</strong> "alie” (1. alimaniere, 2. aliloke).<br />
j) Kelkaj tabel-adverboj formas duopojn (iom post iom, tien kaj reen, tie kaj tie, tie kaj tie ĉi,<br />
tiam kaj tiam).<br />
5.7.2. Aŭ-adverboj.<br />
a) Al pluraj adverboj Zamenhof donis la finaĵon -aŭ. Tempaj: ankoraŭ, baldaŭ, hieraŭ, hodiaŭ,<br />
morgaŭ. Manieraj: adiaŭ, almenaŭ, ankaŭ, apenaŭ, kvazaŭ, preskaŭ.<br />
b) KVAZAŬ kaj APENAŬ povas servi ankaŭ kiel subjunkcioj (Apenaŭ li finis la laboron, li<br />
sentis sin tiel laca, kvazaŭ li estus mortanta).<br />
c) Komparaciebla estas sole BALDAŬ (Mi venos baldaŭ, mar<strong>de</strong>. Ne, venu pli baldaŭ. Venu kiel<br />
eble plej baldaŭ).<br />
d) El la aŭ-adverboj oni povas <strong>de</strong>rivi (baldaŭa, hieraŭa, morgaŭo, adiaŭi, preskaŭa ktp.).<br />
e) ANKORAŬ montras: 1) daŭron, nefiniĝon <strong>de</strong> la ago aŭ stato (la lampo ankoraŭ brulis); 2)<br />
<strong>de</strong>nove, plie (li diris ankoraŭ kelkajn vortojn; diru tion ankoraŭ unufoje); 3) malpli akcentan EĈ<br />
(la infano estis ankoraŭ pli pala); 4) ANKORAŬ NE signifas, ke io ĝis nun ne okazis (mi<br />
ankoraŭ ne konas lin; ankoraŭ neniam mi vidis lin). Neniam diru NE ANKORAŬ, sed ĉiam<br />
ANKORAŬ NE.<br />
f) ANKAŬ staras ĉiam antaŭ la vorto, kiun ĝi akcentas: Ankaŭ mi promenis en la parko (Kiu<br />
alia promenis en la parko?). Mi ankaŭ promenis en la parko (Kion alian mi faris krom la<br />
promenado?) Mi promenis ankaŭ en la parko (Kie aliloke mi promenis krom en la parko?) -<br />
En la fino <strong>de</strong> la frazo ĝi staras tiam, kiam ĝi apartenas al la <strong>de</strong>mandvorto: Kiu ŝin konas<br />
ankaŭ? (ne: Ankaŭ kiu ŝin konas?)<br />
5.7.3. Unusilabaj (nesimetriaj) adverboj.<br />
a) Multaj adverboj ne ricevis la finaĵon -aŭ kaj restis unusilabaj. Lokaj: ĉi, for. Tempaj: jam,<br />
ĵus, nun, plu, tuj. Manieraj: ajn, ĉu, eĉ, ja, jen, ĵes, mem, ne, tre. Kvantaj: ju - <strong>de</strong>s, pli, plej, tro.<br />
Eblas aldoni memstariĝintajn prefiksojn: ek, dis, re, retro.<br />
b) EĈ signifas 1) pli forta ANKAŬ: ne nur - sed eĉ; li donis al li ne nur konsilon, eĉ monon; eĉ<br />
sur la suno troviĝas makuloj. - Tamen distingu: Mi alportis donacon ankaŭ por vi (mi ne<br />
forgesis vin). Mi alportis donacon eĉ por vi (kvankam vi ne meritas ĝin); 2) pli forta<br />
ANKORAŬ: Ĉi tiu ĉambro estas eĉ pli granda; mi sentas min eĉ pli malbone ol antaŭ la kuracado;<br />
54