Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
M. MALOVEC: <strong>Gramatiko</strong> <strong>de</strong> <strong>Esperanto</strong><br />
e) se temas pri io unika, sola <strong>de</strong> sia speco: la suno, la luno, la ĉielo, la tero, la mondo, la alteco<br />
<strong>de</strong> domo (ĉiu domo havas nur unu altecon), la longeco <strong>de</strong> la ekvatoro, la tria etaĝo (ĉiu domo<br />
havas nur unu trian etaĝon). Ankaŭ la adjektiva relativa superlativo montras unikaĵon: La<br />
plej rapida aŭtomobilo <strong>de</strong> la mondo. Vi estas la plej bela knabino, kiun mi konas. Li estas la plej bona<br />
stu<strong>de</strong>nto <strong>de</strong> nia lernejo (tia stu<strong>de</strong>nto estas nur unu en la tuta lernejo). La artikolo ne estas<br />
uzata ĉe la superlativo absoluta. Komparu: Ŝi surhavis plej valorajn juvelojn (= treege<br />
valorajn). Ŝi surhavis la plej valorajn juvelojn el ĉiuj ĉeestantaj damoj.<br />
f) antaŭ adjektiva aŭ substantiva epiteto: la fama kapitano Cook, la malgranda Petro, la stulta<br />
Johana, la granda Parizo, Karolo la Kvara, Amoro la Arkpafanto, la Sankta Virgulino la<br />
Nemakulita, la instruisto Novotný, la urbo Praha, la rivero Vultavo, la frato Fabiano, la sinjoro<br />
doktoro. - La artikolo ne estas uzata antaŭ titoloj kun nomoj (sen epiteto): sinjoro doktoro<br />
Novák (la bona sinjoro doktoro Novák), profesorino Ondrová, fraŭlino C~erná, kapitano Smith,<br />
kardinalo Richelieu.<br />
g) antaŭ poseda pronomo, se ĝi anstataŭas substantivon: via libro kaj la mia (= libro). Tiu<br />
libro estas (la) mia.<br />
h) antaŭ la vorto TUTA: en la tuta domo, mi prenis la tutan panon<br />
i) se la priparolata afero koncernas jam menciitan aferon: Vi veturas al Brno. Ĉu vi jam aĉetis<br />
la bileton? (la bileton por Brno)<br />
j) kutime antaŭ plurvortaj nomoj: la Unua <strong>de</strong> Majo, la Monto Blanka, la Ruĝa Maro, la<br />
Renkontiĝo <strong>de</strong> Pac<strong>de</strong>fendantoj<br />
k) antaŭ la verbaj substantivoj montrantaj ĵus faritan agon, reprezentanton <strong>de</strong> sia kategorio<br />
aŭ se ilin sekvas DE: Ĉu vi aŭdis la krion? Mi ne komprenis la aludon. Fininte la skribadon, li<br />
kaŝis la paperon. La kantado estas agrabla okupo. La hirundoj anoncis la alvenon <strong>de</strong> la printempo.<br />
Min tre ĉagrenas la perdiĝo <strong>de</strong> tiu letero. La irado <strong>de</strong> la aferoj.<br />
l) kutime antaŭ substantivo, al kiu rilatas predikativo: Li pentris la sinjorinon sidanta (en<br />
sida pozo). La okulojn li havas bluaj. La knabinoj dancis nudpiedaj. Li trovis la vinon bona (ke ĝi<br />
estas bona). - Sed kun epiteto: Li pentris sidantan sinjorinon (sur la bildo estas ia nekonata<br />
sidanta sinjorino). Li pentris la sidantan sinjorinon (tiun sinjorinon, kiu ĉi tie antaŭ niaj<br />
okuloj sidas, kvankam sur la bildo ŝi eble staras). Vi havas bluajn okulojn. Tie dancis<br />
nudpiedaj knabinoj (nekonataj). Tie dancis la nudpiedaj knabinoj (pri kiuj ni jam parolis, aŭ<br />
kiujn ni ĝuste nun rigardas, kvankam tiam ili povis danci piedvestitaj). Li trovis bonan<br />
vinon (pri kiu li ne sciis). Li trovis la bonan vinon (kiun li tiom serĉis).<br />
5.2.5.2. La artikolo ne estas uzata:<br />
a) antaŭ propraj nomoj kaj iliaj titoloj, se ili ne havas epiteton: Petro, Novák, Vultavo, Parizo,<br />
Bucefalo, kapitano Brown, sinjoro majoro Lee (Sed: la stulta Petro, la urbo Parizo, la ĉevalo<br />
Bucefalo)<br />
b) se la substantivo estas jam <strong>de</strong>terminita per pronomo: mia frato, tiu domo, kiu urbo, iu<br />
29