Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Ĉapitro VIII<br />
<strong>La</strong> konsekvenco, kiun ni volas tiri el la simileco de okazaĵoj<br />
estas malcerta, des pli ke ili estas ĉiam malsimilaj:<br />
Neniu kvalito estas tiel universala en tiu figuraĵo kiel diverseco kaj malsameco.<br />
Montaigne. Provoj. Libro III. Ĉapitro 13. Pri sperto.<br />
LA FUMANTOJ<br />
KIO ESTAS FUMANTO?<br />
<strong>La</strong> demando ŝajnas miriga. Evidente: "Iu, kiu fumas". Tamen, malantaŭ tiu evidentaĵo<br />
kaŝiĝas grava problemo, kiam oni volas science mezuri tabakismon, kompari statistikojn,<br />
sekvi la evoluon de la "tabaka epidemio". <strong>La</strong> plej grava problemo pri matematiko estas la<br />
grandega abstraktado farita kiam oni diras ke 1+1=2. Tio implicas ke 1=1, eĉ plie 1≡1 (1<br />
identas 1). Nu la naturo ne konas tian identecon. Se oni konsideras pomojn, globetojn,<br />
akvogutojn aŭ ovojn, kiuj nature similas, oni ĉiam trovos malsamecojn. Du saketoj po 5<br />
pomoj neniam pezas same. Oni povas sumigi nur abstraktaĵojn. Oni ne sumigas viŝtukojn kaj<br />
buŝtukojn, krom se oni pli supere abstraktas, ilin klasante "tolaĵoj". Ĉiuj ne fumadas saman<br />
kvanton, sammaniere, samritme. Ni devos do imagi kategoriojn de fumantoj.<br />
<strong>La</strong> nefumantoj<br />
Oni facile tiel difinas "nefuminton", kiu neniam fumis. Tamen, inter tiuj, kiuj neniam<br />
provis fumi, ĉu pro zorgiga manko de scivolo, ĉu pro malhelpa ĉirkaŭo, certe multaj havas<br />
cerbon de fumonto. Ili tre dependiĝus de tabako se ili iam ekbruligus cigaredon. Ĉu ni povas<br />
same klasi tiun, kiu neniam eksperimentis kaj tiun, kiu inhalis kelkajn enspirojn aŭ fumis<br />
kelkajn cigaredojn, sed neniel interesiĝis pri ili kaj ne persistis? Oni ne komencas fumi eble<br />
ĉar oni vivas kun nefumantoj, aŭ pro forta gepatra malpermeso. Ne komencas fumi ankaŭ<br />
puritaneto, kiu similigis cigaredon kaj diablon, anksiulo, kiu timis, kaj solulo, kiu malŝatis sin<br />
miksi kun grupoj de fumantoj. Finfine, ĉiu homo havas sian propran rilaton kun tabako. Do<br />
partigi en tro multajn kategoriojn maltaŭgus. Krom se oni dezirus esplori precize la apartaĵojn,<br />
kiuj klarigus kial oni fumas aŭ ne fumas, oni povas nomi "nefumantoj" tiujn, kiuj neniam<br />
fumis, aŭ faris nur kelkajn provojn.<br />
Tamen oni kutime nomas "nefumantoj" ankaŭ ulojn kiuj fumĉesis. Konsekvence oni<br />
proponas al fumanto idealan celon fariĝi, aŭ pli ĝuste refariĝi "nefumanto". Mi taksas tiun<br />
asimiladon nekonceptebla kaj utopia. Oni tiel petas de fumanto nefareblan taskon. Tiuj, kiuj<br />
fumadis, forte dependis de tabako. Ili ne povas forgesi sian daŭran sperton pri tio. Malsamege,<br />
fumprovintaj nefumantoj estas "nedependigeblaj". Cigaredo ne estas disigebla el la personeco<br />
de fumanto, de ŝlia identeco. Tiel se oni proponas al ŝli iĝi "nefumanto", oni ŝlin petas vere<br />
forgesi, kio kaj kiu ŝli estas, forstreki parton de sia vivo. Estas strategia eraro. Tiu perspektivo<br />
povas nur ŝlin malinstigi al fumĉeso.<br />
Oni povas elmontri gravajn malsamecojn inter nefuminto kaj tiuj, kiuj fumadas aŭ<br />
fumĉesis. Iam la psikologo de mia hospitalo alvenis kun staketo da dosieroj sub brako, fiere<br />
dirante al mi: "Mi taksis la anksiecon ĉe 46 fumantoj el viaj pacientoj laŭ la Ferreri Skalo".<br />
Mi respondis, ke mi povos nenion eltiri el tio ĉi. Estus necese ilin kompari kun nefumintoj,<br />
eksfumantoj, kaj fumantoj kiuj ne deziras fumĉesi. Iomete ĉagrenita, li foriris. Kelkajn<br />
monatojn poste, li revenis kun multe pli dika stako da dosieroj. Li trovis kaj esploris 46<br />
76