Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>La</strong> aŭtomato ĉiam venkas ankaŭ ĉar ĝi parolas al ni per prapatra voĉo. Kiam ĝi diras: "se<br />
vi ne manĝos, vi tuj krevos!", necesas obei, aŭ ni mortos. Sed nur nia racia cerbo scias, ke pri<br />
fumado tio malveras: se ni fumĉesas ni ne mortos. Male, ni pli bone kaj longe vivos. Sed tion<br />
la roboto ne scias. Kvazaŭ ĝi estus malcedema diligenta magazenisto, komisiita provizi per<br />
nikotino aŭ aliaj tabakaj substancoj. Ĝi senlace serĉadas ŝirmi nin kontraŭ la mortorisko, kiun<br />
kaŭzus la foresto de tabako.<br />
<strong>La</strong> aŭtomato ĉiam venkas ankaŭ ĉar la racia cerbo estas ofte sola. Se oni decidus racie<br />
ŝanĝi konduton, sen la konsento de la kora cerbo, tiu ĉi alianciĝus kun la roboto. Eĉ se<br />
fumĉesi estus raciege, se oni tion ne deziregus pro malklaraj motivoj, la ŝancoj sukcesi estus<br />
tute nulaj.<br />
LA PLEZURO<br />
"Mi fumadas pro plezuro", diras multaj fumantoj. Tamen ili konfesas ekbruligi<br />
plejmulton el siaj cigaredoj tute aŭtomate, sen ĝui realan plezuron. Kelkaj kuracistoj<br />
rekomendas grade malpliigi la konsumadon de cigaredoj, gardante nur la plezurigajn<br />
cigaredojn, eliminante la aŭtomatajn cigaredojn, kiuj nenion agrablan donas. Pli fajna analizo<br />
de la reagoj de fumantoj elmontros, ke tiu konsilo, same kiel aliaj rekomenditaj nome de la<br />
komuna saĝo, ne estas valida.<br />
<strong>La</strong> kruda plezuro<br />
Kiu de longe ne manĝis, sentas intensan plezuron per plej ordinara nutraĵo. Mi memoras<br />
mian onklon Roger. Li ĵus revenis de Germanio, kie li estis kaptita en koncentrejo. Post kiam<br />
li iomete refortiĝis (li pezis nur 38 kilogramojn!), ni estis promenantaj en montaro de la<br />
ĉirkaŭaĵo de Clermont-Ferrand. Subite, mi aŭdas lin diri: "Roberto, nepre gustumu tion ĉi,<br />
bongustega, eksterordinara! Oni preterpasas ĝin sen scii!". Tiam li impetas al ordinara kardo,<br />
eltiras floron, ĝin senŝeligas kaj el ĝi ekstraktas etmodelon de artiŝoko, rondopeceton<br />
diametran je unu centimetro. Li dupartigas ĝin. Ĉiu maĉetas sian duonaĵon. Videble mi ne<br />
estas konvinkita. Mi legas elreviĝon sur lia vizaĝo. Ne, tiu ĉi ne gustas same bone kiel en<br />
Rawa-Ruska.<br />
Vespere, vi revenas hejmen, malsatega. Vi ne havis tempon tagmanĝi. <strong>La</strong> vespermanĝo<br />
ne estas preta. Vi malfermas la fridujon: Ho ĝojo! Tie restas kelkaj sekigitaj vestiĝoj de<br />
terpomoj. Kiom bongustaj! Vi neniam manĝis tiel delice!<br />
Kristnaske, dum la nokta festeno, post la ostroj, la grashepataĵo, la meleagraĵo kun<br />
kaŝtanoj, la fromaĝoj kaj la ŝtipkuko, se via edzino dirus: "Kelkaj hieraŭaj terpomoj riskus<br />
perdiĝi", ĉu vi sentus saman egan plezuron se vi ilin manĝus? Kiam oni devigas al vi fini<br />
manĝaĵon, kiu komence tre plaĉis al vi, la sento turniĝas al senplezuro, eĉ al naŭziĝo. Tiel, la<br />
bongusto eble ne estas en tio, kion oni manĝas, sed en tio, kion oni manĝas malsata. <strong>La</strong><br />
plezuro ne dependas de la manĝataĵo. Ĝi rekompencas la konduton, kiu permesas ĝin akiri<br />
ĝustatempe. Kiam oni malsatega trovas ion ajn por manĝi, la plezuro tuj alvenas. Ekde kiam<br />
la manĝaĵo pasas tra la buŝo, la sento fulmrapide alvenas al la cerbo tra la gustaj nervoj.<br />
Sperte la cerbo scias ke, iom tarde post tiu sento, la sango alportos al ĝi nutrajn substancojn,<br />
ĉar tio necesigas antaŭe intestan digeston kaj sorbon. Tamen, oni sentas tiun plezuron antaŭ la<br />
eniro en la sangon de nur unu sola sorbita molekulo, antaŭ ĝia alveno al la cerbo. Kiam la<br />
cerbo sentas plezuron, la tuta nutraĵo estas ankoraŭ en la stomako.<br />
Kial la konduto estas rekompencinda? Imagu kriplan avinon, kiu ne povas butikumi. Ŝi<br />
iomete similas la aŭtomaton. Ŝi dependas de la najbarino, al kiu ŝi diras: "Ĉar vi eliros, ĉu vi<br />
30