Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
malgraŭ sia propra volo. <strong>La</strong> vorto "respondo" en tiu difino havas precizan signifon. Kiam oni<br />
metas moneron en la kafdisdonilon, fiziologoj diras, ke oni faras kondutan respondon, t.e. la<br />
necesan geston por ricevi kafon. Ili diras, ke kafo estas fortigilo, ĉar ĝia akiro pligrandigas la<br />
probablecon, ke oni metos refoje moneron por ricevi novan. Se la maŝino glutos vian<br />
moneron sen verŝi vian kafon, unue vi respondos per frapoj sur ĝin, sed vi rapide ĉesos<br />
respondi per mono al ĝi.<br />
Se elimini la ĵargonon, jen la traduko de tiu difino en simpla lingvo: Vi enprenadas<br />
substancon. Vi sola (ne necesas kvar homoj por vin firme teni, dum alia devigas vin perforte<br />
ĝin enpreni). Vi ĝin uzadas, malgraŭ multaj validaj pravigoj ne uzi ĝin. Spite: "Kostas multe,<br />
ĝi min malsanigas, ĝi bruldifektas miajn korsaĵojn, ktp…". Per heroaĵo, vi decidas memvole<br />
ĉesigi tiun malsanan konduton. Vi jam pruvis al vi kapablon de volo en aliaj cirkonstancoj. Vi<br />
honeste pensas sukcesi. Post dek kvin tagoj, unu jaro, tri monatoj aŭ du horoj, vi denove<br />
prenas la saman substancon, vi sola, KONTRAŬ via RACIO kaj KONTRAŬ via VOLO.<br />
<strong>La</strong> difino estas rimarkinda pro la grava vorto "interago". Ĉar MOS ne diras: "Tiu<br />
substanco estas drogo", sed "Plektiĝis inter vi kaj tiu substanco DEPENDECO-LIGILO".<br />
Tiam ĉio klariĝas. Oni ne plu malbenas la substancon. Oni interesiĝas pri la ligilo. Ne<br />
gravas, kie via kaprino estas ligita, ĉu ĉe paliseto, arbo, mura ringo. Gravas la ŝnuro. <strong>La</strong><br />
substanco ne estas satano. Ĝi eĉ ne ĉiam estas nepra, ĉar tiu, kiu ne povas vivi sen riski multe<br />
da mono en kazinoj, tiu ruiniĝas kaj ruinigas sian familion kaj siajn geamikojn, tiu kondutas<br />
kvazaŭ drogulo, sen drogo. <strong>La</strong> ligilo ne estas propreco de la substanco. Plie, la substanca efiko<br />
variegas laŭ la homoj. Kiam mi konsilas al iktera paciento ne plu uzi toksajn substancojn,<br />
precipe alkoholon, kiu plimalbonigus la hepatajn damaĝojn, ŝli plejofte facile obeas. 80% el<br />
tiuj malsanuloj tuj trinkas nur akvon senpene. Post kelkaj monatoj, ilia vizaĝkoloro denove<br />
roziĝis. <strong>La</strong> sangbilanco denove estas normala. Mi diras al ili: "Vi resaniĝis. Ne plu utilas<br />
reveni". Tiam, elirante, ili returnas sin ĉe la pordo, dirante: "Nu, doktoro, ĉu mi rajtas trinki<br />
iomete da vino?". Se mi miras, ke ili ne jam provis, ili respondas: "Sed vi tion malpermesis al<br />
mi ĝis nova ordono". <strong>La</strong> plimulto el drinkantoj drinkas tradicie, pro tio ke ili ne imagas<br />
gustumi fromaĝon sen vino, ŝatas babili pri "la robo, la volatiloj, la kruro, la buŝlongeco" de<br />
vino, frandas momenton de rilakso, sonorigante glacieron en sia glaso da viskio, aŭ drinkas<br />
botelojn da biero en la stadiono por havi ion ĵeteblan al la arbitracianto. Sed ili ne estas<br />
alkoholdependaj, eĉ se ili foje drinkegas. Ili ne kapablas gluti malbonan vinaĉon, kaj facilege<br />
trinkas nur akvon kiam okazas valida okazo. En la alia ekstremo, iomete pli ol 10% el<br />
drinkantoj estas dependegaj. Ili estas mortontaj pro cirozo, ŝveligitaj de edemoj, vomantaj sian<br />
sangon, tamen mi trovas kaŝitajn botelojn da vino sub ilia matraco, aŭ ili estas drinkintaj sian<br />
kolonj-akvan botelon. Inter la du ekstremoj, kelkaj drinkantoj estas dependetaj. Ili fieras ĉar<br />
ili ne drinkis de ok tagoj. Pro tio ke ili kapablis sin regi, ili konkludas, ke ili ne estas<br />
alkoholuloj. Sed rapide ili denove drinkas ekscese, denove ĉesas… Tamen, ili sukcesas vivi<br />
dece. Tiu, kiu tute ne estas dependa ne bezonas sin regi: la rego estas aŭtomata.<br />
En la du ekstremoj, tamen temas pri la sama substanco. Nur la drinkanto ŝanĝiĝas. <strong>La</strong><br />
unua ŝatas kulturan plezuron. <strong>La</strong> dua estas sklavo. Ĉiuj homoj ne estas samaj. Eble ilia interna<br />
kemio malsamas. Tiel pri veturiloj. Kiel scii ĉu tiu, kiu pasas, funkcias per dizel-oleo, benzino<br />
aŭ nun per elektro.<br />
Tabako fundamente malsimilas alkoholon. Grandega plimulto el la fumantoj ne povas<br />
malhavi tabakon, eĉ unu cigaredon, dum unu tago. Raraj enketoj mezuris la procenton de la<br />
"fumetantoj", kiuj fumas unu paketon, kiam ili ludas briĝon, kiuj prelegas al vi veran kurson<br />
pri la kvalitoj de la Davidoff cigaro aŭ pri la milda varmo de la pipforneto en la mankavo, kaj<br />
poste forgesos fumi dum tri semajnoj. Profesoro Schacter en Usono faris interesan<br />
eksperimenton. Li oficiale esploris la nervozigon kaŭzitan de la bruo de aviadiloj. Li ne diris,<br />
14