Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
antaŭdestinitaj. Objektive, tiu specio de rezonado pligrandigas la riskon. Kvazaŭ la<br />
popolfranca rolulo "Gribujo", kiu, ĉar pluvas, impetas en la riveron por ne malsekiĝi. Sed tiel<br />
ni funkcias. Se dum la ĝenerala mobilizado, militistoj ne havus tian senton de propra<br />
nevundebleco, se ili vere kredus ke ili mem ricevos kuglon aŭ obusospliton, kiom da<br />
dizertuloj! Sed ĉiu pensas, ke mortos la alia.<br />
Morto timigas. Sed morto ne estas la plej granda risko. <strong>La</strong> aliaj malpli timigas. <strong>La</strong><br />
perspektivo de spira insuficienco nenion signifas. Tamen, nenio estas pli peniga ol kiam oni<br />
ne povas spiri, oni haltas je ĉiuj tria ŝtupo sur ŝtuparo, sufokiĝanta, bluiĝinta, kun elĉerpanta<br />
ektusego, kaj fine, suprenirigas el la fundo de la bronkoj tiun verdetan gluecan sputon, aŭ<br />
tranoktas sidante sur sia lito, subkojnita per tri kapkusenoj, kun oksigenilo kiu al vi<br />
malpermesas fumi...<br />
Ekonomia risko<br />
Oni neniam parolas pri la plej grava risko de fumado, t.e. malriĉeco, senasekureco. Ne<br />
necesas esti fama ekonomikisto por kompreni, kioman parton tabako ĉerpas el la enspezo de<br />
la plej malriĉuloj. Ĝi povas tute malorganizi ilian vivon kaj ilian familion. En malriĉa familio,<br />
en kiu oni ofte fumas po du aŭ tri cigaredo-paketojn tage, oni ofte elspezas la salajron de du<br />
aŭ tri monatoj nur por la jartabako (kaj oni ankaŭ ofte drinkas). Nu, ĉiuj mondaj statistikoj<br />
elmontras, ke la plej malriĉaj klasoj fumas plej multe. Mi enketis en mia Nantera hospitalo,<br />
kiu akceptas multajn el la parizaj trampoj. 90% fumadas. Sed tio similas la demandon pri la<br />
vico de kokino kaj ovo. Ĉu ili fumadas (kaj drinkas) pro tio, ke vivante sur strato, iomete da<br />
fajro kaj vino revarmigas matene post malvarma kaj humida nokto, kaj iom forgesigas la<br />
malĝojan vivadon? Aŭ ĉu ili vivas sur strato pro tio ke ili fumadas (kaj drinkadas)?<br />
Mi emus konkludi je tiu ĉi flanko de la alternativo. Kiam oni elspezas tiom da mono por<br />
kontentigi dependecon, la socia malsolideco estiĝas ekstrema. Neniu rezervo ebligas alfronti<br />
neatenditaĵojn. Plie, kiam dungisto estas devigata malpliigi sian laboristaron, evidente li<br />
konservos la plej bonajn. Tiu, kiu alvenas matene sur la konstruejon jam ebrieta, kaj ofte<br />
paŭzas por fumi, aparte riskas maldungon. Kiam la prezo de tabako pligrandiĝas, dependega<br />
fumanto maloftege fumĉesas. Li komence malpli elspezas por vestoj, metas malpli da viando<br />
en la teleron de siaj infanoj, ne plu parolas pri ferioj. Li fumas pli danĝere. Por malpli elspezi,<br />
li fumas malpli kostajn cigaredojn, sen filtrilo. Poste, li ilin rulumas, kaj miksas tabakon kun<br />
tabako rekuperita el stumpoj. Kiam senlaborula monhelpo kaj nelica laboro ne sufiĉas, li<br />
komencas ne plu pagi siajn elektro-fakturojn kaj sian luprezon, la surstrata grundo<br />
proksimiĝas. Lia edzino estas foririnta kun la infanoj. Mi lin trovas en mia hospitalo. Eĉ sen<br />
elvoki tiujn ekstremajn kazojn, malriĉeco, kiun generas tabako, havas gravegajn<br />
konsekvencojn, certe nesufiĉe analizitajn, pri sano, kvalito de nutrado, kresko de la infanoj,<br />
ilia edukado, deliktado.<br />
Oni ne parolas pri mono. En Francio, tiu temo tabuas. Se oni komencas ĝin ektrakti,<br />
fumantoj ŝanĝas la temon, kvazaŭ oni tiel atencus ilian dignon. Sed oni povas rigardi tiun<br />
konduton kiel protekton kontraŭ timo de la estonto. Ĉiu deziras forkaŝi tiun temon, des pli<br />
angoretan ju malpli solida oni estas. Ankoraŭ la reflekso de "Gribujo". Oni aktoras la rolon de<br />
"neŝparemulo", kaj oni objektive sinkas en mizeron. En grupokunvenoj, mi ektraktas tiun<br />
temon nur supraĵe. Mi simple atentigas pri tio, ke necesus pli bone konsciiĝi, ke ĉiu fumanto<br />
pagas enorme por kontentigi sian dependecon. Mi kalkulas ke, dum sia vivo, fumantaj<br />
geedzoj fumadas la prezon de unu domo. Mi lasas la fumantojn eltiri el tiu parolado tion, kion<br />
ili deziras. Individua interparolo estas tro delikata, intima, eĉ kulpiga. Mi ne volas juĝi ilian<br />
manieron mastrumi sian monon.<br />
110