Florilegio di poeti persiani contemporanei / Golchini az sho'ara-ye ...
Florilegio di poeti persiani contemporanei / Golchini az sho'ara-ye ...
Florilegio di poeti persiani contemporanei / Golchini az sho'ara-ye ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
NIMĀ YUSHIJ<br />
جيشوي امين<br />
<strong>Florilegio</strong> <strong>di</strong> <strong>poeti</strong> <strong>persiani</strong> <strong>contemporanei</strong><br />
ناريا رصاعم یارعش زا ینيچلگ<br />
a cura <strong>di</strong> Nahid Norozi<br />
Nome d’arte <strong>di</strong> ‘Ali Esfan<strong>di</strong>yāri, nato a Shij in Māzandarān, nord dell’Iran, nel 1897 e morto a<br />
Teheran nel 1959. Fu l’iniziatore della cosiddetta “poesia nuova” (she‘r-e now) o “poesia nimaiana”<br />
(she‘r-e nimā-i), che introdusse il verso libero nella poesia persiana contemporanea rompendo con i<br />
canoni <strong>di</strong> una tra<strong>di</strong>zione <strong>poeti</strong>ca ultramillenaria. Egli voltò le spalle ai vecchi topoi e ai temi della<br />
lirica classica, innovando ampiamente anche a livello contenutistico. Le sue poesie sono impregnate<br />
<strong>di</strong> simbolismo e caratterizzate dalla frequente personific<strong>az</strong>ione <strong>di</strong> elementi naturali. La maggior<br />
parte della sua opera fu pubblicata su riviste letterarie tra gli anni 40 e 50, tra cui si potrebbero<br />
citare: “Mito” (Afsāne); “La famiglia del soldato” (Khānevāde-<strong>ye</strong> sarbāz); “La storia sbia<strong>di</strong>ta”<br />
(Qesse-<strong>ye</strong> rang paride); “Le quartine” (Robā‘iyāt); “O notte!” (Ey shab), mentre “Raccolta <strong>di</strong><br />
poesie” (Majmu‘e ash‘ār), da cui sono tratti i componimenti qui <strong>di</strong> seguito tradotti, è postuma e<br />
comprende quasi tutta le sue poesie tranne quelle in māzandarāni, il <strong>di</strong>aletto parlato da Nimā.<br />
La mia casa è annuvolata<br />
da Raccolta <strong>di</strong> poesie<br />
La mia casa è annuvolata<br />
con lei tutta la terra è annuvolata.<br />
Dall’alto del valico abbattuto, devastato e ubriaco,<br />
il vento imperversa.<br />
Tutto il mondo ne è devastato,<br />
e così pure i miei sensi.<br />
Tu, o flautista, che la melo<strong>di</strong>a del flauto ha fuorviato, dove sei?<br />
La mia casa è annuvolata, ma<br />
la nuvola è sul punto <strong>di</strong> piovere.<br />
Immaginando i miei giorni luminosi, sfuggiti al mio possesso,<br />
io sono davanti al sole,<br />
porto il mio sguardo alla soglia del mare.<br />
E tutto il mondo è devastato e abbattuto dal vento,<br />
e per la via, il flautista che perenne suona il flauto, in questo mondo zeppo <strong>di</strong> nubi,<br />
sta davanti alla sua strada.<br />
تس یربا ما هناخ<br />
راعشا هعومجم زا<br />
تس یربا ما هناخ<br />
. نآ اب تس یربا نيمز یور هرسکي<br />
،تسم و بارخ و درخ هندرگ زارف زا
Nel percorso nascosto e …<br />
da Raccolta <strong>di</strong> poesie<br />
Nel percorso nascosto e palese del villaggio ci sono parole:<br />
chi s’è adattato?<br />
Chi ha vinto?<br />
Chi ha perso?<br />
E l’olmo silente,<br />
e il giar<strong>di</strong>no depredato, alle parole esistenti<br />
negano ascolto,<br />
e ogni cosa punge il cuore.<br />
Dalla riva rotta, arresa,<br />
fino alle valli addormentate nel bosco,<br />
che sp<strong>az</strong>i hanno aperto alla tenebra della notte,<br />
fino a questo luogo che il piccone arrugginito<br />
con tono in<strong>di</strong>fferente batte,<br />
ogni cosa ha portato angustia.<br />
E quelle parole persistono.<br />
Sporco perché è il volto della luna<br />
dagli occhi svegli?<br />
Chi mai conosce il sonno? E perché sonno?<br />
Chi s’è adattato?<br />
Chi ha vinto?<br />
Chi ha perso?<br />
Da cosa <strong>di</strong>pende la porta sfasciata? E la rotta finestra?<br />
Perché non una stanza più<br />
s’illumina con un lume?<br />
Perché un attimo solo un amico<br />
dell’amico non chiede<br />
né <strong>di</strong> tracce o avventure passate?<br />
Ma te<strong>di</strong>ata gocciola l’acqua<br />
il suo te<strong>di</strong>o mormora appartato.<br />
. دچيپ یم داب<br />
،تسوا زا بارخ ايند هرسکي<br />
! نم ساوح و<br />
؟یياجک ،هر<br />
زا رود تس هدرب یاوآ ارت هک نز ین یآ<br />
،اما تس یربا ما هناخ<br />
. تس هتفرگ شناراب ربا<br />
،مدنتفر تسد زک منشور یاھزور لايخ رد<br />
،مباتفآ یور هب نم<br />
. هراظن ايرد تحاس رد مرب یم<br />
،تسا داب زا درخ و بارخ ايند همھ و<br />
،دودنا ربا یايند نيا رد . ین دزاون یم مياد هک نز ین . هر هب و<br />
. شيپ ردنا دراد ار دوخ هار
il fuso è caduto, la vecchia depressa, nel focolare;<br />
ha tramortito il fuoco, il freddo;<br />
e l’olmo silente,<br />
e il depredato giar<strong>di</strong>no, alle parole esistenti,<br />
negano ascolto.<br />
... و تفھن هر رد<br />
راعشا هعومجم زا<br />
: تس یفرح هد زارف و تفھن هر رد<br />
؟تس هتخاس یک<br />
؟تس هدرب یک<br />
؟تس هتخاب یک<br />
،شومخ نوران و<br />
؛تسھ هک اھ فرح رب ،تراغ هب هديد غاب و<br />
،شوگ تس هتسب<br />
. تسازگلد هچ رھ و<br />
،تسا هتشگ ميلست هک هتسکش لحاس زا<br />
؛دنا هدرک هک لگنج هب هتفخ یاھ هرد ات<br />
؛زاب بش تملظ یارب ناديم<br />
یگنلک هتسب گنزب اجنيا و<br />
. دبوک یم بقارم ان نحل اب<br />
زيچ رھ یگنت تسا هدروآ<br />
. تساجب ،اھفرح نآ و<br />
؟باتھم تروص تسارچ نيکرچ<br />
. راديب شمشچ هدنام هک<br />
؟باوخ ارچ و تسھ هک انشآ باوخ<br />
؟تس هتخاس یک<br />
؟تس هدرب یک<br />
؟تس هت خاب یک<br />
؟هرجنپ هتسسگب و هتسکش رد تسيچ زا<br />
یقاتا هک ارچ رگيد<br />
؟یغارچ هب دوش یمن نشور<br />
یقيفر قيفر زا هظحل کي<br />
،دسرپ یمن ،هدنامن ايوج<br />
؟یغارس و یا هتشذگ رس زا<br />
یبآ دکچ یم لولم اما<br />
اوجن شلولم یي هشوگ اب<br />
؛قاجا رد ،هدرسفا نز هريپ ،هداتفوا کود<br />
،یدرس ،شتآ تس هتفرگب<br />
؛شومخ نوران و<br />
،تسھ هک اھفرح رب ،تراغ هديد غاب و<br />
!<br />
شوگ تس هتسب
Ti attendo fissando la strada…<br />
da Raccolta <strong>di</strong> poesie<br />
Ti attendo fissando la strada, <strong>di</strong> notte<br />
quando si tingono <strong>di</strong> scuro le ombre tra i rami <strong>di</strong> “telajen”<br />
e da ciò è causata la nostalgia <strong>di</strong> amanti afflitti;<br />
ti attendo fissando la strada.<br />
Di notte. Nell’attimo in cui i fon<strong>di</strong> delle valli dormono come i serpenti morti;<br />
nel momento in cui la mano dell’edera lega al piede del cipresso la trappola,<br />
che tu mi ricor<strong>di</strong> o no, io dal tuo ricordo non cesso;<br />
ti attendo fissando la strada.<br />
Nella fredda notte d’inverno<br />
da Raccolta <strong>di</strong> poesie<br />
Nella fredda notte d’inverno<br />
anche il forno del sole, come il caldo forno del mio lume non arde.<br />
E come il mio lume<br />
non splende nessun altro lume,<br />
né è congelata la luna che dall’alto splende.<br />
... مھار رد مشچ نم ارت<br />
راعشا هعومجم زا<br />
ماگنھابش مھار رد مشچ نم ارت<br />
یھايس گنر اھ هياس « نجلات » خاش رد دنريگ یم هک<br />
؛مھارف یھودنا تسار تناگتسخلد ناز و<br />
. مھار رد مشچ نم ارت<br />
؛دنناگتفخ نارام هدرم نوچ اھ هرد اج رب هک مدنآ رد . ماگنھابش<br />
،ماد یھوک ورس یاپ هب رفول ين تسد ددنب هک تبون نآ رد<br />
؛مھاک یمن تداي زا نم ،هن اي یروآ داي مرگ<br />
. مھار رد مشچ نم ارت<br />
Io, il mio lume una notte oscura ho illuminato nell’an<strong>di</strong>rivieni del mio vicino<br />
ed era una fredda notte d’inverno,<br />
il vento s’avvolgeva al pino,<br />
in mezzo alle spente baracche<br />
da me si separò, sperduto, in questa stretta strada.<br />
E ancora la storia persiste nel ricordo<br />
e queste parole appese alle labbra:<br />
Chi illumina? Chi arde?<br />
Chi nel cuore questa storia preserva?<br />
Nella fredda notte d’inverno,<br />
anche il forno del sole, come il caldo forno del mio lume non arde.<br />
یناتسمز درس بش رد<br />
راعشا هعومجم زا<br />
یناتسمز درس بش رد<br />
.<br />
دزوس یمن نم غارچ مرگ ۀروک نوچ ،مھ ديشروخ ۀروک
نم غارچ دننام هب و<br />
،چيھ یغارچ دزورفا یم هن<br />
. دزورفا یم لااب زا هک یھام خي هب هتسب ورف هن<br />
کيرات بش کي رد متخورفا م ا هياسمھ نتفر دمآ رد ار مغارچ نم<br />
،دوب ناتسمز درس بش و<br />
،جاک اب ديچيپ یم داب<br />
شوماخ اھ هموک نايم رد<br />
. کيراب ی هداج نيز ادج نم زا وا دش مگ<br />
تسداي رب اھ هصق مزونھ و<br />
: بل ی هزيوآ نخس نيو<br />
؟دزوس یم هک ؟دزورفا یم هک<br />
؟دزودنا یم لد رد ار هصق نيا یسک هچ<br />
،یناتسمز درس بش رد<br />
.<br />
دزوس یمن نم غارچ مرگ ۀروک نوچ ،مھ ديشروخ<br />
ۀروک
AHMAD SHĀMLOU<br />
ولماش دمحا<br />
Ahmad Shāmlou, scrittore, traduttore e prolifico poeta iraniano, nato a Teheran nel 1925 e morto a<br />
Karaj nel 2000, fu uno dei più convinti sostenitori delle innov<strong>az</strong>ioni stilistiche e tematiche <strong>di</strong> Nimā<br />
(v. il poeta precedente) e il continuatore per eccellenza della “poesia nimaiana”. È ritenuto da molti<br />
il più grande poeta persiano contemporaneo, ammirato per il suo stile sobrio che in parte rievoca<br />
quello dei libri sacri. Diresse <strong>di</strong>verse riviste letterarie, che tuttavia ebbero in genere vita breve<br />
soprattutto per problemi politici. Politicamente impegnato, Shāmlou loda nella sua poesia i<br />
compagni <strong>di</strong> lotta e in essa non manca una velata protesta contro l’autoritarismo della sua epoca.<br />
Altre tematiche, oltre a quelle sociali e politiche, sono: amore e morte, sofferenza dell’umanità e<br />
tragicità del destino dell’uomo, perlopiù trattati in chiave antireligiosa. Tra gli anni Quaranta e<br />
Novanta pubblicò ben <strong>di</strong>ciassette raccolte <strong>poeti</strong>che, tra cui più rappresentative: “La aria fresca”<br />
(Havā-<strong>ye</strong> tāze, 1956), “Il giar<strong>di</strong>no dello specchio” (Bāgh-e ā<strong>ye</strong>ne, 1959), “Āydā nello specchio”<br />
(Āydā dar ā<strong>ye</strong>ne, 1964), “Abramo nel fuoco” (Ebrāhim dar ātash, 1973), “Sulla soglia” (Dar<br />
āstāne, 1997).<br />
Appuntamento<br />
da Āydā nello specchio<br />
Oltre i confini del tuo corpo ti amo.<br />
Dammi gli specchi e i bramosi pipistrelli<br />
la luminosità e il vino<br />
l’alto cielo e l’arco largo del ponte,<br />
gli uccelli e l’arcobaleno dammi!<br />
E ripeti l’ultimo brano<br />
nella tonalità che suoni.<br />
….<br />
Oltre i confini del mio corpo<br />
ti amo.<br />
In quel lontano fuorimano<br />
dove la missione dei corpi si compie<br />
e fiamma e brama, battiti e suppliche<br />
interamente<br />
si calmano<br />
e ogni significato abbandona lo stampo dei termini<br />
come uno spirito<br />
che abbandona il corpo alla fine del viaggio,<br />
all’assalto finale degli avvoltoi …<br />
….<br />
Negli al<strong>di</strong>là dell’amore<br />
ti amo,<br />
oltre il telo e il colore.
Nell’al<strong>di</strong>là dei nostri corpi<br />
fissa un incontro con me!<br />
Amorosamente<br />
da Le canzoni dell’amara patria<br />
Colui che <strong>di</strong>ce “ti amo”<br />
è un triste cantante<br />
che ha perduto la sua canzone.<br />
Magari l’amore<br />
avesse la lingua per parlare!<br />
Mille allegre allodole<br />
sono nei tuoi occhi<br />
mille silenti canarini<br />
nella mia gola.<br />
داعيم<br />
ۀعومجم زا<br />
هنيآ رد اديآ<br />
. مراد تسود ار وت تنت یاھزرم ِ یوسارف رد<br />
هدب نم هب ار قاتشم یاھ هرپبش و اھ هنيآ<br />
ار بارش و ی نشور<br />
لپ ۀداشگ ِ نامک و دنلب ِ نامسآ<br />
هدب نم هب ار حزق و سوق و اھ هدنرپ<br />
ار نيرخآ ِ هار و<br />
. نک ررکم ینز یم هک یا هدرپ رد<br />
منت یاھزرم ِ یوسارف رد<br />
. مراد تسود ار وت<br />
ديعب ِ تسد رود نآ رد<br />
دريذپ یم ناياپ اھ مادنا ِ تلاسر هک<br />
اھ شھاوخ و اھ شپت ِ روش و هلعش و<br />
یمامت هب<br />
دنيشن یم ورف<br />
دراذگ یم او ار ظفل ِ بلاق انعم رھ و<br />
یحور نوچ نانچ<br />
،رفس ِ ناياپ رد ار دسج هک<br />
... دھناو شناياپ یاھ سکرک ِ موجھ هب ات<br />
قشع ِ یوسارف رد<br />
،مراد تسود ار وت<br />
. گنر و هدرپ یوسارف رد<br />
نامياھرکيپ یاھوسارف رد<br />
. هدب یراديد ۀدعو نم اب
L’amore, magari<br />
avesse la lingua per parlare!<br />
Colui che <strong>di</strong>ce “ti amo”<br />
è il cuore malinconico <strong>di</strong> una notte<br />
che cerca la sua luna.<br />
Magari l’amore<br />
avesse la lingua per parlare!<br />
mille soli ridenti sono nel tuo incedere<br />
mille stelle piangenti<br />
nella mia supplica.<br />
L’amore, magari<br />
avesse la lingua per parlare!<br />
هناقشاع<br />
ۀعومجم زا<br />
خلت نھيم یاھ هنارت<br />
مراد یم تتسود ديوگ یم هک نآ<br />
تس ینيگمغ ِ رگ اينخ<br />
. تسا هداد تسد زا ار شزاوآ هک<br />
ار قشع شاک یا<br />
دوب نخس ِ نابز<br />
داش ِ یلکاک رازھ<br />
تسوت ِ نامشچ رد<br />
شوماخ ِ یرانق رازھ<br />
. نم یولگ رد<br />
ار قشع<br />
دوب نخس ِ نابز شاک یا<br />
مراد یم تتسود ديوگ یم هک نآ<br />
تس یبش ِ نيگھدنا ُ ِ لد<br />
. ديوج یم ار شباتھم هک<br />
ار قشع شاک یا<br />
دوب نخس ِ نابز<br />
تسوت ِ مارخ رد نادنخ ِ باتفآ رازھ<br />
نايرگ ۀراتس رازھ<br />
. نم یانمت رد<br />
ار قشع<br />
.<br />
دوب نخس ِ نابز شاک یا
L’ora dell’esecuzione<br />
da L’Aria fresca<br />
Nel chiavistello della porta girò una chiave<br />
Tremò sulle sue labbra un sorriso<br />
come la danza dell’acqua sul soffitto<br />
dal riflesso d’un raggio <strong>di</strong> sole<br />
Nel chiavistello della porta girò una chiave<br />
…<br />
Fuori<br />
il bel colore dell’aurora<br />
come una formica sperduta<br />
cercava girovagando sui fori della canna<br />
ansimante, la sua casa…<br />
….<br />
Nel chiavistello della porta girò una chiave<br />
danzò sulle sue labbra un sorriso<br />
come la danza dell’acqua sul soffitto<br />
dal riflesso d’un raggio <strong>di</strong> sole<br />
…<br />
Nel chiavistello della porta girò una chiave.<br />
مادعا ِ تعاس<br />
هزات یاوھ ۀعومجم زا<br />
ديخرچ یديلک رد ِ لفق رد<br />
یدنخبل شنابل رب ديزرل<br />
فقس رب بآ ِ صقر نوچ<br />
ديشروخ ِ شبات ِ ساکعنا زا<br />
ديخرچ یديلک رد ِ لفق رد<br />
نوريب<br />
نامد هديپس ِ شوخ ِ گنر<br />
هتشگمگ ِ تون یکي ۀدننام<br />
یور نانز هسرپ هسرپ تشگ یم<br />
ین یاھ خاروس<br />
...<br />
شا هناخ ِ لابند
Due fantasmi<br />
da Il giar<strong>di</strong>no dello specchio<br />
Ra<strong>di</strong>ci nella terra<br />
Ra<strong>di</strong>ci nell’acqua<br />
Ra<strong>di</strong>ci nel grido.<br />
…<br />
La notte degli spiriti è ricolma del silenzio<br />
e delle mani che scacciano gli spiriti<br />
e delle mani che a <strong>di</strong>stanza<br />
lontano sparpagliano gli spiriti …<br />
…<br />
Due fantasmi nelle tenebre<br />
fino ai limiti della stanchezza hanno danzato.<br />
Noi abbiamo danzato<br />
fino ai limiti della stanchezza, abbiamo danzato.<br />
Due fantasmi nelle tenebre<br />
in una danza magica, le stanchezze hanno mostrato.<br />
Noi abbiamo danzato.<br />
Noi abbiamo mostrato le stanchezze.<br />
…<br />
La notte degli spiriti del silenzio<br />
è ricolma<br />
le ra<strong>di</strong>ci<br />
del grido e<br />
le danze<br />
della stanchezza.<br />
ديخرچ یديلک رد ِ لفق رد<br />
یدنخبل شنابل رب ديصقر<br />
فقس رب بآ ِ صقر نوچ<br />
ديشروخ ِ شبات ِ ساکعنا زا<br />
. ديخرچ یديلک رد ِ لفق رد<br />
حبش ود<br />
ۀعومجم زا<br />
هنيآ غاب<br />
کاخ رد اھ هشير<br />
بآ رد اھ هشير<br />
.<br />
دايرف رد اھ هشير
...<br />
تسا راشرس توکس حاورا زا بش<br />
دننار یم ار حاورا هک یياھ تسد و<br />
رود هب ار حاورا هک یياھ تسد و<br />
. دننارات<br />
یم تسدرود هب<br />
...<br />
تاملظ رد حبش ود ـ<br />
. دنا هديصقر یگتسخ یاھزرم ات<br />
ميا هديصقر ام ـ<br />
. ميا هديصقر یگتسخ یاھزرم ات ام<br />
تاملظ رد حبش ود ـ<br />
. دنا هدومن زاب ار اھ یگتسخ ،یيوداج یصقر رد<br />
ميا هديصقر ام ـ<br />
. ميا هدومن زاب ار اھ یگتسخ ام<br />
...<br />
توکس حاورا زا بش<br />
تسا راشرس<br />
اھ هشير<br />
و دايرف زا<br />
اھ صقر<br />
.<br />
یگتسخ زا
MEHDI AKHAVĀN SĀLES<br />
ثلاث ناوخا یدھم<br />
Nato nel 1928 a Mashhad, nel nord est dell’Iran, dopo gli stu<strong>di</strong> nella città natale Akhavān Sāles si<br />
trasferisce nella capitale. Qui <strong>di</strong>viene insegnante e partecipa alla vita politica, conoscendo anche il<br />
carcere durante il regno dei Pahlavi. Lavora per la ra<strong>di</strong>o e la televisione iraniana e insegna<br />
all’Università N<strong>az</strong>ionale <strong>di</strong> Teheran.<br />
Dopo la rivoluzione islamica del 1979 viene accolto nell’accademia degli artisti e degli scrittori, ma<br />
nel 1981 sarà costretto, come molti intellettuali, a rinunciare ai suoi incarichi. Nel 1990 viaggia in<br />
Europa invitato da organizz<strong>az</strong>ioni culturali tedesche. Nello stesso anno muore a Teheran e viene<br />
sepolto a Tus accanto al mausoleo del grande poeta Ferdowsi.<br />
Inizialmente compone poesie rispettando la metrica <strong>di</strong> stampo classico, ma in seguito la sua poesia<br />
sposerà lo stile niamiano a quello tra<strong>di</strong>zionale. La sua poesia ha una certa risonanza epica e presenta<br />
talora toni profetici, si adorna <strong>di</strong> metafore e simbolismi e vi si avverte un certo purismo lessicale.<br />
Tra le più famose raccolte si possono elencare: “Organo” (Orghanun, 1951); “La fine del Libro dei<br />
re” (Ākhar-e Shāhnāme, 1959); “Da questa Avesta” (Az in Avestā,1966); “Inverno” (Zemestān,<br />
1956); “Ti amo, o antico territorio!” (To rā ey kohan bum o bar dust dāram, 1989).<br />
Come un’anfora assetata…<br />
da La fine del Libro dei re<br />
Traboccante <strong>di</strong> vuoto<br />
il ruscello degli attimi scorre.<br />
Come un’anfora assetata che nel sogno vede l’acqua e nell’acqua vede il sasso,<br />
amici e nemici conosco io.<br />
Amo la vita,<br />
ritengo nemica la morte.<br />
Ahi, ma –a chi <strong>di</strong>re questo?- io ho un’amica<br />
da cui voglio rifugiarmi presso una nemica<br />
Il ruscello degli attimi scorre.<br />
... هنشت یوبس نوچ<br />
همانھاش رخآ ۀعومجم زا<br />
،راشرس یھت زا<br />
. تسيراج اھ هظحل ِ رابيوج<br />
،گنس دنيب بآ ردنا و ،بآ دنيب باوخ ردناک هنشت یوبس نوچ<br />
. نم مسانش یم ار نانمشد و ناتسود<br />
؛مراد یم تسود ار یگدنز<br />
. نمشد ار گرم<br />
مراد یتسود نم ـ؟نيا تفگ دياب هک اب ـ اما ،یاو<br />
. ندرب اجتلا وا زا مھاوخ نمشد<br />
هب هک<br />
.<br />
تسيراج اھ هظحل رابيوج
Una <strong>di</strong>mora in lontananza<br />
da Da questa Avesta<br />
Una <strong>di</strong>mora in lontananza ci sarà certamente per tutti i viaggiatori<br />
così avevo saputo, e così so.<br />
Ma,<br />
o tu ignota, o tu lontana!<br />
È cre<strong>di</strong>bile che tu sia ornata <strong>di</strong> un culto desiderabile.<br />
So soltanto che devo raggiungerti, ma<br />
magari sapessi anche, o <strong>di</strong>mora non conosciuta<br />
da questa spelonca fin lì, quale strada prendere<br />
o qual è la devi<strong>az</strong>ione.<br />
O tu che per me, e non per mia volontà hai costruito casa!<br />
E magari anche sapessi a te cosa dover portare.<br />
Lo so, o cara lontana! Questo lo sai bene<br />
io sono un impotente pedone, mentre tu sei lontana e il tempo è inadeguato.<br />
Magari sapessi anche<br />
tu lì per me che cosa hai previsto.<br />
La volta che <strong>di</strong> estasi, <strong>di</strong> letizia, il pensiero si colma<br />
potrò vedere<br />
tra i rivali un gr<strong>az</strong>ioso la cui coppa batta sulla mia,<br />
così da con<strong>di</strong>videre con lui la letizia?<br />
Quando arriva la notte ci sarà una lanterna?<br />
Non <strong>di</strong>co le primavere, ma uno stelo in un vaso?<br />
O quando la nube della nostalgia pioverà, il cuore si oscurerà, strariperà,<br />
<strong>di</strong> un conoscente, un che consoli, lì, vi sarà traccia?<br />
تسدرود رد یلزنم<br />
اتسوا نيا زا ۀعومجم زا<br />
،ار رفاسم رھ کش یب تسھ یتسدرود رد یلزنم<br />
. مناد نينچ نيو ،مدوب هتسناد نينچنيا<br />
،کيل<br />
! رود یا ! دنچ و نوچ منادن یا<br />
. تس هاوخلد هک ینييآ هب یشاب هتسارآک<br />
اسب وت<br />
کيل ،دمآ وت یوس مدياب هک نيا مناد<br />
! لزنم ۀتخانشن یا ،متسناد یم زين ار نيا شاک<br />
هار نيمادک ،اجنآ ات هلوغيب نيا زا هک<br />
. تسا هاريب هک هار نآ تسا مادک اي<br />
! لزنم هتخاس ميار هب هن ،ميارب یا<br />
،شاک ،ار نيا متسناديم زين<br />
؟دروآ مدياب یم اھچ وت یوسب هک<br />
یناد یم کين نيا ! زيزع رود یا مناد<br />
. تس هاگيب تقو رگيد و رود وت ناوتان ی هدايپ نم<br />
اک<br />
زين ار نيا متسناد یم ش<br />
؟یراد اھچ اجنآ رد وت نم یارب هک<br />
،راشرس دوش رطاخ برط و روش زک هاگ<br />
ديد مناوت یم
Il mio giar<strong>di</strong>no<br />
da Inverno<br />
Il suo cielo l’ha stretto a sé forte<br />
la nuvola, con la sua fredda e umida pelliccia.<br />
Il giar<strong>di</strong>no spoglio <strong>di</strong> foglie,<br />
giorno e notte è solo,<br />
con il suo triste silenzio puro.<br />
Pioggia, la sua musica, vento, il suo inno.<br />
La sua veste è un mantello <strong>di</strong> nu<strong>di</strong>tà.<br />
Se dovrà avere un’altra veste,<br />
che abbia <strong>di</strong> fiamma dorata la trama e or<strong>di</strong>to!<br />
Cresca o no, ogni cosa in ogni posto voglia o non voglia: è in<strong>di</strong>fferente.<br />
Non c’è un giar<strong>di</strong>niere né un viandante.<br />
Il giar<strong>di</strong>no dei <strong>di</strong>sperati,<br />
non attende nessuna primavera.<br />
،ماج رب دز ماج دناوت هک ینينزان نافيرح زا<br />
؟ديشخب ناوت یمھس وا هب یداش نآ زا ات<br />
؟تسھ یغارچ ديآ یم هک بش<br />
،نادلگ یکي رد لگ یا هخاش ،ناراھب ميوگ یمن نم<br />
،زيربل و هريت دش لد ،ديراب ناھدنا ربا وچ اي<br />
؟تسھ یغارس اجنآ راسگمغ یيانشآز<br />
Se dai suoi occhi non riflette un caldo raggio <strong>di</strong> luce<br />
e se non cresce sul suo volto una foglia <strong>di</strong> sorriso,<br />
il giar<strong>di</strong>no senza foglie, chi <strong>di</strong>ce che non è bello?<br />
Racconta dei frutti che sfiorano il cielo ora addormentati nella bara infima della terra.<br />
Il sorriso del giar<strong>di</strong>no senza foglie<br />
è sangue misto a lacrime.<br />
Eterno sul suo cavallo giallo dalla criniera al vento, vi incede<br />
il re delle stagioni, Autunno.<br />
نم غ اب<br />
ناتسمز ۀعومجم زا<br />
شوغآ رد گنت هتفرگ ار شنامسآ<br />
. شکانمن ِ درس نيتسوپ نآ اب ؛ربا<br />
،یگرب یب غاب<br />
،تساھنت بش و زور<br />
. شکانمغ کاپ توکس اب<br />
. داب شدورس ،ناراب وا زاس<br />
. تس ینايرع یلاوش شا هماج<br />
،دياب یا هماج شنيا زج رو<br />
.<br />
داب شدوپ ِ راترز ۀلعش سب هتفاب
Palude<br />
da La fine del Libro dei re<br />
Questa non è l’acqua che spegne il fuoco.<br />
Dico a te, o svergognata gitana dal colletto strappato!<br />
Annaffio il campo <strong>di</strong> nostalgia della mia mente;<br />
con quell’amaro <strong>di</strong>afano estasiante<br />
quel puro figlio della vite, focoso.<br />
. دھاوخ یمن اي ،دھاوخ هک اج رھ رد هچ رھ ،ديورن اي ،ديورب وگ<br />
. تسين یراذگھر و نابغاب<br />
،ناديمون غاب<br />
. تسين یراھب هار رد مشچ<br />
،دبات یمن یمرگ وترپ شمشچ ز رگ<br />
؛ديور یمن یدنخبل گرب شيورب رو<br />
؟تسين ابيز هک ديوگ یم هک یگرب یب غاب<br />
. ديوگ یم کاخ تسپ توبات<br />
رد هتفخ کنيا یاسنودرگ هب رس یاھ هويم زا ناتساد<br />
Nel silenzio immerso<br />
come una donna nuda nel letto della propria resa, morta o dormiente,<br />
senza allargar sorriso o stringer broncio, s’è abbandonata il corpo<br />
l’estesa palude.<br />
Senza palpiti, calma,<br />
esanime o dormiente v’è una palude.<br />
Ciò che in essa non si potrà mai vedere<br />
è il capezzolo <strong>di</strong> un’onda, l’ombelico <strong>di</strong> una vortice.<br />
Sono seduto sul trono della riva <strong>di</strong> questo fiume immobile,<br />
dalla mia bocca fluisce un irruente torrente <strong>di</strong> male<strong>di</strong>zione.<br />
A Dio e ai Suoi messaggeri, a chiunque e ovunque,<br />
è chiuso il colorato ponte del messaggio.<br />
Ad ogni respiro un po’ della mia vita come una goccia d’oro<br />
stilla nelle fauci <strong>di</strong> questa palude della vita, che tutto trangugia.<br />
Il nefasto gozzo suo ins<strong>az</strong>iabile ogni momento mi chiede un boccone.<br />
È rimasta spalancata, eterna quella bocca come caverna.<br />
Io, ogni singolo momento della mia vita faccio una carogna<br />
e gliela getto come un pesce:<br />
ma, si s<strong>az</strong>ierà mai questo vecchio airone?<br />
Di nuovo <strong>di</strong>ce: “Un altro boccone!”.<br />
Eccoti il becco più spaventoso!<br />
یگرب یب غاب<br />
. زيمآ کشا تسينوخ شا هدنخ<br />
نآ رد دمچ یم شدرز ناشفا لاي بسا رب نادواج<br />
. زيياپ ،اھ لصف هاشداپ
Come quel deluso pescatore che ogni notte stanco e triste,<br />
con la rete in mano<br />
e nulla nella rete,<br />
riprende la sua via, andando lontano<br />
fino a che il muro della sua casupola, circondato d’invi<strong>di</strong>a<br />
lo veda ritornare ancora un'altra alba<br />
-con la rete in mano, ma nulla in essa-<br />
per poi lanciare ancora altrove l’artiglio nel mare,<br />
e per saggiare un destino infondato.<br />
Ecco come il pescatore<br />
anch’io ogni notte<br />
all’incurante coppiere cristiano, a quel severo<br />
chiedo: “un’altra coppa!”<br />
perché mi <strong>di</strong>a: “una dopo l’altra”<br />
<strong>di</strong> quell’amaro <strong>di</strong>afano estasiante<br />
<strong>di</strong> quel puro figlio della vite focoso.<br />
Nel momento opportuno o inopportuno<br />
la svergognata gitana dal colletto strappato<br />
annaffia il campo <strong>di</strong> nostalgia della sua mente.<br />
Il viscoso pesce dell’attimo, dalle squame d’oro, possa<br />
gli occhi dell’airone <strong>di</strong>strarre, e alle fauci rapire <strong>di</strong> questa palude!<br />
بادرم<br />
ۀعومجم زا<br />
همانھاش رخآ<br />
. شوماخ دنک ار شت آک تس بآ نآ هن نيا<br />
! کاچ نابيرگ ِ لول یلول ،ميوگ وت اب<br />
؛ار دوخ رطاخ ِ راز هودنا منک یم یرايبآ<br />
،زيگناروش خلت للاز نآ ز<br />
. کانشتآ کاپ دازکات<br />
،قرغ شتوکس رد<br />
،باوخ رد اي هدرم اما ،ميلست رتسب نايم نايرع ینز نوچ<br />
تسا هدرک اھر نت ،یمخا و یدنخبل ِ تسب و د اشگ یب<br />
. بادرم رو هنھپ<br />
،مارآو ،شپت یب<br />
. تس یبادرم باوخ رد اي هدرم<br />
،ديد ناوتن چيھ یو رد هچنآو<br />
. تس یبادرگ فان ،یجوم ناتسپ ۀلق<br />
،راتفر یب دور نيا لحاس ريرس رب م هتسشن نم<br />
. مانشد زا یطش ّ ناشورخ یراج مبل زو<br />
،یاجرھ زو هک رھ ،شنار وآ ماغيپ هلمج و یادخ یز<br />
. ماغيپ لپ نوگانوگ هتسب<br />
نيرز ّ یا هرطق ناسب ،نم رمع ز یتخل سفن رھ<br />
. راب وا رمع بادرم نيا ماک رد دکچ یم<br />
.<br />
دھاوخ یا همعط نم زا مد رھ شري ذپ ان یريس و موش ناد هنيچ
،مزاس<br />
. راغ نوچ یو راقنم ،نادواج ،هدنام زاب<br />
یا هشلا ار یا هظحل رھ نتشيوخ رمع ز نم<br />
،مزادنا شيوس یھام وچمھ<br />
؟راوخ یھام ريپ نيا دوش یک اما ريس<br />
« . رگيد یا همعط»<br />
: ديوگ زاب<br />
. راقنم رتکانتشحو تنيا<br />
،نيگمغ و هتسخ بش رھ هک یماک ان دايص نآ وچمھ<br />
،تسد ردنا شروت<br />
،روت ردنا شچيھ<br />
رود ،ار دوخ هار دراپس یم<br />
؛روصحم شترسح رد ۀبلک راصح ات<br />
،زين رگيد حبص د درگ زاب ینيب زاب<br />
ـ چيھ نآ رد و تسد ردنا شروت ـ<br />
،ايرد رد گنچ هر رگد دزادنيب ات<br />
،داينب یب تخب ديامزآو<br />
،دايص نيا وچمھ<br />
بش رھ نم زين<br />
ار اسرت هقرا َ یانتعا ريد یقاس<br />
« رگيد یرغاس»<br />
: ميوگ زاب<br />
« رگيد یرگيد»<br />
: نآ دھد ات<br />
زيگناروش خلت للاز نآز<br />
. زيخشتآ کات دازکاپ<br />
ماگنھانب و ماگنھب رھ<br />
،کاچ نابيرگ لول یلول<br />
. ار دوخ رطاخ ِ راز هودنا دنک یم یرايبآ<br />
،دياش ار هظحل کي کلوپ نيرز ّ و نازغل یھام<br />
.<br />
ديابرب بادرم نيا ماکزو ،دنک لفاغ ار راوخيھام مشچ
SOHRĀB SEPEHRI<br />
یرھپس بارھس<br />
Sohrāb Sepehri, poeta, scrittore e pittore iraniano, nasce a Kāshān nel 1928. La raccolta “Presso il<br />
prato” (Kenār-e chaman) è la sua prima pubblic<strong>az</strong>ione avvenuta nel 1947. Pubblica in seguito<br />
qualche poesia in alcune riviste. A Teheran frequenta i circoli letterari, dove conosce <strong>di</strong> persona<br />
<strong>di</strong>versi famosi <strong>poeti</strong> e pittori dell’epoca. Sepehri in quegli anni si de<strong>di</strong>ca anche alla pittura<br />
esponendo i suoi quadri in mostre collettive e in<strong>di</strong>viduali. Nel 1957, si reca in Europa a Parigi, dove<br />
frequenta un corso <strong>di</strong> litografia in una scuola <strong>di</strong> Belle Arti. Carattere introspettivo e solitario,<br />
Sohrāb non si sposò mai, si tenne sempre alla larga dalle vicende politiche che infiammarono gli<br />
intellettuali dell'epoca, come ad esempio Shāmlou, corifeo della poesia d’inton<strong>az</strong>ione sociale e<br />
politica. Egli cercò piuttosto rifugio nella natura, nel cui specchio si scrutava, s’identificava, si<br />
annientava. La sua opera <strong>poeti</strong>ca è strettamente connessa a quella pittorica. Muore a Teheran nel<br />
1980 per leucemia.<br />
Le sue raccolte più significative sono: “La vita dei sogni” (Zendegi-<strong>ye</strong> khāb-hā, 1953); “Le macerie<br />
del sole” (Āvār-e āftāb, 1961); “Il suono dei passi d’acqua” (Sedā<strong>ye</strong> pā-<strong>ye</strong> āb, 1965); “Il<br />
viaggiatore” (Mosāfer, 1966); “Il volume verde” (Hajm-e sabz, 1967); “Noi nulla, noi sguardo” (Mā<br />
hich, mā negāh, 1977).<br />
Edera<br />
da La vita dei sogni<br />
Passavo dal confine del mio sogno<br />
l'ombra oscura <strong>di</strong> un'edera<br />
era ricaduta su tutta questa rovina.<br />
Quale impavido vento<br />
portò mai il seme <strong>di</strong> quest'edera nel territorio del mio sogno?<br />
Dietro le vitree porte delle visioni<br />
nella palude senza sfondo degli specchi<br />
ove morivo un pezzo <strong>di</strong> me, cresceva un'edera<br />
come se attimo dopo attimo si versasse nel mio vuoto<br />
ed io nel suono del suo sbocciare<br />
attimo dopo attimo morissi me stesso.<br />
Crolla il tetto del portico<br />
e il ramoscello dell'edera si attorciglia intorno a tutte le colonne.<br />
Quale impavido vento<br />
portò mai il seme <strong>di</strong> quest'edera nel territorio del mio sogno?<br />
Crebbe l'edera<br />
spuntò il suo ramoscello dal fondo del mio trasparente sogno.<br />
fui nella visione<br />
arrivò l'alluvione del risveglio.<br />
Aprii gli occhi [immersi] nella rovina del sogno:<br />
l'edera si era attorcigliata a tutta la mia vita,<br />
nelle sue vene, ero io che scorrevo.<br />
La sua vita in me aveva ra<strong>di</strong>ci<br />
era tutto me stesso.<br />
Quale impavido vento
portò mai il seme <strong>di</strong> quest'edera nel territorio del mio sogno?<br />
Dov’è la goccia dell’illusione<br />
da Le macerie del sole<br />
Sollevai la testa:<br />
era un’ape che nella mia immagin<strong>az</strong>ione volteggiava<br />
o il movimento <strong>di</strong> una nube che lacerava il mio sogno?<br />
In uno spaventoso risveglio<br />
sentii una melo<strong>di</strong>a, un marino oscillare,<br />
magnifico quanto il tacere <strong>di</strong> un sassolino<br />
e mi alzai dai pressi del tempo.<br />
Il grande momento<br />
aveva posato silenzio sulle mie labbra.<br />
Nel sole dei prati schiuse gli occhi un rettile:<br />
i suoi occhi bevvero l’infinità dello stagno.<br />
رفولين<br />
ۀعومجم زا<br />
اھباوخ یگدنز<br />
،متشذگ یم مباوخ زرم زا<br />
رفولين کي کيرات ۀياس<br />
. دوب هداتفا ورف یناريو نيا ۀمھ یور<br />
اورپ یب داب نيمادک<br />
؟دروآ نم باوخ نيمزرس هب ار رفولين نيا ۀناد<br />
،اھ ايؤر یا هشيش یاھ رد سپ رد<br />
،اھ هنييآ هت یب بادرم رد<br />
مدوب هدرم ار مدو خ زا یا هشوگ نم هک اج رھ<br />
. دوب هدييور رفولين کي<br />
تخير یم نم یھت رد هظحل هظحل وا یيوگ<br />
وا نتفکش یادص رد نم و<br />
. مدرم یم ار مدوخ هظحل هظحل<br />
دزير یم ورف ناويا ماب<br />
. دچيپ یم اھ نوتس ۀمھ درگ رب رفولين ۀقاس و<br />
اورپ یب داب نيمادک<br />
؟دروآ نم باوخ نيمزرس هب ار رفولين نيا ۀناد<br />
،دييور رفولين<br />
. ديشک رس مفافش باوخ هت زا شا هقاس<br />
،مدوب ايؤر هب نم<br />
. ديسر یراديب بلايس<br />
: مدوشگ مباوخ ۀناريو رد ار منامشچ<br />
. دوب هديچيپ ما یگدنز ۀمھ هب رفولين<br />
. مديود یم هک مدوب نم ،شياھ گر رد<br />
،تشاد هشير نم رد شا یتسھ<br />
. دوب نم ۀمھ<br />
اورپ یب داب نيمادک<br />
؟دروآ نم باوخ نيمزرس هب ار ر فولين نيا ۀناد
Un falco trascinò a terra l’ombra del suo volo<br />
e una colomba nella pioggia del sole era in visione.<br />
La spianata dei miei occhi sia il campo della tua parata, o grande panorama!<br />
In questo meraviglioso ribollire, dov’è la goccia dell’illusione?<br />
Le ali hanno perso l’ombra del volo.<br />
Il petalo attende il peso dell’ape.<br />
Palpo la freschezza della terra,<br />
l’umi<strong>di</strong>tà <strong>di</strong> nessun brivido si posa qui tra le mie <strong>di</strong>ta.<br />
Mi avvicino all’acqua corrente,<br />
sussurra l’invisibilità dei due limiti.<br />
Come una melagrana spaccata i segreti sono sbocciati a metà.<br />
Compren<strong>di</strong> il germoglio del mio subbuglio<br />
o tu, giovane bocciolo presto conosciuto!<br />
Lode a te, o <strong>di</strong>afano attimo!<br />
Nella tua infinità volteggia un’ape.<br />
E un messaggio in arrivo<br />
da Volume verde<br />
Un giorno<br />
verrò, e porterò un messaggio.<br />
Nelle vene, luce verserò.<br />
E alzerò la voce: “O voi le cui ceste sono colme <strong>di</strong> sogno!<br />
؟مھو ۀرطق وک<br />
باتفآ راوآ ۀعومجم زا<br />
: متشاد رب رس<br />
دز رپ ملايخ رد یروبنز<br />
؟تفاکش ار مباوخ یربا شبنج اي<br />
کانمھس یراديب رد<br />
،مدينش ناسون ـ ايرد یگنھآ<br />
گير کي یگتسب بل هوکش هب<br />
. متساخ رب نامز رانک زا و<br />
گرزب ماگنھ<br />
. دوب هدناشن یشوماخ منابل رب<br />
: دوشگ هديد یا<br />
هدنزخ اھ نمچ ديشروخ رد<br />
. ديشون ار هکرب ینارکيب شنامشچ<br />
ديشک نيمز هب ار شزاورپ ۀياس ،یزاب<br />
. دوب ايؤر هب باتفآ شراب رد یرتوبک و<br />
! گرزب زادنا مشچ ،داب وت هاگنلاوج منامشچ ۀنھپ<br />
؟مھو ۀرطق وک ،زيگنا تفگش شوج نيا رد<br />
. دنا هدرک مگ ار زاورپ ۀياس ،اھ لاب<br />
. دشک یم راظتنا<br />
ار روبنز ینيگنس ،گربلگ<br />
،مشک یم تسد کاخ توارط هب<br />
. دنيشن یمن مناتشگنا رب یشدنچ یکانمن<br />
،موش یم کيدزن ناور بآ هب<br />
. دنک یم همزمز ار هنارک ود یياديپ ان<br />
. دنا هتفکش همين هدروخ کرت رانا نوچ اھ زمر<br />
! انشآ دوز ۀتسر ون ،باي رد ارم روش ۀناوج<br />
! فافش ۀظحل یا ،دورد<br />
. دنز یم رپ یروبنز وت نارکيب رد
Vi ho portato la mela, la mela rossa del sole”.<br />
Verrò, darò un gelsomino a un men<strong>di</strong>cante.<br />
Alla bella donna lebbrosa donerò altri orecchini.<br />
Dirò al cieco: “Che bel vedere, questo giar<strong>di</strong>no”!<br />
Sarò un ven<strong>di</strong>tore ambulante<br />
girerò i vicoli, griderò:<br />
“O rugiada, rugiada, rugiada”!<br />
Un passante <strong>di</strong>rà: “Certo che è una notte tenebrosa”!<br />
Gli darò una galassia.<br />
Sul ponte c’è una bambina senza gambe<br />
le appenderò al collo l’Orsa Maggiore.<br />
Ogni insulto dalle labbra reciderò.<br />
Ogni muro demolirò.<br />
Ai briganti <strong>di</strong>rò:<br />
“E’ arrivata una carovana carica <strong>di</strong> sorriso”!<br />
La nuvola squarcerò.<br />
Io annoderò gli occhi col sole<br />
i cuori coll’amore<br />
le ombre coll’acqua<br />
i rami col vento.<br />
E unirò il sogno dell’infante col mormorio delle cicale.<br />
Innalzerò molti aquiloni.<br />
Molti vasi annaffierò.<br />
Verrò, ai cavalli, alle mucche,<br />
l’erba fresca delle carezze verserò.<br />
E la giumenta assetata, il secchio <strong>di</strong> rugiada le porterò.<br />
Un vecchio asino per la strada, le mosche gli scosterò.<br />
Verrò su ogni muro, un garofano pianterò.<br />
A ogni finestra, una poesia leggerò.<br />
A ogni corvo, un pino donerò.<br />
Dirò al serpente: “Che splendore ha la rana”!<br />
Rappacificherò.<br />
Farò fare conoscenza.<br />
Camminerò.<br />
Luce mangerò.<br />
Amerò.<br />
هار رد یمايپ و<br />
زبس مجح ۀعومجم زا<br />
یزور<br />
. دروآ مھاوخ یمايپ و ،دمآ مھاوخ<br />
. تخير مھاوخ رون ،اھ گر رد<br />
: داد رد مھاوخ ادص و<br />
. ديشروخ خرس بيس ،مدروآ بيس ! باوخ رپ ناتاھ دبس یا<br />
. داد مھاوخ ادگ هب یساي لگ ،دمآ مھاوخ<br />
. ديشخب مھاوخ رگيد یراوشوگ ،ار یماذج یابيز نز<br />
! غاب دراد اشامت هچ : تفگ مھاوخ ار روک<br />
،دش مھاوخ یدرگ هرود
Richiamo ancestrale<br />
da Volume verde<br />
“Dove sono le mie scarpe?”<br />
Chi era che ha chiamato: “Sohrāb?”<br />
Era familiare la voce, come l’aria col corpo della foglia.<br />
Mia madre dorme.<br />
E così anche Manuchehr e Parvāne, e forse tutta la gente della città.<br />
Questa notte <strong>di</strong> Giugno con la calma <strong>di</strong> un’elegia passa sopra i minuti<br />
e una fresca brezza, dai ver<strong>di</strong> margini della coperta, sp<strong>az</strong>za via il mio sonno.<br />
Si sente l’odore della migr<strong>az</strong>ione:<br />
il mio cuscino è colmo del canto delle ali <strong>di</strong> ron<strong>di</strong>ni.<br />
Sarà mattino<br />
: دز مھاوخ راج ،تشگ مھاوخ ار اھ هچوک<br />
. منبش ،منبش ،منبش یآ<br />
: تفگ دھاوخ یراذگھر<br />
،تسا یکيرات بش ،ار یتسار<br />
. شداد مھاوخ یناشکھک<br />
،تساپ یب یکرتخد لپ یو ر<br />
. تخيوآ مھاوخ وا ندرگ رب ار ربکا بد<br />
. ديچ رب مھاوخ اھ بل زا ،مانشد هچ رھ<br />
. دنک رب مھاوخ اج زا ،راويد هچ رھ<br />
: تفگ مھاوخ ار نانزھر<br />
! دنخبل شراب دمآ یناوراک<br />
. درک مھاوخ هراپ ،ار ربا<br />
،ديشروخ اب ار نامشچ ،دز مھاوخ هرگ نم<br />
،قشع اب ار اھ لد<br />
،بآ اب ار اھ هياس<br />
. داب اب ار اھ هخاش<br />
،تسويپ مھاوخ مھب و<br />
. اھ هرجنز ۀمزمز اب ار کدوک کي باوخ<br />
. درب مھاوخ اوھ هب ،اھ کداب داب<br />
. داد مھاوخ بآ ،اھ نادلگ<br />
،ناواگ ،نابسا شيپ ،دمآ مھاوخ<br />
. تخير مھاوخ شزاون زبس فلع<br />
. دروآ مھاوخ ار منبش لطس ،هنشت ینايدام<br />
،هار رد یتوترف رخ<br />
. دز مھاوخ ار شياھ سگم<br />
نم<br />
. تشاک مھاوخ یکخيم ،یراويد رھ رس دمآ مھاوخ<br />
. دناوخ مھاوخ یرعش ،یا هرجنپ رھ یاپ<br />
. داد مھاوخ یجاک ،ار یغلاک رھ<br />
: تفگ مھاوخ ار رام<br />
! کوغ دراد یھوکش هچ<br />
. داد مھاوخ یتشآ<br />
. درک مھاوخ انشآ<br />
. تفر مھاوخ هار<br />
. دروخ مھاوخ رون<br />
. تشاد مھاوخ تسود
e a questa ciotola d’acqua<br />
il cielo migrerà.<br />
Stanotte devo partire.<br />
Io che dalle finestre più aperte ho parlato con la gente <strong>di</strong> questa parte<br />
non ho sentito proferire parola sulla materia del tempo.<br />
Nessun occhio appassionatamente fissava la terra.<br />
Nel vedere un giar<strong>di</strong>no nessuno era rapito.<br />
Nessuno ha preso sul serio una cornacchia sopra un campo.<br />
Il mio cuore si contrae quanto una nuvola<br />
quando vedo dalla finestra che Huri<br />
-la rag<strong>az</strong>za adolescente del vicino-<br />
ai pie<strong>di</strong> del più raro olmo della terra<br />
stu<strong>di</strong>a la teologia.<br />
Vi sono cose, istanti colmi <strong>di</strong> pienezza<br />
(per esempio ho veduto una poetessa<br />
così annientata nella contempl<strong>az</strong>ione dello sp<strong>az</strong>io che nei suoi occhi<br />
il cielo deponeva l’uovo.<br />
E una notte <strong>di</strong> quelle<br />
un uomo mi chiese<br />
fino allo spuntare dell’uva, quante ore abbiamo?)<br />
Stanotte devo partire.<br />
Stanotte devo prendere la valigia<br />
che ha sp<strong>az</strong>io quanto la veste della mia solitu<strong>di</strong>ne<br />
e andare verso una <strong>di</strong>rezione<br />
in cui sono visibili epici alberi<br />
<strong>di</strong>nanzi a quella vastità senza parola che perennemente mi chiama.<br />
Una voce ancora ha chiamato: “Sohrab!<br />
dove sono le mie scarpe?”<br />
زاغآ یادن<br />
زبس مجح ۀعومجم زا<br />
،وک مياھ شفک<br />
؟بارھس : دز ادص دوب یسک هچ<br />
. گرب نت اب اوھ لثم ادص دوب انشآ<br />
. تسا باوخ رد مردام<br />
. رھش مدرم ۀمھ دياش و ،هناورپ و رھچونم و<br />
درذگ یم اھ هيناث رس یور زا هيثرم کي یمارآ هب دادرخ بش<br />
. دبور یم ارم باوخ وتپ زبس ۀيشاح زا کنخ یميسن و<br />
: ديآ یم ترجھ یوب<br />
. تساھ هلچلچ رپ زاوآ رپ نم شلاب<br />
دش دھاوخ حبص<br />
بآ ۀساک نيا هب و<br />
. درک دھاوخ ترجھ نامسآ<br />
.<br />
مورب بشما دياب
مدرک تبحص هيحان نيا مدرم اب هرجنپ نيرتزاب زا هک نم<br />
. مدينشن نامز سنج زا یفرح<br />
. دوبن هريخ نيمز هب هناقشاع<br />
،یمشچ چيھ<br />
. دشن بوذجم هچغاب کي نديد زا یسک<br />
. تفرگن یدج هعرزم کي رس ار یا هچغاز سکچيھ<br />
دريگ یم ملد ربا کي ۀزادنا هب نم<br />
یروح منيب یم هرجنپ زا یتقو<br />
ـ هياسمھ غلاب رتخد ـ<br />
نيمز یور نوران نيرت بايمک یاپ<br />
. دناوخ یم هقف<br />
جوا رپ یياھ هظحل ،تسھ مھ یياھزيچ<br />
مديد ار یا هرعاش ً لاثم)<br />
شنامشچ رد هک دوب اضف یاشامت وحم نانچنآ<br />
. تشاذگ مخت نامسآ<br />
اھ بش زا یبش و<br />
ديسرپ نم زا یدرم<br />
( ؟تسا هار تعاس دنچ ،روگنا عولط ات<br />
. مورب بشما دياب<br />
ار ینادمچ بشما دياب<br />
مراد رب ،دراد اج نم یياھنت ۀزادنا هب هک<br />
مورب یتمس هب و<br />
،تساديپ یسامح ناتخرد هک<br />
. دناوخ یم ارم هراومھ هک هژاو یب تعسو نآ هب ور<br />
! بارھس : دز ادص زاب رفن کي<br />
؟وک مياھ شفک
FORUGH FARROKHZĀD<br />
دازخرف غورف<br />
Amatissima poeta, nata a Teheran nel 1935, lasciò la scuola senza <strong>di</strong>plomarsi, ma la poesia fu sin da<br />
rag<strong>az</strong>zina la sua grande passione. La sua vita fu segnata da alcuni eventi: un matrimonio fallito e il<br />
figlio affidato al padre, la sua rel<strong>az</strong>ione con un cineasta e scrittore, il suo ingresso nel mondo del<br />
cinema, ed infine lo scandalo della sua poesia in cui ella esprime, non badando alla morale<br />
convenzionale della sua epoca, il rapporto <strong>di</strong>retto colla propria femminilità, fisica o sentimentale.<br />
La figura della Farrokhzād tuttavia è lungi dal poter essere collocata nella cerchia del femminismo;<br />
la sua poesia, specie nella seconda fase, oltrepassa i contesti sociali o in<strong>di</strong>viduali, per fluttuare<br />
liberamente attraverso il tema dell’amore in una visione più cosmica. Morì in un banale incidente<br />
d’auto nel 1967 a soli trentadue anni. Compose cinque raccolte nell’arco della sua breve vita,<br />
peraltro giu<strong>di</strong>cando le prime tre poco sod<strong>di</strong>sfacenti.<br />
“Prigioniera” (Asir, 1952); “Muro” (Divār, 1956); “Ribellione” (‘Esyān, 1957); “Un’altra nascita”<br />
(Tavallod-i <strong>di</strong>gar, 1962); “Cre<strong>di</strong>amo all’inizio della stagione fredda” (Imān biāvarim be āghāz-e<br />
fasl-e sard, 1963).<br />
Unione<br />
da Un’altra nascita<br />
Queste oscure pupille, oh<br />
Questi miei semplici Sufi eremiti<br />
Nel rapimento della danza rituale degli occhi <strong>di</strong> lui<br />
Erano in estasi<br />
Vi<strong>di</strong> ondeggiare<br />
Su <strong>di</strong> me interamente<br />
Come la vampa rossastra del fuoco<br />
Come il riflesso dell’acqua<br />
Come una nube convulsa <strong>di</strong> pioggia<br />
Come un cielo accaldato dal respiro dell’estive stagioni.<br />
Fino all’illimitato<br />
Fino al <strong>di</strong> là della vita<br />
Era <strong>di</strong>steso lui<br />
Vi<strong>di</strong> nel soffiare delle sue mani<br />
La corporeità del mio essere<br />
Dissolversi.<br />
Vi<strong>di</strong> il suo cuore<br />
Con quella incantevole risonanza vagante<br />
Rimbombare pieno nel mio cuore<br />
L’ora volò via<br />
La tenda se ne andò col vento<br />
L’avevo stretto a me<br />
Nell’aureola focosa<br />
Avrei voluto <strong>di</strong>re qualcosa<br />
Però, oh meraviglia!<br />
Il folto delle sue ciglia ombreggianti<br />
Come le frange della tenda <strong>di</strong> seta
Fluirono dal fondo della tenebra<br />
Lungo l’esteso inguine del desiderio<br />
E quella convulsione<br />
Quella convulsione contaminata <strong>di</strong> morte<br />
Fino alla mia profon<strong>di</strong>tà perduta<br />
Mi vi<strong>di</strong> liberare<br />
Mi vi<strong>di</strong> liberare<br />
Vi<strong>di</strong> la mia pelle spaccarsi pel <strong>di</strong>latare dell’amore<br />
Vi<strong>di</strong> il mio volume ardente<br />
Liquefarsi<br />
E versarsi, versarsi, versarsi<br />
Nella luna, la luna adagiata nel concavo, l’opaca luna perturbata<br />
Avevamo pianto l’uno nell’altro<br />
L’uno nell’altro tutto l’attimo ineffabile dell’unione<br />
Follemente avevamo vissuto<br />
لصو<br />
ۀعومجم زا<br />
رگيد یدلوت<br />
هآ ،اھکمدرم هريت نآ<br />
نم نيشن تولخ ۀداس نايفوص نآ<br />
شنامشچ ود عامس ۀبذج رد<br />
دندوب هتفر شوھ زا<br />
دنز یم جوم نم رسارس رب هک مديد<br />
شتآ ۀنوگخرس مرھ نوچ<br />
بآ ساکعنا نوچ<br />
اھ ناراب جنشت زا یربا نوچ<br />
مرگ یاھلصف سفن زا ینامسآ نوچ<br />
تياھن یب ات<br />
تايح یوسنآ ات<br />
وا دوب هدرتسگ<br />
شناتسد نديزو رد هک مديد<br />
مدوجو تيمسج<br />
دور یم ليلحت<br />
وا بلق هک مديد<br />
نادرگرس رحاس نينط نآ اب<br />
نم بلق یمامت رد هديچيپ<br />
ديرپ تعاس<br />
تفر داب هارمھ هب هدرپ<br />
مدوب هدرشف ار وا<br />
قيرح ۀلاھ رد<br />
ميوگب متس اوخ یم<br />
ار تفگش اما<br />
شناگژم رتسگ هياس هوبنا<br />
مشيربا ۀدرپ یاھ هشير نوچ<br />
یکيرات نب زا دندش یراج
Nell’oscurità<br />
da Un’altra nascita<br />
Nell’oscurità<br />
T’ho chiamato<br />
C’era il silenzio, e la brezza<br />
Che sventolava la tenda<br />
Nel te<strong>di</strong>ato cielo<br />
Una stella ardeva<br />
Una stella passava<br />
Una stella moriva<br />
T’ho chiamato<br />
T’ho chiamato<br />
Tutta la mia esistenza<br />
Come una ciotola <strong>di</strong> latte<br />
Era fra mie le mani<br />
Lo sguardo <strong>az</strong>zurro della luna<br />
Toccava i vetri<br />
Una triste canzone<br />
S’innalzava come fumo<br />
Dalla città delle cicale<br />
Come fumo scivolava sulle finestre<br />
Tutta la notte là<br />
Nel mio petto<br />
Qualcuno dalla <strong>di</strong>sper<strong>az</strong>ione<br />
Ansimava<br />
Qualcuno insorgeva<br />
Qualcuno ti desiderava<br />
Qualcuno le sue mani fredde<br />
Di nuovo respingeva<br />
بلط ینلاوط ۀلاشک نآ دادتما رد<br />
دولآ گرم جنشت نآ ،جنشت نآ و<br />
نم ۀدشمگ یاھتنا ات<br />
مھر یم هک مديد<br />
مھر یم هک مديد<br />
دروخ یم کرت قشع طاسبنا زا منت تسوپ هک مديد<br />
منيشتآ مجح هک مديد<br />
دش بآ هتسھآ<br />
تخير ،تخير ،تخير و<br />
رات بلقنم هام ،هتسشن یدوگ هب هام ،هام رد<br />
ميدوب هتسيرگ رگيدکي رد<br />
ار تدحو رابتعا یب ۀظحل مامت رگيدکي رد<br />
ميدوب هتسيز راو هناويد
Tutta la notte là<br />
Dagli oscuri rami<br />
Una tristezza si versava<br />
Qualcuno <strong>di</strong> sé si meravigliava<br />
Qualcuno a sé ti invocava<br />
L’aria come maceria<br />
Su <strong>di</strong> lui crollava<br />
Il mio piccolo albero<br />
Era innamorato del vento<br />
Del vento vagabondo<br />
[Ma] dov’è la <strong>di</strong>mora del vento?<br />
Dov’è la <strong>di</strong>mora del vento?<br />
یکيرات نايم<br />
رگيد یدلوت ۀعومجم زا<br />
یکيرات نايم<br />
مدرک ادص ارت<br />
ميسن و دوب توکس<br />
درب یم ار هدرپ هک<br />
لولم نامسآ رد<br />
تخوس یم یا هراتس<br />
تفر یم یا هراتس<br />
درم یم یا هراتس<br />
مدرک ادص ارت<br />
مدرک ادص ارت<br />
نم یتسھ مامت<br />
ريش ۀلايپ کي وچ<br />
دوب منات سد نايم<br />
هام یبآ هاگن<br />
دروخ یم اھ هشيش هب<br />
کانمغ یا هنارت<br />
تساخ یم رب دود وچ<br />
اھ هرجنز رھش ز<br />
ديزغل یم دود نوچ<br />
اھ هرجنپ یور هب<br />
اجنآ بش مامت<br />
نم ۀنيس نايم<br />
یديمون ز یسک<br />
دز یم سفن سفن<br />
تساخ یم اپ هب یسک<br />
تساوخ یم ارت یسک<br />
ار وا درس تسد ود<br />
دز یم سپ هرابود<br />
نآ بش مامت<br />
اج<br />
هايس یاھ هخاش ز<br />
تخير یم ورف یمغ
Nelle ver<strong>di</strong> acque d’estate<br />
da Un’altra nascita<br />
Più sola <strong>di</strong> una foglia<br />
Carica delle mie migrate gioie<br />
Nelle ver<strong>di</strong> acque d’estate<br />
Remo adagio<br />
Fino al territorio della morte<br />
Fino alla riva delle tristezze autunnali<br />
In un’ombra mi sono abbandonata<br />
Nell’ombra ineffabile d’amore<br />
Nell’ombra fuggente della felicità<br />
Nell’ombra delle caducità<br />
Le notti in cui gira una brezza confusa<br />
Nel basso cielo nostalgico<br />
Le notte in cui s’avvolge una nebbia sanguinante<br />
Nei vicoli <strong>az</strong>zurri delle vene<br />
Le notti in cui siamo soli<br />
Soli con la scossa del nostro spirito<br />
Sgorga tra i battiti del polso<br />
Un senso <strong>di</strong> vita, <strong>di</strong> vita malsana<br />
“V’è un segreto nell’attesa delle valli”<br />
L’hanno inciso sulle cime dei monti<br />
Sulle imponenti pietre<br />
Quelli che sull’orlo del proprio precipizio<br />
Una notte colmarono il silenzio delle montagne<br />
Di un’amara supplica<br />
“Nell’ansia delle mani piene<br />
Non v’è la quiete delle mani vuote<br />
È bello il silenzio delle rovine”<br />
Cantava una donna nelle acque<br />
Nelle ver<strong>di</strong> acque d’estate<br />
Pareva vivere nelle rovine<br />
Noi ci contaminiamo<br />
L’un l’altro coi nostri respiri<br />
Ci contaminiamo con la virtù <strong>di</strong> felicità<br />
دنام یم دوخز یسک<br />
دناوخ یم ارت یسک<br />
یراوآ وچ اوھ<br />
تخير یم وا یور هب<br />
نم کچوک تخرد<br />
دوب قشاع داب هب<br />
ناماس یب داب هب<br />
؟داب ۀناخ تساجک<br />
؟داب ۀناخ تساجک
Noi temiamo la voce del vento<br />
Noi per la penetr<strong>az</strong>ione dell’ombra del dubbio<br />
Nel giar<strong>di</strong>no dei baci impalli<strong>di</strong>amo<br />
Noi in tutte le feste del castello <strong>di</strong> luce<br />
tremiamo dallo spavento del crollo<br />
Ora tu sei qui<br />
steso come il profumo delle acacie<br />
Nei vicoli del mattino<br />
Sul mio petto pesante<br />
Nelle mie mani bollenti<br />
Nelle mie chiome perdute, bruciate, attonite<br />
Ora tu sei qui.<br />
Qualcosa <strong>di</strong> vasto, oscuro, fitto<br />
Qualcosa d’inquieto come la voce lontana del giorno<br />
Sulle pupille mie sconvolte<br />
Gira e si stende<br />
Forse qualcuno mi separa dalla fonte<br />
Forse qualcuno mi coglie dal ramo<br />
Forse qualcuno come una porta mi chiude ai momenti venturi<br />
Forse…<br />
Non vedo più.<br />
Noi su una terra futile siamo cresciuti<br />
Noi su una terra futile pioviamo<br />
Il “nulla” abbiamo incontrato<br />
Che galoppava come un re<br />
Sul suo dorato corsiero alato<br />
Ahimè, siamo felici e quieti<br />
Ahimè, siamo nostalgici e silenti<br />
Felici perché amiamo<br />
Nostalgici perché l’amore è maledetto.<br />
ناتسبات زبس یاھبآ رد<br />
رگيد یدلوت ۀعومجم زا<br />
گرب کي زا رت اھنت<br />
مروجھم یاھ يداش راب اب<br />
ناتسبات زبس یاھبآ رد<br />
منار یم مارآ<br />
گرم نيمزرس ات<br />
یزيياپ یاھمغ لحاس ات<br />
مدرک اھر ار دوخ یا هياس رد<br />
قشع رابتعا یب ۀياس رد<br />
یتخبشوخ رارف ّ ۀياس رد<br />
اھيرادياپان ۀياس رد<br />
جيگ یميسن دخرچ یم هک اھبش<br />
گنتلد هتوک نامسآ رد<br />
نينوخ یھم دچيپ یم هک اھبش
اھگر یبآ یاھ هچوک رد<br />
ميياھنت هک اھبش<br />
اھنت ،نامحور یاھ هشعر اب<br />
دشوج یم ضبن یاھ هبرض رد<br />
راميب یتسھ ،یتسھ ساسحا<br />
« تسيزار اھ هرد راظتنا رد»<br />
هوک یاھ هلق یور هب ار نيا<br />
دندنک نيگمھس یاھگنس رب<br />
شيوخ طوقس طخ رد هک اھنآ<br />
ار ناراسھوک توکس بش کي<br />
دندنکآ خلت یسامتلا زا<br />
،رپ یاھت سد بارطضا رد»<br />
تسين یلاخ ناتسد شمارآ<br />
« تسابيز اھ هناريو یشوماخ<br />
دناوخ یم اھبآ رد ینز ار نيا<br />
ناتسبات زبس یاھبآ رد<br />
تسيز یم اھ هناريو رد هک یيوگ<br />
ناماھ سفن اب ار رگدکي ام<br />
ميزاس یم هدولآ<br />
یتخبشوخ یاوقت ۀدولآ<br />
ميسرت یم داب یادص زا ام<br />
کش یاھ هياس ذوفن زا ام<br />
ميزاب یم گنر ناماھ ه سوب یاھغاب رد<br />
رون رصق یاھ ینامھيم مامت رد ام<br />
ميزرل یم راوآ تشحو زا<br />
یياجنيا وت نونکا<br />
اھ یقاقا رطع نوچ هدرتسگ<br />
حبص یاھ هچوک رد<br />
نيگنس ما هنيس رب<br />
غاد مياھتسد رد<br />
شوھدم ،هتخوس ،دوخ زا هتفر مناوسيگ رد<br />
یياجنيا وت نونکا<br />
هوبنا و هريت و عيسو یزيچ<br />
زور تسد رود یادص ن وچ شوشم یزيچ<br />
مناشيرپ یاھکمدرم رب<br />
ار دوخ درتسگ یم و دخرچ یم<br />
دنريگ یم همشچ زا ارم دياش<br />
دننيچ یم هخاش زا ارم دياش<br />
دندنب یم دعب یاھ هظحل رب یرد لثم ارم دياش<br />
... دياش<br />
منيب یمن رگيد<br />
مدييور هزرھ ینيمز رب ام<br />
ميراب یم هزرھ ینيمز رب ام<br />
ميدي د اھھار رد ار « چيھ»<br />
ام<br />
شيوخ رادلاب درز بسا رب
Sulla terra<br />
da Un’altra nascita<br />
Mai ho desiderato<br />
Essere una stella nel miraggio del cielo<br />
O come gli spiriti degli eletti<br />
Essere compagna silente degli angeli<br />
Mai stata <strong>di</strong>visa dalla terra<br />
Né confidente con la stella<br />
Ferma sono sulla terra<br />
Con il corpo che come stelo d’una pianta<br />
Succhia il vento, il sole, l’acqua<br />
per vivere<br />
Feconda <strong>di</strong> voglia<br />
Feconda <strong>di</strong> dolore<br />
Sulla terra io sono ferma<br />
Affinché le stelle mi adorino<br />
Affinché le brezze mi accarezzino<br />
Dalla mia fessura guardo<br />
Non sono altro che l’eco <strong>di</strong> una canzone<br />
Eterna [certo] non sono<br />
Nel gemito del piacere che più puro<br />
È del semplice silenzio <strong>di</strong> una tristezza<br />
Tranne l’eco <strong>di</strong> una canzone non cerco<br />
In un corpo che è una rugiada<br />
Sull’iris del mio corpo<br />
Dimora non cerco<br />
Sulla parete della mia capanna che è la vita<br />
Colla grafia nera d’amore<br />
I passanti<br />
Hanno <strong>di</strong>segnato ricor<strong>di</strong>:<br />
Cuore trafitto da freccia<br />
Candela rovesciata<br />
Silenti palli<strong>di</strong> punti<br />
Sulle lettere scomposte <strong>di</strong> p<strong>az</strong>zia.<br />
Ogni labbro che toccò il mio<br />
Una stella concepì<br />
Nella mia notte che si posava<br />
Sul fiume dei ricor<strong>di</strong><br />
Allora perché mai desiderare una stella?<br />
Questa è la mia canzone<br />
Bella e gradevole<br />
دوميپ یم هار یھاشداپ نوچ<br />
ميمارآ و تخبشوخ ام ،سوسفا<br />
ميشوماخ و گنتلد ام ،سوسفا<br />
ميراد یم تسود اريز ،تخبشوخ<br />
تس ینيرفن قشع اريز ،گنتلد
E prima <strong>di</strong> questo non v’era più <strong>di</strong> questo.<br />
کاخ یور<br />
ۀعومجم زا<br />
رگيد یدلوت<br />
ما هدرکن وزرآ زگرھ<br />
موش نامسآ بارس رد هراتس کي<br />
ناگديزگرب حور وچ اي<br />
موش ناگتشرف شماخ نيشنمھ<br />
ما هدوبن ادج نيمز زا زگرھ<br />
ما هدوبن انشآ هراتس اب<br />
ما هداتسيا کاخ یور<br />
هايگ ۀقاس ل ثم هک منت اب<br />
ار بآ و باتفآ و داب<br />
دنک یگدنز هک دکم یم<br />
ليم ز روراب<br />
درد ز روراب<br />
ما هداتسيا کاخ یور<br />
دننک مشياتس اھ هراتس ات<br />
دننک مشزاون اھميسن ات<br />
منک یم هاگن ما هچيرد زا<br />
متسين هنارت کي نينط زج<br />
متسين هنادواج<br />
منک یمن وجتسج هنارت کي نينط زج<br />
رت کاپ هک یتذل ناغف رد<br />
تسيمغ ۀداس توکس زا<br />
منک یمن وجتسج هنايشآ<br />
تسيمنبش هک ینت رد<br />
منت قبنز یور<br />
تسيگدنز هک ما هبلک رادج رب<br />
قشع هايس طخ اب<br />
دنا هديشک اھراگداي<br />
: رذگھر نامدرم<br />
هدروخ ريت بلق<br />
نوگژاو عمش<br />
گنر هديرپ تکاس یاھ هطقن<br />
نونج مھ رد فورح رب<br />
ديسر مبل رب هک یبل رھ<br />
تس ب هفطن هراتس کي<br />
تسشن یم هک مبش رد<br />
اھراگداي دور یور<br />
؟منک وزرآ هراتس ارچ سپ<br />
تسنم ۀنارت نيا<br />
نيشنلد و ريذپلد<br />
نيا زا شيب هدوبن نيا زا شيپ
MOHAMMAD REZĀ SHAFI‘I KADKANI<br />
ینکدک یعيفش اضر دمحم<br />
Nato nel 1939 a Kadkan in Iran nord-orientale, docente <strong>di</strong> letteratura persiana, è un autorevole<br />
critico, filologo e poeta, che svolge un’intensa attività <strong>di</strong> ricerca nell’ambito della letteratura<br />
mistica, della critica letteraria e stilistica. Le sue poesie inizialmente erano composte seguendo la<br />
metrica classico-tra<strong>di</strong>zionale, ma in seguito egli adotterà il verso libero. Amico e ammiratore <strong>di</strong><br />
Akhavān Sāles, la forma e la tematica della sua poesia s’avvicinano a quelle <strong>di</strong> quest’ultimo; inoltre<br />
vi si percepisce il preziosismo lessicale e retorico del filologo e stilista raffinato.<br />
Qui <strong>di</strong> seguito citiamo alcuni dei suoi quaderni: “Sussurri” (Zemzeme-hā, 1962); “Dalla lingua della<br />
foglia” (Az zabān-e barg, 1968); Il profumo del ruscello <strong>di</strong> Muliān (Bu-<strong>ye</strong> ju-<strong>ye</strong> Muliān, 1977);<br />
“Come l’albero nella notte <strong>di</strong> pioggia” (Mesl-e derakht dar shab-e bārān, 1977); “Il secondo<br />
millennio della g<strong>az</strong>zella <strong>di</strong> montagna” (Hezāre-<strong>ye</strong> dovom-e āhu-<strong>ye</strong> kuhi, 1988)<br />
Il verbo degli uccelli<br />
Da Il profumo del ruscello <strong>di</strong> Muliān<br />
Con nessun pugnale<br />
questa corda si sfibra,<br />
incessantemente<br />
una voce si sente<br />
giorno e notte dal giar<strong>di</strong>no:<br />
“ciù ciù,<br />
cià cià,<br />
ciah ciah,<br />
ciù ciù,<br />
ciah ciah”.<br />
Il limpido del sussurro<br />
scorre dall’altra parte del muro.<br />
Chiede Jalāl:<br />
“La gola <strong>di</strong> quest’uccello<br />
dell’atto <strong>di</strong> cantare e<br />
del chiamare<br />
mai si stancherà,<br />
ché con la sua melo<strong>di</strong>a nella calura del giorno e<br />
nell’ombra della notte,<br />
sveglio tien sempre il giar<strong>di</strong>no e<br />
il bosco?”<br />
“Guarda che”<br />
-<strong>di</strong>co io-<br />
“questo è l’incanto dell’amante, dell’alba;<br />
non n’è finita ancora una,<br />
che l’altra già prende il via;<br />
la voce è una<br />
ma gli uccelli molti.”<br />
ريطلا قطنم ُ<br />
نايلوم یوج یوب<br />
ۀعومجم زا
Paradosso primo<br />
da Il profumo del ruscello <strong>di</strong> Muliān<br />
Con queste stesse parole che mai,<br />
la pretesa d’incanto o pro<strong>di</strong>gio hanno,<br />
come storno e canarino e tortora, che<br />
-pur essendo <strong>di</strong>vini messaggeri-<br />
tranne il canto altro versetto non hanno,<br />
mi è giunta la rivel<strong>az</strong>ione dall’alba:<br />
“colui per il quale tu eri in attesa,<br />
altri non è se non tu stesso, insomma,<br />
se gli altri questo non sanno,<br />
indubbiamente gli occhi aperti non hanno.<br />
رجنخ چيھ هب<br />
، دلسگ یمن نامسير نيا<br />
ديآ یم ادص<br />
زير کي<br />
: غاب زا بش و زور<br />
،ويچ ويچ »<br />
،چ َ چَ<br />
،هچ هچ<br />
ويچ ويچ<br />
« . هچ هچ<br />
همزمز ِ للاز<br />
. راويد یوس ناز تس یراج<br />
: دسرپ یم للاج<br />
،زگرھ ولگ ار غرم نيا »<br />
و ندناوخ ِ راک ز<br />
،هتسخ دوش یمن ندناوخ<br />
و زور ِ مرھ ُ رد شياون اب هک<br />
،بش ۀياس<br />
و غاب نيا دراد یم هاگن<br />
« ؟راديب ار هشيب<br />
« هک نيبب»<br />
ـ : ميوگ یمـ<br />
رحس َ َ و تسا قشاع ِ رحس ِ نيا»<br />
،زونھ هتفرن یکي<br />
؛زاغآ دنک رگد نآ<br />
تس یکي ادص<br />
« . رايسب ناگدنرپ نکيلو<br />
لوا ّ ِ حطش<br />
، نايلوم یوج یوب ۀعومجم زا<br />
،زگرھ هک یياھ هژاو نيمھ اب<br />
،تسين ناشزاجعا و رحس یوعد<br />
ِ
Transumanza <strong>di</strong> viole<br />
da Dalla lingua della foglia<br />
Negli ultimi giorni <strong>di</strong> Febbraio<br />
è bella<br />
la transumanza delle viole migranti.<br />
Nel mezzodì limpido <strong>di</strong> Febbraio,<br />
quando le viole dalle loro fredde ombre,<br />
[avvolte] nel raso della fragranza primaverile,<br />
con terra e ra<strong>di</strong>ci<br />
-la loro patria mobile-<br />
in piccole scatole <strong>di</strong> legno<br />
son portate agli angoli delle strade:<br />
Ecco il ruscello <strong>di</strong> mille mormorii in me,<br />
sgorga:<br />
magari…<br />
magari l’uomo la sua patria<br />
potesse con sé portare<br />
ovunque volesse<br />
come le viole<br />
(nelle scatole <strong>di</strong> argilla).<br />
Nel chiarore della pioggia,<br />
nel sole puro.<br />
،یرمق و یرانق و راس لثم ِ<br />
ـ،دن ا ناربمغيپ دنچ رگا هک ـ<br />
. تسين ناشزاوآ ريغ ِ یا هيآ<br />
،حبص زا دمآ یحو هظحل نيا نم رب<br />
،شراظتنا رد وت یدوب هک ناک<br />
،یراب ،تسين سک چيھ دوخ وت زج<br />
،ار نيا دننادن رگ نارگيد<br />
. تسين ناشزاب ۀديد نامگ یب<br />
اھ هشفنب چوک ِ<br />
گرب نابز زا ۀعومجم<br />
زا<br />
دنفسا رخآ یاھزور رد<br />
،رجاھم یاھ هشفنب چوک ِ<br />
. تسابيز<br />
،دنفسا ِ نشور زور ِ مين رد<br />
،درس یاھ هياس زا ار اھ هشفنب یتقو<br />
،ناراھب ِ ميمش سلطا ِ رد<br />
هشير و کاخ اب<br />
ـ ناشرايس ّ ِ نھيم ـ<br />
،یبوچ ِ کچوک یاھ هبعج رد<br />
:<br />
دنروآ یم ،نابايخ ۀشوگ رد
Una canzone in lode dell’amore<br />
da Raccolta <strong>di</strong> gh<strong>az</strong>al per il girasole<br />
L’amore non è una parola, è un significato<br />
una scala verso il mondo supremo<br />
Quando con la vita s’è legata la morte<br />
l’amore appare dal fondo dello specchio<br />
È forse l’arte <strong>di</strong> morire l’amore<br />
che è così magica e bella?<br />
Morire e rivivere nella morte<br />
certo che è uno stato eminente!<br />
È un termine ambiguo e insensato<br />
ma in verità è l’unica manifest<strong>az</strong>ione del senso<br />
È un <strong>di</strong>rupo eterno, per ogni precipitare<br />
cadervi dentro è un ascendere verso l’Alto<br />
Creare una <strong>di</strong>vinità da qualcosa come questo Sé<br />
è un rendere eterne la passione e la polvere<br />
Col corpo inizia l’amore<br />
fin dove giunge? Dio lo sa!<br />
È il passaggio da una porta vietata<br />
quella porta che è presenza nel domani<br />
È senza tempo quest’isola d’amore<br />
benché sia palese nel corso del tempo<br />
Una rosa che all’alba della resurrezione<br />
sarà causa d’ebbrezza all’olfatto <strong>di</strong> Dio<br />
La gelosia e l’invi<strong>di</strong>a sue, incen<strong>di</strong>anti,<br />
donano vita ad ogni [nostra] p<strong>az</strong>ienza<br />
،نم ر د همزمز رازھ یوج<br />
: دشوج یم<br />
... شاک یا<br />
ار شنطو یمدآ شاک یا<br />
اھ هشفنب ِ لثم<br />
( کاخ یاھ هبعج رد)<br />
،تسناوت یم زور کي<br />
. تساوخ یم هک اجک رھ دربب نتشيوخ هارمھ ِ<br />
،ناراب یانشور رد<br />
. کاپ ِ باتفآ رد<br />
Consono con Octavio P<strong>az</strong>
Abitu<strong>di</strong>ne e banalità son le sue nemiche<br />
ché “l’arrivare” è la nostra decadenza<br />
L’amore è un animare col corpo<br />
benché la sua fine sia un corpo solitario<br />
[E’] un’arsura per l’anima gemella, nascosta<br />
giungere alla quale è la nostra bramosa supplica<br />
L’amore è uno smarrire “io”, “tu” e “lui”<br />
ogni cosa ch’è perduta è là che si trova.<br />
قش ع شياتس رد هديصق<br />
نادرگباتفآ لگ یارب لزغ ۀعومجم زا<br />
زاپ ويواتکا اب هارمھ<br />
تسانعم کي ،تسين هژاو کي ،قشع<br />
تسلااب ملاع هب ینابدرن<br />
دروخ نوچ هرگ ،یگدنز اب ،گرم<br />
تساديپ هنيآ ِ قمع رد ،قشع<br />
قشع ايآ تسا ندرم ِ رنھ<br />
؟تسابيز و هنادواج نينچ هک<br />
ُ<br />
گرم رد نتسيز زاب و ندرم<br />
! تسلااو یتلاح<br />
هک ار یتسار<br />
ینعم یب و تسا مھبم یا هژاو<br />
تسانعم یلجت اھنت کيل<br />
ِ<br />
،طوقس رھب ِ ،هنادواج یا هطرو<br />
تسلااب رب ِ جورع ِ شطوقس هک<br />
یدوخ وچمھ ز یدزيا نتخاس<br />
تسابھ و اوھ ندرک نادواج<br />
ِ<br />
نت اب دوش یم زاغآ ،قشع<br />
! تساناد ادخ ؟دسر یم اجک هب<br />
عونمم رد ِ زا تس یروبع دوخ<br />
تسادرف رد روضح هک یرد نآ<br />
قشع ۀريزج نيا تسا نامز یب<br />
تساديپ نامز ۀصرع رد هچ رگ<br />
زيخاتسر حبص هک یخرس ِ لگ<br />
تسادخ ماشم ِ یتسم ۀيام<br />
شزورفا شتآ کشر و دسح<br />
تس اھ لمحت نآ شخب یگدنز<br />
ِ
تسوا نمشد ِ لاذتبا و تداع<br />
تسام ِ یھابت ،نآ رد « نديسر»<br />
هک<br />
نت زا تسا نديرفآ ناج ،قشع<br />
تساھنت ینت نآ ِ نايا پ هچرگ<br />
ناھن « داز ِ مين»<br />
رھب ِ یشطع<br />
تسام ینمت ِ ّ وا هب نديسر هک<br />
تسوا و وت و نم ندرک ِ مگ ،قشع<br />
.<br />
تساجنآ همھ یا هدرک مگ هچرھ