Grammatica d'instrucziun dal rumantsch grischun - chattà.ch
Grammatica d'instrucziun dal rumantsch grischun - chattà.ch
Grammatica d'instrucziun dal rumantsch grischun - chattà.ch
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
35 L’object direct pon ins eruir sequentamain:<br />
a) la gruppa nominala <strong>ch</strong>’è object direct na reages<strong>ch</strong>a betg sin midadas <strong>dal</strong> predicat:<br />
Quest pensum fa in bun scolar en ts<strong>ch</strong>intg minutas.<br />
Quest pensum fan buns scolars en ts<strong>ch</strong>intg minutas.<br />
b) l’object direct daventa subject s<strong>ch</strong>e la frasa activa vegn messa en il passiv (§ 94).<br />
Gion ha montà la stgaffa activ<br />
La stgaffa è vegnida montada da Gion. passiv<br />
26<br />
Remartga:<br />
La transposiziun en il passiv na funcziuna betg tar tut ils verbs <strong>ch</strong>’han in object direct,<br />
p.ex. ils verbs <strong>ch</strong>’inditges<strong>ch</strong>an ina relaziun da possess:<br />
Gion ha survegnì in bel cudes<strong>ch</strong> d’animals.<br />
*In bel cudes<strong>ch</strong> d’animals è vegnì survegnì da Gion.<br />
36 Il cumplement predicativ è dependent <strong>dal</strong> verb. Cuntrari als auters cumplements sa<br />
referes<strong>ch</strong>a el dentant a medem temp er al subject u a l’object direct e s’accorda cun<br />
quels en numer e genus:<br />
Ella è daventada scolasta.<br />
Ellas en daventadas scolastas.<br />
La suprastanza ha elegì sia figlia sco scolasta.<br />
La suprastanza ha elegì sias figlias sco scolastas.<br />
37 Il cumplement predicativ stat be suenter paucs verbs, <strong>ch</strong>’èn dentant vaira frequents<br />
(vesair glista § 130) Ils verbs ils pli impurtants cun in cumplement predicativ <strong>ch</strong>e sa<br />
referes<strong>ch</strong>a al subject èn esser, vegnir, daventar, restar e parair; cun in cumplement<br />
predicativ <strong>ch</strong>e sa referes<strong>ch</strong>a ad in object direct ils verbs numnar, eleger, considerar sco,<br />
prender per, tegnair per. El po esser ina gruppa nominala, adjectivala, adverbiala u<br />
preposiziunala.<br />
Aita è ina buna scolasta. (gruppa nominala)<br />
Ella è fitg amicabla. (gruppa adjectivala)<br />
Sia abitaziun è là. (gruppa adverbiala)<br />
Ella vala per ina dunna fitg intelligenta. (gruppa preposiziunala)<br />
Remartga:<br />
La medema funcziun sco la preposiziun per po er la particla sco avair en questas proposiziuns:<br />
La giuria ha considerà l’examen sco reussì.<br />
38 Il cumplement preposiziunal po vegnir furmà mo d’ina gruppa preposiziunala. La preposiziun<br />
vegn determinada <strong>dal</strong> verb. Ella è per ordinari fixa e na po betg vegnir remplazzada<br />
cun autras preposiziuns.<br />
Jau hai dà in ts<strong>ch</strong>incun al camarier.<br />
Ella sa referes<strong>ch</strong>a a Cla Biert.<br />
Il tat sa regorda anc da lez temp.<br />
Ti t’interessas mo per ballape.