Agirre Asteasukoaren "Eracusaldiac", sermoia ... - Euskaltzaindia
Agirre Asteasukoaren "Eracusaldiac", sermoia ... - Euskaltzaindia
Agirre Asteasukoaren "Eracusaldiac", sermoia ... - Euskaltzaindia
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
AGIRRE ASTEASUKOAREN ERACUSALDIAC<br />
Adibidea, izan ere, lo tzen da, Aristotelesek egin bezala, indukzioarekin<br />
(esperien tzia), eta entimema dedukzioarekin (pen tsamendua). Baina, adibidea<br />
indukzioz gerta tzen ote da sermoigin tzan? Sermoiaren adibidea ez da “esperientzia”,<br />
baizik sentimendua. Ez da, azalpen zientifikoan bezala, kognizio mailako<br />
eragiketa, baizik eta sentimenduari hi tz egiteko modua. Adibidea esaten denarekiko<br />
lotua dago, memoriaren eta sentimenduaren lehentasuna emanez, arrazoiaren<br />
eta pen tsamendu zientifikoaren aldean. Adibideak, “konpeten tzia pasionala”<br />
aldarrika tzen du, eta berau lo tzen da <strong>sermoia</strong>k duen “gu”-rekiko<br />
obsesioarekin. Greimasi jarraituz esango genuke gizabanako kolektiboak zizelkatuko<br />
lituzkeela (1982: 38), eta, horretarako “passion communautaire” inbokatu<br />
behar (Parret 1983: 85). Adibidegin tza, beraz, ez dago lotuta esperienziarekin,<br />
Kintilianoren “hecho sucedido” (1942a: 294), ez azalpenarekin<br />
(“pour mieux comprendre”). Emozioen erretorikak ezaugarri tzen du sermoigintza,<br />
eta bertan adibideak duen balioa ez da indukzioz eta ez dedukzioz gertatzen,<br />
baizik eta abdukzioz, Pierce edo Kant-ek esan bezala (Parret op.cit.).<br />
Egia da, ikusten ari garenez, adibideak testuaren helburuaren zerbi tzuan<br />
(persuasioaren, emozioaren zerbi tzuan) daudela ekarrita. Baina galde dezakegu,<br />
baita ere, <strong>sermoia</strong>ren teknikaren alde ekarriak ote dauden; alegia, testuaren<br />
eraikun tzari lotutako lanabes “logikoak” ote diren, testua era tzeko idazleak darabilen<br />
estrategia, <strong>sermoia</strong>ren taiuketari begira (eta en tzunketari begira ere barne<br />
kausalitatea gida tzen baitute). Esan dugu gorago adibidea inten tsitatearekin<br />
lotuta dagoela, beraz, testuaren unitate osakin garran tzi tsu da. Baina aldi berean<br />
ezin dugu ahaztu adibidea zerbait azaleko ikusten dela, eta kengarri den<br />
zerbait bezala, Coltierrek dioen gisan,<br />
“n’apporte rien au contenu global du discours dans lequel il est introduit et qu’il est, en<br />
particulier, supprimable sans dommage pour le sens général du discours”. (Coltier, 1986: 25).<br />
Coltierren ideia interesgarria da: adibideak ken tzeko zerbait dira testuaren<br />
laburpenak egitean, testuaren makro-egituretan. Zergatik da sermoietan hain<br />
joria adibidegin tza? Ez ote dute exemplek diskur tsoetan betelana egiten? Horrela,<br />
adibideen balio polifonia, intertestualitea, zalan tzan jarriko genuke: gehiago<br />
lirateke intratestuaren elikagarri, ekiteko helduleku, anplifikaziorako<br />
estrategia bat, inten tsitate estrategia ez ezik, baita exten tsitate bide ere.<br />
Buka tzeko, zenbait ohar exten tsitateari buruz:<br />
Bat. Sermoien egitura kontuak, semantika testualean ikusi dugunez, erregularrak<br />
dira. Sermoiak berdin hasi eta berdin buka tzen dira beti. Fun tzio<br />
hori, errepika eta lelo hori exten tsitatean ulertu beharko li tzateke, kristaua<br />
<strong>sermoia</strong>ren tempo magikoan sar tzeko eta irteteko resorte bezala.<br />
249