Agirre Asteasukoaren "Eracusaldiac", sermoia ... - Euskaltzaindia
Agirre Asteasukoaren "Eracusaldiac", sermoia ... - Euskaltzaindia
Agirre Asteasukoaren "Eracusaldiac", sermoia ... - Euskaltzaindia
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
AGIRRE ASTEASUKOAREN ERACUSALDIAC<br />
“(...) adierazkizunari buruzko modalizazioa, norbaiti edo norbere buruari<br />
erreferituriko esames, berri edo jakintasun gisa emanez, baieztapen ziur, frogatu<br />
edo borobilaren ordez. Balioztapenaren autoritatea, honakoan, albiste, en tzute<br />
edo jakitearen mugaketan koka tzen da.” <strong>Agirre</strong> (1991: 892)<br />
Omen eta bide partikulek balio epistemikoaz gain balio ebiden tziala ere<br />
badute: alegia, iturri zehaztugabeak markatu egiten baitute (B 184); (B 188).<br />
Iturri zehaztugabeetan, ikusitakoaz gainera, badira beste adierazpen batzuk<br />
ere: a) “jauna, esan cidan batec... “; b) “esaten badiozu erosleari …”:<br />
[IV 148] “Jauna, esaten cidan batec…” (A 147)<br />
[IV 149] “Emendic ez da ascó asmo erdi, edo laurdena sor tzea, esaten dezula:<br />
nai nuque, al banu, u tzico balit paquean: aleguiña eguingo det.” (A 202)<br />
Formula ba tzuetan “zu” per tsona izenordea azal tzen da adi tzean. Alabaina<br />
“zu” horrek ez du balio deiktorik, esataria ez zaio ari aurrean dagoenari, edozeini<br />
baizik, jeneralizazioa egiteko modu bat da (Amossy 2002: 45).<br />
Ondoko adibideetan ez da esatezko adi tzik ager tzen, ez eta iturriaren gaineko<br />
erreferen tziarik ere; hala ere, aipua dela sala tzen dute beste elementu<br />
ba tzuek: kur tsibak, deikari edo apelatibo baten presen tziak, osagai deiktikoen<br />
presen tziak, prosodiak agian… Edozelan ere, balio orokor tzailea nabari zaie<br />
enun tziatu hauei:<br />
[IV 150] “Cer da, nere Cristauac, gaurco egunean alde gucietatic datorquigun<br />
berri negargarri au, esaten diguna: Aituaz dijoaz Cristauac: aldeguin due alde<br />
aldean guciac beren Salva tzalleagandic, eta galdu dira. Omnes declinaverunt, simul<br />
inutiles facti sunt”. (B 248)<br />
[IV 151] “Ecin sinistu det emen guerta tzen dirala onelaco modu i tsusiac,<br />
baña asco berri txar aditu dira azqueneco dembora oetan, eta beldur naiz, cer edo<br />
cer guertatuco zala.” (B 191)<br />
Hurrengo adibidetan ikus daitekeenez, ez da sarrera-adi tzik ager tzen BE<br />
sar tzeko; halaz ere inplizituki honelako zerbait adieraziko li tzateke: “esatea”,<br />
“esaten dezula” , “Batec esaten duala...”:<br />
[IV 152] “Bigarren lazoa: nic eguiñ nuan gauza i tsusi ura, baña ez nuan nai<br />
becatu eguitea, ta ez det cer confesaturic. Atocea, e tziñan cere nayez…<br />
Irugarren lazoa: Gauza i tsusi oec eguiñ nituanean chiquichoa nin tzan, ¿cer<br />
nequian nic…? Atocea…” (C 527-529)<br />
201