Creatief met hout Créer avec le bois - Willy Vanhoutte
Creatief met hout Créer avec le bois - Willy Vanhoutte
Creatief met hout Créer avec le bois - Willy Vanhoutte
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
4<br />
Houtdraaibeitels, Outils de tournage<br />
• Anders dan steekbeitels en sculpteerbeitels bijvoorbeeld worden <strong>hout</strong>draaibeitels vandaag de dag niet meer gemaakt in koolstofstaal, maar<br />
bijna uitsluitend in HSS-staal. Net zoals koolstofstaal bevat HSS-staal koolstof, maar daarnaast ook diverse <strong>met</strong>allo ïden, waardoor bepaalde<br />
eigenschappen zoals elasticiteit, hardheid, en tempera tuurvastheid sterk verbeterd worden. HSS <strong>hout</strong>draaibeitels zijn veel harder, zij moeten<br />
dus minder vaak ges<strong>le</strong>pen worden, en gaan daardoor veel langer mee. De standtijd van een HSS beitel is ongeveer zes maal zo lang als die van<br />
een kool stofstaalbeitel, en dank zij zijn hoge temperatuurbestendigheid is het gevaar voor verbranden van de beitel bij het “droog” slijpen sterk<br />
gereduceerd.<br />
Veruit het grootste deel van de HSS <strong>hout</strong>draaibeitels wordt gemaakt in SHEF FIELD, Engeland: ROBERT SORBY, HAMLET, CROWN, HENRY<br />
TAYLOR, enz. In principe gebruiken al deze fabrikanten hetzelfde basismateriaal namelijk het fameuze M2 HSS staal, maar het fina<strong>le</strong> resultaat,<br />
in termen van kwaliteit, wordt bepaald door de manier waarop dat basismateriaal bewerkt wordt tijdens de fabricatie van de beitel. Het smeden<br />
en het harden van HSS staal kan inderdaad op verschil<strong>le</strong>nde manieren gebeuren, waarbij de ene manier veel ar beidsintensiever is dan de andere.<br />
Dat verklaart <strong>met</strong>een ook het relatief grote prijsverschil tussen de verschil<strong>le</strong>nde merken.<br />
Er zijn twee categorieën van <strong>hout</strong>draaibeitels: de snijdende beitels en de schrapers.<br />
Snijdende beitels hebben altijd een scherpe snijhoek, en dus een lange vouw. De snijhoek kan, volgens de soort beitel, variëren tussen 25° en<br />
45°. Snijdende beitels zijn vormgevers. Schrapers daarentegen worden bijna uitsluitend gebruikt voor de afwerking van kops <strong>hout</strong>. Zij hebben<br />
een relatief stompe snijhoek (ongeveer 80°). Schrapen is dikwijls een tussenstap tussen het vormgeven (<strong>met</strong> een guts) en het schuren. Tot de<br />
familie van de schrapers behoren ook de beitels <strong>met</strong> oriënteerbare snijplaatjes. Deze beitels worden onder andere gebruikt op moeilijk bereikbare<br />
(of moeilijk zichtbare) plaatsen, waar het gebruik van snijdende beitels niet meer mogelijk of te gevaarlijk is.<br />
De meest gebruikte draaibeitels worden hieronder opgesomd.<br />
• A l’inverse de bédanes et outils de sculpteur par exemp<strong>le</strong>, <strong>le</strong>s outils de tournage ne se font à ce jour plus en acier au carbone mais presqu‘exclusivement<br />
en acier HSS. Comme l’acier au carbone, l’HSS contient du carbone mais en plus des métalloïdes, par <strong>le</strong>squels certains facteurs tels<br />
que l’élasticité, la dureté et la résistance à la température sont fortement améliorés. Les outils de tour en HSS sont plus durs; c’est pourquoi ils<br />
nécessitent moins d’affûtage et ont donc une longévité plus importante. La durée de vie d’un outil de tour en HSS est grosso modo 6 fois supérieure<br />
à cel<strong>le</strong> d’un outil au carbone, sa résistance à la température per<strong>met</strong> de réduire l’effet de surchauffe lors des opérations d’aiguisage sur des<br />
meu<strong>le</strong>s à sec.<br />
La plus grande partie des outils de tournage en HSS sont fabriqués à SHEFFIELD au Royaume-Uni (berceau de l’outil de coupe) ROBERT SORBY,<br />
HAMLET, CROWN, HENRY TAYLOR, etc .. En principe, chacun de ces fabricants utilise <strong>le</strong> même matériau de base pour la fabrication des outils de<br />
tournage, soit <strong>le</strong> fameux HSS M2, mais en terme de qualité, <strong>le</strong> façonnage du matériau pendant l’usinage est déterminant. Forger et durcir l’acier<br />
HSS peuvent en effet se faire de différentes manières, demandant plus ou moins d’intensité de main d’œuvre. Ceci explique dans beaucoup de<br />
cas la différence de prix qu’il peut y avoir entre <strong>le</strong>s différentes marques.<br />
Il existe 2 catégories d’ouils de tournage: <strong>le</strong>s outils coupants et <strong>le</strong>s racloirs.<br />
Les outils coupants ont toujours un ang<strong>le</strong> tranchant aigu et donc un long biseau. L’ang<strong>le</strong> peut varier en fonction de l’outil de 25° à 45°. Les outils<br />
coupants donnent la forme à la pièce. Les racloirs sont en revanche principa<strong>le</strong>ment utilisés pour la finition de <strong>bois</strong> de bout. Ils ont un ang<strong>le</strong> relativement<br />
obtus (environ 80°). Travail<strong>le</strong>r <strong>avec</strong> <strong>le</strong> racloir est souvent une opération intermédiaire entre <strong>le</strong> travail de profilage et <strong>le</strong> ponçage. Vous<br />
trouverez éga<strong>le</strong>ment dans la même famil<strong>le</strong> <strong>le</strong>s racloirs à plaquettes orientab<strong>le</strong>s, ces outils seront utilisés dans des endroits diffici<strong>le</strong>s d’accès ou<br />
pour des endroits invisib<strong>le</strong>s, là où l’utilisation d’outils coupants est impossib<strong>le</strong> ou trop dangereuse.<br />
Les outils <strong>le</strong>s plus courants sont illustrés et décrits ci-dessous.<br />
AFRUWGUTS<br />
Deze beitel wordt uitsluitend gebruikt bij het draaien tussen<br />
de centers om op een veilige en snel<strong>le</strong> manier een vierkant<br />
stuk <strong>hout</strong> af te ronden. Dank zij zijn diepe U-vorm blijven de<br />
hoeken op een veilige afstand van het werkstuk.<br />
GOUGE À DEGROSSIR<br />
Cet outil s’utilise exclusivement entre pointes afin d’obtenir<br />
rapidement et en toute sécurité un cylindre au départ du <strong>bois</strong><br />
brut. Les pointes de l’outil sont gardées à une distance sécurisante<br />
de la pièce grâce à sa forme profonde en “U”.<br />
PROFILEERGUTS<br />
Een profi<strong>le</strong>erguts wordt gebruikt voor het profi<strong>le</strong>ren<br />
(vormgeven) bij het draaien tussen de centers. Bij het<br />
maken van hol<strong>le</strong> vormen wordt een “scheppende” beweging<br />
uitgevoerd, waarbij de vouw in contact blijft <strong>met</strong> het<br />
<strong>hout</strong>. Voor bol<strong>le</strong> vormen wordt een “rol<strong>le</strong>nde” beweging<br />
uitgevoerd. Bij het einde van de beweging ligt het gereedschap<br />
op zijn kant.<br />
PROFILEERGUTS “CONTINENTAL / GERMAN STYLE”<br />
Deze op vorm gesmede profi<strong>le</strong>erguts heeft een wat dieper<br />
U-profiel en overal dezelfde wanddikte. Daardoor is hij<br />
uiterst handelbaar bij het profi<strong>le</strong>ren.<br />
GOUGE À PROFILER<br />
Cette gouge est destinée pour profi<strong>le</strong>r <strong>le</strong> <strong>bois</strong> lors du tournage<br />
entre <strong>le</strong>s pointes. Pour <strong>le</strong>s formes concaves, il faudra<br />
faire un mouvement de pel<strong>le</strong>tage par <strong>le</strong>quel <strong>le</strong> biseau de<br />
l’outil restera en contact <strong>avec</strong> <strong>le</strong> <strong>bois</strong>. Pour <strong>le</strong>s formes convexes<br />
il faudra appliquer un mouvement roulé par <strong>le</strong>quel<br />
en fin de course l’outil sera sur son côté.<br />
GOUGE À PROFILER “CONTINENTAL / GERMAN STYLE”<br />
Cet outil de profilage forgé à forme a un profil en “U” plus<br />
profond et une paroi de même épaisseur partout. Par ce<br />
fait il est extrêmement maniab<strong>le</strong> pour <strong>le</strong> profilage.