Bilintx, bertsoak eta bizitza - Euskaltzaindia
Bilintx, bertsoak eta bizitza - Euskaltzaindia
Bilintx, bertsoak eta bizitza - Euskaltzaindia
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
* * *<br />
Bertso auek Jose Manterolak argitaratu<br />
zituan, bere Cancionero Vasco-n:<br />
Primera serie, Tomo 1, Noviembre de<br />
1877.<br />
Aurretik argibide jakingarri au<br />
ematen du:<br />
"No debo terminar estas líneas sin hacer<br />
presente que habiendo tenido ocasión de examinar<br />
los papeles que á la muerte de Vilinch<br />
se encontraron por su Viuda, he visto, entre<br />
otros, copiados de puño y letra de este desgraciado<br />
po<strong>eta</strong>. los originales de la poesía<br />
Juramentuba.<br />
y como quiera que en ellos existen diversas<br />
variantes de la composicion tal cual se publicó<br />
allá hacia 1862, he creído deber anotar<br />
al pié todas las diferencias que he encontrado<br />
en las cuartillas del autor, por más que el estudio<br />
hecho de uno y otro texto me inclina á<br />
creer que las cuartillas halladas son las primitivas<br />
de Vilinch, que debió aumentar y corregir<br />
al tratar de dar su composicion á la prensa".<br />
Etzituan, beraz, Manterolak bertso<br />
auek <strong>Bilintx</strong>en esku-idatzi<strong>eta</strong>tik kopiatu,<br />
naiz <strong>eta</strong> auek esku artean eduki. Ori<br />
zergatik egin zuan errez somatu diteke.<br />
Batetik, sail onek zortzi bertso ditu;<br />
<strong>eta</strong> esku-idatzi orrek, guk ere ikusi<br />
Juramentub'-Ca'-----__<br />
8/ "Fintasunakiñ kunplituko det,<br />
ez da zer egon zalantzez,<br />
denborarikan igaro gabe<br />
gogo txarrezko balantzez;<br />
erakutsitzen baldin badizut<br />
faltsiyarikan mudantzez,<br />
nere biyotza bete dezala<br />
damutasunak arantzez".<br />
179<br />
degunez, zazpi. Bostgarrena falta.<br />
Bestetik, berriz, <strong>bertsoak</strong> obeto daude<br />
argitaratu ziran bezela, esku-idatzi<strong>eta</strong>n<br />
baiño.<br />
Leenago ere esan degunez, <strong>Bilintx</strong>ek,<br />
etxean idatzita zeuzkan <strong>bertsoak</strong>,<br />
inprentara baiño leen, berriro aztertu<br />
<strong>eta</strong> an <strong>eta</strong> emen aldatu egiten zituan.<br />
Ondoren, paper garbira pasa. Paper<br />
berri ori izango zan moldiztegira joan<br />
zana, <strong>eta</strong> an gelditu.<br />
Dudarik gabe, Manterolak ezagutu<br />
zuan l862-ko argitaraldi ori, <strong>eta</strong> berari<br />
kopiatuko zizkion <strong>bertsoak</strong>, bere<br />
Cancionero Vasco-n argitaratzeko.<br />
Bere bilduman ere jaso zituan Manterolak<br />
bertso auek, eskuz idatzita.<br />
Baiña zalantzak izan zituan kopiatzerakoan,<br />
bigarren bertsoaren zazpigarren<br />
lerroan. Leenengo, ustaitu idatzi<br />
zuan. Urrena, ori tatxatu <strong>eta</strong> estutu<br />
ipiñi. Azkenik, ori ere kendu <strong>eta</strong> berriz<br />
ere uztaitu ezarri. Baiña bere Cancionero<br />
Vasco-n estutu idatzi zuan.<br />
Baiña 1862-ko bertso-paper ori nun<br />
ote da orain? <strong>Bilintx</strong>en paper<strong>eta</strong>n bertso<br />
auen argitaraldi zaar bat agertu da,<br />
<strong>eta</strong> bearbada bera izango da. Zoritxarrez,<br />
urterik ez du esaten; moldiztegiaren<br />
izena bai: "San Sebastian: Imp. de