plaza zabaletan bere itzaldiak egin bear izaten zituan. Bera ikusteanaikoa zan, pekatuen damu ta penitentzira jendeak mugitzeko;bada padezitzen zituan eritasunak eta zeramakien penitentzizkobizitza zala bide, azal eta ezur-uts biurtua zegoen», diosku A. <strong>Kardaberaz</strong>'enBerri Laburrak deritzan idaztiak.Kultura eman nai zion erriari, Jainkozko kultura batez ere,Kristo'ren mezu ta mandatua baztarrak zear zabaldu bear duenegiazko mixiolariak, berak barruan duena erriari ere itsatsi nairik,beti billatu bear duen kultura. Barneko gatz eta giar ori, ots, kulturaori, gaiñera, euskeraz emango zion ark euskeraz mintzatzenzan euskal erriari. Ta gaztetan Ernani'n ikasiari orrazketa batzukegiñik, naikoa euskera ona degu berak erabilli zuena, bai liburuetaneta bai Jainkoaren Itza aldarrikatzerakoan.AITA KARDABERAZ, EUSKERA ERAKUSLEEuskera gaia ere etzun saiets utzi nai izan. Onetzaz berakidatzitako liburua —Euskeraren Berri Onak—, liburu jakingarriadegunez gero, naiz ta zerbait luzatu, ua aipatzea on derizkiot. Zergatiketa zein asmorekin idatzi zuen, berak azaltzen digu ederki,ta ortik atera dezakegunez, liburu au idaztean ere, etzan ez berearima-arazotik irtenda ibilli.Gaztetan <strong>Kardaberaz</strong>, Bilbao'n eta Iruña'n, aur eta gaztetxoanirakasle izana degu; beraz, ezta arritzekoa gramatika bat, euskalgramatikaren azi-orraziak idaztea. Titulua onela du: «EuskerarenBerri Onak, eta ondo eskríbitzeko, ondo kakurteko ta ondo itzegitekoerreglak». Norentzat egiña? Kura jaun ta eskola maisuentzat;ez umeentzako, bakarrik. 1761'an argitara zuen Iruña'n. Askotanirarkolara emana izan da, gerora ere; lau aldiz bai beintzat:1) Iruñean, 1761'an; 2) «Euskalzale» aldizkariak (Bilbao), 1897'-an; 3) Tolosa'n, 1896'an, eta 4) Auspoa'k 1964'an. Ezta, ba, nolanaíkolana.Asmo au zuen ardatz. Kintiliano'k, ogei urtez gramatika, erretorikata olakoak erriari erakutsi ondoren, azkenik bere adiskide100
Marzelo'ren semea zegokionez azitzeko amabi liburu idatzi ba'zituan,zergatik etzuen berak ere olako zerbait egingo? Ark mundurakoondo azitzeagatik, ainbat arau, lege ta ikasgai banaka azalduzitun; eta «guk gure Jaungoiko guzien Aita maiteagatik etaanimen salbazioagatik, zer ez degu egin bear? A! Batetik besteraasko dijoa! Gure intenzioaren aldean arenak zer ikusi etzuen.Ark lurrerako, guk zerurako: ark giza arterako, guk Aingeru artekoumeak ondo azitzea nai degu; eta guzia, ez guretzat, baizikJainkoaren gloriarako izan dedin» (Itzaurrean).Latiña ta griegoa dira, berak diñoanez, munduko izkuntzarikzabalenak; bi oietan idatzi dute zein erri-jakintsuak zein eliz--jakintsuak. Asko ta ederki idatzi ere. Etxepare'k zuen kezka duernanitarrak ere, barne-muiñean ozka. Bertatik darrai: «Gure euskerakbazter oietan orrelako gizaseme andien patu onik izan eztu.Baña latin ta griegoak asko-jakiñen ditxa ta gloria ori izan badute,bere modura marabilla txikiago ezta, baizik miragarrizko prodijioandiago, euskera, soil-soil, bakarrik edo nik eztakit nola, bizirikainbeste sekuletan egon dan ta dagoen: ain berez ta beregan, ainargi ta garbi, bere erio t:a arerio guzien damu gorri gaixtoan badere.»Ondoren, gure izkuntza ere, barru ta kanpo etsai bildurgartizinguratua egonagatik, bearrezko deguía dio. Zertaŕako? Ona bereitzak, santu batek esanak: «Gure pobretxo on askoren animak salbatzeko,euskerak burua jasotzea Jainkoak nai du.» Euskerak, ba,Jainkoaren itzala du gain, ta Ark nai du bizi dedin. Baiña gurelaguntza pitiña ere nai du. Ta Ark nai arren, guk laguntzen ezpadiogu,gure zabarkeriz ilko zaigu. Aita <strong>Kardaberaz</strong>'ek: «Gurebaserrietan jende prestuak dirauten artean, euskerak iraungo du.Esan oi dena: oiei lepoa ebaki edo bizia kendu gabe, euskeraezin utzi edo kendu diteke.» Zer esango ote luke gaur? Berakain maite zitun baserriak baserritar gabe, ta beeko uri ta errixkakerdeldunez beterik ikusita, nola mintzatuko ote litzakigu?Ezaguna da Jainkoak naia. Aren fedea ta legeko ezkutuakzabaltzeko, eliz-gizonak, beren elizkizunetan, euskeraz baizik ez duteegin bear. Garai artako apaiz eta prailleak ba-zituzten nunbait101
- Page 4 and 5:
LEGEZKO GORDAILLU S. S. 541/71LEGE-
- Page 7:
NUN-ZERAtaka, A. Arrinda 9Itz-aurre
- Page 10 and 11:
apaiza: orra or Elizaren gogoa. Ber
- Page 12 and 13:
a) Idazle bakoitzak, berez, aukeram
- Page 14 and 15:
ITZAURREALerro batzuek eskatu dizki
- Page 16 and 17:
Parroqula de San Juan BautlstaH E R
- Page 18 and 19:
1970'gn. urtea gurefz-ako «eun-urt
- Page 20 and 21:
ta, Euskal-errian sortu zaigu langi
- Page 22 and 23:
gogo-jardunen xuspertzalle ela bait
- Page 24 and 25:
Juan Bataille'aren eliz-parro
- Page 26 and 27:
Aaztu ezin diteken Kardaberaz'en bi
- Page 28 and 29:
8,30 tan, "Zintzotasuna" Eliz-antzo
- Page 30 and 31:
LOIOLA-KO BASILIKANAITA KARDABERAZ-
- Page 32 and 33:
Zesareo Ibero Aita zan, orduan, Loi
- Page 34 and 35:
Laister erabaki zuten auek, ordea,
- Page 36 and 37:
«Aita S. Ignacioren ejercicioac. B
- Page 38 and 39:
Orixe izan genduan, bada, Kardabera
- Page 40 and 41:
Jakintzaren mixterio-argitzetik eta
- Page 42 and 43:
Garbi-naia du, ene ustez, Kardabera
- Page 44 and 45:
»aquel... centro de eternas delíc
- Page 46 and 47:
tran bien hasta ahora», idazten du
- Page 48 and 49:
«Los vascos han sido considerados
- Page 50 and 51: con lo que he apuntado y sola la Sa
- Page 52 and 53: Luzea zan sermoietan: bi ordu ta ar
- Page 54 and 55: » desde aquel trono de su amor ine
- Page 57 and 58: KARDABERAZ ETA BIZKAÍAEz dot esang
- Page 59 and 60: tziako mugatik onuzko aldeetan lene
- Page 61 and 62: Euskalerriaren eta euskerearen deia
- Page 63 and 64: euskerea. Bizkaiko erririk geieneta
- Page 65 and 66: Orregaitik, eta bizkaitar giputz-za
- Page 67 and 68: obeto bizkaiera ezagutzen dauanik?
- Page 69 and 70: tera esan. Baiña berak ez ditu itz
- Page 71 and 72: D. Kalisto edo Fr. Kalistoren baten
- Page 73 and 74: CARDAVERAZ, LARRAMENDI YMENDIBURU/.
- Page 75 and 76: tefio, interrumpido brevemente para
- Page 77 and 78: amargura que acompaña a los incomp
- Page 79 and 80: empacho en describir la belleza rol
- Page 81 and 82: «EUSKERAREN BERRI ONAK»IRAKURTZEN
- Page 83 and 84: LIBURUAREN GIROA—Zer dakarren Lib
- Page 85 and 86: Digresio-ixkintxo polit bat egiteko
- Page 87 and 88: telako euskaldun idazle zenbait arb
- Page 89 and 90: diogu, Aita andoindarrari egoki zeg
- Page 91 and 92: -iñarkun» Ejerzizioak eman-ta-ema
- Page 93 and 94: » Ah! munduko aberats pobreak! non
- Page 95: SANTU KARISMATIKOAREN «BERRI ONA»
- Page 98 and 99: Oindiño oraintsu, Bilbao'n, esater
- Page 102 and 103: eren aitzaki, txutxu ta akiakuluak
- Page 104 and 105: turaren berarizko ixtoria. Urte ort
- Page 106 and 107: Imitazionea (1684); Atanasio Belape
- Page 108 and 109: Bestalde, Aita Larramendi'k egiñik
- Page 110 and 111: mendi'k, Araneder'ek, Tournier'ek,
- Page 112 and 113: Ez Mendiburu'k eta Axular'ek bezin
- Page 114 and 115: Lenengo batez ere, Gipuzkoa'n oso i
- Page 116 and 117: Karmeldar Ordenan, lenango, orretar
- Page 118 and 119: Liburu auen egille degu: 1) Baserri
- Page 120 and 121: geroztik Frantzia'n eta Espaiña'n,
- Page 122 and 123: Iru idazti ondu zitun: 1) Auñemend
- Page 124 and 125: -Auzia (1935), eta gai askori buruz
- Page 126 and 127: Jon Andoni Irazusta (1884-1952)Tolo
- Page 128 and 129: kan bere saiotegia, ta an Filofia t
- Page 130 and 131: iañ Bederatziurrena eta Asteroko i
- Page 132 and 133: kadak (1929); Ipuiak (1953); Xenpel
- Page 135 and 136: EGO AMERIKETAKO MIXIOAKETA EUSKAL-E
- Page 137 and 138: mixioei buruz, gure artean, ari gi
- Page 139 and 140: dijoana, gaiñera. Berenez egiten d
- Page 141 and 142: Euskalduna Xabier, Oceaniko ugartea
- Page 143 and 144: AUKERAGauza bí bear omen dítu giz
- Page 145 and 146: —Nai dituzunak.—Bai, al duzu or
- Page 147 and 148: —Lo, geienetan etxean egiten gend
- Page 149 and 150: Zer erru dute aiek? Eta zer aipurik
- Page 151 and 152:
talak! Eta itsas-laño eta uso-aldr
- Page 153 and 154:
Eta estu da lagunekin, estu kanpoko
- Page 155 and 156:
-mulko gaitza, eliza jendiak gañez
- Page 157 and 158:
Gorabera aundi gaberik, on-artua iz
- Page 159 and 160:
EUSKERAREN GORA BERAKARRONA GOIAN19
- Page 161 and 162:
Gaur parre dagit egun ura gogoratze
- Page 163 and 164:
Urte batean etxez etxe eta baserriz
- Page 165 and 166:
alegindu zirala erdaldun emakumeek
- Page 167 and 168:
arrazan naiz eta odol nazketa aundi
- Page 169 and 170:
1960go jorraillaren 19an aziera ema
- Page 171 and 172:
—Eskabetxeian antxuai burua kentz
- Page 173 and 174:
—Arruan eta Larraskanda azpian.
- Page 175:
tezke. Erdera utsezko eskoletan ito
- Page 178 and 179:
Eta onelakoetan, gaur eguneko oiker
- Page 180 and 181:
«Kopla zaarrak». Eta auetan... «
- Page 182 and 183:
gusu t. a. osaba, izeba, illoba eta
- Page 184 and 185:
—Eztabaida maite du.—Kristau-fe
- Page 186 and 187:
Bizikera berŕi onek, izkera ere er
- Page 188 and 189:
Baiña, au onela izanik... beste ze
- Page 191 and 192:
ZUMARRAGA'KO PARROKI ZAARRALaister
- Page 193 and 194:
Gaur oltzaroa ezartzeko, arri-landu
- Page 195 and 196:
FONDO «P. AGUSTIN DE CARDAVERAZ, S
- Page 197 and 198:
Datos, virtudes del P. Cardaveraz.C