13 hipotezoj pri Esperanto (2012) - Plansprachen.ch
13 hipotezoj pri Esperanto (2012) - Plansprachen.ch
13 hipotezoj pri Esperanto (2012) - Plansprachen.ch
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
publike es<strong>pri</strong>mita kritiko sekvas nenia reago. 21 Se aliflanke ia respondo tamen iel sekvas, ekzemple en<br />
retforumoj, recenzoj, gazetaraj komunikoj aŭ <strong>pri</strong>vataj mesaĝoj, oni verŝas ĝin en formo de plena galo,<br />
sarkasmo, malica intrigo, abomeno de la verkoj de aliaj, siaspeca aroganteco aŭ persona kontraŭ-ofendo<br />
kontraŭ la kritikanton, dum aprobaj voĉoj, kiuj serioze konsiderus tiun kritikon, estas tre raraj. Estas<br />
klare, ke tia sinteno kaj tia sistemo, en kiu (negativa) kritiko estas evitata kaj bojkotata kaj en kiu regas<br />
ĉefe hipokritado, reciproka flatado kaj ciniko malhelpas ĉian progreson kaj evoluon, kondukas al<br />
stagnado kaj, kiel fina konsekvenco, estas respondeca por la disfalo kaj pereo de la ŝajne nesavebla<br />
afero.<br />
4. La kritiko kaj polemiko kontraŭ (la hegemonio de) la angla lingvo servis/as al certaj<br />
esperantistoj ĉefe por ataki Usonon, la kapitalismon kaj la valorojn de la Okcidento entute, kaj<br />
por deflankiĝi de la problemoj de <strong>Esperanto</strong><br />
Povas esti, ke la angla lingvo en ties rolo kaj ambicio kiel universala lingvo iusence estas konsiderenda<br />
kiel la historia konkurento, rivalo kaj malamiko de <strong>Esperanto</strong>, kiun necesas kontraŭbatali por pravigi<br />
la ekzistorajton de planlingvo kaj de <strong>Esperanto</strong>.<br />
Se mi bone komprenis parton de la ‘filozofio’ de la Eo-movado, esti e-isto signifas samtempe ankaŭ<br />
iusence esti kontraŭ la angla lingvo, aŭ kontraŭ ĝia laŭdira hegemonia rolo en la mondo. Kvankam la e-<br />
istoj eble opinias, ke ili rajtas kritiki tiun hegemonian rolon, ili ŝajne tamen ne komprenis, ke tio ne<br />
multe helpis al ili ĝis nun progresigi sian projekton. Fakte, la ‘malamo’ de certaj e-istoj kontraŭ la angla<br />
lingvo estas en <strong>pri</strong>ncipo ne nur neracia, reakcia, stulta kaj sensenca ; esence ĝi estas ĉefe politike<br />
motivita kaj nur ideologie klarigebla. Ĝi venas precipe de la maldekstra-komunisma-sovetia flanko kaj<br />
fontas baze en ilia abomeno de la angla-usona kapitalismo, de la okcidenta liberismo kaj de Usono<br />
mem, kies “imperiismon” 22 aŭ “ideologion” ili decide kondamnas. Krom tio, ĉe granda parto de e-istoj<br />
ankaŭ la brita koloniismo estas ankoraŭ en vigla memoro (kiu ludas esencan rolon en la pensmaniero de<br />
la hinda UEA-prezidanto P. Dasgupta por povi polemiki kontraŭ la angla lingvo). La proklamado de la<br />
angla lingvo kvazaŭ kiel ĉefa konkurento, rivalo aŭ eĉ malamiko de Eo estis elpensita de ili por havi<br />
pretekston kaj politikan-ideologian bazon por povi ataki tiun laŭ ili fian kapitalismon, tiun aĉan usonan<br />
“imperiismon”, tiun damnan liberismon ktp. por malaprobi samtempe la tutan ne-maldekstran politikon<br />
de la Okcidento. 23 Ĉar la samaj e-istoj, kiuj polemikas kontraŭ la “usona imperiismo”, neniam kritikis<br />
la imperiismon kaj ŝovinismon de aliaj grandpotencoj kiel ekzemple Sovetunio, Ĉinio, Hindio, ilia<br />
unuflanka kontraŭ-angla/usona polemiko estas komplete nekredinda kaj diskreditita. Due, la<br />
anglofobio, kiu havas longan tradicion en Eo-medioj 24 , kiu ŝajnas esti integra ero de la (‘moderna’) Eoideologio<br />
kaj ĉe kiu oni ofte ne povas konstati klaran diferencon inter la atako kontraŭ la ‘hegemonio<br />
de la angla lingvo’ kaj la atako kontraŭ la ‘angla lingvo’ mem, servis kaj servas kiel ruza – kaj erara –<br />
taktiko por kulpigi aliajn kaj por senmakuliĝi de la propraj problemoj, eraroj kaj fiaskoj. Sed kiel ajn<br />
oni turnas la vidpunktojn: Pri la fiasko aŭ sensignifeco de Eo kiel “mondlingvo” ne respondecas aŭ<br />
Ondo de <strong>Esperanto</strong>). Iu stranga dano (Jensen aŭ Larsen), kiu kutimas skribi nekutime bizarajn komentojn, konstante kripligis<br />
la nomon de A. Künzli, kaj iuj aliaj kredis, aŭ esperis, ke <strong>Esperanto</strong> certe postvivos min (ekz. R. S<strong>ch</strong>neller en Libera Folio,<br />
kiu nomis min „mensogulo“). Alia konsideris min „komentomaniulo“ (Cama<strong>ch</strong>o), kaj ankoraŭ iu alia komparis A. Künzli<br />
kun B. Golden, kiu „amase trudis artikolojn al Eo-revuoj“. Por silentigi mian kritikan voĉon la redaktoro de Libera Folio, kiu<br />
toleris la vastan mobingon kontraŭ A. Künzli, plurfoje minacis min, ke li „definitive elfermos“ min (unufoje li eĉ jam faris<br />
tion por unu monato) kaj skribis al li en <strong>pri</strong>vata retmesaĝo la <strong>13</strong>an de oktobro 20<strong>13</strong>: „Mi tre ĝojos, se vi baldaŭ donos al mi<br />
kialon elfermi vin.“ La 5an de novembro 20<strong>13</strong> Kniivilä definitive fermis la aliron de A. Künzli al LiFo, ĉar li publikigis iun<br />
kritikan komenton <strong>pri</strong> Eo-literaturo, kaj aparte <strong>pri</strong> la recenzado de Eo-literaturo. Do, ankaŭ Kniivilä (kiun mi supozas kiel<br />
iaman komuniston) montriĝis kiel cenzuristo kaj lia „Libera“ Folio kiel groteska farso.<br />
21<br />
Detale <strong>pri</strong> la problemo de la kritiko vd. http://www.planlingvoj.<strong>ch</strong>/Kritiko_nedankon.pdf.<br />
22<br />
Malgraŭ la intervenoj de ĝia armeo en diversaj landoj Usono ne estas kaj neniam estis (koloniisma) imperio, kompare kun<br />
klasikaj imperioj kiel Hispanio, Portugalio, Nederlando, Britio, Francio, Germanio, Ruslando, Sovetunio k.a., kiuj praktikis<br />
aktivan imperiisman politikon.<br />
23<br />
Pinte de tiu reakcia kontraŭ-angla polemiko staras precipe R. Corsetti kaj P. Dasgupta, iama kaj aktuala prezidantoj de<br />
UEA. La ĉilasta, kiu devenas el Hindujo kaj kiu ripete sur<strong>pri</strong>zis la e-istaron per kuriozaj vidpunktoj prezentitaj en prelegoj<br />
kaj artikoloj, es<strong>pri</strong>mis en bizara (kaj finfine banala) intervjuo kun ‘El Popola Ĉinio’ la opinion, ke “la ĉinoj kaj<br />
hispanlingvanoj en Usono savos la mondon de la hegemonio de la angla lingvo” kaj ke “la publiko baldaǔ sukcesos rekoni la<br />
utopion de la mondanglistoj kiel nerealigeblan utopion” k.s. (vd. http://www.espero.com.cn/se/txt/<strong>2012</strong>-<br />
06/20/content_461733.htm. Pri la domina rolo de la angla lingvo en Hinda Unio mem cetere mankas ĉia komento. Pri la<br />
<strong>pri</strong>takso de la rolo de la angla lingvo far Corsetti vd. http://www.espero.com.cn/ se/txt/<strong>2012</strong>-06/20/content_461700.htm).<br />
24<br />
La demando de la rolo de la angla lingvo en la mondo estis traktita jam en iu artikolo de la revuo Lingvo Internacia en<br />
1905. Poste ĝi estis traktita de E. Privat kaj de la sovetiaj interlingvistoj en la 20aj jaroj. Dum la Malvarma Milito ne nur<br />
konataj komunistoj kiel E. Bokarjov kaj D. Blanke montris en siaj artikoloj anglofobiajn tendencojn, sed ankaŭ H. Tonkin,<br />
M. Fettes kaj aliaj UEA-funkciuloj aperis en la nebulo de la kritiko kontraŭ la ‘hegemonio’ de la angla lingvo en la mondo.<br />
Zamenhof neniam es<strong>pri</strong>mis sin malamike kontraŭ iu ajn lingvo, do nek kontraŭ la rusa, nek kontraŭ la franca, nek kontraŭ la<br />
angla.<br />
6