Lotnictwo Aviation International 6/2024 opt
by ZBiAM
by ZBiAM
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Vol. X, nr 6 (106)<br />
CZERWIEC <strong>2024</strong><br />
Numer 6<br />
ISSN 2450–1298<br />
nakład: 14.5 tys egz.<br />
Zdjęcie okładkowe:<br />
Boeing F-15C Eagle. Fot. USAF<br />
Redaktor naczelny<br />
Jerzy Gruszczyński<br />
jerzy.gruszczynski@zbiam.pl<br />
Korekta<br />
Stanisław Kutnik<br />
Redakcja techniczna<br />
Adam Mojski,<br />
redakcja.techniczna@zbiam.pl<br />
Stali współprawcownicy<br />
Piotr Abraszek, Paweł Bondaryk, Piotr Butowski,<br />
Robert Czulda, Jerzy Gotowała, Paweł Henski,<br />
Andrzej Kiński, Jerzy Liwiński, Marek Łaz,<br />
Edward Malak, Łukasz Pacholski,<br />
Michał Petrykowski, Miłosz Rusiecki.<br />
Wydawca<br />
Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o.<br />
ul. Anieli Krzywoń 2/155<br />
01-391 Warszawa<br />
office@zbiam.pl<br />
Biuro<br />
ul. Bagatela 10/17<br />
00-585 Warszawa<br />
Dział reklamy i marketingu<br />
Andrzej Ulanowski<br />
andrzej.ulanowski@zbiam.pl<br />
Dystrybucja i prenumerata<br />
office@zbiam.pl<br />
Reklamacje<br />
office@zbiam.pl<br />
Aktualności wojskowe<br />
Stanisław Kutnik.............................................4<br />
Task Force White Eagle II. Siły<br />
Powietrzne Włoch w Malborku<br />
Łukasz Pacholski...........................................6<br />
W PZL-Świdnik ruszyła produkcja<br />
śmigłowców AW149<br />
Stanisław Kutnik.............................................9<br />
Irańskie uderzenie<br />
na Izrael w kwietniu <strong>2024</strong> r.<br />
9<br />
Modernizacja lotnictwa bojowego<br />
w Rumunii<br />
Łukasz Pacholski.........................................12<br />
12<br />
W numerze<br />
24<br />
„Red Air”. Coraz więcej agresorów<br />
w powietrzu<br />
Józef M. Brzezina.........................................24<br />
Rosyjskie systemy BSP.<br />
Samoloty bezzałogowe o dużej<br />
długotrwałości lotu (2)<br />
Piotr Butowski...............................................34<br />
18<br />
Hangary lotnicze, budowle dla<br />
nowoczesnego lotnictwa<br />
Agnieszka Bednarz......................................44<br />
Małe jest piękne. Satelity<br />
rozpoznawcze – miniaturowa<br />
rewolucja<br />
Waldemar Zwierzchlejski............................48<br />
Prenumerata<br />
realizowana przez Ruch S.A:<br />
Zamówienia na prenumeratę w wersji<br />
papierowej i na e-wydania można<br />
składać bezpośrednio na stronie<br />
www.prenumerata.ruch.com.pl<br />
Ewentualne pytania prosimy kierować<br />
na adres e-mail: prenumerata@ruch.com.pl lub<br />
kontaktując się z Telefonicznym<br />
Biurem Obsługi Klienta pod numerem:<br />
801 800 803 lub 22 717 59 59<br />
– czynne w godzinach 7.00–18.00.<br />
Koszt połączenia wg taryfy operatora.<br />
Copyright by ZBiAM <strong>2024</strong><br />
All Rights Reserved.<br />
Wszelkie prawa zastrzeżone<br />
Przedruk, kopiowanie oraz powielanie na inne rodzaje<br />
mediów bez pisemnej zgody Wydawcy<br />
jest zabronione. Materiałów niezamówionych,<br />
nie zwracamy. Redakcja zastrzega sobie prawo<br />
dokonywania skrótów w tekstach, zmian tytułów<br />
i doboru ilustracji w materiałach niezamówionych.<br />
Opinie zawarte w artykułach są wyłącznie opiniami<br />
sygnowanych autorów. Redakcja nie ponosi<br />
odpowiedzialności za treść zamieszczonych ogłoszeń<br />
i reklam. Więcej informacji znajdziesz na naszej<br />
nowej stronie:<br />
www.zbiam.pl<br />
Aktualności kosmiczne<br />
Waldemar Zwierzchlejski............................14<br />
Pierwszy Piaggio Avanti zakończył<br />
służbę w LPR<br />
Tomasz Ossowski........................................15<br />
Aktualności cywilne<br />
Katarzyna Wągrowska, Artur Skoczylas...16<br />
Irańskie uderzenie na Izrael<br />
w kwietniu <strong>2024</strong> r.<br />
Jacek Fiszer, Jerzy Gruszczyński..............18<br />
Zapraszamy na nasz fanpage<br />
facebook.com/lotnictwoaviationinternational<br />
52<br />
Hercules na lotniskowcu<br />
Paweł Henski................................................52<br />
Lotnisko Chopina. Warszawskie<br />
lotnisko świętuje 90. urodziny!<br />
Jerzy Liwiński...............................................58<br />
58<br />
www.zbiam.pl <strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> 3
Aktualności wojskowe<br />
Cztery wielozadaniowe<br />
samoloty<br />
myśliwskie przewagi<br />
powietrznej Eurofighter<br />
Typhoon od<br />
połowy lutego bieżącego<br />
roku operują<br />
z lotniska 22. Bazy<br />
Lotnictwa Taktycznego<br />
w Malborku.<br />
Task Force White Eagle II<br />
Siły Powietrzne Włoch w Malborku<br />
Łukasz Pacholski<br />
22 maja w 22. Bazie Lotnictwa Taktycznego w Malborku grupa dziennikarzy miała okazję odwiedzić<br />
włoski lotniczy kontyngent wojskowy, który wykonuje zadania operacyjne w ramach działań Sojuszniczych<br />
Sił Powietrznych NATO mających na celu wzmocnienie bezpieczeństwa państw członkowskich<br />
Sojuszu Północnoatlantyckiego na wschodniej flance NATO, zagrożonych agresywnymi działaniami<br />
polityczno-wojskowymi Federacji Rosyjskiej w regionie. Zespół zadaniowy noszący nazwę Task<br />
Force White Eagle II jest kolejnym kontyngentem Sił Powietrznych Włoch, który okresowo stacjonuje<br />
na terytorium Polski.<br />
Dzięki uprzejmości Sił Powietrznych Włoch oraz<br />
koncernu Leonardo dziennikarze, w tym wysłannik<br />
Zespołu Badań i Analiz Militarnych, mieli okazję<br />
zapoznać się z zadaniami stawianymi przed lotniczym<br />
włoskim kontyngentem wojskowym w Polsce, a także wielozadaniowymi<br />
samolotami myśliwskimi przewagi powietrznej<br />
Eurofighter Typhoon, które stanowią jego wyposaże-<br />
nie i które w systemie 24/7 nieprzerwanie wykonują loty<br />
z malborskiego lotniska. Włosi w 22. Bazie Lotnictwa Taktycznego<br />
w Malborku stacjonują cyklicznie już od pewnego<br />
czasu – poprzedni ich pobyt miał miejsce w okresie od<br />
września 2023 r. do lutego bieżącego roku, a na malborskim<br />
lotnisku stacjonowały wówczas wielozadaniowe samoloty<br />
bojowe Lockheed Martin F-35A Lightning II. W połowie<br />
lutego, zgodnie z harmonogramem, zostały one zastąpione<br />
myśliwcami Eurofighter Typhoon (co ciekawe każdy<br />
egzemplarz pochodzi z innej jednostki). Ponadto, należy<br />
pamiętać o tym, że na Morzu Bałtyckim (od maja 2023 r.)<br />
operują okręty Marynarki Wojennej Włoch, które okresowo<br />
uzupełniają zapasy w bazach polskiej Marynarki Wojennej<br />
w Gdyni i Świnoujściu.<br />
Celem misji Task Force White Eagle II, w której skład<br />
wchodzą samoloty myśliwskie oraz około 150 osób, jest<br />
wsparcie sojuszników w regionie, co jest związane ze znacznym<br />
pogorszeniem bezpieczeństwa na wschodniej flance<br />
Wcześniej z lotniska w Malborku operował włoski kontyngent wyposażony<br />
w samoloty F-35A Lightning II. Hangary lekkie przywiezione<br />
z Włoch z powodzeniem wytrzymały nawet siarczyste mrozy<br />
w Polsce, dając dobre warunki do zabezpieczenia prowadzonych<br />
działań lotniczych.<br />
6<br />
<strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> CZERWIEC <strong>2024</strong>
Aktualności CYWILNE<br />
Samolot P.180 ze znakami SP-MXH podchodzi<br />
do lądowania na Lotnisku Chopina w Warszawie<br />
po wykonaniu ostatniego lotu technicznego;<br />
17 maja <strong>2024</strong> r.<br />
Tomasz Ossowski<br />
Pierwszy Piaggio<br />
Avanti zakończył<br />
służbę w LPR<br />
W czwartek, 23 maja swój ostatni lot dla Lotniczego<br />
Pogotowia Ratunkowego (LPR) wykonał<br />
Piaggio P.180 Avanti o znakach rejestracyjnych SP-<br />
-MXH. Samolot wystartował z bazy Samolotowego<br />
Zespołu Transportowego (Emergency Medical<br />
Service – EMS) na Lotnisku Chopina w Warszawie<br />
i po międzylądowaniu w Modlinie przybył na lotnisko<br />
Warszawa-Babice, gdzie w bazie Śmigłowcowej<br />
Służby Ratownictwa Medycznego (Helic<strong>opt</strong>er<br />
Emergency Medical Service – HEMS), będzie<br />
oczekiwał na decyzję odnośnie dalszych lotów.<br />
Samolot przyszli pożegnać pracownicy oraz osoby<br />
z dyrekcji LPR, korzystający z wyjątkowej okazji, by<br />
zobaczyć w pełni wyposażone wnętrze tego egzemplarza<br />
i zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie na jego<br />
tle. Tydzień wcześniej płatowiec ten wykonał swój<br />
ostatni lot szkolno-techniczny z Lotniska Chopina<br />
w Warszawie.<br />
Egzemplarz SP-MXH był pierwszym samolotem<br />
typu Piaggio P.180 odebranym przez LPR w marcu<br />
2004 roku. W trakcie 20-letniej służby wykonał<br />
ponad 5000 misji medycznych, przelatując ponad<br />
3 miliony kilometrów oraz przewożąc około 4000<br />
pacjentów. Drugi egzemplarz P.180 Avanti II o znakach<br />
SP-MXI z ulepszoną awioniką i zmodernizowanymi<br />
silnikami PT6A-66B rozpoczął służbę<br />
w kwietniu 2007 r. i w dalszym ciągu pozostaje<br />
w użyciu.<br />
Piaggio Avanti jest niewielkim samolotem dyspozycyjnym<br />
o unikalnej konstrukcji. Posiada kadłub<br />
o wrzecionowatym kształcie z niewielkimi<br />
statecznikami w przedniej części, cienkie skrzydła<br />
o stosunkowo niedużej rozpiętości (w układzie<br />
średniopłata), usterzenie w układzie T oraz dwa<br />
silniki turbośmigłowe Pratt & Whitney Canada<br />
PT6A-66 ze śmigłami pchającymi. W wersji sanitarnej<br />
umożliwia transport jednego pacjenta oraz<br />
do pięciu osób personelu medycznego w dość<br />
przestronnej jak na tak mały statek powietrzny,<br />
ciśnieniowej kabinie. Załoga składająca się<br />
z dwóch pilotów ma do dyspozycji nowoczesny<br />
kokpit wyposażony w zaawansowane urządzenia<br />
radionawigacyjne i wielofunkcyjne wyświetlacze<br />
ciekłokrystaliczne. Według Międzynarodowej Organizacji<br />
Lotniczej (FAI) jest to obecnie najszybszy<br />
samolot śmigłowy na świecie, który osiąga prędkość<br />
740 km/h.<br />
Operator płatowców, Samolotowy Zespół Transportowy<br />
(EMS), jest jedną z jednostek organizacyjnych<br />
LPR i zajmuje się m.in. transportem pacjen-<br />
tów wymagających opieki medycznej pomiędzy<br />
szpitalami w Polsce, sprowadzaniem pacjentów<br />
w nagłych wypadkach znajdujących się w miejscach<br />
poza granicami państwa, a także przewozem<br />
chorych za granicę na specjalistyczne leczenie.<br />
Od 2021 r. EMS eksploatuje również dwa odrzutowe<br />
samoloty Learjet 75 Liberty, które zwiększyły<br />
możliwości przewozowe LPR w zadaniach z zakresu<br />
transportu sanitarnego i medycznego (umożliwiają<br />
one zabranie na pokład dwóch pacjentów<br />
jednocześnie).<br />
Oprócz samolotów medycznych Lotnicze Pogotowie<br />
Ratunkowe wykorzystuje 27 śmigłowców<br />
sanitarnych Airbus Helic<strong>opt</strong>ers H135 rozlokowanych<br />
w 21 stałych bazach HEMS w całej Polsce.<br />
Ponadto do celów szkoleniowych używane są trzy<br />
samoloty Tecnam P2008JC Mk II oraz dwa śmigłowce<br />
Robinson R44 Raven II.<br />
Tomasz Ossowski<br />
Łóżko pacjenta w kabinie transportowej samolotu<br />
Piaggio P.180 Avanti w wersji sanitarnej.<br />
Oprócz łóżka dla pacjenta może ona pomieścić<br />
do pięciu osób personelu medycznego.<br />
Wszystkie fot. Tomasz Ossowski<br />
Nalot wycofanego egzemplarza samolotu<br />
sanitarnego P.180 Avanti wynosi 6253 godziny<br />
i ma on za sobą 9743 operacje startu i lądowania.<br />
Po 20 latach służby maszyna przeszła na<br />
zasłużoną emeryturę.<br />
www.zbiam.pl <strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> 15
WOJNy i konflikty<br />
Irańskie uderzenie<br />
na Izrael w kwietniu <strong>2024</strong> r.<br />
Jacek Fiszer, Jerzy Gruszczyński<br />
W nocy z 13 na 14 kwietnia Iran dokonał bezprecedensowego ataku na Izrael. Był to odwet<br />
za działania zbrojne w strefie Gazy, gdzie izraelskie wojsko dziesiątkowało wspierany przez<br />
Iran Hamas. Zresztą nie tylko Hamas, który wykorzystywał ludność cywilną w charakterze<br />
„żywych tarcz” i ukrywał się w gęsto zaludnionych obszarach, ale Izrael nie zwracając na to<br />
uwagi, masakrował również ludność cywilną. Z kolei izraelskie zdecydowane i w większości<br />
usprawiedliwione działania były efektem zmasowanego ataku na Izrael przeprowadzonego<br />
7 października 2023 r., który zrealizował Hamas, przy czynnym wsparciu przez Iran. Atak Hamasu<br />
był gwałtowny i silny, skończył się porwaniem ponad tysiąca zakładników, z których<br />
ponad setka nadal pozostaje uwięziona w strefie Gazy. Irański atak był niesamowity, zmasowany<br />
i śmiały, wykonany z użyciem wszelkich dostępnych środków napadu powietrznego.<br />
Został on jednak niemal w całości odparty przez Izrael oraz przez państwa sojusznicze.<br />
Bezpośrednim pretekstem do irańskiego ataku było<br />
uderzenie izraelskiego lotnictwa na przybudówkę do<br />
irańskiej ambasady w Damaszku 1 kwietnia <strong>2024</strong> r.,<br />
gdzie mieścił się konsulat Iranu. Jednocześnie jednak pełnił<br />
on rolę sztabu operacji specjalnych Gwardii Rewolucyjnej<br />
Iranu. W izraelskim ataku zginęło 16 osób, w tym siedmiu<br />
oficerów irańskiej Gwardii Rewolucyjnej, a wśród nich gen.<br />
bryg. Mohammad Reza Zahedi, stojący na czele Quds, czyli<br />
szefostwa wywiadu i działań specjalnych Gwardii Rewolucyjnej.<br />
Izrael dokonał tego ataku jako część operacji wojskowej<br />
przeciwko ruchom muzułmańskim (Hamas, Hezbollah),<br />
które stanowią zagrożenie dla Izraela, w ramach odwetu po<br />
zmasowanym ataku na Izrael przeprowadzonym 7 września<br />
2023 r., a wykonanym głównie ze Strefy Gazy, ale który był<br />
inspirowany i sterowany przez Iran.<br />
W nocy z 13 na 14 kwietnia <strong>2024</strong> r. Iran po raz pierwszy<br />
w swojej historii dokonał zmasowanego ataku z użyciem<br />
bojowych bezzałogowych statków powietrznych (BBSP), pocisków<br />
samosterujących i pocisków balistycznych na Izrael,<br />
większość tych środków odpalając z własnego terytorium.<br />
Od rejonów odpalenia do obiektów ataku w Izraelu było<br />
około 1200 km, a zatem całe użyte z terytorium Iranu uzbrojenie<br />
musiało mieć zasięg nie mniejszy, a nawet większy<br />
Wykonane w technologii<br />
stealth<br />
samoloty F-35I Adir<br />
Sił Powietrznych<br />
Izraela, brały udział<br />
w przechwytywaniu<br />
BBSP i pocisków<br />
samosterujących nad<br />
Syrią.<br />
Izraelski samolot<br />
myśliwsko-bombowy<br />
F-15I Raam<br />
z 69. Eskadry Sił<br />
Powietrznych Izraela,<br />
maszyny tego typu<br />
operowały nad Jordanią.<br />
18<br />
<strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> CZERWIEC <strong>2024</strong>
SZKOLENIE lotnicze<br />
Firma Draken <strong>International</strong>,<br />
to amerykański<br />
dostawca<br />
taktycznych samolotów<br />
myśliwskich dla<br />
kontraktowych usług<br />
lotniczych, głównie<br />
dla klientów wojskowych.<br />
Siedziba Draken<br />
<strong>International</strong><br />
znajduje się na<br />
międzynarodowym<br />
lotnisku Lakeland<br />
Linder w Lakeland na<br />
Florydzie. Ponadto<br />
firma posiada bazę<br />
operacyjną w Nellis<br />
AFB w Nevadzie.<br />
„Red Air”<br />
Coraz więcej agresorów w powietrzu<br />
Józef M. Brzezina<br />
Ewentualne trudne bezpośrednie starcie z bardzo niebezpiecznym przeciwnikiem powietrznym<br />
wyposażonym w podobne samoloty i uzbrojenie do tego jakim dysponują piloci amerykańskiego<br />
lotnictwa wojskowego staje się coraz bardziej realne. Wiąże się to z coraz bardziej napiętą sytuacją<br />
polityczno-wojskową w świecie, w tym szczególnie z kryzysem w relacjach amerykańsko-chińskich<br />
(rywalizacja w regionie Indo-Pacyfiku). Obecnie należy się liczyć z wieloma trudnymi do przewidzenia<br />
scenariuszami eskalacji w obszarze rywalizacji między mocarstwami, przy jednoczesnej możliwości<br />
otworzenia się innych ognisk zapalnych w świecie (Bliski Wschód, Europa). Po kilku dekadach<br />
umiarkowanej stabilizacji naszemu tradycyjnie postrzeganemu porządkowi światowemu grozi widmo<br />
konfliktu na dużą skalę.<br />
Między innymi dlatego szkolenie pilotów musi się<br />
teraz odbywać na o wiele wyższym poziomie niż<br />
to miało miejsce przez wiele ostatnich lat. Na<br />
szczęście pozytywne zmiany w podejściu do tego trudnego<br />
i bardzo drogiego segmentu szkolenia „na żywo”, to nie jest<br />
kwestia tylko ostatnich miesięcy. Pierwsze trafne decyzje<br />
świadczące o zrozumieniu powagi sytuacji były sygnalizowane<br />
już znacznie wcześniej. Pierwsze korzystne zmiany<br />
w tym systemie są już widoczne, jednak odbudowa etatowych<br />
jednostek agresorów należących do sił zbrojnych<br />
okazuje się niewystarczającym działaniem. W segmencie<br />
powietrznym każdy z rodzajów sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych<br />
ma swoje systemy tego typu do przygotowywania<br />
personelu latającego do działań bojowych.<br />
Jednak brakuje mocy przerobowych a potrzeby szkoleniowe<br />
wciąż rosną. Ten wzrost skali potrzeb oraz zrozumienie<br />
wagi tego wyzwania jest szczególnie widoczny w US<br />
Air Force (USAF). Ale oprócz Stanów Zjednoczonych można<br />
zauważyć w tym obszarze wyraźne ożywienie również w Europie.<br />
Są już widoczne pozytywne przykłady zmian w myśleniu.<br />
Jednocześnie trwa pościg za nowymi technologiami<br />
głównie po to aby nie tylko dokładać kolejne maszyny z demobilu<br />
do floty powietrznych agresorów, ale również do<br />
szkolenia wykorzystywać najnowsze zdobycze związane<br />
z nowymi technologiami takich znanych na całym świecie<br />
ośrodków badawczych jak DARPA (Defense Advanced Research<br />
Projects Agency) czy AFRL (Air Force Research Laboratory).<br />
24<br />
<strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> CZERWIEC <strong>2024</strong>
BEZZAŁOGOWCE<br />
2<br />
Rosyjskie systemy BSP<br />
Samoloty bezzałogowe o dużej długotrwałości lotu<br />
Piotr Butowski<br />
Bezzałogowy samolot<br />
Inochodziec-BLA<br />
(Orion) klasy MALE,<br />
rosyjski odpowiednik<br />
amerykańskiego<br />
MQ-1 Predator,<br />
wszedł do służby<br />
w 2020 r.<br />
Dwie kategorie „klasycznych” dużych bezzałogowych aparatów latających są powszechnie<br />
określane angielskimi skrótami MALE i HALE. Pierwsza kategoria to Medium Altitude Long<br />
Endurance, czyli aparaty latające przez dobę lub dłużej na średniej wysokości 6000-7000 m.<br />
Druga to aparaty HALE (High Altitude Long Endurance), latające znacznie wyżej, na wysokości<br />
kilkunastu kilometrów.<br />
Kronsztadt Inochodziec-BLA<br />
Najważniejszy z rosyjskich BAL klasy MALE to Inochodiec<br />
-BLA, inaczej Orion lub Skorpion, firmy Kronsztadt.<br />
Ogłoszony przez Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej<br />
konkurs na opracowanie jednotonowego BSP klasy<br />
MALE został rozstrzygnięty w 2011 r. na korzyść firmy Transas<br />
(później przekształconej w Kronsztadt Technologie)<br />
z St. Petersburga. W październiku 2011 r. firma otrzymała<br />
kontrakt o wartości 2,279 mld rubli (70 mln USD) na pracę<br />
badawczo-rozwojową o kryptonimie Inochodziec-BLA (jednochodziec;<br />
BLA to Bespiłotnyj Letatielnyj Apparat). Wojsko<br />
właśnie tak nazywa ten samolot, podczas gdy wewnątrz<br />
firmy otrzymał on nazwę Orion, a także oznaczenie izdielije<br />
(produkt) 2NL311-10.<br />
Samolot miał rozpocząć próby w locie do końca 2014 r.,<br />
ale terminu tego nie dotrzymano. Dopiero 26 lipca 2016 r.<br />
w Ośrodku Prób w Locie w Żukowskim pierwszy Orion z numerem<br />
bocznym 01 wykonał serię „podskoków”, wznosząc<br />
się na chwilę nad pas startowy. Jednak Kronsztadowi odmówiono<br />
pozwolenia na lot dużym samolotem bez załogi w pobliżu<br />
Moskwy i dlatego dalsze próby przeniesiono na małe<br />
lotnisko Protasowo pod Riazaniem, 180 km od Moskwy.<br />
Kronsztadt zlokalizował tam swoją bazę doświadczalną<br />
i w latach 2016-2019 zbudował cztery hangary o wymiarach<br />
20x20 m. 15 października 2016 r. Orion wykonał w Protasowo<br />
swój pierwszy lot.<br />
Przebieg i wyniki prób Oriona znamy jedynie wyrywkowo.<br />
W maju 2017 r. samolot po raz pierwszy wzniósł się<br />
na wysokość 5700 m. Latem 2017 r. na poligonie w Dubrowiczach<br />
niedaleko Riazania Orion po raz pierwszy użył<br />
uzbrojenia. W lutym 2021 r. rosyjskie Ministerstwo Obrony<br />
opublikowało film przedstawiający Oriona wystrzeliwującego<br />
przeciwpancerny pocisk kierowany Kornet. W dniu<br />
16 listopada 2019 r. piąty samolot doświadczalny 05 spadł<br />
w odległości około 500-600 m od pasa startowego w Protasowo<br />
i kilkadziesiąt metrów od budynków mieszkalnych.<br />
Aparat został zniszczony; nikt nie odniósł obrażeń, a znisz-<br />
Pierwszy Orion z numerem<br />
01 w czasie<br />
prób rozpędzania na<br />
lotnisku w Żukowskim<br />
pod Moskwą.<br />
Pierwszy lot wykonał<br />
kilka miesięcy później,<br />
15 października<br />
2016 r. w Protasowo<br />
koło Riazania.<br />
34<br />
<strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> CZERWIEC <strong>2024</strong>
Patronat Honorowy<br />
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej<br />
Andrzeja Dudy<br />
Partner strategiczny<br />
MSPO<br />
tworzymy<br />
bezpieczną<br />
przyszłość<br />
Zarejestruj się już dziś!<br />
bilety, rejestracja mspo.pl<br />
32. Międzynarodowy Salon<br />
Przemysłu Obronnego<br />
3-6 | 09 | <strong>2024</strong><br />
Kielce
PRZEMYSŁ LOTNICZY<br />
Hangary lotnicze,<br />
budowle dla nowoczesnego lotnictwa<br />
Agnieszka Bednarz<br />
Spółka Rekord Hale<br />
Namiotowe na potrzeby<br />
modernizacji<br />
bazy lotnictwa Policji<br />
w Warszawie zrealizowała<br />
w 2021 r.<br />
Fot. Rekord<br />
Od 1998 roku Rekord Hale Namiotowe Sp. z o.o. nieprzerwanie umacnia swoją pozycję<br />
w branży budownictwa namiotowego, stając się liderem w tej dziedzinie. Firma wspiera swoich<br />
partnerów w realizacji nawet najbardziej ambitnych projektów, oferując swoje doświadczenie<br />
i doradztwo. Siła Grupy Rekord to nie tylko zespół wysoko wykwalifikowanych pracowników,<br />
ale także starannie dobrane zaplecze techniczne, magazynowe oraz produkcyjne.<br />
Dzięki inwestycjom w nowoczesne technologie i maszyny, firma wyprzedza konkurencję.<br />
Od momentu skonstruowania pierwszej maszyny<br />
latającej, pojawiła się potrzeba jej przechowywania,<br />
garażowania i serwisowania na ziemi. Wraz<br />
z rozwojem lotnictwa, zmieniały się wymagania dotyczące<br />
ich ochrony. Początkowo, kluczowe było zabezpieczenie<br />
przed warunkami atmosferycznymi i ochrona silnika oraz<br />
jego osprzętu. Następnie, waga ochrony przeniosła się na<br />
elektronikę, komputery pokładowe, systemy łączności<br />
i nawigacji, a także szeroko pojęte bezpieczeństwo, w tym<br />
uzbrojenie i amunicję w przypadku jednostek wojskowych.<br />
Wartość ekonomiczna statków powietrznych wymusiła budowę<br />
różnych obiektów zabezpieczających, co miało swoje<br />
odzwierciedlenie w budowie hangarów przy lotniskach, aeroklubach<br />
i jednostkach wojskowych.<br />
W XXI wieku zmiany geopolityczne, zwłaszcza te na<br />
wschodzie Europy, wprowadziły konieczność przemyślenia<br />
dotychczasowych metod stacjonowania i ochrony statków<br />
powietrznych. Nowe wyzwania sprawiły, że kluczowe stały<br />
się:<br />
» szybkość budowy hangarów samolotowych,<br />
» możliwość ich wszechstronnej i szybkiej rozbudowy,<br />
» mobilność, czyli zdolność do przenoszenia na znaczne<br />
odległości bez utraty właściwości ochronnych.<br />
W związku z tym wzrosło zapotrzebowanie na mobilne<br />
hangary o konstrukcji niewymagającej trwałego związania<br />
z podłożem.<br />
Realizacja takich projektów wymaga dużej fachowości,<br />
umiejętności organizacyjnych oraz znajomości procedur,<br />
zwłaszcza w zakresie:<br />
» technicznym: dobór odpowiednich materiałów i rozwiązania<br />
techniczne muszą uwzględniać posadowienie na<br />
płaskim terenie narażonym na działanie czynników atmosferycznych,<br />
Mobilny hangar<br />
o konstrukcji<br />
ramowej aluminiowo-stalowej,<br />
jednoprzestrzenny,<br />
z przeznaczeniem<br />
dla czterech statków<br />
powietrznych, został<br />
zrealizowany na<br />
terenie lotniska Warszawa-Babice.<br />
Fot. Rekord<br />
44<br />
<strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> CZERWIEC <strong>2024</strong>
KOSMOS<br />
Małe jest piękne<br />
Satelity rozpoznawcze - miniaturowa rewolucja<br />
Waldemar Zwierzchlejski<br />
Pierwszy sztuczny satelita Ziemi Sputnik (1957 r.) miał masę 83 kg, z czego 50 kg stanowiły ogniwa<br />
srebrowo-cynkowe. Produkowana przez nie energia elektryczna wystarczała jedynie do zasilania<br />
nadajnika radiowego i wentylatora systemu chłodzenia. Pierwszy amerykański satelita Explorer-1<br />
(1958 r.) miał masę 14 kg, z czego 40% stanowiły baterie niklowo-kadmowe, zaś na dwa nadajniki<br />
radiowe i kilka przyrządów badawczych przypadło 8,3 kilogramów. A jednak dzięki miniaturyzacji,<br />
a przede wszystkim zastosowaniu tranzystorów, satelita ten odkrył pasy promieniowania uwięzionego<br />
Ziemi, co radykalnie zmieniło rozumienie najbliższego środowiska kosmicznego. Okazało się,<br />
że to nie masa, czy wielkość, stanowi o uzyskanym wyniku, a postęp techniczny. Jak daleko może on<br />
zaprowadzić?<br />
Konstelacja satelitów<br />
rozpoznania radiolokacyjnego<br />
SAR firmy<br />
ICEYE.<br />
Najpierw zwiększamy parametry<br />
Oczywiście nie jest sztuką wynieść ciężkiego satelitę, jeżeli<br />
posiada się rakietę nośną o odpowiednio dużym udźwigu.<br />
W pierwszych latach ery kosmicznej przewaga ZSRR nad<br />
Stanami Zjednoczonymi w tej kategorii była znaczna, Wostoki<br />
były w stanie umieścić na niskiej orbicie okołoziemskiej<br />
około pięciu ton ładunku – mniej więcej tyle ważyły<br />
pierwsze radzieckie satelity rozpoznawcze typu Zenit, podczas<br />
gdy Thor-Agena nieco ponad jedną tonę, a Atlas-Agena<br />
poniżej dwóch ton. Tymczasem zapotrzebowanie na coraz<br />
cięższe ładunki – głównie satelity rozpoznania <strong>opt</strong>ycznego<br />
– bardzo szybko rosło. Najpierw były to satelity ze zwierciadłem<br />
głównym o średnicy 1,2 m (KH-8), a potem dwukrotnie<br />
większym (KH-11). Również ilość kapsuł, które dostarczały<br />
na Ziemię naświetlony materiał zwiększała się – z jednej,<br />
poprzez dwie, aż do czterech. W odpowiedzi powstała dla<br />
nich rakieta Titan-3 w różnych wersjach, z których największa<br />
zdolna była umieścić na orbicie 17 ton.<br />
Satelity takie cechowały się wysoką rozdzielczością, rzędu<br />
nawet 20 cm/piksel, ale miały znaczne ograniczenia. Po<br />
pierwsze koszt ich wytworzenia zaczął się zbliżać, a potem<br />
przekroczył miliard dolarów za egzemplarz. Po drugie, częstość<br />
przelotów nad obszarem zainteresowania zazwyczaj<br />
wynosiła jeden raz na dobę. Po trzecie, często zachmurzenie<br />
skutecznie uniemożliwiało pozyskanie interesującego<br />
materiału fotograficznego. Po czwarte, kapsuły z naświetlonym<br />
materiałem, zrzucone w kilku, czy nawet kilkunastotygodniowych<br />
odstępach czasu, często zawierały informacje<br />
może cenne dla historyków, ale mało użyteczne dla wojsk<br />
operacyjnych. Wreszcie po piąte, ale wcale nie najmniej<br />
ważne, takie kolosy były doskonałym celem dla broni przeciwsatelitarnej.<br />
48<br />
<strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> CZERWIEC <strong>2024</strong>
HISTORIA<br />
Hercules na lotniskowcu<br />
Paweł Henski<br />
W listopadzie 1963 r. marynarka Stanów Zjednoczonych (US Navy) przeprowadziła serię<br />
prób obejmujących lądowania i starty samolotu Lockheed KC-130F Hercules z lotniskowca<br />
USS Forrestal (CVA-59). Pomysł wykonywania operacji lotniskowcowych przez czterosilnikowy<br />
samolot transportowy o rozpiętości skrzydła ponad 40 metrów wydawał się dość karkołomny.<br />
Jednakże próby wykazały, że Hercules nadawał się do tego typu działań i teoretycznie<br />
mógłby dostarczać zaopatrzenie na pokład lotniskowców. Pomysłu tego US Navy nigdy<br />
jednak nie wcieliła w życie.<br />
KC-130F Hercules<br />
przy maksymalnej<br />
testowanej masie<br />
startowej wynoszącej<br />
54,8 t był w stanie<br />
wystartować na dystansie<br />
227 m.<br />
Samoloty transportowe typu Lockheed C-130A Hercules<br />
zaczęto wprowadzać do służby w siłach powietrznych<br />
Stanów Zjednoczonych (USAF) od grudnia<br />
1956 roku. W listopadzie 1958 r. Lockheed rozpoczął<br />
produkcję zmodernizowanej wersji C-130B. Otrzymała ona<br />
m.in. wzmocnione golenie podwozia, nową instalację elektryczną,<br />
instalację hydrauliczną o większym ciśnieniu oraz<br />
dodatkowe zbiorniki paliwa w centropłacie. Dzięki nim<br />
zapas paliwa przenoszonego przez Herculesa w zbiornikach<br />
wewnętrznych zwiększył się z 19 873 do 26 346 litrów.<br />
W C-130B można było więc zrezygnować z dwóch dodatkowych<br />
zbiorników paliwa, które C-130A przenosiły na<br />
skrajnych pylonach podskrzydłowych. Powiększone zbiorniki<br />
wewnętrzne wymusiły wzmocnienie strukturalne centropłata.<br />
Od połowy 1959 r. w C-130B Lockheed rozpoczął<br />
montować silniki turbośmigłowe Allison T56-A-7A o mocy<br />
4050 shp z nowymi, czterołopatowymi śmigłami firmy Hamilton<br />
Standard. Zastąpiły one, instalowane pierwotnie<br />
w C-130A, silniki T56-A-1A o mocy 3750 shp z trójłopatowymi<br />
śmigłami firmy Curtiss-Wright. Dzięki wzmocnieniu<br />
strukturalnemu płatowca, mocniejszym silnikom oraz wytrzymalszemu<br />
podwoziu, masa startowa C-130B wzrosła do<br />
61 ton. Była więc o około pięć ton większa niż masa startowa<br />
C-130A. W listopadzie 1958 r. transportowce C-130B zaczęto<br />
wprowadzać na wyposażenie jednostek USAF.<br />
Świetne osiągi i możliwości operacyjne Herculesa, szczególnie<br />
wersji C-130B, sprawiły, że samolotem zainteresowała<br />
się marynarka wojenna oraz piechota morska (USMC).<br />
Kadr z filmu rejestrującego<br />
podejście<br />
czterosilnikowego<br />
samolotu transportowego<br />
KC-130F do<br />
lądowania na lotniskowcu<br />
USS Forrestal.<br />
52<br />
<strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> CZERWIEC <strong>2024</strong>
lotniska<br />
Obecnie Lotnisko<br />
Chopina obsługuje<br />
135 regularnych kierunków<br />
do 55 państw<br />
i odprawia dziennie<br />
od 50 do 70 tys.<br />
pasażerów. Zajmuje<br />
powierzchnię ponad<br />
500 ha, a od 2001 r.<br />
nosi imię Fryderyk<br />
Chopin. Na zdjęciu<br />
widok Lotniska<br />
Chopina.<br />
Lotnisko Chopina<br />
Warszawskie lotnisko świętuje 90. urodziny!<br />
Jerzy Liwiński<br />
Największy krajowy port lotniczy Lotnisko Chopina obchodził w kwietniu doniosły jubileusz 90-lecia<br />
istnienia. Oficjalne przekazanie do użytku dworca lotniczego Warszawa-Okęcie miało miejsce<br />
29 kwietnia 1934 r., a w wydarzeniu uczestniczyły najwyższe władze państwowe na czele z prezydentem<br />
II RP Ignacym Mościckim, premierem Januszem Jędrzejewskim i marszałkiem Sejmu Kazimierzem<br />
Świtalskim.<br />
Pierwszym lotniskiem Warszawy było Lotnisko Mokotowskie,<br />
które powstało w 1910 r., po udostępnieniu<br />
przez armię carską części poligonu kawalerii na<br />
Polach Mokotowskich dla towarzystwa lotniczego „Aviata”.<br />
Po 1919 r. lotnisko było wykorzystywane do celów: wojskowych<br />
(bazował tu 1. Pułk Lotniczy), sportowych (Aeroklub<br />
Warszawski) i komunikacyjnych (Port Lotniczy Warszawa-<br />
-Mokotów). Dworzec portu lotniczego Warszawa-Mokotów<br />
znajdował wówczas się przy ulicy Topolowej (tj. niedaleko<br />
miejsca gdzie obecnie ulica Wawelska przecina aleję Niepodległości).<br />
Komercyjne przewozy pasażerskie wykonywane<br />
były od 1921 r., a pierwszym przewoźnikiem były<br />
francusko-rumuńskie linie Compagnie Franco-Roumiane<br />
de Navigation Aerienne. W tym samym roku regularne połączenia<br />
do Poznania wykonywała spółka Aerotarg, a rok<br />
później działalność zainaugurował Aerolloyd (Gdańsk –<br />
Pierwsze lotnisko Warszawy powstało w 1910 r. na Polach<br />
Mokotowskich, po udostępnieniu przez wojsko Imperium<br />
Rosyjskiego części poligonu kawalerii towarzystwu lotniczemu<br />
„Aviata”. Po 1919 r. lotnisko było wykorzystywane do celów:<br />
wojskowych, sportowych (Aeroklub Warszawski) i komunikacji<br />
lotniczej. Na zdjęciu samoloty Junkers F-13 na lotnisku Pole<br />
Mokotowskie; 26 wrzesień 1927 r.<br />
58<br />
<strong>Lotnictwo</strong> <strong>Aviation</strong> <strong>International</strong> CZERWIEC <strong>2024</strong>
Zespół Badań<br />
i Analiz Militarnych<br />
CZASOPISMA<br />
SPECJALISTYCZNE<br />
WWW.ZBIAM.PL<br />
PORTAL INFORMACYJNY<br />
RAPORTY SPECJALNE<br />
I ANALIZY<br />
z b i a m . p l