1821 -Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΟΛΔΟΒΛΑΧΙΑ-ΣΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΥΨΗΛΑΝΤΗ
- TAGS
- 1821 greek revolution
- greek communities
- romania
- alexander ipsilantis
- iasi
- dragatsani
- dimitra stasinopoulou
- filiki etaireia
- moldovlachia
- greek revolution 1821
- greek communities in romania
- transylvania
- bucharest
- greek revolution
- 1821
- ipsilantis
- wwwdimitrastasinopouloucom
- suceava
- curtea
- hellenoromanica
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
2 3
4 5
<strong>Η</strong> Δήμητρα Στασινοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1953. Μετά τις<br />
σπουδέςτηςεργάστηκεγιαείκοσιχρόνιαστοντραπεζικότομέακαιαργότερα<br />
στην οικογενειακή επιχείρηση στη Ρουμανία. Με τη φωτογραφία ασχολείται<br />
ερασιτεχνικάτατελευταίαχρόνια.ΤοΔεκέμβριοτου2005,εξέδωσετοπρώτο<br />
τηςβιβλίομετίτλο <strong>Η</strong>ΡουμανίατηςΚαρδιάςμου,γιατοοποίοτιμήθηκεμετο<br />
βραβείο της UNESCO. Από τότε, η αγάπη της για τα ταξίδια σε μοναδικές<br />
γωνιές του πλανήτη και η ανάγκη της να μοιράζεται τις εικόνες που τη<br />
συνόδευαν επιστρέφοντας, την οδήγησε στην έκδοση βιβλίων για το<br />
Μπουτάν, τηνΙνδία,τηΒιρμανία,τουςΠαπούαστηΝέαΓουϊνέα,καιπολλών<br />
ακόμησεηλεκτρονικήμορφή.<br />
<strong>1821</strong>-<strong>Η</strong>ΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚ<strong>Η</strong>ΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>Σ<strong>Η</strong><br />
ΣΤΙΣΠΑΡΑΔΟΥΝΑΒΙΕΣ<strong>Η</strong>ΓΕΜΟΝΙΕΣ ΜΟΛΔΑΒΙΑΣ &ΒΛΑΧΙΑΣ<br />
ΣταβήματατουΑλέξανδρουΥψηλάντη<br />
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ<br />
Εισαγωγή - ΟικογένειαΥψηλάντη,ΡήγαςΦεραίος, ΦιλικήΕταιρεία 1-29<br />
ΜΟΛΔΑΒΙΑ- Ιάσιο-ΜονέςΤριώνΙεραρχών,Γκόλια,Γαλατά,Τσετατσούια 30-111<br />
ΣτοΔρόμογιατοΒουκουρέστι, Φωξάνι,Μπουζάου,Γαλάτσι 112-137<br />
ΒΛΑΧΙΑ-Βουκουρέστι 138-243<br />
ΜονέςσταπερίχωρατουΒουκουρεστίου 244-267<br />
ΜΟΥΝΤΕΝΙΑ- <strong>Η</strong>γεμονικέςΑυλές Τιργκόβιστε&΄Αρτζες 268-291<br />
OΛΤΕΝΙΑ - Δραγατσάνι,ΜονέςΚόζια,Τισμάνα&Χορέζου 292-335<br />
ΤΟΠΕΡΑΣΜΑΣΤ<strong>Η</strong>ΝΤΡΑΝΣΥΛΒΑΝΙΑ 336-351<br />
ΕΠΙΣΤΡΟΦ<strong>Η</strong>ΣΤ<strong>Η</strong>ΜΟΛΔΑΒΙΑ<br />
ΜάχεςστοΣκουλένικαιστιςΜονέςΝεάμτς&Σέκκου 352-385<br />
ΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚΕΣΚΟΙΝΟΤ<strong>Η</strong>ΤΕΣ, Μπρασόβ, Βραίλα&Γαλάτσι 386-444<br />
Copyright Δ<strong>Η</strong>Μ<strong>Η</strong>ΤΡΑ<strong>ΣΤΑ</strong>ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ(dimitra@imedica.ro)<br />
ISBN 978-960-92803-6-5<br />
Μετηνευγενικήχορηγίατης<br />
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ-ΚΕΙΜΕΝΑ<br />
Δ<strong>Η</strong>Μ<strong>Η</strong>ΤΡΑ<strong>ΣΤΑ</strong>ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ<br />
Bucharest,Romania
<strong>1821</strong>-<strong>Η</strong>ΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚ<strong>Η</strong>ΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>Σ<strong>Η</strong><br />
ΣΤΙΣΠΑΡΑΔΟΥΝΑΒΙΕΣ<strong>Η</strong>ΓΕΜΟΝΙΕΣ<br />
ΣταβήματατουΑλέξανδρουΥψηλάντη<br />
Θα μπορούσα να θεωρήσω ως κάλεσμα της ιστορίας αυτό<br />
που είναι, αναμφίβολα, μιά από τις πιο συγκινητικές<br />
προκλήσεις τις οποίες έζησα ποτέ, λόγω του ιστορικού και<br />
συναισθηματικού φορτίου που φέρνει μαζί του. Είναι μια<br />
προσπάθεια καταγραφής μαρτυριών που μιλούν ακόμη και<br />
σήμερα, μετά από 200 χρόνια, για ένα από τα πιο σημαντικά<br />
ιστορικά γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης, την έναρξή<br />
της στη Μολδοβλαχία.<br />
Προσπάθειά μου ήταν να διασώσω την ατμόσφαιρα και ό,τι<br />
σώζεται σήμερα και να συνδεθούν οι τοποθεσίες και οι<br />
εικόνες τους με τις πολύ ισχνές μνήμες εκείνης της εποχής,<br />
όπως αποτυπώνονται σε μερικές από τις φωτογραφίες μου,<br />
οι οποίες απεικονίζουν και μεταγενέστερα κοινά βήματα των<br />
δύο λαών.<br />
<strong>Η</strong> σφραγίδα του βυζαντινού πολιτισμού στη Βλαχία και τη<br />
Μολδαβία, βρίσκεται παντού. Στην Εκκλησία, τους κρατικούς<br />
θεσμούς, το δίκαιο, τον πολιτισμό. Οι Έλληνες και οι<br />
Ρουμάνοι βρίσκονται μαζί, αλληλέγγυοι, πάνω από μια<br />
χιλιετία. Στο τέλος της ενότητας της διαδρομής των<br />
επαναστατών, ακολουθεί ένα σύντομο αφιέρωμα στην<br />
ιστορία των ελληνορουμανικών σχέσεων.<br />
H Ελληνική Επανάσταση του <strong>1821</strong>, είναι ένα γεγονός<br />
ιδιαίτερα σύνθετο, το οποίο κινητοποίησε πολλές και<br />
διαφορετικές δυνάμεις του νέου ελληνισμού, όπως τον<br />
εμπορικό κόσμο, τους Έλληνες της Διασποράς, τους<br />
λόγιους, τους πρίγκιπες Φαναριώτες, και αξιωματούχους<br />
της Εκκλησίας, τους οπλαρχηγούς, και βεβαίως τους<br />
Έλληνες, τους Ρωμιούς, που έμεναν ή κατέβηκαν στην<br />
κυρίως Ελλάδα, αυτούς που κατ΄εξοχήν πολέμησαν.<br />
Αυτός ο αγώνας στηρίχτηκε στον ανιδιοτελή πατριωτισμό<br />
του μεγάλου αριθμού των Ελλήνων, που σιωπηλά και<br />
αφοσιωμένα άντεξαν με πείσμα, αξιοπρέπεια και καρτερία<br />
τις σκληρές όψεις του μακρόχρονου αυτού πολέμου. Με<br />
κόπο, δάκρυα, ιδρώτα, αίμα, αλλά πάντοτε με ελπίδα.<br />
<strong>Η</strong> Ελληνική Επανάσταση ξεκίνησε στις 22 Φεβρουαρίου του<br />
<strong>1821</strong>, στην Μολδαβία, με ένα στρατιωτικό σώμα 4.500<br />
Ελλήνων, υπό την ηγεσία του Αλεξάνδρου Υψηλάντη.<br />
Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης ήταν γόνος μεγάλης Φαναριώτικης<br />
οικογένειας από τον μικρασιατικό Πόντο, ένας ιδεαλιστής,<br />
που σήκωσε στους ώμους του, από τον Απρίλιο του<br />
1820, το βάρος του σχεδιασμού και της έναρξης του αγώνα.<br />
Ο ίδιος και το επιτελείο του είχαν εξαρχής σχεδιάσει το<br />
άνοιγμα του μετώπου στην Πελοπόννησο, όπως και συνέβη<br />
πράγματι ένα μήνα αργότερα. Για λόγους που παραμένουν<br />
άγνωστοι, επέλεξε να ξεκινήσει από τις παραδουνάβιες<br />
<strong>Η</strong>γεμονίες, πέρασε τον Προύθο και έφθασε στο Ιάσιο.<br />
Ίχνη από αυτό το δρομολόγιο που διήρκεσε από τον<br />
Φεβρουάριο έως τον Ιούνιο του <strong>1821</strong>, προσφέρουν τη<br />
ραχοκοκαλιά στη σειρά των φωτογραφιών - ήταν μια πορεία<br />
ελπιδοφόρα, δραματική και τελικά ηρωική και αποκαρδιωτική<br />
συνάμα, η οποία όμως απέδωσε έμμεσα καρπούς<br />
κάπου αλλού. Δημιούργησε την ελεύθερη Ελλάδα.<br />
Ζώντας τριάντα χρόνια μεταξύ Ελλάδας και Ρουμανίας, που<br />
τη θεωρώ πια δεύτερη πατρίδα μου, δημιούργησα ένα<br />
μεγάλο αρχείο φωτογραφιών, το οποίο συμπλήρωσα στα<br />
τελευταία ταξίδια μου, έχοντας ως γνώμονα την<br />
Επανάσταση του <strong>1821</strong>. Δεν είμαι ιστορικός και δεν κάνω<br />
ιστορική ανασκόπηση εδώ, δεν θα τολμούσα άλλωστε,<br />
παραθέτω απλώς τη συγκίνησή μου, μέσα από το<br />
φωτογραφικό υλικό. Εξαιρετικοί ιστορικοί έχουν αναλύσει<br />
κάθε πτυχή αυτού του κομματιού της επανάστασης και<br />
έχουν μελετήσει σε βάθος τα γεγονότα.<br />
Ελπίζω ότι οι αυτές οι φωτογραφίες από περιοχές, κτήρια,<br />
μοναστήρια, εκκλησίες, και εκθέματα μουσείων, να κάνουν<br />
ορατά τα μέρη που η Ελληνική Επανάσταση έκανε τα πρώτα<br />
της βήματα και να ζωντανεύσουν τη κατανόηση των<br />
γεγονότων που δεν είναι τόσο γνωστά στην Ελλάδα, αν και<br />
συνέβαλλαν σημαντικά στον απελευθερωτικό αγώνα. Όπως<br />
σοφά αναφέρει ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος, «200 χρόνια<br />
μετά, εμείς, οι σημερινοί Έλληνες, τρέφουμε μια βαθύτατα<br />
συγκινησιακή σχέση με την ιστορία μας, με έναν<br />
συναισθηματισμό να περιβάλει γεγονότα και πρόσωπα,<br />
ειδικά όταν έχουν έντονο το στοιχείο της θυσίας».<br />
<strong>Η</strong> μεγάλη συγκίνησή μου, λοιπόν, για την προσφορά της<br />
οικογένειας Υψηλάντη, τους Ιερολοχίτες, τον Ολύμπιο, τον<br />
Φαρμάκη, και τους τόσους πολλούς ανώνυμους ήρωες, που<br />
«συναντούσα» στα ταξίδια μου, αιτιολογείται.<br />
<strong>Η</strong> προσφορά της οικογένειας Υψηλάντη είναι τόσο μεγάλη,<br />
που ακόμη και σήμερα διερευνάται από τους ιστορικούς,<br />
ενώ και η διαδρομή της συνδέθηκε με τις τύχες του<br />
Ελληνισμού, όσο λίγες. <strong>Η</strong>γέτες αληθινοί, που θυσίασαν<br />
τίτλους ευγενείας, περιουσίες, την ελευθερία και τη ζωή<br />
τους ακόμη για την πατρίδα.<br />
Όταν έδωσε και τα τελευταία της χρήματα για τον Αγώνα, η<br />
Ελισάβετ Υψηλάντη (το γένος Βακαρέσκου), μητέρα του<br />
Αλέξανδρου και ρωτήθηκε πώς θα ζούσε αυτή, μια<br />
πριγκίπισσα, ως φτωχή απάντησε: «Περιμένετε να λυπηθώ<br />
τα κτήματα και τα ρούβλια, όταν έχω δώσει τέσσερα παιδιά<br />
για την πατρίδα;» <strong>Η</strong> Ελισάβετ Υψηλάντη έδωσε τελικά,<br />
δηλαδή έθαψε, έξι από τα επτά παιδιά της για την πατρίδα.<br />
Στον δρόμο της αναζήτησης για τα μέλη της οικογένειας<br />
Υψηλάντη, είχα την τύχη να ανακαλύψω τρία αναπάντεχα<br />
τεκμήρια, άγνωστα σε πολλούς μέχρι σήμερα.<br />
Στο Ιάσιο, ένα εξαιρετικό πορτραίτο του Αλέξανδρου<br />
Υψηλάντη και μια χειρόγραφη απόδειξη της Φιλικής<br />
Εταιρείας από τον έρανο για την επανάσταση - μια απόδειξη<br />
για 1.498 γρόσια από Έλληνα της Μολδαβίας, που έδωσε τον<br />
“οβολό” του για τον Αγώνα.<br />
Στο Βουκουρέστι, στην οικογενειακή εκκλησία της<br />
οικογένειας Υψηλάντη, την Μαρκούτσα, όταν ο ιερέας,<br />
ανασηκώνοντας το χαλί στο εσωτερικό της εκκλησίας<br />
μπροστά από το ιερό, μου έδειξε τον τάφο του αδελφού του<br />
Αλέξανδρου, Γεώργιου Υψηλάντη, ο οποίος πέθανε εκεί το<br />
1847.<br />
Θα παρατηρήσετε ότι υπερτερούν οι φωτογραφίες των<br />
μονών, αλλά αυτό οφείλεται σε συγκεκριμένους λόγους.<br />
Γιατί είναι ένας παλαιότατος ιστορικός πλούτος για το<br />
παρελθόν, το παρόν και το μέλλον αυτού του κόσμου που<br />
αγνοούμε, αλλά και μέρος της ιστορικής ταυτότητας της<br />
σημερινής Ρουμανίας. Γιατί υπήρξαν τα κατ’εξοχήν καταλύματα<br />
του Υψηλάντη, των υπασπιστών του, αλλά και όλων<br />
των αγωνιστών. Δεν ήταν μόνον χρήσιμες για τις διανυκτερεύσεις<br />
τους όμως, εκεί είχαν και πολύ περισσότερη<br />
ασφάλεια. Όλες ήταν καλά οχυρωμένες, για να έχουν αποαποτελεσματική<br />
άμυνα απέναντι σε επίδοξους εισβολείς.<br />
Παρατηρούμε με συγκίνηση ότι η σφραγίδα του Βυζαντινού<br />
πολιτισμού βρίσκεται παντού. Αυτές οι εικόνες των μονών<br />
αναφέρονται στις μνήμες του Ελληνισμού και συνδέουν τα<br />
ορατά στοιχεία της ιστορίας και της τέχνης σ’έναν<br />
πολύμορφο κοινωνικά βαλκανικό χώρο.<br />
Το οδοιπορικό αυτό αποτελεί ελάχιστη απόδοση τιμής και<br />
αναγνώρισης, δείγμα της ευγνωμοσύνης και οφειλής μας<br />
προς αυτούς που θυσιάστηκαν για να είμαστε εμείς,<br />
σήμερα, ελεύθεροι και που τα μεγαλύτερα κατορθώματά<br />
τους ήταν πράξεις σχεδόν απερίσκεπτης γενναιοδωρίας.<br />
Ας κρατήσουμε αυτό το θάρρος, την επιμονή, το συναίσθημα,<br />
τη γενναιοδωρία και τη δύναμη της ψυχής των Ελλήνων<br />
επαναστατών, που η πίστη στην υπέρβαση του αδύνατου<br />
φλόγιζε τις ψυχές τους.<br />
Δήμητρα Στασινοπούλου<br />
Οι στενοί φιλικοί δεσμοί που συνδέουν τους δύο λαούς<br />
αναδεικνύονται ανάγλυφα μέσα από το μήνυμα του<br />
Αντιπροέδρου της Ρουμανικής Ακαδημίας, κ. Răzvan<br />
Theodorescu, που παραθέτω.<br />
8 9
HELLENOROMANICA<br />
ΈχουνπεράσειχιλιάδεςχρόνιαπουοιΈλληνεςκαιοικάτοικοιτηςευρύτερηςπεριοχήςμεταξύ τηςοροσειράςτων<br />
Καρπαθίων και του Δούναβη συνήψαν γόνιμες σχέσεις. Οι αρχαίες ελληνικές πόλεις κατά μήκος της αριστερής<br />
ακτής του Εύξεινου Πόντου – Ίστρια, Κάλλατις και Τόμις – εισήγαγαν στους Γέτες πρότυπα αρχιτεκτονικής,<br />
πολυτελή κεραμική, θεατρικούς χώρους και πολιτικά μοντέλα. Με τον θρίαμβο του Χριστιανισμού<br />
πραγματοποίηθηκε στην γλώσσα των Ελλήνων Καππαδοκών Πατέρων η ιεραποστολική δραστηριότητα της<br />
ΑνατολικήςΕκκλησίαςστιςΔακο-ρουμανόφωνεςχώρες.<br />
Σταχρόνιατηςσύστασηςτωνρουμανικώνμεσαιωνικώνκρατών,οιαπεσταλμένοιτηςΜεγάληςΕκκλησίας,στην<br />
Βιτζίνα της Δοβρουτσάς, στην Curtea de Argeș και στη Suceava της Μολδοβλαχίας, υπηρέτησαν τα ιερά καθήκοντά<br />
τους στην ίδια την ελληνική γλώσσα. Επίσης, οι ιατροφιλόσοφοι Ιωάννης Καριοφύλλης, Ιωάννης<br />
Κομνηνός Μόλυβδος, Σεβάστιος Κυμινήτης και Ιάκωβος Πυλαρινός, οι οποίοι είχαν σπουδάσει στην Πάδοβα,<br />
δίδαξαν τον Αριστοτέλη στην ελληνική γλώσσα στον νεαρό Κωνσταντίνο Μπρινκοβεάνου, τον μελλοντικό<br />
<strong>Η</strong>γεμόνατηςΒλαχίας,στηΣχολήτουΑγίουΣάββατουΒουκουρεστίου.<br />
Εκκλησιαστικές αγιογραφίες και πλούσια διακοσμημένα χειρόγραφα έφταναν στις Παραδουνάβιες <strong>Η</strong>γεμονίες<br />
από τον Ελληνικό κόσμο του Αγίου Όρους. Από τον ίδιο Ελληνικό πολιτισμικό χώρο είχε έρθει για να<br />
εγκατασταθεί στη Βλαχία και ο Κωνσταντίνος, ο επικεφαλής της ομάδας ζωγράφων της Μονής Χορέζου. Οι<br />
Καντακουζηνοί των Παραδουνάβιων ηγεμονιών, οι ιδρυτές του εν λόγω μοναστηριού, προέρχονταν από τους<br />
κύκλουςτωνΕλλήνωναρχόντωντηςΠόλης,πουαποτελούσανπαρακαταθήκητουΒυζαντινούπολιτισμού.<br />
Κατά κάποιον τρόπο οι Φαναριώτες υπήρξαν φορείς του Νεωτερισμού. Σε αυτήν την εποχή έλαμψαν μερικοί<br />
Φαναριώτες ηγεμόνες, όπως οι Νικόλαος και Κωνσταντίνος Μαυροκορδάτος, απόγονοι Δραγουμάνου από την<br />
Κωνσταντινούπολη,οοποίοςείχεγράψειγιαπρώτηφοράστηΕυρώπηγιατιςεπιστημονικές τεκμηριώσειςτου<br />
Harvey περί της κυκλοφορίας του αίματος. Στην ίδια εποχή, ο Ρήγας Βελεστινλής, ο ήρωας της Ελληνικής<br />
Ελευθερίας, της οποίας τα 200 χρόνια γιορτάζουμε σήμερα, ζούσε και δημιουργούσε το επαναστατικό του έργο<br />
σταφιλόξεναεδάφητηςΜολδοβλαχίας.<br />
Ο δρόμος προς την Ελευθερία που μας δίδαξαν οι Έλληνες διαπερνάει και μέσα από την χώρα μας εδώ και 200<br />
χρόνια,πράγμαπουισχυρίζεταιμεπειστικότηταημεγάληΕλληνίδαφίλημας,κυρίαΔήμητραΣτασινοπούλου.<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΒΟΡΟΝΕΤΣ. Μολδαβία,Μπουκοβίνα.ΕκκλησίατουΑγίουΓεωργίου,εξωτερικήτοιχογραφίατου1488. Κατασκευάστηκεαπό<br />
τοΣτέφανοτοΜέγα. Γνωστήκαιωςη“ΚαπέλαΣιξτίνατηςΑνατολής”μετοιχογραφίεςέντονουμπλέχρώματος,πουαπότότεονομάζεται<br />
τομπλέτουΒορονέτς. Οιτοιχογραφίεςπαραμένουναναλλοίωτες, παράτιςδύσκολεςκαιρικέςσυνθήκες,εδώκαιπεντακόσιαχρόνια.<br />
Acad.RăzvanTheodorescu<br />
ΑντιπρόεδροςτηςΡουμανικήςΑκαδημίας<br />
Βουκουρέστι,29Μαρτίου,2021<br />
10 11
<strong>Η</strong>ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong><br />
<strong>Η</strong> οικογένεια Υψηλάντη έχει ρίζες Βυζαντινές. Οι ίδιοι οι<br />
Υψηλάντες συνέδεαν την οικογένειά τους με τους Ξιφιλίνους,<br />
μια οικογένεια που μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης<br />
από τους Σταυροφόρους, το 1204, κατέφυγαν στην αυλή των<br />
Κομνηνών στην Τραπεζούντα. Στον 18ο αιώνα έφτασαν στο<br />
πολύ υψηλό αξίωμα του Μεγάλου Διερμηνέα της Υψηλής<br />
Πύλης, μία από τις πιο σημαντικές θέσεις της Οθωμανικής<br />
Διπλωματίας, αφού χειρίζονταν τις επαφές με τις άλλες ξένες<br />
δυνάμεις. Αυτό το αξίωμα είχε ο Ιωάννης Υψηλάντης.<br />
Ο γιός του, Αλέξανδρος Υψηλάντης, με μεγάλη παιδεία, γνώριζε<br />
καλά την ελληνική, τη γαλλική, την περσική, την αραβική και την<br />
ιταλική και ήταν θαυμαστής του Διαφωτισμού. Μετά από μια<br />
σύντομη θητεία ως μέγας διερμηνέας, ορίστηκε <strong>Η</strong>γεμόνας της<br />
Βλαχίας, ενώ πήρε μέρος και στις διαπραγματεύσεις Ρωσίας και<br />
Τουρκίας που οδήγησαν στη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή.<br />
Οι δύο γιοι του, ο Κωνσταντίνος και ο Δημήτριος, σχεδίαζαν να<br />
επαναστατήσουν, ελπίζοντας ότι θα έχουν την υποστήριξη της<br />
Ρωσίας. Τελικά, το σχέδιο αποκαλύφθηκε, αυτοί δραπέτευσαν,<br />
και ο πατέρας τους παραιτήθηκε. Όμως και ο ίδιος ήταν υποστηρικτής<br />
της ελληνικής ανεξαρτησίας και είχε στείλει υπόμνημα<br />
για την ανεξαρτησία της Ελλάδας στην Αυτοκράτειρα της<br />
Ρωσίας την Αικατερίνη Β΄ και στον Αυτοκράτορα της Αυστρίας<br />
τον Ιωσήφ Β΄, όταν πληροφορήθηκε τα σχέδιά τους για το<br />
διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το υπόμνημα θα<br />
διαρρεύσει και θα αναγκαστεί και αυτός να καταφύγει στη<br />
Μοραβία, όμως οι Τούρκοι θα τον συγχωρέσουν, και έτσι το<br />
1796, θα διορισθεί για δεύτερη φορά ηγεμόνας της Βλαχίας.<br />
Ως <strong>Η</strong>γεμόνας, και στις δύο θητείες του, άφησε εντυπώσεις<br />
εξαιρετικές και συνδέθηκε με την αναγέννηση των γραμμάτων.<br />
Μετά από δύο χρόνια παραιτήθηκε και ιδιώτευσε στην Πόλη.<br />
Στη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πόλεμου θα συλληφθεί και θα<br />
φυλακιστεί. Οι Τούρκοι θα κατηγορήσουν τον γιο του, Κωνσταντίνο<br />
Υψηλάντη, που τον είχε διαδεχτεί στην <strong>Η</strong>γεμονία της<br />
Βλαχίας, για αντάρτη και για αντεκδίκηση θα τον βασανίσουν<br />
και θα τον θανατώσουν.<br />
Ο Κωνσταντίνος Υψηλάντης, ήταν ο γιος του Αλέξανδρου.<br />
Γεννήθηκε στην Πόλη το 1760 και πέθανε το 1816 στο Κίεβο.<br />
Θεωρήθηκε «από τους πιο πεπαιδευμένους του Φαναρίου». Σε<br />
νεαρή ηλικία ήρθε σε επαφή με τις εθνικο-απελευθερωτικές<br />
ιδέες που τότε αναπτύσσονταν στα Βαλκάνια.<br />
Ο Ρήγας Φεραίος, όταν έφτασε στην Κωνσταντινούπολη, το<br />
1782, προσελήφθη ως «γραμματικός», δηλαδή ιδιαίτερος<br />
γραμματέας, του Αλέξανδρου Υψηλάντη και θεωρείται δεδομένο<br />
ότι ο Κωνσταντίνος Υψηλάντης είχε γνώση των ιδεών της<br />
μεγάλης αυτής μορφής. Όπως ο πατέρας του και ο παππούς του,<br />
διετέλεσε Μεγάλος Δραγουμάνος, κατά την περίοδο 1796-1799,<br />
έχοντας βαθιά γνώση των ευρωπαϊκών πολιτικών πραγμάτων σε<br />
μια περίοδο ανακατατάξεων, μετά τη Γαλλική Επανάσταση και<br />
λίγο πριν από τους Ναπολεόντειους Πολέμους. Στην διάρκεια<br />
της θητείας του και χάρη στις καλές σχέσεις του με τους Ρώσους<br />
διπλωμάτες, θα παίξει και σημαντικό ρόλο για να ιδρυθεί η<br />
Ιόνιος Πολιτεία. Το 1799 θα βρεθεί <strong>Η</strong>γεμόνας της Μολδαβίας. Το<br />
1802 <strong>Η</strong>γεμόνας της Βλαχίας. Θα προσπαθήσει να κινηθεί μέσα<br />
στις αντιθέσεις των μεγάλων δυνάμεων, έχοντας πάντα μια<br />
ιδιαίτερη σχέση με τη Ρωσία . Άλλωστε, είναι και μια εποχή που<br />
αρκετοί στον ελλαδικό χώρο πιστεύουν ότι η Ρωσία θα<br />
μπορούσε να εγγυηθεί τη δημιουργία ανεξάρτητου ελληνικού<br />
κράτους.<br />
Παραμονές του Ρωσοτουρκικού πολέμου και ύστερα από<br />
παρέμβαση της γαλλικής διπλωματίας, ο Σουλτάνος αποφάσισε<br />
την αλλαγή των ηγεμόνων στα ρουμανικά πριγκιπάτα. Τότε ο<br />
Κωνσταντίνος Υψηλάντης αποφάσισε να καταφύγει στη Ρωσία<br />
και βρέθηκε στο Κίεβο, που τότε ήταν τμήμα της τσαρικής<br />
αυτοκρατορίας.<br />
Στη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου ο Κωνσταντίνος<br />
Υψηλάντης θα επιστρέψει ως <strong>Η</strong>γεμόνας της Μολδαβίας και της<br />
Βλαχίας με την υποστήριξη των Ρώσων. Όμως, το Φεβρουάριο<br />
του 1808, καθαιρείται από το θρόνο των πριγκιπάτων, καθώς ο<br />
Τσάρος θα προτιμήσει άλλες μορφές ελέγχου των περιοχών<br />
αυτών. Τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του ο Κωνσταντίνος<br />
Υψηλάντης θα τα περάσει στη Ρωσία. Τον πατριωτισμό θα τον<br />
περάσει και στα παιδιά του και δύο γιοι του, ο Αλέξανδρος και<br />
ο Δημήτριος, θα παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην Ελληνική<br />
Επανάσταση. Μάλιστα στον πρώτο θα γράψει με σχεδόν<br />
προφητικό τόνο το 1816:<br />
«Υιέ μου, μην λησμονήσεις ποτέ, ότι οι Έλληνες μόνον εις τους<br />
εαυτούς των πρέπει να στηρίζoνται, όπως γίνωσι ελεύθεροι».<br />
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong>Σ(1792-1828)<br />
Γόνος μεγάλης Φαναριώτικης οικογένειας από τον<br />
Μικρασιατικό Πόντο, ιδεαλιστής που σήκωσε στους ώμους του<br />
το βάρος του σχεδιασμού και της έναρξης του αγώνος. O<br />
Αλέξανδρος Υψηλάντης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το<br />
1792 και πέθανε στην Βιέννη το 1828. Ήταν γιος του <strong>Η</strong>γεμόνα<br />
της Μολδοβλαχίας, Κωνσταντίνου Υψηλάντη. Ανήκε στο σώμα<br />
των εφίππων σωματοφυλάκων του Τσάρου και διακρίθηκε<br />
στους πολέμους κατά του Ναπολέοντα. Το 1813 σε ηλικία 21<br />
έτους, με το βαθμό του συνταγματάρχη, πολεμά στη μάχη της<br />
Δρέσδης, όπου χάνει το δεξί του χέρι.<br />
Το 1820, σε ηλικία 28 ετών, αναλαμβάνει την αρχηγία της<br />
Φιλικής Εταιρείας, και ονομάζεται «Επίτροπος», που κατά την<br />
βυζαντινή εθιμοτυπία σήμαινε αντιβασιλέας, νόμιμος διάδοχος<br />
του θρόνου της Αυτοκρατορίας της Ρωμανίας, και πολιτικός<br />
αρχηγός της Επαναστάσεως. Την ίδια χρονιά τα μέλη της<br />
Φιλικής Εταιρείας τον αναγνωρίζουν ως “Γενικόν Έφορον της<br />
Ελληνικής Εταιρείας”.<br />
Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης εκδίδει αμέσως την Προκήρυξη<br />
Ανεξαρτησίας: «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος». Παραιτείται<br />
από τον τσαρικό στρατό, περνάει τον ποταμό Προύθο, τον<br />
Φεβρουάριο του <strong>1821</strong> και υψώνει τη σημαία της Επαναστάσεως<br />
στο Ιάσιο της Μολδοβλαχίας. Στον Ναό των Τριών Ιεραρχών ο<br />
Μητροπολίτης Βενιαμίν Κωστάκης ευλογεί την επαναστατική<br />
σημαία με έμβλημα τον Σταυρό και κατά το βυζαντινό τυπικό,<br />
παραδίδει το ξίφος στον Υψηλάντη. Αμέσως διενεργείται έρανος<br />
για τη συλλογή ενός εκατομμυρίου γροσίων και υπογράφεται,<br />
σε κτίριο στο Κισινάου της Μολδαβίας, η Διακήρυξη προς το<br />
Έθνος και η πρόσκληση εθελοντών. Απ’όλη την Ευρώπη<br />
καταφθάνουν στη Μολδαβία και συγκροτείται αμέσως ο Ιερός<br />
Λόχος, που αποτελείται από πεντακόσιους νέους, σπουδαστές.<br />
<strong>Η</strong> ορκωμοσία των ιερολοχιτών έγινε με τις φράσεις:<br />
“Ορκίζομαι να χύσω και αυτήν την υστέραν ρανίδα του<br />
αίματός μου υπέρ της θρησκείας και της πατρίδος μου. Να<br />
φονεύσω και αυτόν τον ίδιον τον αδελφόν αν τον εύρω<br />
προδότην της πατρίδος… Να μην παραιτήσω τα όπλα προτού<br />
να ίδω ελευθέραν την πατρίδα μου και εξολοθρευμένους τους<br />
εχθρούς της…”.<br />
Ο Ιερός λόχος του Υψηλάντη καταστράφηκε στη μάχη του<br />
Δραγατσανίου, τον Ιούνιο του <strong>1821</strong>. Ο ίδιος, μαζί με τα δύο<br />
αδέλφια του Γεώργιο και Νικόλαο, αρχηγό του Ιερού Λόχου,<br />
υποχώρησε προς τα αυστριακά σύνορα και οι αυστριακοί για να<br />
τον παγιδεύσουν, τον εφοδίασαν με πλαστό διαβατήριο για να<br />
φύγει με το ψευδώνυμο Παλαιογενείδης. Τον συνέλαβαν, τον<br />
έκλεισαν στα ανθυγιεινά κελιά του μεσαιωνικού φρουρίου του<br />
Μουγκάτς, στο οποίο υπέστη τα πάνδεινα. Αποφυλακίστηκε με<br />
την παρέμβαση του Τσάρου, όμως η υγεία του ήταν πολύ<br />
κλονισμένη. Δύο μήνες μετά πέθανε στην Βιέννη, σε ηλικία 36<br />
ετών, σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, στις 31 Ιανουαρίου,1828.<br />
Ο αδελφός του, Δημήτριος Υψηλάντης, ξεκίνησε επίσης από τον<br />
ρωσικό στρατό. Στις αρχές Μαρτίου του <strong>1821</strong>, έφτασε στην<br />
Ελλάδα ως εκπρόσωπος του αδελφού του, ύστερα από αίτημα<br />
των Φιλικών της Πελοποννήσου και ιδίως του Παπαφλέσσα. Θα<br />
έχει πολύ σημαντικό ρόλο στην επανάσταση και θα πρωταγωνιστήσει<br />
σε μεγάλες μάχες. Στη Μάχη της Πέτρας, το<br />
Σεπτέμβριο του 1829, θα ηγηθεί των ελληνικών δυνάμεων που<br />
θα συντρίψουν τις οθωμανικές. Θα έχει έτσι την ιστορική τιμή<br />
να ολοκληρώσει νικηφόρα τον πόλεμο που είχε ξεκινήσει οκτώ<br />
χρόνια πριν ο αδελφός του. Θα πεθάνει το 1832 στο Ναύπλιο,<br />
έχοντας κατακτήσει στην ιστορική μνήμη τη θέση ενός αγνού και<br />
ηρωικού αγωνιστή της ελευθερίας.<br />
<strong>Η</strong>ΚΑΡΔΙΑ<strong>ΤΟΥ</strong><br />
<strong>Η</strong> τελευταία επιθυμία του Αλέξανδρου Υψηλάντη, ήταν η καρδιά<br />
του να αποσπαστεί από το σώμα και να σταλεί στην Ελλάδα. <strong>Η</strong><br />
επιθυμία του πραγματοποιήθηκε από τον Γεώργιο Λασσάνη, ο<br />
οποίος την έκρυψε στον Άγιο Γεώργιο της Βιέννης αρχικά. Το<br />
1843, ο αδελφός του Γεώργιος την έστειλε στη Μητρόπολη της<br />
Αθήνας. Ο Γεώργιος απεβίωσε το 1847, και η σύζυγός του<br />
Μαρία Μουρούζη, μετέφερε το 1859 τις καρδιές των δύο<br />
αδελφών στο Ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών του Αμαλίειου<br />
Ορφανοτροφείου, στην οδό Στησιχόρου 6 & Λυκείου, στην<br />
Αθήνα. Βρίσκονται σε εσοχή του νότιου τοίχου με την επιγραφή<br />
«Καρδίαι Αλεξάνδρου και Γεωργίου Υψηλάντου».<br />
Tην μεγάλη προσφορά της οικογένειας Υψηλάντη συνόψισε ο<br />
Ιωάννης Μακρυγιάννης με αυτές τις λέξεις.<br />
«Έπαθεγιατηνλευτεριάνκαιθυσιάστη<br />
αυτότοσπίτιόλωςδιόλου»<br />
12 13
<strong>Η</strong>ΕλλάςΕυγνωμονούσα-ΠίνακαςτουΘεόδωρουΒρυζάκη(1878)<br />
ΕθνικήΠινακοθήκη,Αθήνα (Λεπτομέρεια)<br />
<strong>Η</strong>ΕλλάςΕυγνωμονούσα-ΠίνακαςτουΘεόδωρουΒρυζάκη(1878). ΕθνικήΠινακοθήκη,Αθήνα<br />
14 15
ΠοδιάεικόναςμετοέμβληματηςΟικογένειαςΥψηλάντη(1797)<br />
ΜουσείοΜπενάκη,Έκθεση«<strong>1821</strong>ΠρινκαιΜετά»<br />
ΤαφικόΜνημείοΑλέξανδρουΥψηλάντη<br />
Πεδίο τουΆρεως,Αθήνα<br />
ΔημήτριοςΥψηλάντης. ΕθνικόΙστορικό<br />
Μουσείο,Αθήνα<br />
ΟικόσημοτηςΟικογένειαςΥψηλάντη<br />
ΜονήΜαρκούτσα,Βουκουρέστι<br />
Πεδίο τουΆρεως,Αθήνα-ΜνημείοΠεσόντων<br />
Δραγατσανίου
Ρ<strong>Η</strong>ΓΑΣΦΕΡΑΙΟΣ-ΕΝΑΣΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΑΣΠΑΤΡΙΩΤ<strong>Η</strong>Σ<strong>ΣΤΑ</strong>ΠΡΙΓΚΙΠΑΤΑ<br />
ΟΠΡΟΑΓΓΕΛΟΣΤ<strong>Η</strong>ΣΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚ<strong>Η</strong>ΣΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑΣ<br />
ΠροσωπογραφίαΡήγαΦεραίου,ΆνδρέαςΚριεζής,19οςαι.<br />
MoυσείοΜπενάκη,Αθήνα<br />
Εμβληματική προσωπικότητα για την εποχή του, μια εποχή<br />
μεγάλων ζυμώσεων, για ολόκληρο τον βαλκανικό χώρο του<br />
οποίου την ενότητα ονειρευόταν, ο Ρήγας Βελεστινλής,<br />
«ένας οραματιστής και ένας ιδεαλιστής, που τραγούδησε<br />
πρώτος το νέο ελληνικό εθνικό ιδεώδες και υπέφερε για<br />
αυτό, πληρώνοντας με τη ζωή του τη δυνατή του πίστη»,<br />
όπως τον παρουσιάζει με θαυμασμό ο μεγάλος Ρουμάνος<br />
ιστορικός Nicolae Iorga, κατάφερε να παραμείνει υπόδειγμα<br />
μέχρι και σήμερα, που έχουν συμπληρωθεί πια 224<br />
χρόνια από τον μαρτυρικό του θάνατο στο Βελιγράδι, το<br />
1798, χάρη στην περιέργειά του, χάρη στην ποικιλία των<br />
ενδιαφερόντων του, χάρη στην ενέργεια και τη δυναμικότητά<br />
του, χάρη στην ειλικρίνεια της πίστης του, την οποία<br />
ακολούθησε αποφασιστικά και πλήρωσε τόσο ακριβά.<br />
Ο Ρήγας Βελεστινλής γεννήθηκε στο θεσσαλικό χωριό<br />
Βελεστίνο στα 1757. Το οικογενειακό του όνομα ήταν<br />
Κυριτζής ή Κυριαζής. <strong>Η</strong> παράδοση εμφανίζει την οικογένειά<br />
του σαν μία από τις πιο ευκατάστατες στο Βελεστίνο με<br />
πολλά κτήματα, μεγάλα χάνια, βυρσοδεψείο, βαφείο και<br />
εργοστάσιο κατασκευής υφασμάτων και ταπήτων, στο<br />
οποίο εργάζονταν περισσότεροι από 40 εργάτες. <strong>Η</strong> οικονομική<br />
ευχέρεια της οικογένειάς του έδωσε τη δυνατότητα<br />
στον Ρήγα να σπουδάσει στη Σχολή της Ζαγοράς και<br />
σύμφωνα με άλλες πηγές στη Σχολή των Αμπελακίων.<br />
Στα νεανικά του χρόνια ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη,<br />
μετά από πρόσκληση του Πρέσβη της Ρωσίας για σπουδές,<br />
στην οικία του οποίου γνώρισε τον Πρίγκιπα Αλέξανδρο<br />
Υψηλάντη, παππού των Υψηλάντηδων του <strong>1821</strong>, και<br />
προσελήφθη ως γραμματικός του.<br />
Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, χρημάτισε <strong>Η</strong>γεμόνας της<br />
Μολδαβίας στο διάστημα 1774-1781. Διαφωνώντας όμως<br />
με τον Υψηλάντη ο Ρήγας έγινε γραμματέας του <strong>Η</strong>γεμόνα<br />
της Βλαχίας Νικόλαου Μαυρογένη.<br />
Μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο και την ήττα της Τουρκίας,<br />
ο Νικόλαος Μαυρογένης αποκεφαλίστηκε ως υπαίτιος της<br />
ήττας και ο τότε Ρήγας κατέφυγε στη Βιέννη, την οποία και<br />
έκανε έδρα της επαναστατικής δράσης του.<br />
Στη Βιέννη συνεργάτες του ήσαν κυρίως Έλληνες έμποροι<br />
ή σπουδαστές, αλλά οι σημαντικότεροι από αυτούς ήταν οι<br />
αδελφοί Πούλιου, από τη Σιάτιστα της Μακεδονίας, ικανοί<br />
τυπογράφοι. Στο δικό τους τυπογραφείο τύπωσε και την<br />
επαναστατική του προκήρυξη σε πολλές χιλιάδες αντίτυπα,<br />
προκειμένου να μοιραστούν στους Έλληνες των υπόλοιπων<br />
φιλελεύθερων περιοχών των Βαλκανίων. Επηρεασμένος<br />
από τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, πίστεψε βαθιά στην<br />
ανάγκη της επαφής των Ελλήνων με τις νέες ιδέες που<br />
σάρωναν την Ευρώπη και αυτό τον ώθησε στη συγγραφή ή<br />
μετάφραση βιβλίων σε δημώδη γλώσσα και τη σύνταξη της<br />
Χάρτας, ενός μνημειώδους για την εποχή του χάρτη.<br />
Ο Ρήγας πέρασε τα πιο παραγωγικά, αν και όχι τα πιο<br />
ήσυχα, χρόνια της ωριμότητας του στο Βουκουρέστι,<br />
πρωτεύουσα της Βλαχίας, σημαντικό κέντρο τότε του<br />
Διαφωτισμού. Από το 1782 διακρίνεται αμέσως στη<br />
ρουμανική κοινωνία της εποχής. Με αξιώματα στις αυλές<br />
των Φαναριωτών ηγεμόνων Νικόλαου Καρατζά, Μιχαήλ Α ́<br />
Σούτσου και του Νικολάου Μαυρογένη, ο Ρήγας συνδέεται<br />
ταυτόχρονα με τους περίφημους ́Ελληνες λογίους,<br />
Δημήτρη Καταρτζή και Ιώσηπο Μoισιόδακα, οι οποίοι<br />
επηρέασαν αποφασιστικά την σταδιοδρομία του στα μέρη<br />
της Βλαχίας, που έγιναν δεύτερη πατρίδα του.<br />
Το πρώτο φύλλο της Χάρτας της Ελλάδας του Ρήγα<br />
Φεραίου επανεκδίδεται το 1885 από τον δημοσιογράφο<br />
και συγγραφέα Θωμά Πασχίδη «Εν Βουκουρεστίοις της<br />
Δακίας». Ο μαρτυρικός θάνατος του εθνομάρτυρα, μαζί με<br />
τους νεαρούς συντρόφους του που «εσύρθησαν βιαίως/<br />
γιατροί, λόγιοι, έμποροι/και φοιτητές, να μάθουν/τη<br />
Χάρτα τ’ Ουρανού», καθώς και τα επαναστατικά του<br />
σχέδια, ελκύουν τον θαυμασμό της ρουμανικής κοινωνίας<br />
σε τέτοιο βαθμό, ώστε τις πρώτες δεκαετίες του 19 ου αιώνα,<br />
στους δρόμους του Βουκουρεστίου και του Ιασίου, μπορούσε<br />
κανείς να ακούσει νέους και ηλικιωμένους να<br />
τραγουδούν τον «Θούριο».<br />
Ο Ρήγας Φεραίος συνελήφθη στην Τεργέστη την 1η<br />
Δεκεμβρίου του 1797, μαζί με τον Χριστ. Περραιβό. Μόλις<br />
μαθεύτηκε η σύλληψή του πολλοί έκαναν έκκληση στον<br />
Σουλτάνο Σελίμ Γ΄, για την απελευθέρωσή του. Ανάμεσα σε<br />
αυτούς ο φίλος του, Οσμάν Πασβανόγλου, ηγεμόνας του<br />
Βιδινίου, όπως και ο Αλή Πασάς, αλλά μάταια. Κατόπιν<br />
οδηγήθηκε στη Βιέννη, στις 14 Φεβρουαρίου 1798, όπου<br />
ανακρίθηκε μαζί με τους συντρόφους του. Κατάληξη των<br />
ανακρίσεων, σε συνδυασμό με τις συνεννοήσεις με τον<br />
Σουλτάνο, ήταν να φυλακιστούν οι Αυστριακοί και άλλων<br />
εθνοτήτων υπήκοοι για να δικαστούν από τις Αυστριακές<br />
αρχές, εκτός από τους Οθωμανούς υπηκόους, που αποφασίστηκε<br />
να απελαθούν και να οδηγηθούν στην οθωμανική<br />
επικράτεια, για να υποστούν τις κυρώσεις του Σουλτάνου.<br />
Ο Ρήγας, 41 χρονών τότε, και οι επτά σύντροφοί του, με<br />
συνοδεία των αυστριακών αρχών παραδόθηκαν, στους<br />
οθωμανούς του Βελιγραδίου στις 10 Μαΐου 1798 και<br />
φυλακίστηκαν στον πύργο Νεμπόϊζα, ένα παραποτάμιο<br />
φρούριο του Δούναβη, στο Βελιγράδι. Εκεί, ύστερα από<br />
συνεχή βασανιστήρια, στις 24 Ιουνίου του 1798, στραγγαλίστηκαν<br />
και τα σώματά τους ρίχτηκαν στον Δούναβη.<br />
Ο Παλαμάς γράφει για το Ρήγα:<br />
«Ο άνθρωπος αυτός δεν γράφει στίχους, σαλπίζει<br />
στίχους. Το κήρυγμα του Ρήγα μεταβάλλεται εις άσμα.<br />
Και μόνη της ειλικρινείας του η ζέσις και της θελήσεώς του<br />
η ορμή το εξαίρουν εις ποίημα».<br />
18 19
ΟΝΕΟΣΑΝΑΧΑΡΣΙΣτουΡήγα. Βιέννη,1797<br />
ΠορτραίτατουΡήγατουΑύγουστου<br />
Πικαρέλλι. ΕθνικόΙστορικόΜουσείο<br />
<strong>Η</strong>ΧΑΡΤΑ<strong>ΤΟΥ</strong>Ρ<strong>Η</strong>ΓΑ-FranzMuller,1797-MουσείοΜπενάκη,Αθήνα Εκθεση«<strong>1821</strong>ΠρινκαιΜετά»<br />
ΆγαλματουΡήγα,αποτηνέκθεση«Το‘21των<br />
Συλλεκτών»ΜουσείοΜπενάκη,Αθήνα<br />
20 21
ΤΟΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>ΤΙΚΟΣΧΕΔΙΟ<strong>ΤΟΥ</strong>Ρ<strong>Η</strong>ΓΑΒΕΛΕΣΤΙΝΛ<strong>Η</strong>EΠΑΙΞΕΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΡΟΛΟ<br />
ΣΤ<strong>Η</strong> ΔΙΑΜΟΡΦΩΣ<strong>Η</strong> Τ<strong>Η</strong>ΣΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>ΤΙΚ<strong>Η</strong><strong>ΣΤΑ</strong>ΥΤΟΤ<strong>Η</strong>ΤΑΣΤΩΝΦΙΛΙΚΩΝ<br />
Ο ΡήγαςξεσηκώνειτουςΈλληνες. Άγνωστοςκαλλιτέχνης,τέλη<br />
19ουαι.MoυσείοΜπενάκη,Αθήνα,Έκθεση«<strong>1821</strong>ΠρινκαιΜετά»<br />
΄ΕργοτουΘεόφιλουμετοΡήγακαιτονΚοραήναανασηκώνουντην<br />
Ελλάδα. ΑριστεράδιακρίνεταιτομνημείοτουΔραγατσανίου<br />
ΟΘούριοςτουΡήγαΦεραίου,Άγνωστοςκαλλιτέχνης.<br />
MoυσείοΜπενάκη,Αθήνα,Έκθεση«<strong>1821</strong>ΠρινκαιΜετά»<br />
22 23
<strong>Η</strong>ΦΙΛΙΚ<strong>Η</strong>ΕΤΑΙΡΕΙΑ<br />
Νικόλαος Σκουφάς, Αθανάσιος Τσακάλωφ, Εμμανουήλ Ξάνθος. Οι<br />
Ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας. <strong>Η</strong> προτομή βρίσκεται στο Μουσείο<br />
της Φιλικής Εταιρείας στην Οδησσό της Ουκρανίας, που στεγάζεται<br />
στο σπίτι του εθνικού Ευεργέτη Γρηγορίου Μαρασλή (1831–1907).<br />
ΔιετέλεσεΔήμαρχοςτηςπόληςτηςΟδησσούγιαδεκαέξιχρόνια,από<br />
το1878ωςτο1895.Αρχικάανήκεστονπατέρατου,ΓρηγόριοΙωάννη<br />
Μαρασλή (1780-1851), ο οποίος μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και<br />
διέθεσετοσπίτιτουγιατιςσυγκεντρώσειςτωνμελώντης.<br />
<strong>Η</strong> Φιλική Εταιρεία υπήρξε μια από τις μυστικές επαναστατικές<br />
οργανώσεις που συγκροτήθηκαν στη Νότια και<br />
την Ανατολική Ευρώπη κατά το πρώτο τέταρτο του 19ου<br />
αιώνα που και λειτουργούσαν εντός ενός αυστηρού<br />
ιεραρχικού πλαισίου ακολουθώντας ως προς την στρατολόγηση<br />
των μελών τους μια περίπλοκη διαδικασία<br />
μύησης.<br />
Την πρωτοβουλία για την ίδρυση της πήραν τρεις άνδρες,<br />
όχι ιδιαίτερα επιφανείς ή ιδιαίτερα πλούσιοι, τρεις<br />
έμποροι με επαναστατική προπαιδεία: ο Νικόλαος<br />
Σκουφάς από το Κομπότι Άρτας, ο Αθανάσιος Τσακάλωφ<br />
από τα Ιωάννινα και ο Εμμανουήλ Ξάνθος από την Πάτμο.<br />
Ο Ξάνθος είχε την έμπνευση να ιδρύσει μια οργάνωση που<br />
θα ένωνε τους Έλληνες για την ανατροπή της Οθωμανικής<br />
τυρρανίας. Οι τρεις ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας, μπορεί<br />
να μην ήταν πλούσιοι, ήταν όμως όλοι εγγράμματοι,<br />
πολιταξιδεμένοι και πολιτικά στρατευμένοι. Καίριο ρόλο<br />
στην ίδρυσή της θεωρείται ότι διαδραμάτισε και ένα<br />
τέταρτο πρόσωπο, ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος. <strong>Η</strong><br />
Φιλική Εταιρεία αποσκοπούσε καταρχήν στην αποτίναξη<br />
του τουρκικού ζυγού, στην απελευθέρωση των Ελλήνων,<br />
και εν γένει των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής<br />
Αυτοκρατορίας που διαβιούσαν στη Βαλκανική. Στην<br />
πορεία πέτυχε κάτι πολύ σημαντικό, την οργάνωση ένος<br />
δικτύου ανθρώπων με όραμα την ελευθερία ενός ανεξάρτητου<br />
ελληνικού κράτους.<br />
<strong>Η</strong> Εταιρεία, αφενός λόγω του κυρίαρχου τότε στην Ευρώπη<br />
απολυταρχικού πνεύματος και αφετέρου λόγω των<br />
πολλών ελεγκτικών μέτρων που φρόντιζαν να λαμβάνουν<br />
οι οθωμανικές Αρχές, είχε, στην αρχική φάση της λειτουργίας<br />
της, έναν σχετικά μικρό αριθμό μελών (προπάντων<br />
εμπόρους), ενώ δεν κατάφερε ποτέ να αποκτήσει<br />
βαθιές ρίζες στα μείζονος σημασίας εμπορικά και<br />
πνευματικά κέντρα του ελληνισμού (η δράση της περιορίστηκε<br />
κυρίως στη Ρωσία και στις Παραδουνάβιες<br />
<strong>Η</strong>γεμονίες). Οι ιδρυτές της, για να προσελκύσουν έναν<br />
μεγαλύτερο αριθμό μελών, άφηναν να εννοηθεί ότι τόσο<br />
ο Ιωάννης Καποδίστριας, δεύτερος υπουργός Εξωτερικών<br />
της Ρωσίας, όσο και ο ίδιος ο Τσάρος Αλέξανδρος Α’, ήταν<br />
μέλη της Αόρατης ή Ανώτατης Αρχής της Εταιρείας, που<br />
καθοδηγούσε τα μέλη των κατώτερων βαθμών. <strong>Η</strong> Φιλική<br />
Εταιρεία χάρη στον συνωμοτικό της χαρακτήρα κατάφερε<br />
να σχεδιάσει τόσο στρατιωτικές όσο και πολιτικές ή<br />
διπλωματικές πτυχές των όσων ακολούθησαν.<br />
Ορόσημο για την ουσιαστική ενίσχυση της Εταιρείας<br />
στάθηκε η μύηση (στα τέλη του 1818) του εύπορου<br />
εμπόρου Παναγιώτη Σέκερη, ο οποίος έγινε μέλος της<br />
Ανώτατης Αρχής και προσέφερε γενναία οικονομική<br />
υποστήριξη. Σταδιακά, μετά τον πρόωρο θάνατο του<br />
Σκουφά (1818), άρχισαν να αλλάζουν οι προσανατολισμοί<br />
της Εταιρείας, που μετέφερε την κύρια δραστηριότητά της<br />
στην Κωνσταντινούπολη και είδε τον αριθμό των μελών<br />
της να αυξάνεται. Παράλληλα, όμως, σημειώθηκαν τριβές<br />
και αντιπαραθέσεις, που αντανακλούσαν τις διαφορετικές<br />
επιδιώξεις και τους υφέρποντες ανταγωνισμούς των<br />
ηγετικών στελεχών της.<br />
Παρά ταύτα, η Εταιρεία, παραμένοντας προσηλωμένη<br />
στον στρατηγικό στόχο της κατάφερε να αποκτήσει μια<br />
νέα δυναμική, στρατολογώντας νέα μέλη (προεστούς,<br />
κληρικούς κ.ά.) που προέρχονταν από την Πελοπόννησο<br />
και τα νησιά του Ιονίου.<br />
Ισχυρές φυσιογνωμίες που προσχώρησαν στη Φιλική<br />
εταιρεία ήταν ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης από την<br />
Μάνη, όπως και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.<br />
Στις αρχές του 1820 ο Εμμανουήλ Ξάνθος είχε δύο<br />
μυστικές συναντήσεις στην Πετρούπολη με τον Ιωάννη<br />
Καποδίστρια. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας απάντησε<br />
αρνητικά στην τιμητική πρόταση που του έγινε, να<br />
αναλάβει την ηγεσία της Εταιρείας, καθώς θεωρούσε πως<br />
ενδεχόμενη άμεση εμπλοκή του στο όλο εγχείρημα, θα<br />
οδηγούσε αναπόφευκτα στην κατάπνιξη της εξέγερσης<br />
των Ελλήνων από τα λοιπά (πλην Ρωσίας) μέλη της Ιερής<br />
Συμμαχίας. Ως εκ τούτου, πρότεινε στον Ξάνθο να αναλάβει<br />
την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας ο Πρίγκιπας<br />
Αλέξανδρος Υψηλάντης. Έτσι κι έγινε. Ο Υψηλάντης,<br />
γόνος Φαναριώτικης οικογένειας και Υπασπιστής του<br />
Τσάρου, αποδέχτηκε την πρόταση που του έγινε, και έτσι<br />
στις 12 Απριλίου του 1820 ανέλαβε επισήμως την ηγεσία<br />
της Φιλικής Εταιρείας. Δυστυχώς, παρά τις εργώδεις προσπάθειες<br />
του ιδίου του Υψηλάντη, το σχέδιο συνεργασίας<br />
με άλλους χριστιανικούς λαούς και πληθυσμούς δεν<br />
καρποφόρησε, ενώ η εξέγερση στη Μολδοβλαχία δεν είχε<br />
αίσια έκβαση. Τελικά, ο επαναστατικός αγώνας των<br />
Ελλήνων στον καθαυτό ελλαδικό χώρο έμελλε να<br />
διαμορφώσει μία νέα πραγματικότητα με νέους πρωταγωνιστές,<br />
ένα νέο σκηνικό, στο οποίο η Φιλική Εταιρεία<br />
δεν μπόρεσε να διαδραματίσει ηγεμονικό ρόλο.<br />
Ο Ιωάννης Φιλήμων, στο βιβλίο του «Φιλική Εταιρεία»,<br />
που εκδόθηκε στο Ναύπλιο το 1834, έγραψε για τους<br />
ιδρυτές και τα μέλη της Φιλικής Εταιρείας.<br />
«Αδύνατοι, αλλά φιλοπάτριδές τινες και άξιοι Έλληνες<br />
κατόρθωσαν τον Πόλεμον της Ελλάδος. Τρεις απλοί<br />
έμποροι είχαν την έμπνευση να εισάξωσιν μόνοι των ότι<br />
ματαίως και προ πολλού χρόνου ήλπιζον από την<br />
φιλανθρωπίαν των χριστιανών βασιλέων». Πέτυχαν<br />
αυτό που εθεωρείτο αδύνατον. Οι επί αιώνες ραγιάδες να<br />
ξεσηκωθούν και να επιτύχουν την ελευθερία τους.<br />
24 25
ΣημαίατηςΕπανάστασηςμετασύμβολατηςΦιλικήςΕταιρείας. ΚατασκευάστηκεμετιςοδηγίεςτουΠαλαιώνΠατρώνΓερμανού,<br />
καιυψώθηκεστηνΉλιδααποτονΠροεστόΓεώργιοΣισίνη.Κυρίαρχασύμβολαείναιοσταυρόςκαιτοσύνθημα΄<strong>Η</strong>Ε(λευθερί)α ΉΘ(άνατο)ς.<br />
ΕθνικόΙστορικόΜουσείο,Αθήνα<br />
ΟόρκοςτουΦιλικού. ΑναπαριστάτηνορκωμοσίατουΘεόδωρουΚολοκοτρώνηκατάτημύησήτουστηΦιλικήΕταιρεία.<br />
ΕλαιογραφίαΔ.Τσόκου,1849. ΣημαίεςτηςΕπανάστασης. ΕθνικόΙστορικόΜουσείο,Αθήνα<br />
26 27
ΕφοδιαστικάέγγραφατηςΦιλικήςΕταιρείαςγιατην αναγνώρισητωνμελών,γραμμένασεκώδικα<br />
ΜουσείοΜπενάκη,Αθήνα-΄Εκθεση«<strong>1821</strong>ΠρινκαιΜετά»<br />
ΕφοδιαστικόέγγραφοτουΙερομονάχουΡωμανού,<strong>1821</strong><br />
ΕφοδιαστικόέγγραφοτουΠαύλουΚοκόληαπότηνΉπειρο,1820<br />
28 29
<strong>Η</strong>ΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚ<strong>Η</strong>ΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>Σ<strong>Η</strong>ΣΤΙΣ<br />
ΡΟΥΜΑΝΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ<br />
16 Φεβρουαρίου <strong>1821</strong>. Στο Κισινάου, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης<br />
αποφασίζει την έναρξη της Επανάστασης. Εδώ συντάσσει τις<br />
προκηρύξεις και κάνει τις τελευταίες προετοιμασίες.<br />
22 Φεβρουαρίου. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διαβαίνει, κατά τις 16η<br />
ώρα, τον ποταμό Προύθο. Φοράει στολή Ρώσου στρατηγού. Τον<br />
υποδέχεται η ηγεμονική φρουρά (200 ιππείς) που τον συνοδεύει στο<br />
Ιάσιο, όπου φθάνει κατά τις 20 το βράδυ. Εγκαθίσταται στη Μονή<br />
Γαλατά.<br />
Μια μέρα πριν, την 21 Φεβρουαρίου, έγινε στο Γαλάτσι η πρώτη<br />
στρατιωτική σύγκρουση Ελλήνων και Τούρκων. Ο Βασίλης Καραβίας ο<br />
οπλαρχηγός της ομάδας των 150 Ελλήνων, ζήτησε από τον Τούρκο<br />
αξιωματούχο να εγκαταλείψει την πόλη. Πέθαναν στη σύγκρουση 15<br />
ˊΕλληνες, τα πρώτα θύματα του Αγώνα. Είναι η πρώτη μάχη της<br />
Επανάστασης.<br />
23 Φεβρουαρίου. Προκήρυξη του Αλέξανδρου Υψηλάντη «Προς το<br />
έθνος της Μολδαβίας».<br />
24 Φεβρουαρίου. Ο Υψηλάντης εκδίδει την περίφημη προκήρυξή του<br />
«Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος». Το κείμενό της ετοιμάστηκε στο<br />
Κισινάου και η εκτύπωση έγινε στο Ιάσιο. <strong>Η</strong> έκδοσή της αποτελεί την<br />
επίσημη κήρυξη της Επανάστασης. Παράλληλα απασχολείται με την<br />
οργάνωση των πρώτων ταγμάτων του στρατού. Στην ηγεμονική<br />
φρουρά προστέθηκαν περίπου 2000 εθελοντές.<br />
26 Φεβρουαρίου. Στη Μονή των Τριών Ιεραρχών, στο Ιάσιο, έγινε ο<br />
πανηγυρικός καθαγιασμός της σημαίας της Επανάστασης από τον<br />
μητροπολίτη Βενιαμίν Κωστάκη. ˊΟλοι ορκίστηκαν για την ελευθερία<br />
της πατρίδας.<br />
1 Μαρτίου. Ο Υψηλάντης αναχωρεί από το Ιάσιο, με στρατό 2.000<br />
ανδρών. Το βράδυ σταθμεύει στο Tούργκου Φρουμός, μετά στο Ρόμαν<br />
και στη Φωξάνη, στα σύνορα Μολδαβίας και Βλαχίας. Στην Φωξάνη<br />
μένει 4 μέρες που είναι αποφασιστικές για την οργάνωση του στρατού.<br />
Από τους σπουδαστές των ελληνικών σχολείων και από άλλους<br />
εθελοντές συγκροτεί το ειδικό τάγμα πεζικού, που το ονόμασε «Ιερό<br />
Λόχο». Πρώτος διοικητής του τάγματος ήταν ο Γεώργιος<br />
Καντακουζηνός. Από δω ο Υψηλάντης αλληλογραφεί με τον Τούντορ<br />
Βλαντιμιρέσκου.<br />
13 Μαρτίου. Από την Φωξάνη ο Υψηλάντης εκδίδει προκήρυξη προς<br />
τους κατοίκους («Προς τους Δάκας») της Βλαχίας να εξεγερθούν και να<br />
επιδιώξουν την απελευθέρωση της πατρίδας τους.<br />
13-14-15 Μαρτίου. ˊΑρχοντες και κάτοικοι εγκαταλείπουν το<br />
Βουκουρέστι, όταν έμαθαν ότι ο Βλαντιμιρέσκου βαδίζει προς τα εκεί<br />
και ο Υψηλάντης ξεκίνησε από την Φωξάνη.<br />
18 Μαρτίου. Ο Βλαντιμιρέσκου μπαίνει στο Βουκουρέστι. Την ίδια<br />
μέρα, ο Υψηλάντης εκδίδει νέα προκήρυξη προς τους «Ευγενείς<br />
κατοίκους του Βουκουρεστίου», καλώντας τους να επιστρέψουν στα<br />
σπίτια τους.<br />
19 Μαρτίου. Σταθμεύει στο Πλοέστι, όπου παραμένει 4 μέρες, για την<br />
αναδιοργάνωση του στρατού.<br />
23 Μαρτίου «Αφορισμός» των Φιλικών από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄.<br />
25 Μαρτίου. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης έφτασε στο Βουκουρέστι και<br />
εγκαταστάθηκε στην Κολεντίνα (στο Παλάτι Γκίκα Τέι). Τμήματα του<br />
στρατού μοιράστηκαν στα μοναστήρια και στα χωριά της περιοχής,<br />
ενώ ο Γεωργάκης Ολύμπιος και ο Ιωάννης Φαρμάκης μπήκαν με τα<br />
τάγματά τους στην πόλη.<br />
26 Μαρτίου. Ο Μητροπολίτης, ο Επίσκοπος και άρχοντες ήρθαν σε<br />
προυπάντηση του Υψηλάντη.<br />
27 Μαρτίου. Στο Βουκουρέστι γίνεται η πανηγυρική εορτή Υψώσεως<br />
της Σημαίας της Επανάστασης, αλλά χωρίς την επισημότητα και τον<br />
ενθουσιασμό του Ιασίου. <strong>Η</strong> ύψωση έγινε στην κατοικία του Ιωάννη<br />
Φαρμάκη, από τον ˊΕλληνα Αρχιμανδρίτη Παπαβασιλείου. Μετά έγινε<br />
παρέλαση στους δρόμους με τα πατριωτικά άσματα του Ρήγα.<br />
Συνάντηση του Υψηλάντη με τον Βλαντιμιρέσκου στην Κολεντίνα.<br />
1 Απριλίου. Στο Βουκουρέστι φθάνουν τα δυσάρεστα νέα για τον<br />
αφορισμό των Φιλικών καθώς και για την έλλειψη υποστήριξης από<br />
την Ρωσία. Αταξίες και λεηλασίες από τους στρατιώτες του Υψηλάντη<br />
στο Βουκουρέστι. Για να αποφύγει την ευθύνη για την φθορά της<br />
πόλης ο Υψηλάντης εγκατέλειψε το Βουκουρέστι και μετακινήθηκε με<br />
όλο τον στρατό προς την πόλη Tιργκόβιστε. Ο στρατός του ήταν<br />
ανεπτυγμένος στην ευρύτερη ορεινή περιοχή από το Πλοέστι μέχρι το<br />
Πιτέστι. Υπό τον έλεγχό του βρίσκονται όλα τα θέματα της γύρω της<br />
περιοχής.ˊΕτσι εξασφαλίζεται η συντήρηση του στρατού. Ο Ιερός Λόχος<br />
μετράει τώρα 450 άνδρες και ο στρατός 6500. Από αυτούς μόνον 2000<br />
ήταν ˊΕλληνες.<br />
9 Απριλίου. Γίνεται στο Τιργκόβιστε η σύσταση από τον Υψηλάντη<br />
ενός Συμβουλίου, με την ονομασία «Γενικόν Βουλευτήριον», με<br />
διοικητικές, οικονομικές και άλλες αρμοδιότητες. Πρόεδρος του είναι ο<br />
Γεώργιος Υψηλάντης.<br />
10 Απριλίου. Φθάνουν τα πρώτα νέα για την έναρξη της Επανάστασης<br />
στην Ελλάδα. Απρίλης. Ο Μιχαήλ Σούτσος οργανώνει νέο στρατιωτικό<br />
τάγμα στη Βεσσαραβία. Συγκρούσεις Ελλήνων, (με οπλαρχηγό τον<br />
Αθανάσιο Καρπενησιώτη), και Τούρκων γίνονται στο Γαλάτσι και στις<br />
περιοχές γύρω του, στο ποταμό Σερέτη. Σκληρή μάχη και στον ποταμό<br />
Προύθο. Στη περιοχή της πόλης Τιργκόβιστε γίνονται αταξίες και<br />
λεηλασίες από τον στρατό του Υψηλάντη. Στο Βουκουρέστι, Ρουμάνοι<br />
στρατιώτες («παντούροι») εγκαταλείπουν τον στρατό του Βλαντιμιρέσκου.ˊΕλλειψη<br />
αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ του Βλαντιμιρέσκου<br />
και του Σάββα, εκπρόσωπου του Υψηλάντη.<br />
15 Μαίου. Ο Βλαντιμιρέσκου αναχωρεί από το Βουκουρέστι προς το<br />
Πιτέστι με πρόθεση να φθάσει στην Ολτένια. Ο Σάββας, με 1.000 ιππείς<br />
και άλλα μικρά τάγματα κατευθύνεται προς το Τιργκόβιστε. Διαφωνίες<br />
μεταξύ του Υψηλάντη και Σάββα όσον αφορά την στρατηγική των<br />
επομένων βημάτων.<br />
16 Μαίου. <strong>Η</strong> είσοδος των Τούρκων στο Βουκουρέστι.<br />
Λόγω των «διακυμάνσεων της συμπεριφοράς» του Βλαντιμιρέσκου,<br />
ο Γιωργάκης Ολύμπιος, αν και είχε υπογράψει με αυτόν συμφωνία να<br />
ενεργήσουν από κοινού, τον συλλαμβάνει στο Γκολέστι, τον φέρνει στο<br />
Τιργκόβιστε, όπου τον καταδικάζει σε θάνατο από το πολεμικό<br />
συμβούλιο. Κατά την νύχτα της 22ας προς την 23 Μαίου, ο Tούντορ<br />
Βλαντιμιρέσκου θανατώθηκε «όπως υπαγορεύσαν οι σκληρές συνθήκες<br />
του πολέμου».<br />
20 Μαίου. Από το Τιργκόβιστε, απελπισμένη έκκληση των Φιλικών<br />
(χωρίς την υπογραφή του Υψηλάντη) προς τον Αυτοκράτορα της<br />
Ρωσίας. Ο στρατός του Υψηλάντη ενισχύθηκε με σημαντικό αριθμό<br />
στρατιωτών και με τα κανόνια και εφόδια του στρατεύματος του<br />
Βλαντιμιρέσκου.<br />
Οι Τούρκοι προχωρούν προς το Τιργκόβιστε. Ο Υψηλάντης με τον<br />
στρατό του εγκαταλείπουν την πόλη και προχωρούν προς τον<br />
Κιμπουλούνγκ. Διαφωνίες και προδοσίες εκ μέρους μερικών<br />
οπλαρχηγών (η περίπτωση του Σάββα) του Υψηλάντη. Συγκέντρωση<br />
των ταγμάτων στο Πιτέστι. Από το Πιτέστι ο Υψηλάντης προχωρά προς<br />
την πόλη Ρούμνικου Βούλτσεα. Ο στρατός του Υψηλάντη αριθμεί 5.000<br />
πεζούς, 2.500 ιππείς και 4 κανόνια. Ο Υψηλάντης αποφασίζει ώστε η<br />
μάχη να γίνει στο Δραγατσάνι, σε πεδιάδα.<br />
3 Ιουνίου. Ενα τμήμα του στρατού, με επικεφαλής τους Γεωργάκη<br />
Ολύμπιο, Νικόλαο Υψηλάντη και Βασίλειο Καραβία ξεκινούν προς το<br />
Δραγατσάνι, το υπόλοιπο μέρος, με επικεφαλής τον Α. Υψηλάντη,<br />
ξεκινά την 5η Ιουνίου.<br />
7 Ιουνίου, ημέρα Τρίτη, Δραγατσάνι. <strong>Η</strong> εντολή ήταν να μην δοθεί μάχη<br />
την 7 Ιουνίου, αλλά ο Καραβίας ενήργησε ολωσδιόλου αντίθετα και<br />
προς τη διαταγή του Αρχιστρατήγου και προς όλες τις παραινέσεις.<br />
Συγκρούσεις με τους Τούρκους. Ο Ιερός Λόχος στην πρώτη γραμμή της<br />
μάχης. Ο ηρωισμός του έγινε ιστορικός (Κάλβος «τάγμα εκλεκτών<br />
ηρώων, καύχημα νέων»). 200 από τα 373 μέλη έχασαν τη ζωή τους. <strong>Η</strong><br />
ήττα ματαίωσε την εφαρμογή του πολεμικού σχεδίου του Υψηλάντη.<br />
Στη μάχη αυτή βοήθησε πολύ ο Ρουμάνος οπλαρχηγός Χόρκα με τους<br />
Πανδούρους. Ο ίδιος βοήθησε και τον Υψηλάντη στη Μονή Κόζια, όπου<br />
στρατοπέδευσε στις 9 Ιουνίου.<br />
Μάχη κοντά στη Μονή Κόζια. Ο Υψηλάντης υποχωρεί. Το μεγαλύτερο<br />
μέρος του στρατού του διαλύθηκε. <strong>Η</strong> ζωή του κινδυνεύει.<br />
15 Ιουνίου. Ο Υψηλάντης περνάει τα αυστριακά σύνορα στο Καιένι,<br />
στον Κόκκινο Πύργο. Τον συνόδευαν υπόλοιπα του στρατού και του<br />
Ιερού Λόχου. Στην Βλαχία οι μάχες των Τούρκων με τους ˊΕλληνες και<br />
τους Ρουμάνους συνεχίζονται. Μάχες στις Μονές Σλάτινα και Τισμάνα.<br />
Στη Μολδαβία οι δυνάμεις των Ελλήνων οχυρώνονται στο Σκουλένι.<br />
17 Ιουνίου. <strong>Η</strong> μάχη στο Σκουλένι. Χάνουν τη ζωή 300 Ελληνες, και<br />
1.600 Τούρκοι. Νέα σελίδα ανδρείας.<br />
Τέλος Ιουλίου. Μάχες στα βουνά της Μολδαβίας, όπου έφθασαν τα<br />
τάγματα του Γεωργάκη Ολυμπίου και του Ιωάννη Φαρμάκη.<br />
Τέλος Αυγούστου. Ο Ολύμπιος αποφασίζει να κατέβουν στον κάμπο.<br />
Πολλοί αγωνιστές τον εγκαταλείπουν. Οι δύο οπλαρχηγοί μένουν με<br />
περίπου 350 άνδρες, στη Μονή Νεάμτς, ύστερα στη Μονή Σέκκου.<br />
8-9 Σεπτεμβρίου. <strong>Η</strong> πολιορκία της Μονής Σέκκου από τις τουρκικές<br />
δυνάμεις που έφθασαν από το Ιάσιο. Ο Ολύμπιος, μαζί με μερικούς<br />
συντρόφους που παρέμειναν μαζί του, πυροβόλησε βαρέλι πυρίτιδας<br />
και ανατινάχθηκαν. Ο Φαρμάκης άντεξε να πολεμήσει ακόμα 14 μέρες.<br />
<strong>Η</strong> τελευταία σελίδα της Ελληνικής Επανάστασης στη ρουμανική γη.<br />
Π<strong>Η</strong>Γ<strong>Η</strong> - Ιστορία του ελληνικού έθνους, τόμος ΙΒ (Ελληνική Επανάσταση) Χρονολόγιο,<br />
Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1980 και ρουμανικές πηγές<br />
30 31
<strong>1821</strong>ΒΛΑΧΙΑ-ΧΑΡΤ<strong>Η</strong>ΣΤ<strong>Η</strong>ΣΠΕΡΙΟΧ<strong>Η</strong>ΣΜΕΤ<strong>Η</strong>ΝΠΟΡΕΙΑ<br />
ΤΩΝΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΩΝΚΑΙΤΩΝΡΟΥΜΑΝΩΝΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>ΤΩΝ<br />
<strong>1821</strong><strong>ΜΟΛΔΟΒΛΑΧΙΑ</strong>-ΧΑΡΤ<strong>Η</strong>ΣΤ<strong>Η</strong>ΣΠΕΡΙΟΧ<strong>Η</strong>ΣΜΕ<strong>ΤΟΥ</strong>ΣΚΥΡΙΟΥΣ<br />
<strong>ΣΤΑ</strong>ΘΜΟΥΣ ΣΤ<strong>Η</strong>ΝΠΟΡΕΙΑΤΩΝΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΩΝΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>ΤΩΝ<br />
ΣτοΓαλάτσιενώνονταιτατρίαποτάμια,οΠρούθος,οΔούναβηςκαιοΣερέτης<br />
32 33
ΜΟΛΔΑΒΙΑ<br />
ΙΑΣΙΟ, ΓΑΛΑΤΣΙ
ΘΕΟΦΙΛΟΣ,ΟΖΩΓΡΑΦΟΣΤ<strong>Η</strong>ΣΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>Σ<strong>Η</strong>Σ<br />
ΔύοέργατουγιατονΥψηλάντη,εμπνευσμένααποτον πίνακα τουΒαυαρούζωγράφουPetervonHess<br />
“ΕιςτηνΡωμανίανοΑλέξανδροςΥψηλάντηςαναδέχεταιτηναρχιστρατηγίαντουυπέρελευθερίαςαγώνος”<br />
ΤοιχογραφίαστοσπίτιΚοντού,στηνΑνακασιάΠηλίου<br />
ΓιατησυλλογήτουTeriant(1932)<br />
Ο Υψηλάντης φορώντας στολή ιερολοχίτη περνάει τον ποταμό Προύθο κοντά στο Ιάσιο (σύνορο τότε της νότιας<br />
Ρωσίας με την ηγεμονία της Μολδαβίας) και υψώνει την σημαία της Επαναστάσεως, ως κεφαλή της Φιλικής<br />
Εταιρείας.ΤονυποδέχεταιοΜιχαήλΣούτσος,οηγεμόναςτηςΜολδαβίας,επίσηςμέλοςτηΦιλικήςΕταιρείας.<br />
36 37
HπεδιάδατουΙασίου<br />
ΟδρόμοςπροςτοΙάσιο<br />
38 39
ΙΑΣΙΟ,<strong>Η</strong>ΙΣΤΟΡΙΚ<strong>Η</strong>ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑΤ<strong>Η</strong>ΣΜΟΛΔΑΒΙΑΣ<br />
«ΤοΙάσιοείναιπάνωαπόόλαμιαεκκλησία,ηεκκλησίατωνεκκλησιώνγιατοπαρελθόνμας»<br />
NicolaeIorga,Ρουμάνοςιστορικός(1871– 1940)<br />
<strong>Η</strong> πρώτη έγγραφη μαρτυρία για την πόλη είναι του 1408. Ευρισκόμενο στην ιστορική περιοχή της Μολδαβίας, το Ιάσιο ήταν<br />
ανέκαθεν ένα από τα κύρια κέντρα της κοινωνικής, πολιτιστικής, ακαδημαϊκής και καλλιτεχνικής ζωής της χώρας. <strong>Η</strong> πόλη ήταν<br />
πρωτεύουσατουΠριγκιπάτουτηςΜολδαβίαςαπότο1564ωςτο1859,τωνΕνωμένωνΠριγκιπάτωνΜολδαβίαςκαιΒλαχίαςαπό<br />
το 1859 ως 1862 και της Ρουμανίας από το 1916 ως το 1918, στη διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου. Το 1707 ιδρύεται εδώ η<br />
<strong>Η</strong>γεμονική Ακαδημία (με γλώσσα διδασκαλίας τα ελληνικά, όπως και στην Ακαδημία του Βουκουρεστίου). Το Ιάσιο είναι μια<br />
εκπληκτική πόλη που έχει τον αέρα μιας αρχοντιάς, την οποία διέθετε από περασμένους αιώνες ως πρώην πρωτεύουσα της<br />
ηγεμονίαςτηςΜολδοβλαχίας.<br />
Το Ιάσιο στην ιστορία είναι γνωστό σαν ο τόπος που επέλεξε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης για να κηρύξει την Επανάσταση των<br />
Ελλήνων εναντίον των Τούρκων, στις 24 Φεβρουαρίου του <strong>1821</strong>. Στα χρόνια που η Ελλάδα και τα Βαλκάνια ανήκαν στην<br />
οθωμανικήαυτοκρατορία,τοΙάσιοήτανένααπ'τακέντρατουελληνισμούκαιμάλιστατηςΦιλικήςΕταιρείας.Το<strong>1821</strong>αποτελεί<br />
«την Πρωτεύουσα της Ελληνικής Επανάστασης». Στις 22 Φεβρουαρίου <strong>1821</strong>, ο Aλέξανδρος Υψηλάντης με μια μικρή συνοδεία<br />
πέντε ατόμων πέρασε τον ποταμό Προύθο, το σύνορο μεταξύ της Pωσίας και των παραδουνάβιων ηγεμονιών (Mολδαβίας και<br />
Bλαχίας) που ανήκαν στην Oθωμανική Aυτοκρατορία. Στο έδαφος της Μολδαβίας τον υποδέχτηκε η φρουρά του <strong>Η</strong>γεμόνα<br />
MιχαήλΣούτσουκαιτονσυνόδευσεέωςτοIάσιο.<br />
40 41
ΙΑΣΙΟ-ΟΝΑΟΣΤΩΝΤΡΙΩΝΙΕΡΑΡΧΩΝ(ιδρ.1637)<br />
«<strong>Η</strong>ΑγιασοφιάτηςΜολδαβίας»<br />
Mεγαλοπρεπές μνημείο με σπάνια και μοναδική εξωτερική ανάγλυφη διακόσμηση. <strong>Η</strong> εκκλησία των Τριών<br />
ΙεραρχώνείναιτοπιοόμορφοκτίσματουηγεμόναΒασίλεΛούπου.Αυτόπουδίνειμοναδικήαξίαστονναόείναι<br />
η εξωτερική διακόσμηση, τριάντα λωρίδες γλυπτών με διαφορετική θεματολογία η κάθε μία, με πολλά στοιχεία<br />
αρμενικών εκκλησιών και τεχνίτες Αρμένιους για την κατασκευή του. <strong>Η</strong> εκκλησία κάηκε ολοσχερώς στα μέσα<br />
του 19ου αιώνα και αναστηλώθηκε μεταξύ του 1882 και 1890, με μια καταστροφική επέμβαση όμως. Ο Πύργος<br />
και το Καμπαναριό εξαφανίστηκαν, τα κτίσματα με τα κελιά των μοναχών ισοπεδώθηκαν και οι τοιχογραφίες,<br />
έργο Ρώσων και Ελλήνων ζωγράφων, αποδεκατίστηκαν. Ελάχιστα τμήματα σώζωνται σήμερα, τα οποία φέρουν<br />
ελληνικέςεπιγραφές. ΣτηΜονήλειτουργούσεκαι«<strong>Η</strong>ΕλληνικήΤυπογραφία»τουΙασίου.Είχειδρυθεί,μεέρανο,<br />
από τον Κρητικό Μανουήλ Βερνάρδο. Αυτός ήταν ο τυπογράφος του μανιφέστου «Μάχου υπέρ Πίστεως και<br />
Πατρίδος»,αλλάκαιτωνάλλωνπροκηρύξεων.Σήμεραλειτουργείωςανδρικόμοναστήρι.<br />
Εδώ λειτούργησε η “Schola Basiliana” αλλά και τυπογραφείο όπου εκδόθηκε το πρώτο βιβλίο στη ρουμανική<br />
γλώσσα, η “Cazania” του μητροπολίτη Βαρλαάμ (1643). Επίσης ιδρύθηκε κολλέγιο, που ήταν η βάση της<br />
<strong>Η</strong>γεμονικήςΑκαδημίαςτουΙασίου.ΟΝαόςτωνΤριώνΙεραρχώνείναιτο κέντροτηςπνευματικήςελληνικήςζωής<br />
στοΙάσιοεπί200χρόνια.<br />
Εδώ ο Βενιαμίν Κωστάκης, Μητροπολίτης της Μολδαβίας και της Σουτσεάβας, αγίασε στις 27 Φεβρουαρίου,<br />
<strong>1821</strong>, παρουσίατωνμελώντηςΦιλικήςΕταιρείαςκαισυμπαθούντων,τησημαίατηςΕταιρείαςκαιευλόγησετον<br />
ηγέτη της, τον Πρίγκηπα Αλέξανδρο Υψηλάντη, δίνοντας με τον τρόπο αυτόν το σύνθημα για την έναρξη των<br />
αγώνων για την ιερή υπόθεση της ελευθερίας της Ελλάδας, στα πλαίσια των απελευθερωτικών κινημάτων των<br />
λαώντωνΒαλκανίων.<br />
42 43
Ιάσιο, ΝαόςτωνΤριώνΙεραρχών(1637)<br />
44 45
Ιάσιο, ΝαόςτωνΤριώνΙεραρχών(1637)
ΤόέμβληματηςΜολδαβίαςστονπροαύλιοχώροτουΝαούκαιη<br />
προτομήτουΜιχάιΕμινέσκου,εθνικούποιητήτηςχώρας.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΑΠΟΤ<strong>Η</strong>ΓΕΝΙΚ<strong>Η</strong>ΠΡΟΚ<strong>Η</strong>ΡΥΞ<strong>Η</strong><strong>ΤΟΥ</strong><strong>ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ</strong>ΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong><br />
ΜΑΧΟΥΥΠΕΡΠΙΣΤΕΩΣΚΑΙΠΑΤΡΙΔΟΣ<br />
Ἡὥραἦλθεν,ὦἌνδρεςἝλληνες!ΠρόπολλοῦοἱλαοίτῆςΕὐρώπηςπολεμοῦντεςὑπέρτῶν<br />
ἰδίωνΔικαιωμάτωνκαίἐλευθερίαςαὐτῶνμᾶςἐπροσκάλουνεἰςμίμησιν,αὐτοί,καίτοι<br />
ὁπωσοῦνἐλεύθεροι,ἐπροσπάθησανὅλαιςδυνάμεσι,νάαὐξήσωσιτήνἐλευθερίαν,καίδι’<br />
αὐτῆςπᾶσαναὐτῶντήνΕὐδαιμονίαν.<br />
Εἶναι καιρός νά ἀποτινάξωμεν τόν ἀφόρητον τοῦτον Ζυγόν, νά ἐλευθερώσωμεν τήν<br />
Πατρίδα,νάκρημνίσωμενἀπότάνέφητήνἡμισέληνον,διάνάὑψώσωμεντόσημεῖον,δι’οὗ<br />
πάντοτε νικῶμεν: λέγω τόν Σταυρόν, καί οὕτω νά ἐκδικήσωμεν τήν Πατρίδα, καί τήν<br />
ὈρθόδοξονἡμῶνΠίστινἀπότήνἀσεβῆτῶνἀσεβῶνΚαταφρόνησιν.<br />
Μεταξύ ἡμῶν εὐγενέστερος εἶναι, ὅς τις ἀνδρειοτέρως ὑπερασπισθῇ τά δίκαια τῆς<br />
Πατρίδος, καί ὠφελιμοτέρως τήν δουλεύσῃ. Τό ἔθνος συναθροιζόμενον θέλει ἐκλέξῃ τούς<br />
Δημογέροντάς του, καί εἰς τήν ὕψιστον ταύτην Βουλήν θέλουσιν ὑπείκει ὅλαι μας αἱ<br />
πράξεις.<br />
Ακριβές αντίγραφο της σημαίας των Ελληνικών Δυνάμεων που<br />
σχηματίστηκανστηΡωσίατον18οαιώνα. ΤοΕλληνικόΣύνταγμα<br />
Πεζικούσχηματίστηκε στηΡωσίαμετάτοΡωσοτουρκικόΠόλεμο<br />
(1768-1874) και συνέβαλε στην εκδίωξη των Οθωμανών από την<br />
περιοχή της Κριμαίας. Διοικητές του μεταξύ άλλων ο λοχαγός<br />
ΣτέφανοςΜπέηςΜαυρομιχάληςκαιοΛάμπροςΚατσώνης.<br />
ΕθνικόΙστορικόΜουσείο,Αθήνα<br />
Ἄς καλέσωμεν λοιπόν ἐκ νέου, ὦ Ἀνδρεῖοι καί μεγαλόψυχοι Ἕλληνες, τήν ἐλευθερίαν εἰς<br />
τήν κλασικήν γῆν τῆς Ἑλλάδος! Ἄς συγκροτήσωμεν μάχην μεταξύ τοῦ Μαραθῶνος, καί<br />
τῶνΘερμοπυλῶν! ἌςπολεμήσωμενεἰςτούςτάφουςτῶνΠατέρωνμας,οἱὁποῖοιδιάνάμᾶς<br />
ἀφήσωσινἐλευθέρουςἐπολέμησαν,καίἀπέθανονἐκεῖ!<br />
ΕἰςτάὅπλαλοιπόνφίλοιἡΠατρίςΜᾶςΠροσκαλεῖ!<br />
ἈλέξανδροςὙψηλάντης<br />
Τήν24ηνΦεβρουαρίου<strong>1821</strong>. ΕἰςτόγενικόνστρατόπεδοντοῦἸασίου.
ΠροκηρύξειςτουΑλέξανδρουΥψηλάντη,Ιάσιο,24Φεβρουαρίου,<strong>1821</strong><br />
ΕΘΝΙΚΟΙΣΤΟΡΙΚΟΜΟΥΣΕΙΟ,ΑΘ<strong>Η</strong>ΝΑ<br />
Αντίγραφοτηςτρίχρωμηςσημαίαςμετονφοίνικαστημίαόψηκαιτονσταυρόστην<br />
άλλη, την οποία ύψωσε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης στο Ιάσιο κατά την είσοδό του<br />
στις Παραδουνάβιες <strong>Η</strong>γεμονίες, την 22α Φεβρουαρίου <strong>1821</strong> και το σπαθί του<br />
ΙερολοχίτηΓεωργίουΛεμονή,ΥπασπιστήτουΥψηλάντηκαιεπιστήθιουφίλουτου.<br />
ΕθνικόΙστορικόΜουσείο,Αθήνα.<br />
52 53
ΕΚΘΕΣ<strong>Η</strong> Τ<strong>Η</strong>ΣΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚ<strong>Η</strong>ΣΚΟΙΝΟΤ<strong>Η</strong>ΤΑΣ-200 ΧΡΟΝΙΑΑΠΟΤ<strong>Η</strong>ΝΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>Σ<strong>Η</strong><br />
Ιάσιο, Μάρτιος2021<br />
ΠροσωπογραφίατουΑλέξανδρουΥψηλάντη, τουLudovicStawski.<br />
ΜουσείοΤέχνηςΙασίου<br />
54 55
ΤαόπλατουAλέξανδρουΥψηλάντη, μετοέμβληματουΑυτοκρατορικούΡωσικούΣτρατού<br />
<strong>Η</strong>ΔεσποτικήΡάβδοςτου<br />
ΜητροπολίτηΒενιαμίνΚωστάκη<br />
ΠορτραίτοτουΜητροπολίτηΒενιαμίνΚωστάκη<br />
πουευλόγησετηνΕπανάσταση.<br />
AntonKauffmann, ΜητροπολιτικόΜουσείοΙασίου<br />
Απόδειξη1.498γροσίωνυπέρτηςΦιλικήςΕταιρείας. 25Απριλίου<strong>1821</strong>,Σκουλένι<br />
ΑποταπροσωπικάαντικείμενατουΒενιαμίνΚωστάκη<br />
ΤοΕυαγγέλιοπουορκίστηκεο<br />
ΥψηλάντηςστονΝαότωνΤριώνΙεραρχών<br />
56 57
ΈγγραφομετησφραγίδατουMustafaAgaπουζητάτην<br />
παραδειγματικήτιμωρίατωνΕλλήνωνγιατηνεξέγερση,Ιούνιος<strong>1821</strong><br />
ΑναφοράπροςτονΣουλτάνοτων<br />
ΣυμβάντωνστηΜολδαβία<br />
ΔιακήρυξητουΑλέξανδρουΥψηλάντη. Ιάσιο,8Ιουνίου,<strong>1821</strong><br />
ΧάρτεςπεριοχώντουΙασίου,<strong>1821</strong><br />
ΠοίημααφιερωμένοστοΑλέξανδρο<br />
ΥψηλάντηκαιτουςΦιλικούς<br />
58 59
ΔιασχίζονταςτονΠρούθο&<strong>Η</strong>ΜάχητουΔραγατσανίου<br />
απόλιθογραφίεςτουBαυαρούΖωγράφουPeterVanHess<br />
ΛιθογραφίατουPeterVonHesssμετηθυσίατων<br />
ΙερολοχιτώνστοΔραγατσάνι(1852). Σελίδα<br />
βιβλίου πουτυπώθηκεστη Βραΐλα το1895.<br />
<strong>Η</strong> Σημαία της Επανάστασης έφερε τον ίδιο χρωματισμό με<br />
εκείνηπουείχεπροτείνειαρχικάοΡήγαςΒελεστινλής,το1797.<br />
‘<strong>Η</strong>ταντρίχρωμη,έφερετονμυθικόΦοίνικακαιτοσταυρόμετο<br />
«Εντούτωνίκα». ΣτηνπρότασητουΡήγαΒελεστινλή:<br />
«Το κόκκινον χρώμα σημαίνει την αυτοκρατορική πορφύραν<br />
και την αυτεξουσιότητα του Ελληνικού λαού. Το άσπρον<br />
σημαίνει την αθωότητα της δικαίας ημών αφορμής κατά της<br />
Τυραννίας. Το μαύρον σημαίνει τον υπέρ Πατρίδος και<br />
Ελευθερίαςημώνθάνατον».<br />
ΣημαίατηςΕπανάστασης<br />
ΑλέξανδροςΥψηλάντης. Εθνικό<br />
ΙστορκόΜουσείο,Αθήνα<br />
60 61
ΌπλατουΑγώναγιατηνΑνεξαρτησία
ΟαρχηγόςτωνΡουμάνωνεπαναστατών,Παντούρι,TούντορΒλαντιμιρέσκου. ΕθνικόςΉρωαςτηςΡουμανίας<br />
ΟΤούντορΒλαντιμιρέσκουκαιοιΡουμάνοιεπαναστάτες, Παντούρι,<br />
διασχίζουντονΠοταμόΟλτστοΔραγατσάνι -10Μαρτίου,<strong>1821</strong><br />
64 65
ΤοΕθνικόΘέατροτουΙασίου,ΒασίλεΑλεξάντρι,πουάνοιξετο1840,είναιτοπρώτοΕθνικόΘέατροστηΡουμανία,<br />
ΜέγαροRosetti-Roznovanu(1832),σήμερα,τοΔημαρχείοτηςπόλης.ΟRosetti-RoznovanuίδρυσεσεσυνεργασίαμετονΓ.Κλεόβουλο<br />
ωστόσοθεατρικέςελληνικέςπαραστάσειςανέβαινανστις<strong>Η</strong>γεμονικέςΑυλές,τουλάχιστοναποτιςαρχέςτου1800.<br />
και τον Μητροπολίτη Βενιαμίν Κωστάκη, ένα αλληλοδιδακτικό σχολείο στα ελληνικά, κοντά στο Ιάσιο, στη Στάνκα. Τα μαθήματα<br />
ξεκίνησαντο1820,μεδιευθυντή τονΓ.Κλεόβουλο. ΜεταξύτωνπρώτωναποφοίτωντουσχολείουήτανοΙάκωβοςΘεοδωρίδηςαπότην<br />
Ύδρα,οΓεώργιοςΜελισσινόςαπότηνΠάτμο,οΓεώργιοςΒάοςαπότηΣίφνοκαιοΔημήτριοςαπότηνΠελοπόννησο.<br />
66 67
΄ΑγιοςΝικόλαοςοΒασιλικός (1492)-Χρονολογείται αποτηνεποχήτουΣτεφάνουτουΜέγα.<br />
68<br />
ΈχειαυτήντηνονομασίαεπειδήεδώέχουνστεφθείσχεδόνόλοιοιηγεμόνεςτηςΜολδαβίας.<br />
69
‘ΑγιοςΝικόλαοςοΒασιλικός-Αγιογραφίεςαπότοεσωτερικότουναού
OικίαΕπισκόπουΔοσίθεου(Dosoftei). Το1679, οΕπίσκοποςΔοσίθεος εγκατέστησεεδώτοδεύτεροτυπογραφείοτηςΜολδαβίας.<br />
72 73
ΤοΜέγαροΠολιτισμού. Εγκαινιάστηκετο1906αποτοΒασιλιάΦερδινάνδο. Είναικτισμένοσταερείπιατουμεσαιωνικού<br />
74 ΠριγκιπικούΑνακτόρουτου1434καισταθεμέλιατουπρώηννεοκλασικούΠριγκιπικούΑνακτόρουτηςΜολδαβίας. 75
ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΟΝΕΣ ΙΑΣΙΟΥ<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong> ΓΑΛΑΤΑ(ιδρ.1582)<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong> ΓΚΟΛΙΑ(ιδρ.1457)<br />
<strong>Η</strong>ΜονήΓαλατάθεμελιώθηκεαποτονΜολδαβόΒοεβόδαPetruŞchiopulτο1582 καιπολλέςφορέςχρησιμοποιήθηκεγιααμυντικούςλόγους<br />
καιωςβασιλικήκατοικία. ΤοσύμπλεγμαπεριλαμβάνειτηνΕκκλησίατηςΑναστάσεως,περιόδου1582-1583, τοΠριγκιπικόΠαλάτιτου1726,<br />
το Κωδωνοστάσιο του 1585 και τα ισχυρά τείχη του 1584. Τα κελιά κτίστηκαν απο τον Μητροπολίτη Θεοφάνη, που ήταν και κτήτορας της<br />
Μονής Δοχειαρίου του Αγίου Όρους. Το όνομα της Μονής και του λόφου που βρίσκεται, είναι από την ομώνυμη περιοχή της<br />
Κωνσταντινούπολης, την περιοχή του Γαλατά, όπου όλοι οι Ρουμάνοι <strong>Η</strong>γεμόνες έμεναν όταν επισκέπτονταν την Υψηλή Πύλη. Εδώ<br />
φιλοξενήθηκεοΑλέξανδροςΥψηλάντηςσεόλητηδιάρκειατηςπαραμονήςτουστοΙάσιο. <strong>Η</strong>ΜονήΓαλατάήταντοστρατηγείοτου.<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong> ΤΣΕΤΑΤΣΟΥΙΑ(ιδρ.1672)<br />
<strong>Η</strong> Μονή Γκόλια, ανοικοδομήθηκε το 1650, με Βυζαντινές τοιχογραφίες. Είναι μία μνημειακή κατασκευή, ένα μοναστήρι στο<br />
κέντρο της πόλης του Ιασίου, περιβαλλόμενο από ψηλούς τοίχους, με γωνιακούς πυργίσκους και με καμπαναριό ύψους 30<br />
μέτρων.Τον16οαιώνα,oΜεγάλοςΛογοθέτηςIωάννηςΓκόλιας(IoanGolia),ελληνικήςκαταγωγήςαπότην Ήπειρο, έκτισεσε<br />
αυτό το σημείο μια εκκλησία. Το 1653, ο <strong>Η</strong>γεμόνας Βασίλιος Λούπου (Vasile Lupu), επίσης Ελληνικής καταγωγής από την<br />
Ήπειρο, άλλαξε ριζικά την αρχιτεκτονική της. Λειτούργησε και σαν κάστρο, για την περίπτωση εχθρικής επίθεσης, όπως μας<br />
δείχνειηισχυρήτείχηση.Αποτο1660καιγιαμεγάλοδιάστημαήτανΜετόχιτηςΜονήςΒατοπεδίουτουΑγίουΌρους.<br />
Στην εκκλησία της Μονής, που είναι αφιερωμένη στην Ανάληψη του Σωτήρος, οι τοιχογραφίες, που είναι έργο του Έλληνα<br />
αγιογράφουΜατθαίουΙωάννου,φέρουνελληνικέςεπιγραφές.ΣτοεσωτερικότουΝαού,ανάμεσαστουςτάφους,είναικαιαυτός<br />
τηςΔόμναςΣκαρλάτου,μεελληνικήεπιγραφή.<br />
<strong>Η</strong>ΜονήΤσετατσούιααποτελείτοκορυφαίοορόσημοτηςορθοδοξίαςστοΙάσιο. ΚτήτοραςείναιοΒοεβόδαςΠρίγκιπαςΓεώργιοςΔούκας,με<br />
καταγωγήαποτηνΉπειρο.<strong>Η</strong>κατασκευήτουάρχισετο1669καιτελείωσετο1672.Ταισχυράτείχημεεπάλξειςκαιπύργουςδικαιολογούντο<br />
όνομα Cetatuia (κάστρο). Εδώ, το 1682, ξεκίνησε να λειτουργεί το μοναδικό ελληνικό τυπογραφείο σε ολόκληρο τον ορθόδοξο χώρο. Ο<br />
Πατριάρχης της Ιερουσαλήμ Δοσίθεος, ερχόμενος στο Ιάσιο το 1680, συμβούλευσε το Γεώργιο Δούκα να εγκαταστήσει εδώ το καλύτερο<br />
τυπογραφείο σε ολόκληρη την Ανατολή. <strong>Η</strong> εκκλησία της Μονής ζωγραφίστηκε απο τον αγιογράφο Γεώργιο, από τα Ιωάννινα, μαζί με τους<br />
δύο μικρότερους αδελφούς του Μιχαήλ και Δήμο, που μετέφεραν εδώ ένα μέρος της εμπνευσής τους απο τη ζωγραφική της Μονής των<br />
Φιλανθρωπινών, στονησάκιτωνΙωαννίνων. ΜεαπεικονίσειςΕλλήνωνφιλοσόφωνπουκρατούνειλητάριαμεγραφέςσταελληνικά. <strong>Η</strong>Μονή<br />
ήτανμετόχιτωνΑγίωνΤόπων.Είχε ισχυρήοχύρωσηγιαπροστασίακαικαταλύματαγιατονπρίγκιπα.Λέγεται ότιείναιαντίγραφοτηςΜονής<br />
τωνΤριώνΙεραρχώντουΙασίου. Απότιςκαλύτεραδιατηρημένες καιπιοόμορφεςΜονέςτηςΜολδαβίας.<br />
76 77
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΓΚΟΛΙΑ(1457)<br />
ΤοκωδωνοστάσιοκαιηείσοδοςτηςΜονήςΓκόλια<br />
78 79
80 <strong>Η</strong>ΜονήΓκόλιαήταν μετόχιτηςμονήςΒατοπεδίουτουΑγίουΌρους.<br />
ΜονήΓκόλια, ηεξωτερικήάποψητηςεκκλησίαςτηςΑναλήψεως<br />
81
<strong>Η</strong>εκκλησίατηςΜονήςΓκόλια,εσωτερικό<br />
82 83
ΕκκλησίαΜονήςΓκόλια,εσωτερικό. Ελληνικέςκτητορικέςεπιγραφές<br />
84 85
ΕκκλησίατηςΜονήςΓκόλια,εσωτερικό. Ελληνικέςκτητορικέςεπιγραφές<br />
86 87
88 ΜονήΓκόλια,<strong>Η</strong>ΕκκλησίατηςΑναλήψεωςτουΣωτήρος, εσωτερικό<br />
89
ΜονήΓκόλια,εσωτερικό. ΔιακρίνονταιοιεπιγραφέςσταΕλληνικά<br />
90 91
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΓΑΛΑΤΑ(1582)<br />
Τοκωδωνοστάσιοκαιηείσοδος. Το1799ο ΑλέξανδροςΥψηλάντηςανακαίνισετηνεκκλησίακαιέχτισεεξαρχήςοχυρωματικότοίχοπεριμετρικά<br />
<strong>Η</strong>ΜονήΓαλατάήταντοαρχηγείοτουΑλέξανδρουΥψηλάντηστοΙάσιο
ΤοοίκηματηςΜονήςΓαλατά όπουέμεινεοΥψηλάντηςστηνπαραμονήτουστοΙάσιο <strong>Η</strong>ΕκκλησίατηςΑναστάσεως, ΜονήΓαλατά (1582)<br />
94 95
96 97<br />
ΜονήΓαλατά
98 ΜονήΓαλατά<br />
99
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΤΣΕΤΑΤΣΟΥΙΑ(1672)<br />
Το κωδωνοστάσιοκαιηείσοδος<br />
100 101
Τοτυπογραφείοκαιτοκτίριοπουστεγάζειτακελιάτωνμοναχών<br />
<strong>Η</strong>Εκκλησία τηςΜονήςΤσετατσούιαείναιμιαπαραλλαγήτωνΤριώνΙεραρχώνκαιείναιαφιερωμένηστουςΑγίουςΠέτροκαιΠαύλο.<br />
Το καθολικό της Μονής είναι δωρεά του ηγεμόνα Γεωργίου Δούκα, του 1669. Ο Γεώργιος Δούκας είχε προσκαλέσει Έλληνες<br />
ζωγράφους,(τονΓεώργιομετουςδύοαδελφούςτουαπόταΙωάννινα)ναιστορήσουντηνεκκλησίαμεταξύτωνετών1671-1672.<br />
102 103
Τοεθνόσημοτηςπεριοχής-ΟΑετόςκαιοΒουςτηςΜολδαβίας<br />
ΜονήΤσετατσούια-Τοκτίριοτωνλουτρών<br />
104 105
ΜονήΤσετατσούια,εσωτερικότηςεκκλησίας. Λεπτομέρειεςαπότοτέμπλοκαιτιςαγιογραφίες<br />
ΜονήΤσετατσούια,εσωτερικότηςεκκλησίας. Λεπτομέρειεςαπότοτέμπλοκαιτιςαγιογραφίες<br />
106 107
108 ΜονήΤσετατσούια,εσωτερικότηςεκκλησίας. Λεπτομέρειεςαπότιςαγιογραφίες.Σταειλητάριαδιακρίνουμετιςελληνικέςεπιγραφές 109
ΜονήΤσετατσούια-ΆποψητηςεκκλησίαςτωνΑγίωνΠέτρουκαιΠαύλουκαιοπροαύλιοςχώρος<br />
110 111
ΜονήΤσετατσούια. Κτητορικέςεπιγραφές στις καμπάνες,του<strong>Η</strong>γεμόνατηςΜολδαβίας, ΙωάννουΔούκα,1669<br />
<strong>Η</strong>οικογένειαΔούκα(Γεώργιος,ΚωνσταντίνοςκαιΙωάννης)είχανκαταγωγήαπότην΄<strong>Η</strong>πειροκαιδιετέλεσαν<br />
<strong>Η</strong>γεμόνεςτηςΜολδαβίαςγιατοδιάστημα1665-1683καιτηςΒλαχίαςγιατοδιάστημα1673-1678. 113
114 Μολδαβία.<strong>Η</strong>εύφορηπεδιάδατουΙασίου 115
Μπουζάου,Μολδαβία<br />
ΔΙΑΣΧΙΖΟΝΤΑΣΤ<strong>Η</strong>ΜΟΛΔΑΒΙΑΑΠΟΤΟΙΑΣΙΟΠΡΟΣΤΟΒΟΥΚΟΥΡΕΣΤΙ<br />
116 117
ΛόφοιγύρωαποτοΜπουζάου,Μολδαβία<br />
118 119
Μπουζάου,Μολδαβία<br />
120 121
122 Ενεργά ηφαίστειαλάσπης-VulcaniiNoroioșidelaPâcleleMici,Buzau<br />
123
124 Μολδαβία,ΕπαρχίαΝεάμτς<br />
125
ΜονήΝτραγκομίρνα,Μπουκοβίνα.ΑποτελούσεμέροςτηςβόρειαςΜολδαβίαςέως<br />
το1774,πουπροσαρτήθηκεστηνΑυτοκρατορίατωνΑψβούργων.<br />
126 127
ΜΟΛΔΑΒΙΑ,ΓΑΛΑΤΣΙ<br />
ΣημαντικήπόληκαιλιμάνιστονΠοταμόΔούναβη,στηνιστορικήπεριοχήτηςΜολδαβίας,πουαναφέρεταιγιαπρώτηφοράτο<br />
1445,μεπολύισχυρήελληνικήπαρουσίααπότηναρχαιότητα.<strong>Η</strong>οχυρωμένηΜονήΠρέτσισταείναιαφιερωμένηστηνΠαναγία<br />
και είναι το παλαιότερο κτίριο στο Γαλάτσι. Εγκαινιάστηκε ως τόπος λατρείας τον Σεπτέμβριο του 1647, κατά την βασιλεία<br />
του<strong>Η</strong>γεμόναΒασίλεΛούπουκαιήτανμετόχιτης ΜονήςΒατοπεδίου.Τοκαμπαναριόδιαθέτειεπάλξειςγιατηνπαρατήρηση<br />
τηςκοιλάδαςτουΔούναβηκαιγιατηνάμυνα. ΤοΓαλάτσιαναπτύχθηκεβασιζόμενοστοεμπόριο(ιδίωςεξαγωγήςσιτηρών).<br />
Το Γαλάτσι ήταν επίσης η πόλη όπου χύθηκε τό πρώτο αίμα του Εικοσιένα και έλαβε χώρα η πρώτη μάχη στην Μολδοβλαχία<br />
ανάμεσασεΈλληνεςκαιΤούρκουςτην21ηΦεβρουαρίου. ΕδώέγινεεπίσηςκαιμιααπότιςτελευταίεςμάχεςτωνΕλλήνων,την<br />
1ηΜαίουτου<strong>1821</strong>,μεδραματικήκατάληξη.<br />
128 129
ΟΙΜΑΧΕΣ <strong>ΤΟΥ</strong>ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ<br />
21 η ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ & 1 η ΜΑΙΟΥ<strong>1821</strong><br />
Την 21 η Φεβρουαρίου <strong>1821</strong>, ο εκ Θεσσαλονίκης Δημήτριος<br />
Αργυρόπουλος υπό την αρχηγία του Βασίλειου Καραβία με<br />
150 ένοπλους στρατοχωροφύλακες, επαναστάτησαν στο<br />
Γαλάτσι. Από τους 100 Οθωμανούς ενόπλους σκοτώθηκαν οι<br />
70 και 30 αφοπλίστηκαν. Επίσης κατασχέθηκαν 11 οθωμανικά<br />
πλοία. Ήταν η πρώτη μάχη του αγώνα και έληξε με νίκη<br />
των Ελλήνων.<br />
HMAXHΤ<strong>Η</strong>Σ1 <strong>Η</strong>Σ ΜΑΙΟΥ<strong>1821</strong><br />
Ο Τσάρος Αλέξανδρος Α΄ της Ρωσίας, κάτω από την πίεση<br />
του Μέτερνιχ, έδωσε την άδεια στην Πύλη να μπουν οι<br />
τουρκικές στρατιές στην Μολδοβλαχία για να αντιμετωπίσουν<br />
τους επαναστάτες. Την αρχηγία του τουρκικού<br />
στρατού ανέλαβε ο βαλής της Σιλίστριας Σελήμ Μεχμέτ, ο<br />
οποίος στα τέλη του Απρίλη του <strong>1821</strong> διέταξε τον πασά του<br />
κάστρου της Βράιλας, του Γιουσούφ Περκόφτσαλη, να ανακαταλάβει<br />
το Γαλάτσι. Ο Περκόφτσαλης ξεκίνησε έχοντας<br />
2.000 άνδρες πεζικό, 3.000 ιππείς και κανόνια. Αρχηγός της<br />
άμυνας του Γαλατσίου ήταν ο Θανάσης Καρπενησιώτης,<br />
που οργάνωσε δύναμη από 600 αγωνιστές. Επισκεύασε τους<br />
ρωσικούς προμαχώνες από την εποχή του Ρωσοτουρκικού<br />
πολέμου (1806–1812) και έστησε 19 κανόνια, από αυτά που<br />
έστειλαν οι Έλληνες της Οδησσού και της Βεσσαραβίας για<br />
τον στρατό του Υψηλάντη. Αφήνοντας 400 άνδρες του μέσα<br />
στην πόλη, μετακίνησε τους υπόλοιπους 200 και τους<br />
κατένειμε στους τρεις προμαχώνες.<br />
Στις 30 του Απρίλη η εμπροσθοφυλακή των Τούρκων πέρασε<br />
τον παραπόταμο του Δούναβη, τον Σερέτη, και 18 μαούνες<br />
των Τούρκων με κανόνια κατέβηκαν τον Δούναβη για να<br />
χτυπήσουν τους Έλληνες από το ποτάμι. Ο Καρπενησιώτης<br />
υπερασπιζόταν το κεντρικό ταμπούρι. Τα άλλα ταμπούρια τα<br />
υπερασπίζονταν οι αδερφοί Μαγγλέροι από την Κεφαλλονιά<br />
ο Γιώργης Παπάς από την Αδριανούπολη, ο Δαμιανάκος από τα<br />
Σφακιά και ο παπάς Πέτρος Μονίκ.<br />
Τα χαράματα της 1ης Μαΐου, οι Τούρκοι ξεκίνησαν την επίθεση<br />
βάζοντας στην μέση το πεζικό και στηρίζοντας το και από τις δύο<br />
πλευρές με το ιππικό τους. Οι Έλληνες απέκρουσαν όλες τις<br />
επιθέσεις, αλλά μετά από 4 ώρες μάχης, λύγισαν και οπισθοχώρησαν<br />
οι υπερασπιστές του δεξιού και του αριστερού<br />
ταμπουριού, εκτός από τον Κωτήρα και τα 32 παλικάρια του,<br />
που αγωνίζονταν μη χάνοντας ούτε "ένα βολύμι άνευ αίματος<br />
εχθρικού".<br />
Αφού τελείωσαν τα πυρομαχικά τους, με τα σπαθιά τους<br />
άνοιξαν δρόμο ανάμεσα στους Τούρκους και μπήκαν στο<br />
Γαλάτσι, το οποίο όμως ήδη είχε καταληφθεί από τους<br />
Τούρκους. Εκεί πολέμησαν και πέθαναν όλοι.<br />
Στο κεντρικό ταμπούρι συνέχιζε να πολεμά ο Καρπενησιώτης με<br />
άλλους 45 αγωνιστές, αποκρούοντας με τα κανόνια και τα<br />
τουφέκια τους χιλιάδες Τούρκους που άφησαν εκεί 700 νεκρούς.<br />
Όταν έπεσε το σκοτάδι η μάχη σταμάτησε. Για τους λίγους<br />
επιζώντες αγωνιστές δεν υπήρχε πια ελπίδα σωτηρίας. Έτσι τα<br />
χαράματα πέταξαν έξω τις κάπες τους στις οποίες οι Τούρκοι<br />
αδειάσαν τα τουφέκια τους και πριν οι Τούρκοι τα ξαναγέμισαν,<br />
έσπασαν με επίθεση τον κλοιό. Είκοσι αγωνιστές, μαζί τους και ο<br />
Καρπενησιώτης κατάφεραν να ξεφύγουν ζωντανοί.<br />
Όπως γράφει ο Ξόδιλος<br />
"Ή μάχη αυτή της 1ης του Μάη έν Γαλαζίω, άν καί φαίνεται<br />
ζημιώδης διά τούς Έλληνας, υπήρξεν όμως διά αυτούς αρκετά<br />
ένδοξος και τρανόν προμήνυμα της νίκης των Ελλήνων κατά<br />
των Τούρκων".<br />
130 131
ΓΑΛΑΤΣΙ, MONH ΠΡΕΤΣΙ<strong>ΣΤΑ</strong>(1617)<br />
Εγκαινιάστηκε κατάτηβασιλείατου <strong>Η</strong>γεμόναΒασίλεΛούπουτο1647καιείναιαφιερωμένηστηνΠαναγία.Είναιτοπαλαιότερο<br />
κτίσματουΓαλατσίουκαιήτανμετόχιτηςΜονήςΒατοπεδίου. Τοκαμπαναριόμεεπάλξειςγιατηνπαρατήρησητηςκοιλάδας.<br />
132 133
134 ΕπαρχίαΓαλατσίου<br />
135
136 Μολδαβία,ΕπαρχίαΓαλατσίου<br />
Σπίτιαμετη χαρακτηριστικήαρχιτεκτονικήτηςπεριοχής<br />
137
ΕπαρχίαΓαλατσίου<br />
138 139
140 141<br />
ΟΔούναβης
ΒΛΑΧΙΑ<br />
ΒΟΥΚΟΥΡΕΣΤΙ<br />
ΕΠΑΡΧΙΕΣΜΟΥΝΤΕΝΙΑ&ΟΛΤΕΝΙΑ<br />
ΔΡΑΓΑΤΣΑΝΙ<br />
142 143
ΒΟΥΚΟΥΡΕΣΤΙ<br />
<strong>Η</strong>ΙΣΤΟΡΙΚ<strong>Η</strong>ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑΤ<strong>Η</strong>ΣΒΛΑΧΙΑΣ<br />
Το όνομά του έχει ασαφή προέλευση. <strong>Η</strong> παράδοση συνδέει την ίδρυση<br />
του Βουκουρεστίου με το όνομα του Bucur, που ήταν πρίγκιπας,<br />
παράνομος, ψαράς, βοσκός ή κυνηγός, σύμφωνα με διάφορους<br />
θρύλους. Στα Ρουμανικά η λέξη-ρίζα bucurie σημαίνει χαρά, ευτυχία. Το<br />
Βουκουρέστι (γνωστό και παλαιότερα χάρη στην προφορική παράδοση)<br />
αναφέρεται για πρώτη φορά το 1459 ως μία από τις κατοικίες του<br />
Πρίγκιπα Βλαντ Γ΄ Τσέπες (γνωστού και ως Κόμη Δράκουλα). Γρήγορα<br />
έγινε η προτιμώμενη θερινή κατοικία της πριγκιπικής αυλής, μαζί με το<br />
Τιργκόβιστε, μία από τις δύο πρωτεύουσες της Βλαχίας, και εθεωρείτο<br />
από τους συγχρόνους του ως το ισχυρότερο κάστρο στη χώρα. Μετά την<br />
Άλωση πολλοί Έλληνες της Πόλης επιλέγουν την εγκατάσταση στο<br />
Βουκουρέστι. Καθ’όλη την διάρκεια του Μεσαίωνα η παρουσία των<br />
Ελλήνων είναι πολύ σημαντική, τόσο στο Βουκουρέστι όσο και γενικά<br />
στη Βλαχία και τη Μολδαβία.<br />
Το 1554, ο <strong>Η</strong>γεμόνας Μιρτσέα Τσιομπανούλ ανατράπηκε από την<br />
Οθωμανική Αυτοκρατορία (επικυρίαρχη της Βλαχίας) και η πόλη<br />
λεηλατήθηκε από στρατεύματα Γενιτσάρων. Πριν το τέλος του 17 ου<br />
αιώνα έγινε η πολυπληθέστερη πόλη της Βλαχίας και μία από τις<br />
μεγαλύτερες της περιοχής, ενώ απέκτησε κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα.<br />
Το 1594 η πόλη γνώρισε εκτεταμένη βία, με την έναρξη της<br />
επανάστασης του Μιχαήλ Γενναίου κατά των Οθωμανών και τη σφαγή<br />
των Οθωμανών φοροεισπρακτόρων, που έλεγχαν τους πόρους όλης της<br />
Βλαχίας. Σε αντίποινα, το Βουκουρέστι καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς<br />
από τις δυνάμεις του Σινάν Πασά. Ο Ματέι Μπασαράμπ, ο οποίος<br />
μοίραζε τη βασιλεία του μεταξύ Βουκουρεστίου και Τιργκόβιστε,<br />
ανακαίνισε τα ερειπωμένα κτίρια των ανακτόρων το 1640.<br />
Μεταξύ της κυβέρνησης του Γεώργιου Γκίκα (1659–1660) και του<br />
τέλους εκείνης του Στέφανου Καντακουζηνού (1715-1716), το<br />
Βουκουρέστι γνώρισε μια περίοδο σχετικής ειρήνης και ευημερίας. <strong>Η</strong><br />
κορύφωση επιτεύχθηκε από τον Σερμπάν Καντακουζηνό και τον<br />
Κωνσταντίν Μπρινκοβεάνου, οπότε η πόλη αγκάλιασε την Αναγέννηση<br />
υπό την αρχική της μορφή και επεκτάθηκε περιλαμβάνοντας πανδοχεία<br />
που συντηρούσαν οι πρίγκιπες και τις πρώτες εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις<br />
(την Πριγκιπική Σχολή του Αγίου Σάββα, 1694).<br />
Βουκουρεστίου και η πόλη γνώρισε μεγάλα πολιτιστικά επιτεύγματα, που<br />
ήταν εμπνευσμένα από τον Διαφωτισμό.<br />
Για πάνω από 100 χρόνια, από το 1711 μέχρι το ξέσπασμα της Ελληνικής<br />
Επανάστασης το <strong>1821</strong>, με σύντομες διακοπές στη διάρκεια πολέμων, οι<br />
Φαναριώτες <strong>Η</strong>γεμόνες κυβερνούσαν την Βλαχία και τη Μολδαβία. Οι<br />
Σουλτάνοι διόριζαν έμπιστους εκπροσώπους, τους <strong>Η</strong>γεμόνες, οι οποίοι<br />
προέρχονταν από τους πλουσιότερους και πιο μορφωμένους Έλληνες<br />
ορθόδοξους υπηκόους τους, που βρίσκονταν εγκαταστημένοι στην<br />
Περιοχή του Φαναρίου, στην Κωνσταντινούπολη, από όπου και πήραν και<br />
το όνομά τους. Αυτή η ελίτ ήταν ένα είδος οιονεί αριστοκρατίας που είχε<br />
αναπτυχθεί στην υπηρεσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.<br />
Συνολικά 31 Έλληνες από το Φανάρι επί 110 χρόνια, κατείχαν, ως<br />
<strong>Η</strong>γεμόνες των Παραδουνάβιων <strong>Η</strong>γεμονιών, την πιο υψηλή θέση<br />
εξουσίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στον εκσυγχρονισμό της χώρας.<br />
Πολύ σημαντικός ήταν και ο ρόλος των Ελλήνων λογίων. Οι δύο Ακαδημίες<br />
που λειτούργησαν πάνω από έναν αιώνα στο Βουκουρέστι και στο Ιάσιο<br />
ήταν πραγματικά Πανεπιστήμια της Ανατολής, και το πρόγραμμα<br />
διδασκαλίας τους ήταν παρόμοιο με εκείνο των Πανεπιστημίων της<br />
Δύσης. <strong>Η</strong> πλειονότητα των καθηγητών τους είναι από τα πιό λαμπρά<br />
ονόματα της ελληνικής λογιοσύνης.<br />
Ο Γρηγόριος Β΄ Γκίκας και ο Κωνσταντίνος Μαυροκορδάτος διατήρησαν<br />
τις εμπορικές υποδομές και η πόλη διέθετε πολύ μεγάλη αγορά, όπως και<br />
τελωνεία. Από τον <strong>Η</strong>γεμόνα Αλέξανδρο Υψηλάντη διεκπεραιώθηκαν<br />
επίσης μεγάλης κλίμακας έργα για τη βελτίωση της πόλης. Στον θρόνο τον<br />
διαδέχθηκε ο Νικόλαος Μαυρογένης. Κατά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο<br />
του 1806–1812, τα ρωσικά στρατεύματα μπήκαν στην πόλη για να<br />
επαναφέρουν τον Κωνσταντίνο Υψηλάντη, τον Δεκέμβριο του 1806.<br />
Μετά την ειρήνη που υπογράφηκε στο Βουκουρέστι, η κυβέρνηση<br />
του Ιωάννη Καρατζά έφερε μία σειρά από σημαντικές πολιτιστικές και<br />
κοινωνικές καινοτομίες.<br />
<strong>Η</strong> Ελληνική Επανάσταση και η σύγχρονή της εξέγερση της Βλαχίας έφεραν<br />
το Βουκουρέστι υπό τη σύντομη εξουσία του Τούντορ Βλαντιμιρέσκου (21<br />
Μαρτίου <strong>1821</strong>) και στη συνέχεια το κατέλαβαν οι δυνάμεις της Φιλικής<br />
Εταιρείας του Αλέξανδρου Υψηλάντη, πριν τα βίαια αντίποινα των<br />
οθωμανών (που κατέληξαν τον Αύγουστο του ‘21 στη σφαγή πάνω από<br />
οκτακοσίων επαναστατών).<br />
Ο «ΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΦΑΝΑΡΙΩΤΩΝ» ΣΤ<strong>Η</strong> ΒΛΑΧΙΑ (1716-<strong>1821</strong>)<br />
Περίοδος ακμής για τον Ελληνισμό στον Ρουμανικό χώρο<br />
Το έτος 1716, μετά από την αντιοθωμανική εξέγερση του Στέφανου<br />
Καντακουζηνού στο πλαίσιο του Ρωσοτουρκικού Πολέμου (1686–1700), η<br />
Βλαχία τέθηκε υπό την διοίκηση των Φαναριωτών, που εγκαινιάσθηκε<br />
από τον Νικόλαο Μαυροκορδάτο, που προηγουμένως ήταν ηγεμόνας<br />
στη Μολδαβία. Τα έργα του σημάδεψαν καθοριστικά την ανάπτυξη του<br />
Το Βουκουρέστι, από το 1862, είναι η πρωτεύουσα και το πολιτιστικό,<br />
εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο της Ρουμανίας, καθώς το κέντρο του<br />
πολιτισμού και της τέχνης της χώρας. Το 19 ο αιώνα ο εκσυγχρονισμός της<br />
πόλης γίνεται και με τη συμβολή των Ελλήνων.<br />
Στην περίοδο μεταξύ των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, η κομψή<br />
αρχιτεκτονική της πόλης της χάρισε το προσωνύμιο "Μικρό Παρίσι".<br />
Έμβλημα της είναι ο συναυλιακός χώρος του Athenaeum.<br />
144 145
ΆγαλματουΡήγαΦεραίου,στοπροαύλιοτηςΕλληνικήςεκκλησίας.΄ΕργοτουΈλληναγλύπτηκαιζωγράφουΘανάσηΦάμπα<br />
<strong>Η</strong>ΕλληνικήΕκκλησίατουΕυαγγελισμού.ΥπάγεταιστηνΕλληνικήΠρεσβεία.ΙδρύθηκεεπίτωνΒασιλέων<br />
ΓεωργίουΑ’τηςΕλλάδοςκαιΚαρόλουΑ΄τηςΡουμανίας. ΔωρεάτουΠαναγήΧαροκόπουτο1899.<br />
146 147
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΜΑΡΚΟΥΤΣΑ(ιδρ.1779) -ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong><br />
ΣυνοικίαΚολεντίνα-Tόποςεγκατάστασηςτωνεπαναστατών<br />
Αρχικά κτίστηκε το 1587 και το 1779 ανακαινίστηκε ριζικά από την οικογένεια του Αλέξανδρου Υψηλάντη, παππού του επαναστάτη<br />
Αλέξανδρου. Ως κτήτορες της Μονής, όπως συνηθίζονταν στη Βλαχία, έχουν τα πορτραίτα τους, δεξιά του Αλέξανδρου Υψηλάντη,<br />
Πρίγκηπα & Βοεβόδα της Βλαχίας, αλλά και του γιού του Κωνσταντίνου Υψηλάντη, πατέρα του Αλέξανδρου. Μέσα στο ναό βρίσκεται<br />
και ο τάφος του αδελφού του, Γεωργίου Υψηλάντη, που πέθανε στο Βουκουρέστι το 1847. Εδώ επίσης, στην παλιά θερινή κατοικία της<br />
οικογένειας, φιλοξενήθηκε το πρώτο ορφανοτροφείο, αλλά και η πρώτη ψυχιατρική κλινική της πόλης, το 1839. Ο Κωνσταντίνος<br />
Υψηλάντης προσκάλεσε έναν φημισμένο γιατρό της εποχής, τον έλληνα Κωνσταντίνο Καρακάση, που εργάστηκε εδώ αλλά και<br />
δημούργησεένααπόταπρώτανοσοκομείατηςπόληςπουονόμασεΦιλανθρωπία,επειδήδεχότανκαιτουςαπόρους καιλειτουργείμέχρι<br />
σήμερα. Το Οικόσημο της Οικογένειας Υψηλάντη βρίσκεται στο καμπαναριό. <strong>Η</strong> συνοικία της Κολεντίνα ήταν τότε στα περίχωρα του<br />
Βουκουρεστίου,σήμεραέχειενσωματωθείπλήρωςστονιστότηςπόλης.<br />
148 149
<strong>Η</strong>Εκκλησίατης Μονής Μαρκούτσα<br />
150 151
ΕΜΒΛ<strong>Η</strong>ΜΑΤ<strong>Η</strong>ΣΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong>(1779)<br />
ΟΑετόςπουκρατάειτοΣταυρό<br />
152 153
ΜονήΜαρκούτσα,εσωτερικόμεταπορτραίτατηςοικογένειαςΥψηλάντηστιςτοιχογραφίες,όπωςσυνηθιζότανστηνΒλαχία.<br />
154 155
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ<strong>ΣΤΑ</strong>ΝΤΙΝΟΥ&ΕΛΙΣΑΒΕΤΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong><br />
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ<strong>ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ</strong>&ΑΙΚΑΤΕΡΙΝ<strong>Η</strong>ΣΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong><br />
ΚΩΝ<strong>ΣΤΑ</strong>ΝΤΙΝΟΣΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong>Σ. <strong>Η</strong>γεμόναςτηςΜολδαβίας,1799.<br />
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong>Σ. <strong>Η</strong>γεμόναςτηςΒλαχίας, 1774-1782 & 1796-1797<br />
<strong>Η</strong>γεμόναςτηςΒλαχίας.1802. <strong>Η</strong>γεμόναςτηςΒλαχίας&Μολδαβίας,1806-1808<br />
156 157
ΜονήΜαρκούτσα,εσωτερικό<br />
158 159
ΟτάφοςτουΠρίγκιπαΓεωργίουΚωνσταντίνουΥψηλάντη, αδελφούτουΑλέξανδρου.<br />
ΑπεβίωσεστοΒουκουρέστιτο1847.<br />
<strong>Η</strong>μητέρατουΓεωργίουΥψηλάντη,Ελισάβετ<br />
160 161
ΜονήΜαρκούτσα<br />
162 163
ΕίσοδοςτηςΜονήςΜαρκούτσα<br />
164 165
ΜΟΝΕΣΣΤ<strong>Η</strong>ΣΥΝΟΙΚΙΑΚΟΛΕΝΤΙΝΑ<br />
ΤΟΠΟΣΕΓΚΑΤΑ<strong>ΣΤΑ</strong>Σ<strong>Η</strong>ΣΤΩΝΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>ΤΩΝ<br />
Το<strong>1821</strong>ηΚολεντίναβρισκότανσταπερίχωρατουΒουκουρεστίου.Σήμεραέχειενσωματωθείπλήρωςστον<br />
ιστότηςπόλης.Ήτανησυνοικίαπουεγκαταστάθηκανοιεπαναστάτεςκατάτηνπαραμονήτουςστο<br />
Βουκουρέστι. ΟΑλέξανδροςΥψηλάντηςέμεινεστοπαλάτιΓκίκαΤέικαιοιυπασπιστέςτουστιςάλλεςμονές.<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong> ΠΛΟΥΜΠΟΥΙΤΑ(ιδρ.1559)<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong> ΦΟΥΝΤΕΝΙ(ιδρ.1699) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣΚΑΝΤΑΚΟΥΖ<strong>Η</strong>ΝΟΥ<br />
<strong>Η</strong> Μονή και η Εκκλησία είναι αφιερωμένες στον Ιωάννη τον Βαπτιστή. Κτήτορας ο Πέτρος ο Νέος (1559-1568) που την αφιέρωσε στη Μονή<br />
Ξηροποτάμου του Αγίου Όρους. Τη σημερινή της μορφή την έχει απο το 1647, όταν ο ηγεμόνας Matei Basarab την ξανάχτισε, μετά απο την<br />
καταστροφήτηςαπόπυρκαιά. Το1573λειτούργησεεδώτοπρώτοτυπογραφείοτουΒουκουρεστίου,απότον<strong>Η</strong>γεμόναAlexandruIIMircea,ενώ<br />
το1582τυπώθηκανταδύοπρώτατετραευαγγέλιακαιψαλτήρια.Οσεισμόςτου1802κατέστρεψετοκωδωνοστάσιο,πουεπισκευάστηκεαπότον<br />
ΔεσπότηΔιονύσιοτωνΙωαννίνων.<br />
ΕΚΚΛ<strong>Η</strong>ΣΙΑ&ΚΟΙΜ<strong>Η</strong>Τ<strong>Η</strong>ΡΙΟΟΙΚΟΓΕΝEΙΑΣΓΚΙΚΑ(ιδρ.1786)<br />
Μια από τιςπιοόμορφεςεκκλησίεςτουΒουκουρεστίου,χτισμένηαπότον<strong>Η</strong>γεμόναΜιχαήλΚαντακουζηνό,στηνπεριοχήτης<br />
Κολεντίνα,μεγλυπτήεξωτερικήδιακόσμησηκαιστοιχείαπερσικήςτέχνης,αφιερωμένηστηνΠαναγία.Οίδιοςέχτισεκαιτην<br />
εκκλησίαΚόλτσεαστοκέντροτηςπόλης.ΑρχιτεκτονικάανήκειστορυθμόΜπρινκοβενέσκκαιείναιαφιερωμένηστουςΤρεις<br />
Ιεράρχες.<strong>Η</strong>οικογένειατωνΚαντακουζηνώνείναιπαλαιάοικογένειαπριγκίπωντηςΒλαχίας,τηςΜολδαβίαςκαιτηςΡωσίας,τα<br />
μέλητηςοποίαςαποτελούνκλάδοτηςβυζαντινήςοικογένειαςτωνΚαντζακουζηνώνκαιείναιαπόγονοιτουΑυτοκράτορατου<br />
Βυζαντίου, Ιωάννη ΣΤ' Καντακουζηνού. Με την αρχή της διάλυσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όλα τα μέλη της δραστηριοποιήθηκανστηνΡουμανία,διατηρώνταςσημαντικήπεριουσίακαιαποκτώνταςπολιτικάαξιώματα.<br />
Οι Γκίκα ήταν οικογένεια ευγενών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με κέντρο δράσης τη Βλαχία και τη Μολδαβία. <strong>Η</strong> προέλευση της<br />
οικογένειας ήταν από τα παράλια της νότιας Αλβανίας, όμως κατ' άλλους πιθανότερο λίκνο της ήταν η Κορυτσά της Βορείου <strong>Η</strong>πείρου. Κατά<br />
τηνδιάρκειατηςΟθωμανικήςΑυτοκρατορίας,αρχικάεγκαταστάθηκανστηνΕλλάδακαιαργότεραστηνΚωνσταντινούποληκαιέγινανμίααπό<br />
τιςονομαστέςΦαναριώτικεςοικογένειες. Κατάτον17οκαι19οαιώνα,πολλάμέλητηςοικογένειας διορίστηκαν<strong>Η</strong>γεμόνεςτηςΒλαχίαςκαιτης<br />
Μολδαβίαςκαιμετεγκαταστάθηκανμόνιμαεκεί.<br />
166 167
ΜΟΝ<strong>Η</strong> ΦΟΥΝΤΕΝΙ(ιδρ.1699) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣΚΑΝΤΑΚΟΥΖ<strong>Η</strong>ΝΟΥ<br />
168 169
ΜονήΦουντένι,εξωτερικόςγλυπτικόςδιάκοσμος.Οιεξωτερικέςανάγλυφεςδιακοσμήσεις<br />
μεεξωτικάμοτίβααντανακλούντιςευπρόσδεκτεςεπιδράσειςτηςτέχνηςτης Ανατολήςσε<br />
ολόκληροτονΒαλκανικόχώρο.<br />
170 171
ΜονήΦουντένι,<strong>Η</strong>είσοδοςκαιτοεσωτερικότηςεκκλησίαςτωνΤριώνΙεραρχών<br />
172 173
ΜονήΦουντένι,Τοιχογραφίατωνκτητόρων-ΟικογένειαΚαντακουζηνών<br />
174 175
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΠΛΟΥΜΠΟΥΙΤΑ (ιδρ.1559)<br />
<strong>Η</strong>ΜονήήταναφιερωμένηστηΜονήΞηροποτάμουτουΑγίουΌρους<br />
176 177
178 ΜονήΠλουμπουίτα<br />
179
ΕΚΚΛ<strong>Η</strong>ΣΙΑ& ΚΟΙΜ<strong>Η</strong>Τ<strong>Η</strong>ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝEΙΑΣ ΓΚΙΚΑ(ιδρ.1786)<br />
<strong>Η</strong>εκκλησίαπουέχτισεηΜαρίαΓκίκα,σύζυγοςτουΓρηγορίουΓκίκατο1786,καιτο κοιμητήριομεταμνημείατης οικογένειαςΓκίκα.<br />
180 181
182 183
Romanian Athenaeum (1888). Μία εντυπωσιακή, περίτεχνη,<br />
θολωτή, κυκλική αίθουσα συναυλιών στο κέντρο της πόλης.<br />
Αποτελεί ορόσημο της ρουμανικής πρωτεύουσας και σχεδιάστηκε<br />
από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Albert Galleron. Στο εσωτερικό μέρος<br />
του θόλου είναι ζωγραφισμένες όλες οι ιστορικές στιγμές και<br />
προσωπικότητες της χώρας, μεταξύ αυτών και του Αλέξανδρου<br />
Υψηλάντη. Χρησιμοποιήθηκε η τεχνική του fresco και έχει πλάτος<br />
75μέτρωνκαιύψος3μέτρων.ΖωγράφοςήτανοCostinPetrescu.<br />
ΣτεγάζειτηΦιλαρμονικήΟρχήστρατουGeorgeEnescu,προςτιμήν<br />
τουδιάσημουΡουμάνουσυνθέτη,βιολιστή,πιανίστακαιδασκάλου.<br />
184 185
ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΚΟΛΤΣΕΑ (1704) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΝΤΑΚΟΥΖ<strong>Η</strong>ΝΩΝ<br />
<strong>Η</strong> ΠΡΙΓΚΙΠΙΚ<strong>Η</strong>ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΤΩΝΚΑΝΤΑΚΟΥΖ<strong>Η</strong>ΝΩΝ<br />
<strong>Η</strong> οικογένεια των Καντακουζηνών είναι παλαιά οικογένεια Πριγκίπων της Βλαχίας, της Μολδαβίας και<br />
της Ρωσίας, τα μέλη της οποίας αποτελούν κλάδο της βυζαντινής οικογένειας των Καντζακουζηνών,<br />
και είναι απόγονοι του Αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Ιωάννη ΣΤ' Καντακουζηνού. Με την αρχή της<br />
διάλυσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τα μέλη της δραστηριοποιήθηκαν στην Ρουμανία<br />
διατηρώντας σημαντική περιουσία και αποκτώντας πολιτικά αξιώματα.<br />
Τα μέλη της οικογένειας ισχυρίζονται ότι υπάρχει γενεαλογική σχέση μεταξύ της βυζαντινής<br />
οικογένειας και του ρουμανικού κλάδου. Ο φαναριώτικος κλάδος των Καντακουζηνών εμφανίζεται στα<br />
τέλη του 16ου αιώνα, όταν και εντοπίζεται ο Μιχαήλ Σαϊτάνογλου Καντακουζηνός. Ήταν πολύ<br />
συνηθισμένο μεταξύ των πλουσίων Ελλήνων της εποχής να ισχυρίζονται ότι είναι απόγονοι ευγενών<br />
οίκων του βυζαντινού παρελθόντος. Ο διαπρεπής ιστορικός Στήβεν Ράνσιμαν θεωρεί ότι οι<br />
μεταγενέστεροι Καντακουζηνοί ίσως είναι η μόνη οικογένεια, των οποίων οι ισχυρισμοί ότι είναι<br />
απόγονοι της βυζαντινών αυτοκρατόρων είναι πραγματικοί, αλλά σύμφωνα με τον Ντόλαντ Νικόλ «οι<br />
Ρουμάνοι ιστορικοί έχουν πραγματικά μοχθήσει στο να παρουσιάσουν ότι [..] απ' όλες τις βυζαντινές<br />
αυτοκρατορικές οικογένειες αυτή των Καντακουζηνών είναι η μόνη που μπορεί πραγματικά να<br />
υποστηρίξει ότι έχει διατηρηθεί μέχρι σήμερα, αλλά η σειρά της διαδοχής μετά τα μέσα του 15ου αιώνα<br />
είναι αρκετά ομιχλώδης».<br />
<strong>Η</strong> οικογένεια διαιρείται σε διάφορους κλάδους, καθώς κάποια από τα μέλη της εγκαταστάθηκαν<br />
στην Ελλάδα, την Ρουμανία, την Ρωσία και την Σουηδία, ενώ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο<br />
Πόλεμο, αρκετά μέλη της εγκαταστάθηκαν στην Βόρεια και Δυτική Ευρώπη. Γενάρχης του ρουμάνικου<br />
κλάδου θεωρείται ότι είναι ο τραπεζίτης Ανδρόνικος Καντακουζηνός, ο οποίος πέθανε το 1601 και ήταν<br />
γιος του Μιχαήλ Σαϊτάνογλου Καντακουζηνού. Οι γιοί του τιμήθηκαν με τον τίτλο του Βογιάρου,<br />
δημιουργώντας παρακλάδια στη ρουμάνικη επικράτεια.<br />
Κατά τη διάρκεια της επανάστασης, οι Αλέξανδρος και Γεώργιος Καντακουζηνός, μέλη της Φιλικής<br />
Εταιρείας και από τους στενότερους συνεργάτες του Αλέξανδρου Υψηλάντη, πρωταγωνίστηκαν στα<br />
δρώμενα στη Μολδαβία και τη Βλαχία. Ο Αλέξανδρος Καντακουζηνός, μετά την απελευθέρωση,<br />
αγόρασε τεράστιες εκτάσεις στην Αθήνα, οι οποίες κληροδοτήθηκαν στον γαμπρό του Σκαρλάτο<br />
Σούτσο.<br />
Ο γιος του, Αλέξανδρος Α. Καντακουζηνός, επέστρεψε στην Ρουμανία, όπου αναμείχθηκε με την<br />
πολιτική διατελώντας μεταξύ άλλων υπουργός Εξωτερικών της Ρουμανίας. Τα μέλη της οικογένειας, σε<br />
όλο τον 19ο και 20ο αιώνα, κατελάμβαναν σημαντικές θέσεις στην δημόσια ζωή με αποκορύφωμα<br />
τον Γεώργιο Γρηγόριο Καντακουζηνό που το 1899 ανέλαβε την πρωθυπουργία, θέση στην οποία<br />
παρέμεινε μέχρι τις 19 Ιουλίου του 1900. Στις 4 Ιανουαρίου 1906, ανέλαβε για δεύτερη φορά την<br />
πρωθυπουργία, παραμένοντας στον θώκο μέχρι και την παραίτησή του, στις 24 Μαρτίου 1907.<br />
‘Ενααπόταπρώτανοσοκομείατηςπόλης. Οικοδομήθηκετο1704, απότοΣπαθάριοΜιχαήλΚαντακουζηνόκαιτησύζυγότουΜαρίακατάτηνηγεμονίατουΚωνσταντίνου<br />
Μπρινκοβεάνου, στο πρότυπο του Νοσοκομείου Σαν Λαζάρ της Βενετίας. Οι πρώτοι Έλληνες γιατροί που υπηρέτησαν το νοσοκομείο ήταν οι Ιάκωβος Πυλαρινός, Ιωάννης<br />
Κομνηνός και Παντ. Καλλιάρχης. Ο Ιάκωβος Πυλαρινός (1659-1718) από την Κεφαλονιά σπουδαγμένος στην Πάδοβα και την Βενετία, ήταν στην υπηρεσία του Σερμπάν<br />
Καντακουζηνού,τουΤσάρουΠέτρουτουΜεγάλου,καιμεταξύ1694-1708τουΚ.Μπρινκοβεάνουκαιεμψύχωσετον 186 ΜιχαήλΚαντακουζηνόναιδρύσειτοΝοσοκομείοΚόλτσεα.<br />
187
<strong>Η</strong>εκκλησίαΚόλτσεα,τηςΟικογένειαςΚαντακουζηνών(1698). ΟΜιχαήλΚαντακουζηνόςγεννήθηκετο1640καιήτανέναςαπό<br />
<strong>Η</strong>προτομήτουΣπαθάριουΜιχαήλΚαντακουζηνού,στονπροαύλιοχώροτουΝοσοκομείουΚόλτσεα. Ένααποταπρώτα<br />
188 τουςέξιγιούςτουΚωνσταντίνουΚαντακουζηνού,τουπρώτουμέλουςτηςοικογένειαςπουεγκαταστάθηκεστηνΜουντένια.<br />
αγάλματαπουτοποθετήθηκανστοΒουκουρέστι,το1805. ΈργοτουγλύπτηKarlStorck,απόμάρμαροΚαρράρα. 189
<strong>Η</strong> εκκλησία του Προφήτη <strong>Η</strong>λία (Κόλτσεα) (ιδρ. 1678) της Οικογένειας των Καντακουζηνών. Εδώ εξελίχτηκε το<br />
περίφημοσυγκρότημα«Κόλτσεα»,όπουσυνυπήρχαντονοσοκομείοκαιησχολή. Εδώ,εκτόςαπότιςγενικέςγνώσεις,<br />
διδάσκονταν και ψαλτική μουσική με μαθητές τόσο των ντόπιων, όσο και των άλλων ξένων που ποθούσαν «να μη<br />
190<br />
σπαταλούνμάταιατονχρόνοτουςστανιάτατους,αλλάστημάθηση».<br />
191
192 <strong>Η</strong>εκκλησίατηςΟικογένειαςτωνΚαντακουζηνών(1698)-εσωτερικό<br />
193
ΑνάκτοροτωνΚαντακουζηνών,σήμεραΜουσείοΕνέσκου.Κατασκευάστηκε<br />
στιςαρχέςτου20ουαιώναγιαλογαριασμότουΔημάρχουΒουκουρεστίουκαι<br />
Πρωθυπουργού της Ρουμανίας, Γεωργίου Γρηγορίου Καντακουζηνού. Κληρονομήθηκεαπότονγιοτου,τονΜιχαήλΚαντακουζηνόκαιμετάτοθανατό<br />
194 τουη σύζυγόςτουξαναπαντρεύτηκετονσυνθέτηGeorgeEnescu. 195
TοΧάνιτουΜανούκ(HanulManuc). ΈνααπότατελευταίαΚαραβάνΣεράιτωνΟθωμανώνστηΡουμανία.Υπήρξετο<br />
κατ΄εξοχήνστέκιτωνΕλλήνωνεμπόρων.Διέθετε100δωμάτια,αποθηκευτικούςχώρους,ξενώνεςκαιυπόγεια.Κτίστηκε<br />
1808απότονΑρμένιοΕμμανουήλΜαρζαγιάν,γνωστόκαιωςMανούκΜπέη.Πρόκειταιγιαένασύμβολοτωνστιγμών<br />
τωνανθρώπωντουδιεθνούςεμπορίουκαιένααρχιτεκτονικόέμβληματηςχώρας.Όλεςοισυμφωνίεςγιατοεμπόριοτων<br />
σιτηρώνγίνοντανεδώ.Αργότερααγοράστηκεαποτην οικογένειαΚαντακουζηνών,στουςοποίουςκαιανήκειακόμη.<br />
196 197
ΤΟΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΤ<strong>Η</strong>ΣΡΟΥΜΑΝΙΑΣ<br />
198 199
Από τα πιο αξιόλογα και εντυπωσιακά μνημειακά σύνολα είναι ο περιβάλλων χώρος του σημερινού Πατριαρχείου. <strong>Η</strong> κεντρική εκκλησία<br />
(ιδρ.1654)είναιαφιερωμένηστουςΑγίουςΚωνσταντίνοκαιΕλένηκαιτοεντυπωσιακόνεοκλασσικούρυθμούκτίριοανήκεστηΡουμανική<br />
<strong>Η</strong>ΡουμανικήΟρθόδοξηΕκκλησία,γνωστήωςΠατριαρχείοΡουμανίας,είναιΑυτοκέφαληΕκκλησία.<br />
ΣτονπροαύλιοχώροβρίσκεταιτοπαρεκκλήσιοτουΝικόλαουΜαυροκορδάτου,18οςαιώνας.<br />
Εθνοσυνέλευση. Στο προαύλιο η προτομή του Alexandru Ioan Cuza, Πρίγκιπα της Μολδαβίας, της Βλαχίας και στη συνέχεια <strong>Η</strong>γεμόνα<br />
των Ρουμανικών Πριγκιπάτων. Ήταν εξέχουσα μορφής της Επανάστασης του 1848 στη Μολδαβία και ήταν αυτός που ενοποίησε την<br />
200 ΒλαχίακαιτηνΜολδαβία,σεένακράτοςτο1859,μεπρωτεύουσάτουτοΒουκουρέστι.<br />
201
EξωτερικέςτοιχογραφίεςστηνΕκκλησίαΚωνσταντίνουκαιΕλένηςτουΠατριαρχείου(1654-1658)<br />
202 203
<strong>Η</strong>ΕΚΚΛ<strong>Η</strong>ΣΙΑ&<strong>Η</strong>ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΤΩΝΤΑΞΙΑΡΧΩΝΜΙΧΑ<strong>Η</strong>Λ&ΓΑΒΡΙ<strong>Η</strong>Λ<br />
ΓΝΩΣΤ<strong>Η</strong>ΩΣ<strong>ΣΤΑ</strong>ΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ(ιδρ.1724)<br />
Τη θεμελίωσε ο <strong>Η</strong>πειρώτης Ιωαννίκιος εκ Πωγωνιανής Ιωαννίνων το 1724. Αρχικά ιερομόναχος, κατόπιν Αρχιμανδρίτης έπαιξε σπουδαίο<br />
ρόλοστηΔιοίκησηκαιτοονομάτουσυνδέθηκεμεπολλέςδωρεέςστηνΟρθόδοξηεκκλησία. ΕικονίζεταιμαζίμεάλλουςΈλληνεςδωρητέςστο<br />
δυτικόμέροςτουναού,καιοιτοιχογραφίεςσυνοδεύονταιαποελληνικέςεπιγραφές. Πολλέςπέτρινεςπλάκεςμεαφιερωματικέςεπιγραφέςστα<br />
ελληνικά σώζονται ακόμα στον περίβολο της Εκκλησίας. Είναι μικρή σε διαστάσεις, ορθογώνια και αποτελεί ένα από τα λίγα μνημιακά<br />
κομψοτεχνήματα του Βουκουρεστίου. Υμνήθηκε από ποιητές και ζωγραφίστηκε με ζήλο από τους ξένους περιηγητές. Πάνω από την κύρια<br />
είσοδοτουναού,υπάρχειελληνικήεπιγραφή. Βρίσκεταιστοιστορικόκέντροτηςπόληςκαιείναιαποταελάχιστασωζόμεναπαλαιάκτίσματα.<br />
204 205
ΜονήΣταυρουπόλεως,ηκεντρικήείσοδοςτηςεκκλησίας<br />
206 207
ΕσωτερικότηςΕκκλησίαςτηςΜονήςΣταυρουπόλεως<br />
208 209
ΟΝικόλαοςΜαυροκορδάτοςκαιηΔόμναΣμαράγδαμετουςέξιηγεμονόπαιδες,1728<br />
ΕσωτερικότηςεκκλησίαςτηςΜονήςΣταυρουπόλεως<br />
210 211
212 ΜονήΣταυρουπόλεως,προαύλιοςχώρος 213
PasajulMacca-Villacrosse,ΙστορικόΚέντρο<br />
ΠαλάτιCEC,τηςομώνυμηςτράπεζας(1897),στοιστορικόκέντροτηςπόλης.<br />
ΜετοιχογραφίεςτουδιάσημουΈλληναζωγράφουτηςεποχής,ΜιχαήλΣιμωνίδη.<br />
214 215
ΟΙΚΙΑΜΕΓΑΠΟΣΤΕΛΝΙΚΟΥΚΩ<strong>ΣΤΑ</strong>Κ<strong>Η</strong>ΣΟΥΤΣΟΥ(1833)<br />
(ΜουσείοτηςπόληςτουΒουκουρεστίουσήμερα)<br />
ΠορτραίτοτουΜιχαήλΒόδα-Σούτσου<br />
ΕθνικόΙστορικόΜουσείο,Αθήνα<br />
<strong>Η</strong> οικογένεια Σούτσου είναι παλιά Φαναριώτικη οικογένεια, μέλη της οποίας διακρίθηκαν στην διοίκηση της<br />
Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ως ηγεμόνες στη Μολδοβλαχία και στην Ελλάδα ως διπλωματικοί υπάλληλοι, επιστήμονες,<br />
στρατιωτικοί και ποιητές. Τα πρώτα μέλη της οικογένειας εμφανίζονται τον 17ο αιώνα στην Κωνσταντινούπολη,ενώπιθανολογείταιότικατάγονταιαπότηνοικογένειαΔράκουτης<strong>Η</strong>πείρου.Συνδέθηκανσυγγενικάμε<br />
παλιέςΦαναριώτικεςοικογένειες, όπωςαυτέςτωνΚαρατζά,Καντακουζηνού,Ρίζου-Νερουλούκ.α.<br />
Ο Μιχαήλ Σούτσος ή Βόδας υπήρξε Μέγας Διερμηνέας της Υψηλής Πύλης και <strong>Η</strong>γεμόνας της Μολδαβίας την<br />
περίοδο1819-<strong>1821</strong>.ΜυήθηκεστηΦιλικήΕταιρεία,υποστήριξετηνΕπανάστασηστηΜολδοβλαχία,υποδέχθηκετον<br />
Υψηλάντη στο Ιάσιο, έθεσε τη φρουρά του στις διαταγές των επαναστατών και κατέβαλε σημαντικά ποσά για τις<br />
ανάγκες του στρατεύματος. Όταν το κίνημα στη Μολδοβλαχία άρχισε να κάμπτεται, ο Σούτσος αναγκάστηκε, υπό<br />
την πίεση των βογιάρων που τον κήρυξαν έκπτωτο από τη στιγμή που είχε συνδράμει τους επαναστάτες και είχε<br />
αποκηρύξειτηνοθωμανικήεπικυριαρχία,νααποχωρήσειαπότηνέδρατουστοΙάσιο. Αρχικά κινήθηκεστοΣκουλένι<br />
καιέπειτα(31Μαρτίου<strong>1821</strong>)στοΚισινάουτηςΡωσίας.Τηνίδιαπερίοδοπραγματοποιήθηκεοαφορισμόςτουιδίου<br />
καιτουΥψηλάντηαπότοΟικουμενικό ΠατριαρχείοΚωνσταντινουπόλεως.<br />
Μετά τηδημιουργίατουελληνικού κράτουςδιετέλεσεπρέσβηςτηςΕλλάδος στοεξωτερικό.<br />
ΟικοδομήθηκεαπότονΆρχονταΜέγαΠοστέλνικοΚωστάκηΣούτσοτο1833,μεαρχιτέκτονεςτουςJohannVeit<br />
καιConradSchwinek.<strong>Η</strong>αίθουσαυποδοχήςδιαμορφώθηκεαπότονCarolStorck(1862).<br />
Άρχων, Μέγας Ποστέλνικος, ήταν αξίωμα πρώτης τάξεως των Παραδουνάβιων <strong>Η</strong>γεμονιών και αντιστοιχούσε<br />
προςτοαξίωματουΥπουργούτωνΕξωτερικών.Τηδεκαετία1932-1942ήτανηέδρατηςΤράπεζαςΧρυσοβελώνη.<br />
216 217
218 ΟικίατουΜέγαΠοστέλνικουΚωστάκηΣούτσου<br />
219
ΟικίατουΜέγαΠοστέλνικουΚωστάκηΣούτσου<br />
220 221
ΟικίατουΜέγαΠοστέλνικουΚωστάκηΣούτσου<br />
ΠερίληψιςκατορθωμάτωνΒοεβόδαΝικολάουΠέτρουΜαυρογένη,1789<br />
Πορτραίτο τουΚωνσταντίνουΜπρινκοβεάνου,1618-1716<br />
222 223
Οικογένεια Μάνου. Μέλος του Ντιβανίου του <strong>Η</strong>γεμονικού Συμβουλίου. <strong>Η</strong> ευγενής οικογένεια Μάνου είχε καταγωγή από την<br />
Καστοριά και ιδρυτής είναι ο Εμμανουήλ (Μάνος) Φιλίππου 1610-1699. Ο Εμμανουήλ εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη και<br />
ήταν έμπορος γουναρικών, που πλούτισε και έγινε ευεργέτης και Μέγας Λογοθέτης του Πατριαρχείου. Είχε τρεις εγγονούς, ιδρυτές<br />
κλάδων:τονΜανουήλ,τονΝικόλαοκαιτονΓεώργιο. ΟΜανουήλείχεεγγονούςτουςαδελφούςΓεώργιοκαιΙωάννη,γλωσσομαθείς<br />
και με νομική κατάρτιση, που έδρασαν στο ξεκίνημα της Επανάστασης του <strong>1821</strong>. Ο Νικόλαος είχε γιο τον Δημήτριο, που ήταν<br />
Στόλνικος, μαζί με τον Ρίζο-Νερουλό, της Μολδαβίας. Οι δύο τους διοίκησαν την <strong>Η</strong>γεμονία το 1819, διαδεχόμενοι τον Μιχαήλ<br />
Σούτσο. Τους διαδέχθηκε ο Μητροπολίτης Βενιαμίν Κωστάκη ως κυβερνήτης το <strong>1821</strong>, οπότε το Πριγκιπάτο καταλήφθηκε από τη<br />
Φιλική Εταιρεία του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Ο γιος του Δημητρίου, ο Κωνσταντίνος, ήταν λόγιος και είχε εγγονό τον Πέτρο<br />
Στρατηγό. <strong>Η</strong> κόρη του Πέτρου, Ασπασία παντρεύτηκε τον Αλέξανδρο, Βασιλιά της Ελλάδος, το 1919. Ο μικρανιψιός του Πέτρου,<br />
ΚωνσταντίνοςείχεκόρητηνΙλεάναΜάνουπουπαντρεύτηκετονΚάρολο-ΛουδοβίκοτωνΒουρβόνων-Ορλεάνης,ΔούκατουΣαρτρ.<br />
224 225
ΕΘΝΙΚΟΜΟΥΣΕΙΟΤΕΧΝ<strong>Η</strong>ΣΒΟΥΚΟΥΡΕΣΤΙΟΥ<br />
ΠΟΡΤΡΑΙΤΑΑΠΟΤΙΣΣΥΛΛΟΓΕΣ<strong>ΤΟΥ</strong>ΜΟΥΣΕΙΟΥ<br />
ΤοΕθνικόΜουσείοΤέχνηςτηςΡουμανίαςστεγάζεταιστοπρώηνΒασιλικόΑνάκτορο,στοιστορικόκέντροτουΒουκουρεστίου<br />
226 227
ΧωρικοίτηςΟλτένια<br />
ΓρηγόριοςΜπρινκοβεάνου,λόγιοςκαιΜέγαςΜπάνοςτηςΒλαχίας(1764-1832)<br />
ΉτανμαθητήςτουφημισμένουδασκάλουΛάμπρουΦωτιάδη.<br />
ΠρώτοςπρόεδροςτηςΕλληνο-ΔακικήςΦιλολογικήςΕταιρείας.<br />
ΟΡήγαςΦεραίοςυπήρξεγραμματέαςτου.<br />
<strong>Η</strong>ΡουμανίατηςΕπανάστασης<br />
228 229
<strong>Η</strong>γεμόναςΓρηγόριοςΓκίκας1664<br />
<strong>Η</strong>γεμόναςΜατέιΓκίκας,1753<br />
<strong>Η</strong>γεμόναςΓρηγόριοςΓκίκας,1769<br />
ΠρίγκιπαςStirbei,1844<br />
230 231
Πορτραίτογηραιάςκυρίας(1824)<br />
ΑλβανόςΜισθοφόρος<br />
ΓιώργοςΚωστακόπουλος. Κλουτσιάρης<br />
΄Ανδραςμεφέσι, 1839<br />
ΟπατέραςτουυπουργούεσωτερικώνC.Niculescu,1844<br />
τηςΑυλήςτηςΒλαχίας<br />
232 233
ΜεγάληΛογοθέτιςΣμαράγδαΚαταρτζή<br />
Dorad'Istria (ΕλέναΓκίκα,1828-1888)<br />
234 235
Ζίνκα Σαμούρκα<br />
ΜέγαςΛογοθέτης,ΚωνσταντίνοςΚαταρτζής<br />
Πορτραίτο τηςεπαναστάτριαςAnaIpatescu<br />
ΣουλτάναΜαυρογένη,σύζυγοςτουΜανωλάκηΜάνου<br />
236 237
ΕΘΝΙΚΟΜΟΥΣΕΙΟΤΕΧΝ<strong>Η</strong>Σ - ΕΚΚΛ<strong>Η</strong>ΣΙΑΣΤΙKAΕΚΘΕΜΑΤΑ<br />
Εκτίθενταιπερισσότερεςαπό900εικόνες,τοιχογραφίες, χειρόγραφα &κειμήλια(15ου-19ουαι.)<br />
ΕικονοστάσιοτηςΕκκλησίαςτηςΜονήςΚοτροτσένι,Βουκουρέστι(1680)<br />
238 239
ΜουσείοΤέχνηςΒουκουρεστίου,εκκλησιαστικάκειμήλια<br />
240 241
ΜουσείοΤέχνηςΒουκουρεστίου,εκκλησιαστικάκειμήλια<br />
242 243
ΜουσείοΤέχνηςΒουκουρεστίου,εκκλησιαστικάκειμήλια<br />
244 245
246 VillaMinovicci,σήμεραμουσείολαικήςτέχνης.Εξαιρετικόδείγμααρχιτεκτονικήςτηςεποχής<br />
247
ΜΟΝΕΣ<strong>ΣΤΑ</strong>ΠΕΡΙΧΩΡΑ<strong>ΤΟΥ</strong>ΒΟΥΚΟΥΡΕΣΤΙΟΥ<br />
ΤΟΠΟΙΕΓΚΑΤΑ<strong>ΣΤΑ</strong>Σ<strong>Η</strong>ΣΕΠΑΝΑ<strong>ΣΤΑ</strong>ΤΩΝ<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong> ΤΣΕΡΝΙΚΑ(ιδρ.1608)<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΣΝΑΓΚΟΒ(ιδρ.1408)<br />
Μονή του 1608, της εποχής του Πρίγκιπα Vodă Şerban. Αρχικά ήταν μια μικρή ξύλινη εκκλησία και αργότερα ο κυβερνήτης<br />
Cernica Știrbei την ανακαίνισε. Βρίσκεται σε προάστιο του Βουκουρεστίου, στο νησάκι της ομώνυμης λίμνης. Έχει δύο<br />
εντυπωσιακέςεκκλησίεςκαιισχυράτείχη.<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΚΑΛΝΤΑΡΟΥΣΑΝΙ(ιδρ.1638)<br />
Βρίσκεται σε νησάκι στη μέση της λίμνης Σναγκόβ και ο θρύλος λέει ότι εδώ είναι ενταφιασμένος ο Πρίγκιπας Bλάντ Τσέπες,<br />
(Νοέμβριος ή Δεκέμβριος 1431 – Δεκέμβριος 1476), πιο γνωστός με τους τίτλους «Βλαντ ο Ανασκωλοπιστής» και «Κόμης<br />
Δράκουλας», που ήταν Πρίγκιπας της Βλαχίας το 1448, 1456–1462 και το 1476. <strong>Η</strong> εικονογράφηση του ναού έγινε απο Έλληνες<br />
αγιογράφουςκαισεπολλάσημείαοιαναγραφέςτωνονομάτωνείναιελληνικές.<br />
To1702,o<strong>Η</strong>γεμόναςΚωσνταντίνοςΜπρινκοβεάνουανέθεσεστοΆνθιμοτονΙβηρίτηνατυπώσειστομοναστήριΣναγκόβ,με δικές<br />
τουδαπάνες,καιτοΕλλήνο-αραβικόΩρολόγιον,γιαναείναιχρήσιμοστουςιερείςκαιστουςορθοδόξουςπιστούςτηςαποστολικής<br />
Πατριαρχίας της Αντιοχείας. Στον πρωτοσέλιδο του Ωρολογίου, όπως και του Ιερατείου, προσδιοριζόταν ότι η εκτύπωση έγινε «με<br />
τηνεπιμέλειατουΠαναγιότατουΠατρόςΚυρΑθανασίου,πρώηνΠατριάρχουΑντιοχείας,μετιςδαπάνεςτου<strong>Η</strong>γεμόνοςτηςΡουμανικής<br />
Χώρας, Κωνσταντίνου Βασσαράβας Βοεβόδα, με την επιμέλεια του ιερομονάχου Ανθίμου, γένους γεωργιανού». Τα βιβλία αυτά<br />
αποτελούσαντονκαρπότηςδιορθόδοξηςσυνεργασίας:ρουμάνο-άραβο-ελληνο-ιβηρικής.<br />
<strong>Η</strong> Μονή Καλνταρουσάνι βρίσκεται σε απόσταση 30 χιλιομέτρων από το κέντρο του Βουκουρεστίου, στις όχθες της ομώνυμης<br />
λίμνης. Χτίστηκε από τον ηγεμόνα Matei Basarab. Είχε τη μορφή φρουρίου με τείχη και μικρά παράθυρα. Εδώ υπήρχε και<br />
σημαντική βιβλιοθήκη όπως και τυπογραφείο. Επίσης εδώ λειτούργησε κέντρο αντιγραφής κωδίκων. Ένα από τα κέντρα των<br />
επαναστατώντο<strong>1821</strong>.<br />
248 249
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΣΝΑΓΚΟΒ(ιδρ.1408)<br />
250 <strong>Η</strong>ΜονήβρίσκεταιμέσασενησίδαστηνομώνυμηΛίμνηΣναγκόβ<br />
251
ΜονήΣναγκόβ
ΜονήΣναγκόβ,αγιογραφίεςεσωτερικού<br />
254 255
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΚΑΛΝΤΑΡΟΥΣΑΝΙ (ιδρ.1638)<br />
Βάσειανεκδότουγράμματοςτου1695, οιδύοΈλληνεςαδελφοίζωγράφοι,ΙωάννηςκαιΓεώργιος,<br />
αναφέρουνότιμεταξύάλλωνμονώνστηΒλαχίαιστόρησανκαιτηΜονήΚαλνταρουσάνι.<br />
256 257
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΤΣΕΡΝΙΚΑ (ιδρ.1608)<br />
258 259
260 ΜονήΤσερνίκα. Τοπαρεκκλήσιοτουκοιμητηρίου<br />
261
ΤO ΑΝΑΚΤΟΡΟ&<strong>Η</strong>ΕΚΚΛ<strong>Η</strong>ΣΙΑ<strong>ΤΟΥ</strong><strong>Η</strong>ΓΕΜΟΝΑ<br />
ΚΩΝ<strong>ΣΤΑ</strong>ΝΤΙΝΟΥΜΠΡΙΝΚΟΒΕΑΝΟΥ(1614-1714)<br />
Μογκοσόια,ΠροάστιοτουΒουκουρεστίου<br />
Ο Κωνσταντίνος Μπρινκοβεάνου (Constantin Brâncoveanu),<br />
διετέλεσε ηγεμόνας της Βλαχίας τα έτη 1688-1714. Πατέρας του<br />
ήταν ο Papa Brâncoveanu και μητέρα του η ελληνίδα πριγκίπισσα<br />
Σ. Καντακουζηνoύ. Σε ηλικία ενός έτους έμεινε ορφανός από<br />
πατέρα και την ανατροφή του ανέλαβαν τα αδέλφια της μητέρας<br />
του στο Βουκουρέστι, οι Σερμπάν και Κων/νος Καντακουζηνός.<br />
Από τον γάμο του απέκτησε τέσσερεις γιους και τέσσερεις<br />
θυγατέρες. Το 1688, επιλέχθηκε από τον Σουλτάνο ως διάδοχος<br />
τουθείουτου,αδελφούτηςμητέραςτου,ΣερμπάνΚαντακουζηνού.<br />
<strong>Η</strong> εξαιρετική ελληνομάθειά του και ενασχόλησή του τόσο με την<br />
κλασική όσο και με τη βυζαντινή γραμματεία συνέβαλαν στην<br />
οικονομική,αλλάκαιστηνπολιτιστικήανάπτυξητηςΒλαχίας.<br />
Ιδρυτής της Ακαδημίας του Βουκουρεστίου, την οποία στελέχωσε<br />
με εκλεκτούς λογίους διδασκάλους από την Κωνσταντινούπολη,<br />
αλλά και ιδρυτής του τυπογραφείου της. Σχετιζόταν με πολλούς<br />
Έλληνες λογίους, μεταξύ των οποίων και με τον καθηγητή της<br />
Ακαδημίας Σεβαστό Κυμινήτη, τον οποίο είχε καλέσει στο<br />
Βουκουρέστικαιοοποίος,σελόγουςπουεκφωνούσεσυχνά, αναφέρονταν<br />
σε αρχαιοελληνικά κείμενα όπως και σε κείμενα<br />
βυζαντινήςγραμματείας.<br />
Επωφελούμενος στην αρχή της ηγεμονίας του από την ειρήνη στη<br />
χώρα, έβαλε τα θεμέλια για την ίδρυση της Μονής Χορέζου, όπου<br />
κατασκεύασε την οικογενειακή κατοικία με το παρεκκλήσιό του.<br />
<strong>Η</strong>είσοδοςτουανακτόρουMογκοσόια,πουκτίσθηκεαπότονΠρίγκιπαΚωνσταντίνοΜπρινκοβεάνου,μεταξύ του<br />
Όπως αναφέρει ο Nicolae Iorga, «Yψώθηκε όχι μόνο στο επίπεδο<br />
1698-1702. Χαρακτηριστικό δείγμα της ονομαζόμενης και Τέχνης Brâncovenesc, που είναι ένας μοναδικός<br />
του Βοεβόδα της Ρουμανικής Χώρας, αλλά και εκείνου του προ-<br />
συνδυασμός Βυζαντινού, Οθωμανικού, Αναγεννησιακού και Μπαρόκ ρυθμού, με στοιχεία της τοπικής αρχιστάτη<br />
των απανταχού Ρουμάνων και της Ορθοδοξίας, ως<br />
τεκτονικής. Αναφέρεται ως εποχή της ύστερης Βλαχικής ή Ρουμανικής Αναγέννησης (ρυθμός Μπρινκοβεάνου).<br />
προστάτης όλων των χριστιανικών εκκλησιών της Ανατολής, ως<br />
ΆλλοχαρακτηριστικόδείγμαείναικαιηΜονήΧορέζουστηνΟλτένια,επίσηςέργοτουιδίου.<br />
συνεχιστής της αυθεντίας των βυζαντινών αυτοκρατόρων φτάνοντας<br />
έτσι, να επαινεθεί και να δοξασθεί για την γενναιοδωρία και τις<br />
ευεργεσίες του στο Σινά, στα Ιεροσόλυμα, στο Χαλέπι, στο Άγιο Όρος,<br />
στηνΠάτμο,σταΒαλκάνιακαιστηνΤιφλίδατηςΙβηρίας».<br />
Διαπραγματεύτηκε μυστικά, αλλά ανεπιτυχώς, έναν αντι-οθωμανικό<br />
συνασπισμό και προσεγγίσθηκε από τον Τσάρο Πέτρο το Μέγα, κατά<br />
τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού Πόλεμου του 1710–1711. Όταν ο<br />
Σουλτάνος Αχμέτ Γ΄ πληροφορήθηκε τις παραπάνω διαπραγματεύσεις,<br />
τον κατηγόρησε για προδοσία, τον συνέλαβε και τον αποκεφάλισεστηνΚωνσταντινούπολημαζίμετουςτέσσερειςγιούςτου,στις<br />
15Αυγούστουτου1714. Χριστιανοίψαράδεςμάζεψαντασώματάτους<br />
από τα νερά του Βοσπόρου και τα έθαψαν σε ένα μοναστήρι που<br />
ονομαζότανΧάλκη,όχιπολύμακριάαπότηνΚωνσταντινούπολη.<br />
Οι συνθήκες και ο τρόπος θανατώσεως του <strong>Η</strong>γεμόνα Κωνσταντίνου<br />
Μπρινκοβεάνου, οδήγησαν στην αγιοποίησή του από όλες τις<br />
Ανατολικέςορθόδοξεςεκκλησίες.<br />
Ο θάνατός του συγκίνησε τον Ελληνισμό, κυρίως γιατί, όπως επιγραμματικάέγραψεκαιοΠαναγιώτηςΚοδρικάς,λόγιοςτου18<br />
ου αιώνα<br />
που υπηρέτησε Φαναριώτες «Χρεωστεί η αιχμάλωτος Ελλάς εις την<br />
πανέκλαμπρον γενεάν των Πραγκοβάνων την περίθαλψιν και την προστασίαντωνελληνικώνγραμμάτων».<br />
Μετά την μοιραία κατάληξη του ιδίου και των γιων του, οι θυγατέρες<br />
του παντρεύτηκαν με γνωστούς Φαναριώτες, τον Σκαρλάτο Μαυροκορδάτο,<br />
τον Μανωλάκη Λαμπρινό, τον Νικόλαο Ρωσέτο και τον<br />
ΚωνσταντίνοΔούκα.<br />
262 263
264 265<br />
ΑνάκτοροΚωνσταντίνουΜπρινκοβεάνου,Μογκοσόια
ΕΚΚΛ<strong>Η</strong>ΣΙΑ<strong>ΤΟΥ</strong>ΑΓΙΟΥΓΕΩΡΓΙΟΥ(ιδρ.1705)-ΜεαγιογραφίεςτουζωγράφουΚωνσταντίνου<br />
Ο Κωνσταντίνος Μπρινκοβεάνου ευεργέτησε τα μοναστήρια του Αγίου Όρους, ως «Συνεχιστής των βυζαντινών αυτοκρατόρων και<br />
προστάτης της Ορθοδοξίας». <strong>Η</strong> καταγωγή του, η συγγένεια με την οικογένεια των Καντακουζηνών, η εκπαίδευσή του, η ζωή και η<br />
266 επίδρασήτουσεόλητηνΟρθόδοξηΑνατολήδικαιολογούσαντηνονομασία«Βυζαντινο-Ρουμάνος<strong>Η</strong>γεμών».<br />
267
268 <strong>Η</strong>πίσωπλευράτωνανακτόρωνΜπρινκοβεάνου,στηνόχθητηςλίμνηςΜογκοσόια<br />
269
ΑνάκτοροΚωνσταντίνουΜπρινκοβεάνου,Μογκοσόια<br />
270 271
ΕπαρχίαΜουντένια<br />
272 273
Μουντένια<br />
274 275
<strong>Η</strong>ΓΕΜΟΝΙΚ<strong>Η</strong>ΑΥΛ<strong>Η</strong>Τ<strong>Η</strong>Σ TIΡΓΚΟΒΙΣΤΕ<br />
ΠρωτεύουσατηςΒλαχίαςαπότο1396έωςτο1714<br />
ΕπαρχίατηςΜουντένια<br />
<strong>Η</strong> Τιργκόβιστε ήταν η δεύτερη πρωτεύουσα της Βλαχίας που άνθισε απο το 1396 έως και το 1714. Εδώ κατά τον 17 ο και 18 ο αιώνα<br />
παρατηρείταιμιααναγέννησησταγράμματακαιτιςτέχνες,μεέμφασηστηνανάπτυξητηςαρχιτεκτονικής,τωνμοναστικώνκέντρων<br />
αλλάκαιτουεμπορίου. Έναςαπότουςμεγαλύτερουςευεργέτεςτωνγραμμάτωνκαιτηςτέχνης,ένθερμοςχριστιανόςκαιφιλέλληνας,<br />
υπήρξε ο ηγεμόνας Κωνσταντίνος Μπρινκοβεάνου. Σε αρκετές εκκλησίες που θεμελίωσε χρησιμοποίησε Έλληνες ζωγράφους.<br />
ΔάσκαλοςτηςζωγραφικήςαναδεικνύεταιοΚωνσταντίνος,οοποίοςεικονογράφησετηνκεντρικήεκκλησίατο1698.<br />
Τον 14ο αιώνα πρωτεύουσα της Βλαχίας ήταν η <strong>Η</strong>γεμονική Αυλή του Αρτζες, ωστόσο η Τιργκόβιστε λόγω της οικονομικής<br />
μεγέθυνσής της, προς το τέλος του αιώνα, έγινε δεύτερη κατοικία των Βλάχων οσποδάρων. Ο Μίρτσεα Α΄ (1386-1418) ζούσε στην<br />
Κούρτεα ντε Αρτζες, ο Μιχαήλ Α΄ (1415-1420), γιος του Μίρτσεα και συν-πρίγκιπας ζούσε στην Τιργκόβιστε, όπου συνέχισε να ζει,<br />
ακόμη και ως ένας μοναδικός ηγεμόνας. Ο Νταν Β΄ (1420-1431) προτιμούσε την <strong>Η</strong>γεμονική Αυλή του Αρτζες και ήταν και ο<br />
τελευταίος οσποδάρος που κυβέρνησε από την πόλη. Τελικά η Αυλή μεταφέρθηκε στην <strong>Η</strong>γεμονική Αυλή της Τιργκόβιστε από τον<br />
ΑλεξάντρουΑλντέατο1431.<br />
Καθ'όλητηδιάρκειατηςπεριόδουπουήτανπρωτεύουσατηςΒλαχίαςηΒασιλικήΑυλή("CurteaDomnească")συνεχώςανακαινιζόταν<br />
καιεπεκτεινόταν. Τοσυγκρότημαπεριβαλλόταναπόπέτριναισχυράτείχη μετάφροκαιείχεκατασκευαστείμιανέαεκκλησίαόπως<br />
καιέναςπύργος. ΟΒλαντ Γ΄Τσέπες("ΔράκουλαςοΑνασκολοπιστής"),αργότεραπρόσθεσετονΠύργοΚιντία,πουσήμεραείναιτο<br />
σύμβολοτηςπόλης. Ο ΑλέξανδροςΥψηλάντηςπαρέμεινεστηνπεριοχήγια40-45ημέρες.<br />
276 277
278 <strong>Η</strong>γεμονικήΑυλήτηςΤιργκόβιστε<br />
279
280 <strong>Η</strong>εκκλησίατης<strong>Η</strong>γεμονικήςΑυλήςτηςΤιργκόβιστε(ιδρ.1698). Εσωτερικέςαγιογραφίεςμεελληνικέςεπιγραφές<br />
281
282 <strong>Η</strong>εκκλησίατης<strong>Η</strong>γεμονικής ΑυλήςτηςΤιργκόβιστε<br />
283
Μουντένια<br />
284 285
<strong>Η</strong>ΓΕΜΟΝΙΚ<strong>Η</strong>ΑΥΛ<strong>Η</strong>Τ<strong>Η</strong>ΣΑΡΤΖΕΣ(1310)<br />
<strong>Η</strong>πρώτηΠρωτεύουσατηςΒλαχίας<br />
ΕπαρχίατηςΜουντένια<br />
<strong>Η</strong> Κουρτέα ντε Άρτζες (Curtea de Argeș) είναι χτισμένη στην κοιλάδα του ποταμού Άρτζες (μία από τις πολλές κοιλάδες που<br />
σχηματίζονται στις νότιες πλαγιές των Καρπαθίων). Κτήτορας ήταν ο <strong>Η</strong>γεμόνας Radu Voda. <strong>Η</strong> αποπεράτωση έγινε από τον<br />
Νικολάε Αλεξάνδρου, ο οποίος ήταν θερμός υποστηρικτής της ορθοδοξίας και αγωνίστηκε μαχόμενος εναντίων των Τατάρων. <strong>Η</strong><br />
πρώτη μητροπολιτική έδρα της Ουγγροβλαχίας, ιδρύθηκε στο Άρτζες το 1359, με Μητροπολίτη τον Ιάκινθο ενώ ακολούθησαν ο<br />
ΑνθιμοςΚριτόπουλοςκαιοΧαρίτων,όλοισταλμένοιαπότοΠατριαρχείοΚωνσταντινουπόλεως.Αποτέλεσετηνπρωτεύουσατης<br />
ΒλαχίαςκαιήτανένααποταπρώταπολιτιστικάκέντρατηςπεριοχήςκαιένασταθμόςμεταξύΑνατολήςκαιΔύσης.<br />
ΚορυφαίοκαλλιτεχνικόσύμβολοτουΆρτζεςείναιηβυζαντινήεκκλησίατουΑγίουΝικολάουμετιςσημαντικέςτοιχογραφίεςπου<br />
ζωγράφισανΈλληνεςαγιογραφοι,καθώςβεβαιώνουνοιελληνικέςεπιγραφές.<strong>Η</strong>εκκλησίααυτήαποτελείγιατηρουμανικήιστορία<br />
και τέχνη ένα σύμβολο που συνδέει δύο μεγάλες καλλιτεχνικές ενότητες, αυτή του του 11ου έως και του 13ου αι. που αντιπροσωπεύει<br />
ένα ύφος λαικών αποχρώσεων, με την άλλη της μεταβυζαντινής αναγέννησης που αντανακλάται περίφημα στην<br />
πληθώρα των τοιχογραφιών των Μονών και Εκκλησιών του 16ου έως και του 18ου αιώνα. Αποτέλεσε το πρότυπο για την<br />
εκκλησιαστικήαρχιτεκτονικήστηΒλαχία.<br />
286 287
288 CurteadeArgeș ΒασιλικήΑγίουΝικολάου (ιδρ.1310)<br />
289
290 ΒασιλικήΑγίουΝικολάου (ιδρ.1310)-εσωτερικέςαγιογραφίες<br />
291
292 293<br />
Μουντένια
294 295<br />
Μουντένια
ΔΡΑΓΑΤΣΑΝΙ<br />
ΜΝ<strong>Η</strong>ΜΕΙΟΠΕΣΟΝΤΩΝΙΕΡΟΥΛΟΧΟΥ<br />
ΤομνημείοτωνΙερολοχιτώντου<strong>1821</strong>,στοΔημοτικόΚοιμητήριοτουΔραγατσανίου-Olt.<br />
ΤοπιoεπιβλητικόμνημείοτέτοιουείδουςέξωαποταΕλληνικάσύνορα. Ανεγέρθητο1884μεπρωτοβουλία<br />
της συντακτικής επιτροπής της Ελληνικής εφημερίδας του Βουκουρεστίου "Σύλλογοι". Το φιλοτέχνησαν<br />
από πεντελικό μάρμαρο οι Τήνιοι καλλιτέχνες Χαλεπάς και Λαμπαδίτης. Έχει ύψος συνολικά επτά<br />
μέτρων. Στην κύρια όψη του στηλοβάτη του, υψώνεται μονόλιθος 5 μέτρων, με ανάγλυφo σταυρό επί της<br />
ημισελήνουκαιαπόκάτωτοσήματωνΙερολοχιτών.<br />
296 297
<strong>Η</strong>ΜΑΧ<strong>Η</strong><strong>ΤΟΥ</strong>ΔΡΑΓΑΤΣΑΝΙΟΥ<br />
7 ΙΟΥΝΙΟΥ<strong>1821</strong><br />
Στη Μολδοβλαχία υπήρξε μια από τις πολλές εστίες της<br />
Ελληνικής εθνεγερσίας του <strong>1821</strong>. Στο Δραγατσάνι έλαβε<br />
χώρα μια στρατιωτική σύγκρουση του επαναστατικού<br />
στρατού του Αλέξανδρου Υψηλάντη, αρχηγού της Φιλικής<br />
Εταιρείας, και των στρατευμάτων της Οθωμανικής<br />
Αυτοκρατορίας.<br />
<strong>Η</strong>ΕΙΣΟΔΟΣΤΩΝΟΘΩΜΑΝΩΝΣΤ<strong>Η</strong><strong>ΜΟΛΔΟΒΛΑΧΙΑ</strong><br />
Στις 30 Απριλίου του <strong>1821</strong> πραγματοποιήθηκε, με τη<br />
συγκατάθεση της Ρωσίας, είσοδος στη Μολδοβλαχία των<br />
Οθωμανικών στρατευμάτων, τα οποία πέρασαν τα σύνορα<br />
από την περιοχή της Βραΐλας. <strong>Η</strong> πρώτη μεγάλη σύγκρουση<br />
έγινε την 1 Μαΐου, <strong>1821</strong> στο Γαλάτσι, στο οποίο η ελληνική<br />
σημαία είχε υψωθεί στις 21 Φεβρουαρίου <strong>1821</strong>, από τον<br />
Βασίλειο Καραβία. Καθ’όλη τη διάρκεια του Μαΐου <strong>1821</strong>,<br />
έλαβαν χώρα πολλές συγκρούσεις του οθωμανικού<br />
στρατού με τους Έλληνες, χωρίς οι δυνάμεις του Υψηλάντη<br />
να έχουν κάποια σημαντική επιτυχία.<br />
Οι Έλληνες συγκεντρώθηκαν στο Ρίμνικο, που απείχε 8<br />
ώρες από το Δραγατσάνι, ενώ οι Οθωμανοί, που η δύναμή<br />
τους ανερχόταν στους 2.600 άντρες, κατέλαβαν τα<br />
μοναστήρια Σερμπανεστίου, Σταντσεστίου, Στραζεστίου<br />
και Μαμούλ, κλείνοντας την είσοδο της κοιλάδας των<br />
Καρπαθίων. Συγχρόνως 800 Τούρκοι μετακινήθηκαν στο<br />
Δραγατσάνι.<br />
Τελικά ο Αλέξανδρος Υψηλάντης αποφάσισε να αντιμετωπίσει<br />
τους Τούρκους στη πεδιάδα του Δραγατσανίου<br />
με όλο τον στρατό του, που αποτελούσαν 5.000 πεζοί,<br />
2.500 ιππείς και 4 κανόνια. Τα πρώτα ελληνικά τμήματα<br />
ξεκίνησαν προς την κατεύθυνση του Δραγατσανίου, στις<br />
15 Ιουνίου <strong>1821</strong>, με πολύ άσχημες καιρικές συνθήκες και<br />
έφτασαν στην περιοχή στις 18 Ιουνίου.<br />
Όλες οι θέσεις που κατέλαβαν οι Έλληνες παρείχαν πολλά<br />
πλεονεκτήματα και ο αρχηγός των τουρκικών δυνάμεων<br />
του Δραγατσανίου Καρά Φεϊζ, για να αντιμετωπίσει τα<br />
ελληνικά τμήματα, άρχισε να κατασκευάζει οχυρώματα<br />
και συγχρόνως να πυρπολεί τμήμα του χωριού.<br />
Ενώ όμως ο Υψηλάντης, βρισκόταν σε απόσταση τριών<br />
ωρών από το σημείο της μάχης και συσκεπτόταν με τον<br />
Γεωργάκη Ολύμπιο, ο χιλίαρχος Βασίλειος Καραβίας, στις<br />
19 Ιουνίου <strong>1821</strong>, και παρά τις αντίθετες διαταγές για<br />
καμιά κίνηση πριν τις 20 Ιουνίου, επιτέθηκε με 800 ιππείς<br />
εναντίον της μονής Σερμπανεστίου, όπου είχαν οχυρωθεί<br />
οθωμανικές δυνάμεις, αλλά η επίθεση απέτυχε και ο<br />
Καραβίας αποσύρθηκε στα ορεινά.<br />
Έτσι ο Ιερός Λόχος, που βρισκόταν αρχικά κοντά στο<br />
ιππικό του Καραβία με 375 αξιωματικούς και οπλίτες,<br />
βρέθηκε να πολεμά μόνος του απέναντι σε πολυάριθμο<br />
οθωμανικό ιππικό, με αποτέλεσμα να υποστεί πολύ<br />
σοβαρές απώλειες. Ο σημαιοφόρος του λόχου, 25<br />
αξιωματικοί και 180 στρατιώτες έπεσαν νεκροί, ενώ 37<br />
Ιερολοχίτες αιχμαλωτίστηκαν.<br />
Στη κρίσιμη στιγμή της μάχης έφτασε ο Γεωργάκης<br />
Ολύμπιος ο οποίος διέσωσε τους υπόλοιπους<br />
ιερολοχίτες, 136 συνολικά, μεταξύ των οποίων και τον<br />
αρχηγό τους Νικόλαο Υψηλάντη και τον υπασπιστή τους<br />
τον Αθανάσιο Τσακάλωφ, συνιδρυτή της Φιλικής<br />
Εταιρείας. Στη μάχη δεν πρόλαβε να συμμετάσχει ο<br />
κύριος όγκος του στρατού του Υψηλάντη που αυτοδιαλύθηκε,<br />
βλέποντας τον Ιερό Λόχο αποδεκατισμένο και<br />
τον Καραβία φυγάδα.<br />
ΟΙΣΥΝΕΠΕΙΕΣΤ<strong>Η</strong>ΣΜΑΧ<strong>Η</strong>Σ<br />
Μετά την καταστροφή στο Δραγατσάνι, η επανάσταση<br />
στη Μολδοβλαχία είχε πλέον κριθεί. Οι εθελοντές<br />
λιποτάχτησαν και ο στρατός του Υψηλάντη διαλύθηκε.<br />
Ο Υψηλάντης κατέφυγε στο Ρίμνικο, όπου στις 20 Ιουνίου<br />
<strong>1821</strong>, συνέταξε την τελευταία διαταγή του, με την οποία<br />
στιγμάτισε την προδοσία του πολιτικού και στρατιωτικού<br />
του επιτελείου και εξήρε την αυτοθυσία του Ιερού Λόχου:<br />
«Σεις δε σκιαί των γνησίων Ελλήνων και του Ιερού<br />
Λόχου, όσοι προδοθέντες επέσατε θύματα δια την<br />
ευδαιμονίαν της πατρίδος, δεχτήτε δι’ εμού τας<br />
ευχαριστήσεις των ομογενών σας! Ολίγος καιρός και<br />
στήλη θα ανεγερθή να διαιωνίση τα ονόματά σας. Με<br />
χαρακτήρες φλογερούς είνε εγκεχαραγμένα εις τα<br />
φίλτρα της καρδίας μου, τα ονόματα εκείνων όσοι μέχρι<br />
τέλους μ’ έδειξαν πίστιν και ειλικρίνειαν. <strong>Η</strong> ενθύμησίς<br />
των θα είναι πάντοτε το μόνον δροσιστικόν ποτό της<br />
ψυχής μου».<br />
<strong>Η</strong> μάχη αποτέλεσε και το ουσιαστικό τέλος της Φιλικής<br />
Εταιρείας. Ο Υψηλάντης συνελήφθη και φυλακίστηκε στην<br />
Αυστρία, ενώ ο Ολύμπιος ανατινάχτηκε στο κωδωνοστάσιο,<br />
μαζί με τους άντρες του και δυνάμεις του εχθρού,<br />
στη Μονή Σέκκου. Ο Ιωάννης Φαρμάκης, μετά από πολλές<br />
μέρες αγώνα στη Μονή Σέκκου συνθηκολόγησε, αλλά οι<br />
Οθωμανοί δεν κράτησαν τον λόγο τους και τον<br />
θανάτωσαν στην Κωνσταντινούπολη.<br />
Παρά την αποτυχία της, η εκστρατεία αυτή έπαιξε<br />
σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση, αφού απέσπασε την<br />
προσοχή της Πύλης από τις επαναστατικές κινήσεις και<br />
επιχειρήσεις στον Ελλαδικό χώρο, έδωσε χρόνο στους<br />
οπλαρχηγούς και βοήθησε στην τελική της επιτυχία.<br />
ΟΙΕΡΟΣΛΟΧΟΣ<br />
Ο Ιερός Λόχος συγκροτήθηκε από εθελοντές νέους,<br />
κυρίως φοιτητές από τα πανεπιστήμια της Ευρώπης. Οι<br />
άνδρες του Ιερού Λόχου ήταν πεζοί, εφοδιασμένοι με<br />
καραμπίνες και ξιφολόγχες. Έφεραν στολές από μαύρο<br />
ύφασμα με τρίχρωμο εθνόσημο. Στο κάλυμμα της<br />
κεφαλής τους, κάτω από το λοφίο, υπήρχε η φράση<br />
«ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ <strong>Η</strong> ΘΑΝΑΤΟΣ» και το σήμα της νεκροκεφαλής<br />
με χιαστό σχήμα οστών, σαν σύμβολο της νίκης πάνω στον<br />
θάνατο. <strong>Η</strong> σημαία του Ιερού Λόχου ήταν τρίχρωμη, το<br />
κόκκινο συμβόλιζε τον πατριωτισμό, το λευκό την αδελφοσύνη<br />
και το μαύρο τη θυσία. Στη μία πλευρά της σημαίας<br />
αναγραφόταν το «ΕΝ <strong>ΤΟΥ</strong>ΤΩ ΝΙΚΑ» και υπήρχε η εικόνα<br />
των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Στην άλλη πλευρά<br />
υπήρχε η εικόνα του Φοίνικα αναγεννώμενου από τις<br />
φλόγες και αναγραφόταν «ΕΚ Τ<strong>Η</strong>Σ <strong>ΣΤΑ</strong>ΚΤ<strong>Η</strong>Σ ΜΟΥ<br />
ΑΝΑΓΕΝΝΩΜΑΙ». Επικεφαλής του Ιερού Λόχου τέθηκε ο<br />
αδελφός του Αλέξανδρου Υψηλάντη, ο Νικόλαος<br />
Υψηλάντης.<br />
«Δεν έχω πλέον υποδήματα. Τα πόδια μου<br />
κατεσχίσθησαν. Κοιμούμαι μέσα σε θανατηφόρα<br />
τέλματα. Ζω με καρπούς, σπανίως ευρίσκω ένα ξερό<br />
κομμάτι ψωμί. Αλλ’ αι στερήσεις αυταί μου είναι<br />
γλυκείαι. Ο βίος αυτός μ’ αρέσει. Από παιδί δεν<br />
ονειρευόμουν τίποτε άλλο από την ημέρα της<br />
ανεξαρτησίας μας. Ευρίσκομαι δια πρώτην φοράν επικεφαλής<br />
ελευθέρων ανθρώπων, οι οποίοι δεν με<br />
φορτώνουν με μάταιους τίτλους, οι οποίοι μου δίνουν το<br />
γλυκύ του αδελφού όνομα. Χαίρετε. Θα ιδωθώμεν; Πού;<br />
Ο Θεός το ξεύρει».<br />
(Από γράμμα του Δημ. Σούτσου, πρώτου εκατόνταρχου<br />
του Ιερου Λόχου).<br />
ΤΟΚΟΙΜ<strong>Η</strong>Τ<strong>Η</strong>ΡΙΟ<br />
Στο κοιμητήριο του Δραγατσανίου υπάρχει το Μνημείο<br />
των Πεσόντων Ιερολοχιτών, το οποίο ανεγέρθη στα 1884<br />
με την πρωτοβουλία της συντακτικής επιτροπής της<br />
Ελληνικής Εφημερίδας του Βουκουρεστίου "Σύλλογοι".<br />
Το μνημείο φιλοτέχνησαν από πεντελικό μάρμαρο οι<br />
Τήνιοι καλλιτέχνες Χαλεπάς και Λαμπαδίτης.<br />
Έχει ύψος συνολικά επτά μέτρων. Στην κύρια όψη του<br />
στυλοβάτη του υψώνεται μονόλιθος πέντε μέτρων με<br />
ανάγλυφο το σταυρό επί της ημισελήνου και από κάτω το<br />
σήμα των ιερολοχιτών. Στο κέντρο του στυλοβάτη εν μέσω<br />
δάφνινου στεφανιού αναγράφεται με χρυσά γράμματα :<br />
ΔΙΑΒΑΤΑ ΑΓΓΕΙΛΟΝΟΤΙΕΝΘΑΔΕΚΕΙΜΕΘΑ<br />
ΥΠΕΡΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣΑΓΩΝΙΣΑΜΕΝΟΙ<br />
298 299
300 ΤοπεδίομάχηςτουΔραγατσανίου<br />
ΟΠοταμόςΌλτ<br />
301
<strong>Η</strong>στήληστοΔημοτικόΚοιμητήριοτουΔραγατσανίου<br />
γιατουςπεσόντεςτουΙερούΛόχουπουύμνησεοΚάλβος<br />
«Τάγμαεκλεκτώνηρώων,καύχημανέων»<br />
302 303
ΔΙΑΒΑΤΑ ΑΓΓΕΙΛΟΝΟΤΙΕΝΘΑΔΕΚΕΙΜΕΘΑ<br />
ΥΠΕΡΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣΑΓΩΝΙΣΑΜΕΝΟΙ<br />
304 305
306 307
308 Δραγατσάνι 309
ΕπαρχίατηςΟλτένια<br />
310 311
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΚΟΖΙΑ(ιδρ.1388)<br />
ΕΠΑΡΧΙΑΤ<strong>Η</strong>ΣΟΛΤΕΝΙΑ<br />
<strong>Η</strong> Μονή Κόζια, γνωστή και ως η αρχαιότερη και πιο περίτεχνη της χώρας, είναι ένα πολύτιμο δείγμα μεσαιωνικής / βυζαντινής<br />
αρχιτεκτονικήςτόσοστηντοιχοποιίαόσοκαιστηνεικονογράφηση. ΒρίσκεταιστηνκοιλάδατουποταμούΌλτ. KτήτοραςτηςΜονής<br />
ήτανοMirceacelBătrân,το1388. ΉτανοπαππούςτουΒλάντΓ’Τσέπεςκαικατάτηδιάρκειατηςβασιλείαςτουεπικράτησεειρήνη<br />
στην περιοχή. Αργότερα η Μονή Κόζια επισκευάστηκε διαδοχικά, από τους Neagoe Basarab, Constantin Brancoveanu και Serban<br />
Cantacuzino. Ο σπουδαίος΄ΕλληναςαγιογράφοςΚωνσταντίνος,εικονογράφησετονεξωνάρθηκα,το1707. Βρίσκεταισεστρατηγική<br />
θέσηκαιεδώκατέφυγανοιεπαναστάτες.Εδώέγινανεπίσηςπολλέςμάχες.<br />
312 313
ΜονήΚόζια, εξωτερικόςχώροςμετηνεκκλησίακαιτακελιάτωνμοναχών<br />
314 315
ΜονήΚόζια,εξωτερικέςτοιχογραφίες<br />
316 317
ΟικτήτορεςτηςΜονήςΚόζια,ηοικογένειατουMirceacelBătrân<br />
ΜονήΚόζια,εσωτερικέςαγιογραφίες<br />
318 319
320 321
322 Ολτένια<br />
323
ΙΣΤΟΡΙΚΕΣΜΟΝΕΣ ΤΙΣΜΑΝΑ(ιδρ.1378) &ΧΟΡΕΖΟΥ(ιδρ.1690)<br />
ΕΠΑΡΧΙΑΤ<strong>Η</strong>ΣΟΛΤΕΝΙΑ<br />
324 325
<strong>Η</strong>ΓΕΜΟΝΙΚ<strong>Η</strong>ΜΟΝ<strong>Η</strong> ΤΙΣΜΑΝΑ(ιδρ.1378)<br />
<strong>Η</strong>ΜονήΤισμάναείναιμίααπότιςαρχαιότερεςκαιπιόόμορφεςμονέςτηςχώραςκαιιδρύθηκετο1378απότονΌσιοΝικόδημο. Είναι<br />
αφιερωμένηστηνΚοίμησητηςΘεοτόκου. Πρόκειταιγιαέναμοναστήριμεπαράδοση,μεομορφιά,κτισμένομέσασεδάσος. Αποτελεί<br />
ένασημαντικόμνημείοπροσκυνήματος.<br />
Ο ΌσιοςΝικόδημοςεγκαταστάθηκεστηΡουμανίατο1364,όπουμετηνβοήθειατων<strong>Η</strong>γεμόνωνΒλάϊκουΒόδακαιΡάδουτουΑ’ίδρυσε<br />
κοινοβιακές μονές στην Ολτένια της Τρανσυλβανίας και στις Παραδουνάβιες <strong>Η</strong>γεμονίες, σύμφωνα με το Αγιορείτικο Μοναστικό<br />
Τυπικό.Ωςτότε,οκοινοβιακόςτρόποςζωήςκαιτοαυτοδιοίκητοκάθεμονήςήτανάγνωσταστοντόποεκείνο. Ανάμεσάτους,είναικαι<br />
ηονομαστήσεόλαταΒαλκάνιαΜονήΤισμάνα,τηςοποίαςδιετέλεσεηγούμενος.Οσλαβικόςκόσμοςτονεπονομάζει«Γραικό»καιο<br />
ρουμανικός λαός τον τιμά ιδιαίτερα ως διδάσκαλό του και την μνήμη του εορτάζει με εξαιρετική μεγαλοπρέπεια. Κατέστησε το<br />
μοναστήρι της Τισμάνα περίφημο κέντρο καλλιγραφίας, αντιγραφής εκκλησιαστικών βιβλίων και μεταφράσεων, με φωτισμένους<br />
μοναχούς και σύντομα έγινε ξακουστό σε όλα τα Βαλκάνια. Διάδοχοί του μοναχοί ίδρυσαν την Μονή Νεάμτς, στη Μολδαβία. <strong>Η</strong><br />
προσωπικότητα του Αγίου Νικοδήμου της Τισμάνα ξεπερνά τα σύνορα της Ολτένια και της χώρας και συνδέεται με ολόκληρη τη<br />
ΟρθόδοξηΒαλκανικήπεριοχή. ΟτάφοςτουβρίσκεταιστοκαθολικότηςΜονής.<br />
ΕδώοΤούντορΒλαντιμιρέσκουοργάνωσετηνεξέγερσητωνΡουμάνωνχωρικών.<br />
326 327
<strong>ΤΟΥ</strong>ΝΤΟΡ ΒΛΑΝΤΙΜΙΡΕΣΚΟΥ<br />
(1780-<strong>1821</strong>)<br />
Την εποχή της επανάστασης του <strong>1821</strong>, ο Θεόδωρος<br />
(Τούντορ) Βλαντιμιρέσκου (Tudor Vladimirescu) ήταν<br />
περίπου 40 ετών. Γεννημένος στο χωριό Βλαντιμίρ στο<br />
Γκόρτζ, ο Τούντορ προερχόταν από μια οικογένεια<br />
πλούσιων αγροτών και ιερέων του χωριού. Το οικογενειακό<br />
σπίτι ήταν μικρό και ξύλινο, όπως κάθε αγροτικό<br />
σπίτι εκείνης της εποχής. Ο Βογιάρος Glogoveanu, που<br />
ήταν ο γαιοκτήμονας αυτής της περιοχής, εντυπωσιασμένος<br />
ιδιαίτερα από την ευφυΐα του παιδιού, τον<br />
πήγε στο αρχοντικό για να τον διδάξει μαζί με τον γιο του.<br />
Εδώ ο Τούντορ έμαθε να διαβάζει και να γράφει σε ένα<br />
στοιχειώδες επίπεδο.<br />
Δεν ήταν ιδιαίτερα εγγράμματος, ούτε προσπάθησε να<br />
μάθει περισσότερα από όσα θα χρειαζόταν στις επιχειρήσεις<br />
του, όπως ήταν η ελάχιστη απόκτηση γνώσεων<br />
ελληνικών και γερμανικών, των γλωσσικών συναλλαγών<br />
στα μέρη του τόπου.<br />
<strong>Η</strong> στιγμή της δόξας του Βλαντιμιρέσκου ήταν ο Ρωσοοθωμανικός<br />
πόλεμος του 1806. <strong>Η</strong> πατρίδα του, η επαρχία<br />
της Ολτένια, ήταν υπό την κυριαρχία των Αψβούργων,<br />
στις πρώτες δεκαετίες του 18 ου αιώνα. Στις περιοχές των<br />
Καρπαθίων υπήρχε μια ελεύθερη και πλούσια αγροτιά, η<br />
οποία σπάνια έπαιρνε τα όπλα, όποτε κλήθηκε να<br />
κυβερνήσει τη χώρα. Ο Τούντορ δεν δίστασε να ανταποκριθεί<br />
στην έκκληση για ένοπλη εξέγερση από τους<br />
Ρώσους που κυβερνούσαν προσωρινά τη χώρα. Για<br />
αυτές του τις υπηρεσίες, ο Ρώσος Αυτοκράτορας,<br />
Αλέξανδρος Α΄, τον παρασημοφόρησε με μετάλλια και<br />
του προσέφερε την νομική και φορολογική προστασία<br />
του προξένου του στο Βουκουρέστι.<br />
Τα επόμενα χρόνια, ο Τούντορ απασχολήθηκε στην<br />
τοπική αυτοδιοίκηση του νομού του, ως vataf de plai.<br />
Αυτή η θέση περιελάμβανε εργασίες όπως η είσπραξη<br />
φόρων και ο έλεγχος των επιχειρηματικών συναλλαγών.<br />
<strong>Η</strong> γη στα Αυστριακά σύνορα απέφερε στη χώρα<br />
σημαντικό εισόδημα από εξαγωγές βοοειδών και ο<br />
Τούντορ Βλαντιμιρέσκου δεν δίστασε να αδράξει κάθε<br />
ευκαιρία για να κερδίσει ακόμη περισσότερα χρήματα.<br />
Το εμπόριο βοοειδών, το εμπόριο γεωργικών προϊόντων<br />
και η ενοικίαση μύλων, είναι μερικές μόνο από τις<br />
εμπορικές επιχειρήσεις στις οποίες ασχολήθηκε.<br />
Γύρω στο <strong>1821</strong>, ο Τούντορ ήταν ένας χαρακτήρας με<br />
σταθερές συνδέσεις σε όλους τους κοινωνικούς κύκλους,<br />
τόσο τοπικά, όσο και στο Βουκουρέστι. Οι εγκάρδιες<br />
σχέσεις του με τον Αλέξανδρο Πίνι, τον Ρώσο πρόξενο,<br />
του έδωσαν την εικόνα αξιόπιστου ανθρώπου. Οι<br />
Παντούρι, οι πρώην σύντροφοί του κατά τη διάρκεια του<br />
πολέμου με τους Τούρκους, ήταν πλέον οι εμπορικοί<br />
εταίροι του. Οι Βογιάροι στην κυβέρνηση της Βλαχίας,<br />
δυσαρεστημένοι με την παρουσία Ελλήνων από την<br />
Κωνσταντινούπολη σε βασικές θέσεις στην ηγεσία της<br />
χώρας, ήθελαν με κάθε κόστος μία αλλαγή.<br />
Μεταξύ των Βογιάρων της χώρας ήταν και ορισμένα<br />
μέλη της Φιλικής Εταιρείας, αλλά το συμμετοχή τους στη<br />
λήψη αποφάσεων ήταν περιορισμένη. Στα τέλη<br />
Ιανουαρίου <strong>1821</strong>, μετά τον ξαφνικό θάνατο του <strong>Η</strong>γεμόνα<br />
Αλεξάνδρου Σούτσου, οι Βογιάροι διέταξαν τον Tudor<br />
Vladimirescu να οργανώσει ένα επαναστατικό κίνημα<br />
των Παντούρων στην Ολτένια. Του έδωσαν χρήματα και<br />
όπλα, παρέχοντάς του και μία γραμματεία έτοιμη να<br />
συντάξει τις διακηρύξεις για την εξέγερση. Επίσης, οι<br />
Φιλικοί καπετάνιοι Ολύμπιος και ο Φαρμάκης, του<br />
ζήτησαν να συμμαχήσει μαζί τους, συνάπτοντας μαζί του<br />
στρατιωτική συμφωνία.<br />
Ο ιστορικός Andrei Oțetea πιστεύει ότι αυτό το έγγραφο,<br />
που ονομάζεται "Σύμφωνο", είναι η ιστορική απόδειξη<br />
της μύησης του Vladimirescu στην Φιλική Εταιρεία.<br />
<strong>Η</strong> δράση του Τούντορ Βλαντιμιρέσκου στην Ολτένια ήταν<br />
πολύ καλά προετοιμασμένη. Τα λόγια του, υποσχέθηκαν<br />
ευημερία για όλους και ένα τέλος στην τυραννία και την<br />
κακοποίηση. Τα πολιτικά του αιτήματα ήταν μετριοπαθή,<br />
κυρίως με στόχο την διόρθωση των αδικιών. Πολλοί<br />
αγρότες ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά του και στρατολογήθηκαν<br />
στον στρατό του.<br />
Οι άρχοντες του Βουκουρεστίου όμως φοβήθηκαν από<br />
αυτόν τον λαϊκό ενθουσιασμό, ειδικά επειδή ο Τούντορ<br />
ήταν αποφασισμένος να έρθει με τους άντρες του στην<br />
πρωτεύουσα της χώρας, το Βουκουρέστι. Ταυτόχρονα, ο<br />
Αλεξάνδρος Υψηλάντης, ο οποίος τότε βρισκόταν στην<br />
Μολδαβία κοντά στα σύνορα, ετοιμαζόταν να εισέλθει<br />
στη Βλαχία με τους άντρες του.<br />
Εν τω μεταξύ, η Ρωσία καταδίκασε την εξέγερση και έδωσε<br />
άδεια στον σουλτάνο να εισέλθει στο Πριγκιπάτο για να<br />
αποκαταστήσει την τάξη. Πολλοί διέφυγαν στο εξωτερικό<br />
όταν ο Tudor Vladimirescu μπήκε στο Βουκουρέστι.<br />
Προσπάθησε να εδραιώσει τη θέση του, αλλά απέτυχε να<br />
συμφιλιώσει όλα τα στρατόπεδα: βογιάρους, κληρικούς,<br />
αγρότες, Φιλικούς και Οθωμανούς.<br />
Θα μπορούσε ένας άνθρωπος του λαού να φιλοδοξούσε<br />
μια θέση εξουσίας που οφειλόταν εκείνες τις μέρες μόνο<br />
στους μεγάλους Βογιάρους;<br />
Ștefan Petrescu, Ερευνητής<br />
Μάρτιος, 2021<br />
328 329
Ολτένια<br />
330 331
ΜΟΝ<strong>Η</strong> ΧΟΡΕΖΟΥ(ιδρ.1690)<br />
<strong>Η</strong> Μονή Χορέζου, είναι αφιερωμένη στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη και ιδρύθηκε το 1690, από τον Πρίγκιπα<br />
Κωνσταντίνο Μπρινκοβεάνου, ο οποίος διοικούσε τη Βλαχία από το 1688 έως το 1714. Στη Μονή βρίσκονται<br />
αγιογραφίες του 1694, έργα του Έλληνα αγιογράφου Κωνσταντίνου, με θέματα και από την πολιορκία της<br />
Κωνσταντινούπολης,όπωςκαι διάφορεςσκηνέςαπόταμοναστήριατουΑγίουΌρους.<br />
ΟαγιογράφοςΚωνσταντίνος,ήτανοεπικεφαλήςτηςαποκαλούμενηςκαιως«ΣχολήςΧορέζου».Τααριστουργήματα<br />
τηςζωγραφικήςτουθεωρούνταιτακαλύτεραδείγματατηςΜεσαιωνικήςΡουμανικήςτέχνης. Αργότεραυπογράφειτα<br />
έργατουως«ΚωνσταντίνοςτηςΒλαχίας». Hεκκλησίαέχειμήκος32μέτρακαιπλάτος14καιείναιακριβέςαντίγραφο<br />
αυτής του <strong>Η</strong>γεμονικής Αυλής του Άρτζες. Κατά το 17ο αιώνα η Μονή στέγαζε σχολές γλυπτικής και ζωγραφικής.<br />
Επιθυμία του κτήτορα, <strong>Η</strong>γεμόνα Κωνσταντίνου Μπρινκοβεάνου, ήταν να ταφεί εδώ, αλλά αποκεφαλίστηκε στην<br />
Κωνσταντινούπολη και το σώμα του δεν επέστρεψε ποτέ στη Ρουμανία. <strong>Η</strong> Μονή Χορέζου έχει ανακηρυχθεί μνημείο<br />
παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς από την UNESCO. Θεωρείται χαρακτηριστικό δείγμα του ρυθμού<br />
Μπρινκοβενέσκ,πουείναιγνωστόςγιατηνδιακόσμηση,τιςεξαιρετικέςτοιχογραφίεςκαιτααφιερωματικάπορτραίτα.<br />
332 333
Μονή Χορέζου. Τοιχογραφίες με τα πορτραίτα της οικογένειας του Κωνσταντίνου Μπρινκοβεάνου, κτηρόρων της Μονής.<br />
Απεικονίζονται στον πρόναο, όπως συνηθιζόταν στη Βλαχία, ο Κωνστανίνος Μπρινκοβεάνου και οι τέσσεροι υιοί του<br />
Κωνσταντίνος,Στέφανος,ΡάδουκαιΜατθαίοςκαιηΔόμναΜαρίκα. Ο<strong>Η</strong>γεμόναςκαιησυζυγόςτουσηκώνουντοαρτοφόριο<br />
τηςεκκλησίας. Ταπορτραίταφαίνεταιναήτανφτιαγμένακοιτάζονταςταζωντανάμοντέλα. Μεταξύτωνπαιδιώνπριγκίπων,<br />
ξεχωρίζειοΡάδουμεέναανοιχτόβιβλίοσταχέριατουκαιμεμίαεπίκλησηπροςτηΠαναγία,γραμμένησταελληνικά.<br />
334 335
336 ΜονήΧορέζου,εσωτερικήεικονογράφηση.ΟβυζαντινολόγοςCharlesDiehl θεωρείτομοναστήριΧορέζου<br />
«πιθανόντοομορφότερομνημείοτηςΡουμανίας»καιχαρακτηρίζειτιςαγιογραφίες«ωςτιςπιοαξιόλογεςπου<br />
παρείχεηρουμανικήτέχνηκαιπουταυτόχρονα,δείχνουντηδιαδοχήτηςβυζαντινήςμετηνρουμανικήτέχνη,<br />
δείχνουντηνεξαιρετικήλάμψηστηνοποίαέδωσεστιςτέχνες,ηηγεσίατουConstantinBrâncoveanu».<br />
337
338 ΜονήΧορέζου.Εξωτερικέςτοιχογραφίες. Κάτωδεξιά,απεικόνησηαπόταΜοναστήριατουΑγίουΌρους<br />
ΜονήΧορέζου,εξωτερικέςτοιχογραφίες<br />
339
ΤΡΑΝΣΥΛΒΑΝΙΑ<br />
ΤΟΠΕΡΑΣΜΑΣΤ<strong>Η</strong>Ν ΑΥΣΤΡΙΑ<br />
340 341
342 ΠΟΡΕΙΑΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤ<strong>Η</strong> ΠΡΟΣΤ<strong>Η</strong>ΝΤΡΑΝΣΥΛΒΑΝΙΑ(τότεεδάφητηςΑυστριακήςΑυτοκρατορίας)<br />
Το πέρασμαTurnuRosu-Γκραβούρεςεποχής<br />
343
Τρανσυλβανία -Μπιερτάν. ΧωριόΣαξόνωνεποίκων(15ουαιώνα)<br />
344 345
Τρανσυλβανία-Μπιερτάν. ΧωριόΣαξόνωνεποίκων,Eυαγγελικήεκκλησίατου1402<br />
346 347
ΧωριόΒίσκρι-χρονολογείταιαπότον13οαιώνα,ότανοιΣάξονεςέποικοιεγκαταστάθηκανστηνπεριοχήτηςΤρανσυλβανίας<br />
348 349
350 Τρανσυλβανία,χωριόΣαξόνωνεποίκωνΜάλανκραβ(14ουαιώνα)<br />
351
ΒΔΤρανσυλβανία,Μαραμούρες.Είσοδοςμεσύμβολαπουπροφυλάσουναποτοκακό,όπωςτοσχοινίπουσυμβολίζειστονσύνδεσμομεταξύουρανούκαιγης.<br />
352 353
ΒΔ Τρανσυλβανία. Επαρχία Μαραμούρες. Οι ξύλινες εκκλησίες χτίστηκαν τον 18ο και τον 19ο αιώνα. Είναι κατασκευασμένες<br />
από κορμούς δέντρων και το εσωτερικό τους είναι ζωγραφισμένο συνήθως με σκηνές της Βίβλου, με την<br />
τεχνοτροπίατουναϊφ. Απότο1999αποτελούνμέροςτηςΠαγκόσμιαςΚληρονομιάςτηςUNESCO.<br />
354 355
ΕΠΙΣΤΡΟΦ<strong>Η</strong>ΣΤ<strong>Η</strong>ΜΟΛΔΑΒΙΑ<br />
ΟΙΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣΜΑΧΕΣΤΩΝΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΩΝ<br />
ΣΚΟΥΛΕΝΙ, ΜΟΝΕΣΝΕΑΜΤΣ&ΣΕΚΚΟΥ
MOΛΔΑΒΙΑ, ΣΚΟΥΛΕΝΙ,17ΙΟΥΝΙΟΥ<strong>1821</strong><br />
<strong>Η</strong>ευγενής,ύστατηάμυνατωνΕλλήνων<br />
<strong>Η</strong>ΜΑΧ<strong>Η</strong>ΣΤΟΣΚΟΥΛΕΝΙ<br />
<strong>Η</strong> Μάχη στο Σκουλένι ήταν μια από τις τελευταίες μάχες<br />
των Ελλήνων επαναστατών στις Παραδουνάβιες <strong>Η</strong>γεμονίες<br />
κατά των στρατευμάτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.<br />
Έλαβε χώρα στη Μολδαβία στις 17 Ιουνίου του <strong>1821</strong>, δέκα<br />
ημέρες μετά την Μάχη του Δραγατσανίου, και κατέληξε με<br />
νίκη των Οθωμανών.<br />
ΤΟΙΣΤΟΡΙΚΟΤ<strong>Η</strong>ΣΜΑΧ<strong>Η</strong>Σ<br />
Οι Τούρκοι μπήκαν στο Ιάσιο στις 13 Ιουνίου του <strong>1821</strong>. Ο<br />
απόστρατος συνταγματάρχης του ρωσικού στρατού<br />
Καντακουζηνός επισκεύασε ένα παλιό ρωσικό οχύρωμα πάνω<br />
στον Προύθο, κοντά στο Σκουλένι. Ο Καντακουζηνός έστειλε<br />
σήμα στα υπολείμματα των στρατευμάτων να προστρέξουν<br />
να το υπερασπίσουν, αλλά ο ίδιος δεν βρισκόταν πια σ' αυτό.<br />
Προτίμησε να διαβεί τον Προύθο και να βρει καταφύγιο στην<br />
ρωσική Βεσσαραβία.<br />
Όπως γράφει ο Διονύσιος Κόκκινος, οι επικεφαλής της<br />
ελληνικής δύναμης των 400 μαχητών «αφού οχύρωσαν το<br />
Σκουλένι, με τούς ολίγους πού τούς απόμειναν, έπειτα<br />
κοινώνησαν των Αχράντων μυστηρίων καί έφαγαν αντί<br />
άρτου αντίδωρον, μεταξύ τους ακούσθηκαν να λένε: "Αυτή<br />
είναι η στερνή μας τροφή". Αρχηγός όλων των Ελλήνων<br />
ορίστηκε ο Αθανάσιος Καρπενησιώτης.<br />
<strong>Η</strong> σύγκρουση έγινε στις 17 Ιουνίου <strong>1821</strong>, μπροστά στα μάτια<br />
των ρωσικών συνταγμάτων του στρατηγού Ζαμπανιώφ<br />
παρατεταγμένων στην απέναντι όχθη, και Ελλήνων και<br />
Μολδαβών προσφύγων από το Ιάσιο. Τους επιτέθηκε πρώτος<br />
ο Κεχαγιάμπεης με 2.000 πεζούς, 4.000 ιππείς και έξι κανόνια.<br />
Λίγες εκατοντάδες Ελλήνων επαναστατών πολέμησαν εναντίον<br />
8.000 Τούρκων, από τους οποίους οι 4.000 ήταν ιππείς.<br />
Οι συνολικές απώλειες της Μάχης στο Σκουλένι υπολογίζονται<br />
για μεν τους Έλληνες σε 300 νεκρούς και 50<br />
τραυματίες, για δε τους Τούρκους σε 1.600 νεκρούς και 200<br />
τραυματίες.<br />
Ο Απόστολος Σταύρακας με 100 Κρητικούς και <strong>Η</strong>πειρώτες,<br />
εξόντωσε την τουρκική εμπροσθοφυλακή. Ταυτόχρονα το<br />
ελληνικό πυροβολικό έβαλε με μεγάλη επιτυχία. Οι Τούρκοι<br />
οπισθοδρόμησαν.<br />
Οι τουρκικές επιθέσεις επαναλαμβάνονταν επί 8 ώρες. Οι 400<br />
Έλληνες όλο και λιγόστευαν. Ανάμεσα στους λίγους που<br />
μάχονταν ακόμη έμεινε να πολεμάει ο Αθανάσιος Καρπενησιώτης,<br />
"ό ανήρ ούτος τού μεγάλου χαρακτήρος και της<br />
ηρωικής καρδιάς".<br />
Όταν ο γενναίος καπετάνιος έριξε και τις τελευταίες βολές<br />
εναντίον των Τούρκων, πέταξε τα δύο πιστόλια του στο ποτάμι<br />
και κραδαίνοντας το σπαθί του όρμησε εναντίον των Τούρκων<br />
και έπεσε νεκρός. Όλοι οι υπερασπιστές του Σκουλενίου<br />
σκοτώθηκαν, μόνον λίγοι τραυματισμένοι σώθηκαν αφού<br />
μεταφέρθηκαν στην απέναντι όχθη. Όπως γράφει ο Κόκκινος<br />
στην Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως:<br />
«<strong>Η</strong> μάχη αυτή δεν έχει ανάλογη εις τας σελίδας του Αγώνος<br />
ως προς την εκδήλωσιν ομαδικής ανδρείας και ηρωικής<br />
αντιμετωπίσεως βεβαίου θανάτου, παρά μόνον την μάχην<br />
του Αθανάσιου Διάκου εις την γέφυρα της Αλαμάνας και του<br />
Παπαφλέσσα εις το Μανιάκι».<br />
Αναφέρεται ως αξιοσημείωτη η παρουσία στην μάχη του<br />
ιερωμένου Λουκά (κατά κόσμον Λεοντιάδη, από την Αθήνα),<br />
ηγουμένου δύο μικρών μαναστηριών της Ρουμανίας που ήταν<br />
μετόχια της Μονής Εσφιγμένου. Ο Λουκάς ήταν γνώστης του<br />
μυστικού της Φιλικής Εταιρείας και υποστήριξε ηθικά και<br />
υλικά τον Υψηλάντη. Στην μάχη του Σκουλενίου εμψύχωνε<br />
τους μαχητές και πριν από την μάχη τέλεσε την ιδιότυπη θεία<br />
κοινωνία που προαναφέρεται.<br />
Μετά την μάχη διευκόλυνε 58 μαχητές να διαβούν τον Προύθο<br />
και να καταφύγουν σε ρωσικό έδαφος. Αργότερα ο ίδιος<br />
βοηθούσε Έλληνες πρόσφυγες από τη Ρωσία να περνούν στην<br />
Ελλάδα με εφόδια. Σε έγγραφο της 20 Ιουνίου που υπογράφεται<br />
και από τον Λουκά, πιστοποιούνται όλες οι ανδραγαθίες<br />
του Καρπενησιώτη στο Σκουλένι.<br />
358 359
Σκουλένι<br />
360 361
ΜΟΛΔΑΒΙΑ,ΕΠΑΡΧΙΑΝΕΑΜΤΣ<br />
ΟΙΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣΜΑΧΕΣΤΩΝΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΩΝ<br />
Αύγουστος&Σεπτέμβριος<strong>1821</strong><br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΝΕΑΜΤΣ(ιδρ.1457)<br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΣΕΚΚΟΥ(ιδρ.1602)<br />
ΤέλοςΑυγούστου<strong>1821</strong>. ΟΓιωργάκηςΟλύμπιοςκαιο ΙωάννηςΦαρμάκηςαποφασίζουννακατέβουνστονκάμπομετάαπό<br />
Κτίσθηκε από τον άρχοντα της Μολδαβίας Νέστορα Ουρέκι το 1602, με την ιδιαίτερη, χαρακτηριστική αρχιτεκτονική της<br />
μάχεςσταβουνάτηςΜολδαβίας. Πολλοίαγωνιστέςτουςεγκαταλείπουν. Οιδύοοπλαρχηγοίπαραμένουνμεπερίπου350<br />
εποχής. Έξω απο το Καθολικό και δεξιά βρίσκεται ο τάφος του Μητροπολίτη της Μολδαβίας Βαρλαάμ, ο οποίος υπήρξε<br />
άνδρες,στηΜονήΝεάμτςκαιαργότερακατευθύνονταιστηΜονήΣέκκου.<br />
προστάτηςτηςΟρθοδοξίας.Hεκκλησίαείναιαφιερωμένηστον΄ΑγιοΙωάννητοΒαπτιστήκαιέχειισχυράτείχημεαμυντικούς<br />
γωνιακούς πύργους που επισκευάστηκαν την εποχή του <strong>Η</strong>γεμόνα Βασίλε Λούπου. Τα κτίρια των μοναχών επισκευάστηκαν<br />
Από τα πιό ξακουστά μοναστήρια της Ρουμανίας η Μονή Νεάμτς, αποτέλεσε, απο την ίδρυσή της μέχρι σήμερα, το<br />
μετάτηνκαταστροφήτου<strong>1821</strong>.<br />
μεγαλύτερομοναστικό,πολιτιστικόκαιπνευματικόκέντρο.Το1210ήτανεδώένασημαντικόκάστρο. <strong>Η</strong>Μονήείναιέργο<br />
του<strong>Η</strong>γεμόναΠέτρουΜουσάττουΑ’το1457.Τοέργοτωνμεταφράσεωνκαιιστορικώνσυγγραμμάτωναπότηνελληνική<br />
<strong>Η</strong> Μάχη της Μονής Σέκκου ήταν η τελευταία στρατιωτική σύγκρουση ανάμεσα στις δυνάμεις της Φιλικής Εταιρείας και τα<br />
γλώσσα στη ρουμανική, έγινε εδώ. Μέχρι σήμερα διατηρείται υπερσύγχρονο τυπογραφείο, που αρχικά δημιουργήθηκε<br />
στρατεύματατηςΟθωμανικήςΑυτοκρατορίας,στοευρύτεραπλαίσιοτηςΕλληνικήςΕπανάστασηςτου<strong>1821</strong>.ΕδώοΓιωργάκης<br />
από τον Μητροπολίτη Βενιαμίν Κωστάκη. <strong>Η</strong> εκκλησία της Αναλήψεως οικοδομήθηκε στα τέλη του 15ου αιώνα από τον<br />
Ολύμπιος και οι συναγωνιστές του ανατινάχτηκαν προκειμένου να μη παραδοθούν τους Τούρκους. Όταν ο πρόξενος του<br />
<strong>Η</strong>γεμόνα Στέφανο το Μέγα. <strong>Η</strong> θαυματουργή εικόνα της Βρεφοκρατούσας είναι δώρο του βυζαντινού αυτοκράτορα<br />
ΙασίουπρόσφερεστονΟλύμπιοτηβοήθειάτουγιαναδιαφύγεισερωσικόέδαφοςαυτόςαπάντησε"Πήραταόπλαγιαναχύσω<br />
ΜανουήλΠαλαιολόγουστονπρώτοΜητροπολίτηΜολδαβίαςΙωσήφΜουσάτ,οοποίοςμετηνσειράτουτηνχάρισεστην<br />
τοαίματωνεχθρώντηςπατρίδαςκαιόχιγιανασώσωτονεαυτόμου.<strong>Η</strong>ευκαιρίαείναιπολύευνοϊκήγιανατηχάσω”.<br />
Μονή Νεάμτς, το 1415, επί της ηγεμονίας του Αλέξανδρου του Καλού (1400-1432). Την εποχή της ακμής του είχε δύο<br />
εκκλησίες,10Πύργους και600μοναχούς.<br />
362 363
Αύγουστος<strong>1821</strong><br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΝΕΑΜΤΣ(ιδρ.1457)
ΜονήΝεάμτς,ηΕκκλησία,οπροαύλιοςχώροςκαιτακτίρια<br />
366 367
<strong>Η</strong>εκκλησίατηςΑναλήψεωςτηςΜονήςΝεάμτς(1457)
ΜονήΝεάμτς(1457)<strong>Η</strong>εκκλησίατηςΑναλήψεως-εσωτερικό<br />
370 371
ΜονήΝεάμτς
ΜονήΝεάμτς,προαύλιοςχώρος<br />
374 375
Μολδαβία,επαρχίαΝεάμτς
<strong>Η</strong>τελευταίαμάχητωνΕλλήνων-Σεπτέμβριος<strong>1821</strong><br />
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΣΕΚΚΟΥ(ιδρ.1602)<br />
378 379
<strong>Η</strong>ΜΑΧ<strong>Η</strong>Τ<strong>Η</strong>ΣΜΟΝ<strong>Η</strong>ΣΣΕΚΚΟΥ<br />
<strong>Η</strong> Μάχη της Μονής Σέκκου ήταν η τελευταία<br />
στρατιωτική σύγκρουση ανάμεσα στις δυνάμεις<br />
της Φιλικής Εταιρίας και τα στρατεύματα της<br />
Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στο ευρύτερα πλαίσιο<br />
της Ελληνικής επανάστασης του <strong>1821</strong>. Έλαβε χώρα<br />
τον Σεπτέμβριο του <strong>1821</strong>, στη Μονή Σέκκου, στην<br />
Μολδαβία, στην περιοχή της σημερινής επαρχίας<br />
Νεάμτς.<br />
ΤΟΤΕΛΟΣ<strong>ΤΟΥ</strong>ΑΓΩΝΑΣΤ<strong>Η</strong><strong>ΜΟΛΔΟΒΛΑΧΙΑ</strong><br />
Μετά την αποτυχία της επανάστασης στην Βλαχία, ο<br />
Γεωργάκης Ολύμπιος συνόδευσε τον Υψηλάντη μέχρι<br />
τα Αυστριακά σύνορα, τα οποία ο Υψηλάντης πέρασε<br />
στις 8 Ιουνίου του <strong>1821</strong>. “Επαναστάται πλέον καί ουχί<br />
επανάστασις υπήρχον μετά τας μάχας του Δραγασανίου<br />
καί του Σκουλενίου”.<br />
Ο Γεωργάκης Ολύμπιος, έχοντας σημαντική δύναμη<br />
μαζί του, πήρε τον δρόμο για το Κίμπουλουγκ στην<br />
ορεινή Βλαχία, όπου βρισκόταν η έγκυος Σερβίδα<br />
γυναίκα του Στάνα μαζί με και τα δύο ανήλικα παιδιά<br />
του, τους οποίους αποχαιρέτησε, για τελευταία φορά.<br />
Από το Κίμπουλουγκ ο Ολύμπιος με τους άνδρες του<br />
προχώρησε στο μοναστήρι Κούρτεα ντε Άρτζες, όπου<br />
είχε ταμπουρωθεί ο Ιωάννης Φαρμάκης με τους<br />
δικούς του. Οι δυο οπλαρχηγοί ένωσαν τις δυνάμεις<br />
τους και αφού έκριναν πως κάθε αντίσταση στη Βλαχία<br />
ήταν πια μάταιη, αποφάσισαν, περνώντας από τα<br />
Καρπάθια, να μπούν στη Μολδαβία, να περάσουν στη<br />
ρώσικη Βεσσαραβία και να βουν τρόπο να κατέβουν<br />
στην Ελλάδα<br />
Ξεκίνησαν έχοντας μαζί τους 800 αγωνιστές, αλλά στον<br />
δρόμο ο Ολύμπιος αρρώστησε και τον κουβαλούσαν<br />
σε ξυλοκρέβατο. Στη Μολδαβία συναντήθηκαν με τον<br />
Σέρβο στρατηγό Βλάντεν που κατευθυνόταν στην<br />
Σερβία και έμαθαν τα θλιβερά νέα για την Μάχη στο<br />
Σκουλένι. Στο τέλος Αυγούστου ο Ολύμπιος ανάρρωσε και<br />
μη θέλοντας να παραμείνει τον χειμώνα στην ορεινή<br />
περιοχή, αποφάσισε να κατεβεί στα πεδινά. <strong>Η</strong> κίνηση αυτή<br />
είχε ως συνέπεια να τον εγκαταλείψουν πολλοί σύντροφοί<br />
του, κυριευμένοι από τον φόβο και την απελπισία.<br />
Έτσι, ο Γεωργάκης Ολύμπιος και ο Ιωάννης Φαρμάκης, με<br />
350 συνολικά άνδρες, το τελευταίο πια συγκροτημένο<br />
στρατιωτικό σώμα από την επανάσταση στην Μολδοβλαχία,<br />
έφτασαν στη Μονή Νεάμτς. ‘Οταν πλησίασε ο<br />
τουρκικός στρατός έφυγαν από εκεί, στις 8 Σεπτεμβρίου,<br />
για τη Μονή Σέκκου, που βρισκόταν σε απόσταση 24 ωρών<br />
από το Ιάσιο, σε ισχυρή θέση, σε στενή κοιλάδα, με καλή<br />
οχύρωση και περιτριγυρισμένη από δασωμένα βουνά.<br />
Στην αρχή, ο Σελήχ πασάς έστειλε εναντίον τους 300<br />
ιππείς, οι οποίοι όμως έπεσαν σε ενέδρα τμήματος ανδρών<br />
του Φαρμάκη, με αποτέλεσμα τον θάνατο 200 Τούρκων και<br />
την σύλληψη τριών αιχμαλώτων. Από αυτούς τους<br />
αιχμαλώτους οι Έλληνες έμαθαν πως μεγάλη εχθρική<br />
δύναμη πλησίαζε στην Μονή, πράγμα που τους έβαλε σε<br />
σκέψεις να την εγκαταλείψουν.<br />
Από τους αρχηγούς, ο Γεωργάκης Ολύμπιος ήταν υπέρ της<br />
διάσχισης της Μολδαβίας με κατεύθυνση τη Βεσσαραβία.<br />
Ο Φαρμάκης και ο Σέρβος Βλάντεν θεωρούσαν πως εκείνο<br />
το σχέδιο ήταν αδύνατο να υλοποιηθεί λόγω του μεγάλου<br />
αριθμού Τούρκων στρατιωτών στην περιοχή. Αντ' αυτού<br />
πρότειναν τη διαφυγή στην Αυστρία, της οποίας τα σύνορα<br />
ήταν κοντά. Ωστόσο ο Ολύμπιος δεν δεχόταν να τους<br />
ακολουθήσει καθώς πίστευε ότι οι Αυστριακοί θα τους<br />
συνελάμβαναν. Τελικά, από αίσθημα αλληλεγγύης, παρέμειναν<br />
όλοι στην Μονή.<br />
Κατά τον Φιλήμονα, ο Γεωργάκης Ολύμπιος σκέφτηκε<br />
επίσης το ενδεχόμενο να επιστρέψουν στα ορεινά της<br />
Μολδαβίας, ωστόσο φαίνεται πως επηρεάστηκε και από<br />
επιστολή του επισκόπου του Ρόμανο, που τον καλούσε να<br />
υπερασπιστεί την Μονή και τους θησαυρούς της από την<br />
καταστροφική μανία των Τούρκων.<br />
Το σχέδιο των επαναστατών ήταν να αμυνθούν στην<br />
είσοδο της στενής κοιλάδας όπου βρισκόταν η Μονή,<br />
χωρίς να γνωρίζουν ότι υπήρχαν μονοπάτια στα γύρω<br />
βουνά τα οποία οδηγούσαν στο εσωτερικό της. Στις 8<br />
Σεπτεμβρίου του <strong>1821</strong>, το κύριο εχθρικό σώμα άρχισε να<br />
κατεβαίνει προς την Μονή μέσω των μονοπατιών,<br />
έχοντας ντόπιους οδηγούς. Για να μπορέσει να τους αντιμετωπίσει,<br />
ο Ολύμπιος έβαλε τους άνδρες του στις<br />
επάλξεις της Μονής, από όπου πυροβολούσαν τους<br />
Τούρκους, μη επιτρέποντάς τους να μπουν.<br />
Εν τω μεταξύ, ο Φαρμάκης με τους άντρες του, οι οποίοι<br />
είχαν αποκοπεί καθώς φρουρούσαν την είσοδο της<br />
κοιλάδας, κατάφεραν το βράδυ της 8ης Σεπτεμβρίου να<br />
εισέλθουν στην Μονή. Έτσι από το πρωί της 9ης<br />
Σεπτεμβρίου, του <strong>1821</strong>, άρχισε η πλήρης πολιορκία της<br />
Μονής από τους Τούρκους, οι οποίοι διέθεταν και ένα<br />
κανόνι.<br />
Ο Τόμας Γκόρντον, στην "Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως"<br />
αναφέρει ότι ο Γεωργάκης Ολύμπιος, στην<br />
απελπιστική θέση που βρισκόταν, απηύθυνε στους<br />
συντρόφους του την εξής προσλαλιά:<br />
«Αδελφοί, εν τη κρισίμω ταύτη περιστάσει μόνον<br />
ένδοξον θάνατον πρέπει να ευχόμεθα (... ...) ελεύσεται<br />
πιθανώς ημέρα, καθ’ ην η πατρίς θέλει συλλέξει τα οστά<br />
μας και θέλει μεταφέρει αυτά προς ενταφιασμόν εις την<br />
κλασικήν γην των προγόνων μας.».<br />
Κατά τον Μαξίμ Ρεμπό, ο Αυστριακός πρόξενος του<br />
Ιασίου πρόσφερε στον Ολύμπιο τη βοήθειά του για να<br />
διαφύγει σε ρωσικό έδαφος αλλά αυτός απάντησε,<br />
"Πήρα τα όπλα για να χύσω το αίμα των εχθρών της<br />
πατρίδας και όχι για να σώσω τον εαυτό μου. <strong>Η</strong><br />
ευκαιρία είναι πολύ ευνοϊκή για να τη χάσω."<br />
Ο Γεωργάκης Ολύμπιος κλείστηκε με επτά ή έντεκα<br />
πιστούς συμπολεμιστές του στο κωδωνοστάσιο της μονής,<br />
ενώ ο Φαρμάκης με τους υπόλοιπους άντρες υπεράσπιζε<br />
τις άλλες θέσεις.<br />
Σε εκείνη τη φάση της μάχης συνέβη το πιο ένδοξο<br />
επεισόδιο της επανάστασης στη Μολδοβλαχία: κάποια<br />
στιγμή, ξέσπασε πυρκαϊά στο κωδωνοστάσιο και ο<br />
Ολύμπιος κινδύνευσε να αιχμαλωτιστεί, κάτω από<br />
συνθήκες που παραμένουν αδιευκρίνιστες. Αρνούμενος<br />
να συνδιαλλαγεί με τους Τούρκους, ζήτησε από τους<br />
συντρόφους του να φύγουν από το κωδωνοστάσιο, όσοι<br />
ήθελαν να γλυτώσουν. Αλλά κανένας δεν έφυγε. Τότε<br />
πυροβόλησε ένα βαρέλι με πυρίτιδα και ανατίναξε το<br />
κωδωνοστάσιο, συμπαρασύροντας έτσι στον θάνατο και<br />
πολλούς Τούρκους που βρέθηκαν εκεί κοντά.<br />
<strong>Η</strong> πολιορκία συνεχίστηκε με λυσσώδη άμυνα από τον<br />
Φαρμάκη και τους άντρες του, μέχρι τις 22 Σεπτεμβρίου,<br />
προκαλώντας μεγάλες απώλειες στους Τούρκους οι οποίοι<br />
είχαν φέρει κι άλλες δυνάμεις, καθώς και 4 κανόνια. Όμως<br />
οι στρατιώτες του είχαν φτάσει στα όρια της εξάντλησης,<br />
χωρίς τρόφιμα, με ελάχιστα πυρομαχικά και όντας οι<br />
περισσότεροι τραυματίες όπως και ο ίδιος ο Φαρμάκης.<br />
Έτσι, πειθόμενος από τις εγγυήσεις του Βολφ, ότι οι<br />
Τούρκοι θα σεβαστούν την αμνηστία και θα τους αφήσουν<br />
να φύγουν, παραδόθηκε μαζί με τους υπόλοιπους<br />
αγωνιστές, στις 23 Σεπτεμβρίου, εκτός από 33 άντρες οι<br />
οποίοι και διέφυγαν μέσα στη νύχτα.<br />
Οι Τούρκοι δεν σεβάστηκαν την συμφωνία και εκτέλεσαν<br />
αμέσως τους επαναστάτες, αφού όμως πρώτα εκείνοι,<br />
άοπλοι, πάλεψαν με τα χέρια τους και κατάφεραν να<br />
στραγγαλίσουν 40 Τούρκους.<br />
Οι αξιωματικοί μεταφέρθηκαν στη Σιλίστρια και αποκεφαλίστηκαν<br />
μετά από βασανιστήρια, όπως επίσης και ο<br />
Φαρμάκης, τον οποίο οι Τούρκοι είχαν μεταφέρει στην<br />
Κωνσταντινούπολη.<br />
380 381
ΤοκαμπαναριόπουανατινάχτηκεοΓιωργάκηςΟλύμπιοςμετουςσυναγωνιστέςτου.<br />
382 383
<strong>Η</strong>εκκλησίατηςΜονήςΣέκκουείναιαφιερωμένηστονΆγιοΙωάννητοΒαπτιστή.Ήταναπόταπλουσιότεραμοναστήρια<br />
σεεκκλησιαστικάκειμήλια.Ένααπόταιστορικάκειμήλιαπουδιασώθηκαν,χάρηστηθυσίατουΓεωργάκηΟλύμπιου,είναι<br />
οχρυσοκέντητοςεπιτάφιοςοοποίοςφιλοτεχνήθηκεαπόταχέριατηςμοναχήςΦιλοθέηςστηνΚωνσταντινούπολητο1608.<br />
Μονή Σέκκου. Οπροαύλιοςχώρος,ηΕκκλησίακαιτακελιάτωνμοναχών<br />
384 385
ΜονήΣέκκου,εσωτερικό τηςΕκκλησίαςπουείναι αφιερωμένηστονΙωάννητονΒαπτιστή<br />
386 387
ΜΟΝ<strong>Η</strong>ΣΕΚΚΟΥ-ΟΤΑΦΟΣ<strong>ΤΟΥ</strong>ΓΙΩΡΓΑΚ<strong>Η</strong>ΟΛΥΜΠΙΟΥ<br />
«ΑνδρείοιΈλληνες!<br />
Όλοιμας,ευγενείς,αδελφοί,υποκύψαμεσεμιατρομερήμοίρα.Από<br />
τουςομόδοξουςγείτονέςμαςεκείνοιπουμαςυποσχέθηκανβοήθεια,<br />
μαςεγκατέλειψαν,οιάλλοιμεσυκοφαντίεςεχαρακτήρισανσαν<br />
έγκληματουςαιματηρούςαγώνεςμαςγιατηθρησκείαμαςκαιτην<br />
ύπαρξήμας.Ψηλάτοκεφάλιαδέλφια.Δείξτεπωςείστεαντάξιοιτων<br />
προγόνωνσας.Εσώσαμενεντούτοιςτηντιμήνμας.<strong>Η</strong>Ευρώπη<br />
εγνώρισετουςγυιούςτηςΕλλάδας.<strong>Η</strong>βοήθειαπουυποσχέθηκεη<br />
Ρωσίαέρχεταιπολύαργάγιαμας...Αςπεθάνωμεκοιτάζονταςάφοβα<br />
τονθάνατοσταμάτια.»<br />
ΤομνημείοκαιοτάφοςτουΓιωργάκηΟλύμπιουστηΜονήΣέκκου<br />
388 389
Ο ΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΡΟΥΜΑΝΙΚΟ ΧΩΡΟ<br />
ΤΡΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣΠΟΛΛΕΣ ΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤ<strong>Η</strong>ΤΕΣ Τ<strong>Η</strong>Σ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ<br />
ΤΟΜΠΡΑΣΟΒΣΤ<strong>Η</strong>ΝΤΡΑΝΣΥΛΒΑΝΙΑ&<br />
<strong>Η</strong>ΒΡΑΙΛΑ&ΤΟΓΑΛΑΤΣΙΣΤΟΔΟΥΝΑΒ<strong>Η</strong>
ΟΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΣΜΟΣ<br />
ΣΤΟΝΡΟΥΜΑΝΙΚΟΧΩΡΟ<br />
Στο έδαφος της σημερινής Ρουμανίας εξελίχθηκε, από την αυγή<br />
της Αρχαιότητας μέχρι την σύγχρονη εποχή, αυτό που μπορούμε<br />
να αποκαλέσουμε μια δεύτερη ‘’Magna Graecia”.<br />
Την ιστορία των Ρουμάνων και την ιστορία των Ελλήνων δεν<br />
μπορεί να τις μελετήσει κανείς ανεξάρτητα τη μια από την άλλη,<br />
επειδή, απ’ όλους τους λαούς της Νότιο-Ανατολικής Ευρώπης,<br />
οι Ρουμάνοι και οι Έλληνες έχουν διατηρήσει τις πιο στενές,<br />
μακροχρόνιες, καρποφόρες και για τις δυο πλευρές, σχέσεις.<br />
Στο έδαφος της σημερινής Ρουμανίας η ελληνική διασπορά<br />
έγραψε ένα από τα πιο λαμπρά της κεφάλαια. Από την ίδρυση,<br />
τον 7 ο -6 ο αιώνα προ Χριστού, των πρώτων ελληνικών αποικιών<br />
στη ρουμανική ακτή της Μαύρης Θάλασσας μέχρι σήμερα, οι<br />
σχέσεις των δυο λαών ήταν συνεχείς, δεν διακόπηκαν σχεδόν<br />
ποτέ. Το μεγαλύτερο λιμάνι της Μαύρης Θάλασσας, η Κωνστάντσα,<br />
ήταν στην αρχαιότητα η περίφημη πόλη Τόμις, που<br />
ιδρύθηκε πριν από 2500 χρόνια από Έλληνες της Μιλήτου.<br />
Με την άνοδο της Κωνσταντινούπολης στη σκηνή της ιστορίας, ο<br />
βυζαντινός πολιτισμός αντανακλάται, επί μια ολόκληρη χιλιετία,<br />
βόρεια του Δούναβη. Άνθρωποι – έμποροι, αγρότες, κληρικοί,<br />
λόγιοι, αρχιτέκτονες, οικοδόμοι - αγαθά, έθιμα και ιδέες, νομικοί<br />
κώδικες, εκκλησιαστική τέχνη, όλα, κυκλοφορούν ανεμπόδιστα<br />
σ’ αυτά τα μέρη. <strong>Η</strong> σφραγίδα του βυζαντινού πολιτισμού, πιο<br />
φανερή κυρίως στη Βλαχία και τη Μολδαβία, βρίσκεται παντού:<br />
στην Εκκλησία (οι Ρούμανοι παρέμειναν ορθόδοξοι μέχρι<br />
σήμερα), τους κρατικούς θεσμούς, το δίκαιο, τον πολιτισμό. Οι<br />
Έλληνες και οι Ρουμάνοι βρίσκονται μαζί, αλληλέγγυοι, πάνω<br />
από μια χιλιετία, στον πνευματικό κόσμο της Ορθοδοξίας.<br />
Μετά το 1453, η έξοδος των Ελλήνων προς τις ρουμανικές χώρες,<br />
μαζί με όλη τους την πνευματική κληρονομιά, συμβάλλει στη<br />
δημιουργία ενός αληθινού ‘’Βυζαντίου μετά το Βυζάντιο’’, για<br />
να χρησιμοποιήσουμε την εύγλωττη έκφραση του μεγαλύτερου<br />
Ρουμάνου ιστορικού, Nicolae Iorga. <strong>Η</strong> αλήθεια είναι ότι στις<br />
Ρουμανικές Χώρες ο έλεγχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας<br />
δεν ήταν τόσο αυστηρός όπως στα υπόλοιπα Βαλκάνια, όπου η<br />
κυριαρχία της Πύλης ήταν απόλυτη. <strong>Η</strong> ελληνική γλώσσα, lingua<br />
franca κατά την Αρχαιότητα, έγινε, από τον 15 ο αιώνα μέχρι το<br />
κατώφλι της σύγχρονης εποχής, η γλώσσα του εμπορίου και του<br />
πολιτισμού. <strong>Η</strong> δε νέα ελληνική, γίνεται, από τον 17 ο αιώνα, η<br />
γλώσσα του σχολείου και των επιστημών, και αποτελεί, για πολλά<br />
χρόνια, όχημα για τη διείσδυση του δυτικού πολιτισμού στη<br />
Νοτιανατολική Ευρώπη. Το εκκλησιαστικό περιβάλλον ήταν ένας<br />
από τους κύριους τομείς διείσδυσης των Ελλήνων στην εσωτερική<br />
ζωή και τον πολιτισμό της μεσαιωνικής ρουμανικής κοινωνίας,<br />
αρχίζοντας από τον 16 ο αιώνα. <strong>Η</strong> πρώτη ελληνική έκδοση της<br />
Βίβλου τυπώνεται το 1687, στη Βενετία.<br />
Οι Έλληνες είναι παρόντες παντού και διακρίνονται σε όλους τους<br />
τομείς της οικονομικής, κοινωνικής και πνευματικής ζωής των<br />
Ρουμάνων. Χαρακτηριστικές για το εμπόριο των Ελλήνων στο<br />
ρουμανικό χώρο είναι οι ελληνικές εμπορικές κομπανίες του<br />
Brașov και Sibiu, που είχαν στα χέρια τους, επί δύο αιώνες, το<br />
διαμετακομιστικό εμπόριο μεταξύ Ανατολής και Δύσης.<br />
Πριν αρχίσουν να ελέγχουν, τον 18 ο αιώνα, επί Φαναριωτών, την<br />
πολιτική ζωή των Ρουμανικών Πριγκιπάτων, γνωστές ελληνικές<br />
οικογένειες είχαν ήδη από τον 16 ο -17 ο αιώνα ριζώσει στη<br />
ρουμανική γη και αφομοιωθεί από τη ρουμανική κοινωνία, όπως<br />
αναφέρουν χρονογράφοι της εποχής. Ονόματα όπως Καταρτζής,<br />
Γκίκας, Στούρτζας, Μουρούζης, Mαυροκορδάτος, Καντακουζηνός,<br />
Υψηλάντης, γίνονται πολύ γνωστά στην πολιτική σκηνή και<br />
μέλη των οικογενειών τους καταλαμβάνοντας υψηλά κρατικά<br />
αξιώματα συμβάλλουν στην ευημερία των κοινοτήτων όπου ζουν.<br />
Παράλληλα, καθηγητές, φιλόσοφοι, γιατροί, νομικοί, λόγιοι,<br />
κληρικοί, καλλιτέχνες που έρχονται απ’ όλο τον ελληνικό χώρο,<br />
βρίσκουν στη ρουμανική γη τη δεύτερη πατρίδα τους. Πουθενά<br />
στην Ευρώπη, από τον 16 ο έως και τον 18 ο αιώνα, η ελληνική<br />
διασπορά δε βρήκε πιο προστατευμένο και καρποφόρο καταφύγιο<br />
για να συνεχίσει τη ζωή της. Εδώ οι Έλληνες αφιερώνονται στα<br />
ιδανικά για την ανάταση του γένους και την κατάκτηση της<br />
ελευθερίας. <strong>Η</strong> συμβολή τους στην αναμόρφωση των κοινωνικόπολιτικών<br />
δομών και των νοοτροπιών της ρουμανικής κοινωνίας<br />
όπου ζούσαν είναι σήμερα ομόφωνα αναγνωρισμένη.<br />
<strong>Η</strong> άνθιση και η ακμή του Ελληνισμού στις Ρουμανικές Χώρες<br />
σημειώνεται κατά την φαναριώτικη εποχή (1711/1716 – <strong>1821</strong>).<br />
Εκτός από καλοί διαχειριστές, αρκετοί από τους 31 Φαναριώτες<br />
ηγεμόνες είναι και οι ίδιοι λόγιοι ή άνθρωποι που αγαπάνε τον<br />
πολιτισμό. Ο πρώτος Φαναριώτης ηγεμόνας στα Πριγκιπάτα, ο Νικόλαος<br />
Μαυροκορδάτος, λόγιος του πρώιμου Διαφωτισμού, δημιούργησε στο<br />
Βουκουρέστι τη μεγαλύτερη βιβλιοθήκη στα νοτιοανατολικά της<br />
Ευρώπης. Ο κύκλος λογίων που υπήρχε στο Βουκουρέστι γύρω από τον<br />
Δημήτρη Καταρτζή, ‘’Μαικήνα των λογίων της Βλαχίας’’ ή ‘’Πατριάρχη<br />
των λογίων’’, όπως τον αποκαλούσαν οι σύγχρονοί του, είναι<br />
καθοριστικός για το πνευματικό κλίμα της εποχής. Οι ρουμανικές χώρες<br />
έγιναν εστία του ελληνικού Διαφωτισμού.<br />
Την εκπαίδευση στα ελληνικά εκπροσωπούν οι περίφημες <strong>Η</strong>γεμονικές<br />
Ακαδημίες του Βουκουρεστίου και Ιασίου (που ιδρύθηκαν το 1684 και<br />
1707 αντίστοιχα) και ήταν αληθινά πανεπιστήμια της Ανατολής. Από τις<br />
έδρες τους πέρασε, επί ενάμιση αιώνα (έως δηλαδή το <strong>1821</strong>), σχεδόν<br />
όλη η ελίτ των Ελλήνων διανοουμένων της εποχής. Στην Ακαδημία του<br />
Βουκουρεστίου, που φιλοδοξούσε να αναβιώσει το ‘’Λύκειον’’ του<br />
Αριστοτέλη, ο αριθμός των μαθητών το 1816, όταν διευθυντής ήταν ο<br />
<strong>Η</strong>πειρώτης Νεόφυτος Δούκας, έφθανε τους 400.<br />
Στη γη της Ρουμανίας γράφτηκε μια λαμπρή – και ταυτόχρονα τραγική –<br />
σελίδα της Ελληνικής Επανάστασης. Από το Ιάσιο ξεκινάνε ο Αλέξανδρος<br />
Υψηλάντης και η Φιλική Εταιρεία τον αγώνα για την Ελευθερία.<br />
Από το δεύτερο μισό του 19 ου αιώνα ως τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο,<br />
ο Ελληνισμός μπαίνει σε νέα εποχή. Στις πόλεις-λιμάνια (μερικές<br />
γίνονται porto-franco το 1837) αλλά και σε άλλα κέντρα ανθίζουν ισχυρές<br />
ελληνικές κοινότητες (Κωνστάντσα, Βραΐλα, Γαλάτσι, Σουλινά) κυρίως<br />
μετά το 1860, όταν αποκτούν υπόσταση νομικού προσώπου. ‘’Λεωφόρος<br />
του βυζαντινού στόλου’’, ο Δούναβης, γίνεται, τον 19 ο αιώνα το σύμβολο<br />
του Ελληνισμού στον ρουμανικό χώρο.<br />
Το 1940, ο αριθμός των μελών των ελληνικών κοινοτήτων ξεπερνούσε τις<br />
50.000. Μια δεκαετία αργότερα, οι περισσότεροι από τους Έλληνες<br />
αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα μέρη στα οποία είχαν ριζώσει και<br />
ευημερήσει. Για τη Ρουμανία ανοίγει τώρα μια ιστορική παρένθεση από<br />
την οποία θα βγει ύστερα από 45 χρόνια, τον Δεκέμβρη 1989. Ωστόσο, η<br />
συνέχεια της ελληνικής παρουσίας δεν διακόπηκε. Στα μέσα του 20 ου<br />
αιώνα η χώρα φιλοξενούσε περί τους 10.000 Έλληνες, από τους οποίους<br />
3.000 παιδιά, οδυνηρή συνέπεια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου.<br />
Σήμερα στη Ρουμανία ζουν περί τους 7.000 Έλληνες, οργανωμένοι σε 24<br />
κοινότητες που είναι διασκορπισμένες σε όλη τη χώρα.<br />
392 393
Καρπάθια-Μοέτσου, Τρανσυλβανία<br />
394 395
ΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚΕΣΚΟΙΝΟΤ<strong>Η</strong>ΤΕΣ<br />
ΣΤ<strong>Η</strong>ΡΟΥΜΑΝΙΑ<br />
Στα μέσα του 16ου αιώνα πολλοί Έλληνες μετανάστες<br />
(Μακεδόνες, Θράκες, <strong>Η</strong>πειρώτες, Πελοποννήσιοι) αναζητούν<br />
καλύτερη τύχη στη Ρουμανία, εγκαταλείποντας τις<br />
άγονες εκτάσεις της πατρίδας. Μαζί τους κουβαλούν την<br />
εργατικότητα, την υπομονή αλλά το πείσμα για επιτυχία.<br />
Στην περιοχή της Τρανσυλβανίας, στο Μπρασόβ, το Σιμπίου<br />
αλλά και την Οράντεα ιδρύουν εμπορικές κοινότητες, τις<br />
«Κομπανίες». Οι κομπανίες αυτές ήταν ένα είδος εμπορικής<br />
συντεχνίας, ένα επαγγελματικό σωματείο που τον πυρήνα<br />
του αποτελούσαν Έλληνες μετανάστες.<br />
Το βασικό κριτήριο για τα μέλη δεν ήταν το γένος, η εθνική<br />
καταγωγή ή το θρήσκευμα, αλλά η ιδιότητα του εμπόρου και<br />
η γνώση της ελληνικής γλώσσας. <strong>Η</strong> πρώτη Ελληνική<br />
Κομπανία ιδρύθηκε στο Σιμπίου στις 8 Ιουλίου του 1636 και<br />
αποτελεί την πρώτη εθνική συσσωμάτευση σε ολόκληρο τον<br />
ελληνισμό κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, καθώς και<br />
την παλαιότερη εμπορική κομπανία σε ολόκληρη τη Ν.Α.<br />
Ευρώπη.<br />
<strong>Η</strong>ΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚ<strong>Η</strong>ΚΟΙΝΟΤ<strong>Η</strong>ΤΑ<strong>ΤΟΥ</strong>ΜΠΡΑΣΟΒ<br />
Το 1550, Έλληνες έμποροι και πραματευτάδες από τη<br />
Μακεδονία και τη Θράκη εγκαθίστανται στην οχυρωμένη<br />
πόλη του Μπρασόβ, έξω από τα τείχη, στη συνοικία Σκέι,<br />
όπου κατοικούσαν και οι Ρουμάνοι, καθώς μέσα στην πόλη<br />
επιτρεπόταν να ζουν μόνον Σάξονες.<br />
Το 1561, ο Γ. Κορτέσιος μεταφράζει την Αγία Γραφή στα<br />
ρουμανικά, φέρνοντας τους δυο ορθόδοξους λαούς που<br />
ζούσαν έξω από τα τείχη πιο κοντά. Το 1678 παίρνουν άδεια<br />
να ιδρύσουν τη δική τους Κομπανία. Επτά Έλληνες έμποροι,<br />
με μεγαλύτερο τον γουνέμπορο Παναγιώτη Χατζηνίκο,<br />
<strong>Η</strong>πειρώτη από τα Γιάννενα, ανεγείρουν με δωρεές τους την<br />
ελληνική εκκλησία της Αγίας Τριάδος, μέσα στην πόλη (την<br />
πρώτη ορθόδοξη εκκλησία εντός των τειχών), καθώς και το<br />
Ελληνικό Νεκροταφείο, στις επιτύμβιες πλάκες του οποίου<br />
διαβάζεις σήμερα τα ονόματα των Ελλήνων μεταναστών,<br />
αλλά και τον τόπο καταγωγής τους. Ο Παναγιώτης Χατζηνίκος<br />
ίδρυσε επίσης ελληνικό σχολείο, στο οποίο δίδαξαν<br />
μεγάλοι Έλληνες δάσκαλοι, όπως ο Νεόφυτος Δούκας, ο<br />
Ιώσηπος Μοισιόδακας και άλλοι, βιβλιοθήκη, καθώς και<br />
πολύ σημαντικό φιλανθρωπικό ίδρυμα για τις ανάγκες των<br />
απόρων της πόλης.<br />
Για έναν ολόκληρο αιώνα μετά το 1750, τα ελληνικά ήταν η<br />
γλώσσα του εμπορίου στα Βαλκάνια και οι περισσότεροι<br />
έμποροι, ανεξάρτητα από εθνική προέλευση, μιλούσαν<br />
ελληνικά. Οι Έλληνες έμποροι κράτησαν πάντα ζωντανή τη<br />
θρησκεία, την εθνική συνείδηση και την περηφάνια για την<br />
καταγωγή τους. Ο Ρουμάνος συγγραφέας Ioan Slavici<br />
αναφέρει πως «ο ρουμάνικος λαός ταύτιζε τη λέξη “Grec”<br />
με τη λέξη «έμπορος». Όταν λοιπόν έλεγαν ότι μεταβαίνουν<br />
στον “Grecul” εννοούσαν πάντα πως πηγαίνουν στο<br />
“Παντοπωλείο του Έλληνα’’».<br />
Τον 18ο αιώνα, καθώς η Ευρώπη εκβιομηχανίζεται, η<br />
ζήτηση για αγροτικά προϊόντα από την Ανατολή μεγαλώνει.<br />
Προϊόντα όπως σιτάρι, βαμβάκι, λινάρια και άλλα<br />
αφθονούν στην περιοχή, αλλά αντίστοιχα και η Ανατολή<br />
γίνεται δέκτης βιομηχανικών προϊόντων της Δύσης.<br />
Οι εμπορικές συναλλαγές γίνονται στα πανηγύρια, που<br />
μέσω των χερσαίων δρόμων της Κεντρικής Ευρώπης<br />
ενώνουν Ανατολή με Δύση.<br />
Τότε αρχίζουν οι μεγάλες εμπορικές μεταφορές με πλοιάρια<br />
στον Δούναβη. <strong>Η</strong> χρησιμοποίησή του και η ανάπτυξη της<br />
εμπορικής κυκλοφορίας οφείλεται στην Ελλάδα. Λέγεται<br />
ότι, όπως ο Εύξεινος Πόντος ήταν κάποτε «ελληνική λίμνη»,<br />
έτσι κι ο Δούναβης υπήρξε ο πιο «ελληνικός» απ’ όλους<br />
τους μεγάλους ποταμούς του κόσμου. Από τον απλό ναύτη<br />
μέχρι τον καπετάνιο και τον εφοπλιστή, οι Έλληνες έγραψαν<br />
τις πρώτες σελίδες της ιστορίας της ποταμοπλοΐας στο<br />
Δούναβη. Πλήθος Επτανήσιων ναυτικών, συνηθέστερα από<br />
την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, πηγαινοέρχονταν μόνιμα στις<br />
παραδουνάβιες περιοχές με τα μπρίκια και τα σλέπια τους,<br />
κερδίζοντας επάξια το παρατσούκλι «Ποταμιάνοι».<br />
Πολύ σημαντική για την οικονομική εξέλιξη και την πρόοδο<br />
της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας υπήρξε η Συνθήκη του<br />
Κιουτσούκ Καϊναρτζή (1774). <strong>Η</strong> Ρωσία, υπερισχύοντας της<br />
Τουρκίας, της επέβαλλε να επιτρέπει τη χρήση της ρώσικης<br />
σημαίας στα πλοία των χριστιανών υπηκόων της, και έτσι<br />
την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Έλληνες νησιώτες από το Αιγαίο<br />
κατασκεύασαν ευέλικτα μικρά ιστιοφόρα, αναλαμβάνοντας<br />
τις μεταφορές σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Έως το <strong>1821</strong>,<br />
πολλοί νησιώτες περνούν στη Μαύρη Θάλασσα κάνοντας<br />
εμπόριο σιταριού. Το 1813, τα νησιά του Αιγαίου είχαν 615<br />
καράβια με πλήρωμα 18.000 άνδρες και 6.000 κανόνια, για<br />
να τους προστατεύουν από τους πειρατές. Τα καράβια αυτά<br />
ήταν που πολέμησαν αργότερα στον ιερό Αγώνα της<br />
Ανεξαρτησίας, αλλά και πολλοί σιτέμποροι χρηματοδότησαν<br />
τον αγώνα που είχε σχεδιαστεί το 1814 στην Οδησσό, με την<br />
ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης,<br />
στο λόγο του στην Πνύκα το 1836, αναφέρει χαρακτηριστικά<br />
ότι «αυτά τα σιτοκάραβα πολέμησαν το Σουλτάνο».<br />
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η πλειονότητα των πλοίων ήταν<br />
σε ελληνικά χέρια. Σύμφωνα με τις επίσημες καταγραφές<br />
του σώματος πλοιάρχων και πλοηγών, το 1901, οι 73 στους<br />
88 είναι Έλληνες. Αλλά και ο Ελευθέριος Βενιζέλος, όταν<br />
επισκέφθηκε την περιοχή το 1913, είπε ότι «ούτε στο λιμάνι<br />
του Πειραιά δεν έχω δει τόσες πολλές ελληνικές σημαίες,<br />
όσες στα λιμάνια του Δούναβη».<br />
ΟΙΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚΕΣΚΟΙΝΟΤ<strong>Η</strong>ΤΕΣ Τ<strong>Η</strong>ΣΒΡΑΙΛΑΣΚΑΙ<br />
<strong>ΤΟΥ</strong>ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ<br />
<strong>Η</strong> παλαιότερη αναφορά στους Έλληνες εμπόρους της πόλης<br />
της Βραΐλας χρονολογείται από το 14ο αιώνα. Γύρω στο<br />
1453 το λιμάνι της συγκέντρωνε πολυάριθμα πλοία από την<br />
Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη. Μετά την πτώση της<br />
Κωνσταντινούπολης, κατατρεγμένοι από το Βυζάντιο πολλοί<br />
Έλληνες εγκαταστάθηκαν και στην πόλη της Βραΐλας.<br />
<strong>Η</strong> προέλευση των Ελλήνων που φτάνουν στην πόλη της<br />
Βραΐλας μετά το 1815 δείχνουν ότι αυτοί προέρχονταν από<br />
τα Νησιά του Ιονίου όπως και από τις τουρκοκρατούμενες<br />
επαρχίες της Ανατολικής Ρωμυλίας, την Αγχίαλο και τη<br />
Μεσημβρία. <strong>Η</strong> Ελληνική Κοινότητα Βραΐλας ιδρύθηκε το<br />
1863, με σκοπό να συσπειρώσει τους περίπου 5.000 Έλληνες<br />
και να κτίσει κατ΄ αρχήν ελληνική εκκλησία. Τα εγκαίνια του<br />
Ναού του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου έγιναν το 1872. <strong>Η</strong><br />
γλώσσα της λατρείας θα ήταν πλέον η ελληνική και οι ιερείς<br />
Έλληνες, ενώ η διοίκηση εν γένει θα ήταν ευθύνη μιας<br />
επιτροπής εκλεγόμενης από τα μέλη της ελληνικής<br />
κοινότητας. Αρχιτέκτονας αυτής της εκκλησίας ήταν ο<br />
καταγόμενος από την Προύσα Αβραάμ Ιωαννίδης, ενώ<br />
ανάμεσα στους ζωγράφους που φιλοτέχνησαν τις τοιχογραφίες,<br />
ξεχώριζε ο Κεφαλλονίτης Κωνστ. Λιβαδάς-Λιώκης.<br />
<strong>Η</strong> Κοινότητα είχε να επιδείξει σπουδαίο κοινωνικό έργο,<br />
φροντίζοντας και για την παροχή ιατροφαρμακευτικής<br />
βοήθειας σε εκατοντάδες Έλληνες.<br />
Στα τέλη της δεκαετίας του 1860 ιδρύθηκαν, χάρη στην<br />
πρωτοβουλία των ελληνικών συλλόγων, κατώτερο αρρεναγωγείο<br />
και παρθεναγωγείο, που φρόντιζε για τους άπορους<br />
“ελληνόπαιδες”. Τα σχολεία αυτά, που μετατράπηκαν σε<br />
κοινοτικά στις επόμενες δεκαετίες, δεν ήταν τα μόνα<br />
ελληνικά σχολεία, καθώς στη Βραΐλα, μέχρι και τις αρχές του<br />
20ού αιώνα, ιδρύθηκαν πάρα πολλά ελληνικά ιδιωτικά<br />
σχολεία. Το 1889 η κοινότητα της Βραΐλας αριθμεί 10.000<br />
μέλη και είναι η μεγαλύτερη μεταξύ των ξένων κοινοτήτων.<br />
Τα επαγγέλματα που ασκούν όσοι δεν ασχολούνται με το<br />
εμπόριο είναι ως επί το πλείστον προσδιορισμένα:<br />
διδάσκαλοι, γιατροί και δικηγόροι. Την περίοδο 1950-1951,<br />
επέρχεται ο μαρασμός της ελληνικής παροικίας, όταν<br />
περίπου το 50% των Ελλήνων της Βραΐλας προτιμούν να<br />
εγκαταλείψουν την πόλη, λόγω της αλλαγής του<br />
καθεστώτος.<br />
Το Γαλάτσι αναφέρεται για πρώτη φορά το 1445. Ήταν το<br />
λιμάνι της Μολδοβλαχίας από το 18ο αιώνα, όμως η<br />
θεαματική ανάπτυξή του έγινε μετά το 1829 και τη Συνθήκη<br />
της Αδριανούπολης. Στις 13 Απριλίου 1765, με χρυσόβουλο<br />
του ηγεμόνα Γρηγορίου Αλ. Γκίκα τίθενται, για πρώτη φορά,<br />
οι βάσεις ενός σχολείου, όπου οι παραδόσεις μαθημάτων<br />
γίνονταν στα Ελληνικά.<br />
Μετά το 1837 το Γαλάτσι γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη όταν<br />
λειτούργησε ως ελεύθερο λιμάνι.<strong>Η</strong> ελληνική σημαία αποτελούσε<br />
την πλειοψηφία των πλοίων μετά το 1840, τόσο<br />
στις αφίξεις όσο και στις αναχωρήσεις. Οι έμποροι και οι<br />
πλοιοκτήτες της διασποράς εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία<br />
και τα πλοία τους στο λιμάνι του Γαλατσίου από 400 το 1853<br />
με 48.360 τόνους εμπορεύματα, αυξήθηκαν σε 699 το 1855<br />
με 158.155 τόνους.<br />
Τα κέρδη των εμπόρων, των πλοιοκτητών και των<br />
παραγωγών αγροτικών προϊόντων ήταν τεράστια.<br />
396 397
ΤΡΑΝΣΥΛΒΑΝΙΑ,ΣΙΜΠΙΟΥ<br />
Από τονΑυτοκράτοραΚάρολοΣΤ’(1718)<br />
Απονομή προνομίων στις Ελληνικές Εμπορικές Κομπανίες Μπρασόβ (Brasov) και Σιμπίου<br />
(Sibiu)της σημερινής Ρουμανίας-εδάφητωνΑψβούργων εκείνητηνεποχή.Γιαδύοαιώνες<br />
οι΄Ελληνεςείχανσταχέριατουςτοδιακομιστικό εμπόριομεταξύΑνατολήςκαιΔύσης.<br />
ΑπότηνΑυτοκράτειραΜαρίαΘηρεσία(1775)
ΜΠΡΑΣΟΒ-ΤΡΑΝΣΥΛΒΑΝΙΑ<br />
ΕκκλησίατηςΑγίαςΤριάδος(ιδρ.1787)&EλληνικόΝεκροταφείο<br />
<strong>Η</strong> πόλη του Μπρασόβ μνημονεύεται το 1235 με το Λατινικό όνομα Κορόνα, που της δόθηκε από Γερμανούς εποίκους,<br />
γνωστούς και ως Σάξονες της Τρανσυλβανίας. <strong>Η</strong> πρώτη βεβαιωμένη αναφορά του Μπρασόβ είναι Terra Saxonum de<br />
Barasu (Σαξονική Χώρα του Μπαράς) σε έγγραφο του 1252. Το Γερμανικό όνομα Kronstadt σημαίνει "Πόλη του<br />
Στέμματος"καιαντανακλάταιστοεθνόσημο,καθώςκαιτοΜεσαιωνικόΛατινικότηςόνομαCorona.<br />
Το1550, ΈλληνεςέμποροικαιπραματευτάδεςαπότηΜακεδονίακαιτηΘράκηεγκαθίστανταιστηνοχυρωμένηπόλητου<br />
Μπρασόβ, έξω από τα τείχη, στη συνοικία Σκέι, όπου κατοικούσαν και οι Ρουμάνοι, καθώς μέσα στην πόλη επιτρεπόταν<br />
να ζουν μόνον οι Σάξονες. Το 1561 ο Γ. Κορτέσιος μεταφράζει την Αγία Γραφή στα ρουμανικά, φέρνοντας τους δυο<br />
ορθόδοξουςλαούςπουζούσανέξωαπότατείχηπιοκοντά. Το1678παίρνουνάδειαναιδρύσουντηδικήτουςκομπανία.<br />
Το 1787, επτά Έλληνες έμποροι, με μεγαλύτερο τον γουνέμπορο Παναγιώτη Χατζηνίκο, <strong>Η</strong>πειρώτη από τα Γιάννενα,<br />
ανεγείρουν με δωρεές τους την ελληνική εκκλησία της Αγίας Τριάδος, μέσα στην πόλη (την πρώτη ορθόδοξη Εκκλησία<br />
εντός των τειχών), καθώς και το Ελληνικό Νεκροταφείο, στις επιτύμβιες πλάκες του οποίου διαβάζουμε σήμερα τα<br />
ονόματατωνΕλλήνωνμεταναστών,αλλάκαιτοντόποκαταγωγήςτους.<br />
Ο Παναγιώτης Χατζηνίκος ίδρυσε επίσης ελληνικό σχολείο, στο οποίο δίδαξαν μεγάλοι Έλληνες δάσκαλοι, όπως ο<br />
Νεόφυτος Δούκας, ο Ιώσηπος Μοισιόδακας κ.ά., βιβλιοθήκη, καθώς και ένα σημαντικό φιλανθρωπικό ίδρυμα για τις<br />
ανάγκεςτωναπόρωντηςπόλης.<br />
400 401
402 Μπρασόβ,ηκεντρικήπλατείακαιτοΔημαρχείο<br />
403
<strong>Η</strong>ΕλληνικήεκκλησίατηςΑγίαςΤριάδος(1787)<br />
404 405
<strong>Η</strong>ΕλληνικήεκκλησίατηςΑγίαςΤριάδος(1787)<br />
406 407
408 Τοελληνικόνεκροταφείο,πίσωαποτηνεκκλησίατηςΑγίαςΤριάδοςστοΜπρασόβ<br />
409
410 ΕπιτύμβιεςπλάκεςστοελληνικόνεκροταφείοτουΜπράσοβ<br />
411
412 ΑπότοελληνικόνεκροταφείοστοΜπράσοβ<br />
413
ΣτοπίσωμέροςδιακρίνεταιηΜαύρηΕκκλησία του14ουαιώνα.Ανεγέρθηκεαπότηγερμανικήκοινότητατηςπόληςκαιείναιτοκυριότερογοτθικού<br />
αρχιτεκτονικούρυθμούμνημείοτηςχώρας,καθώςκαιομεγαλύτεροςκαιεκτωνσημαντικότερωνλουθηρανικώνχώρωνλατρείαςστηνπεριοχή.<br />
Μπρασόβ,ηκεντρικήπλατεία<br />
415
416 417<br />
Τρανσυλβανία
ΒΡΑΙΛΑ&ΓΑΛΑΤΣΙ,ΜΟΛΔΑΒΙΑ<br />
ΣΤ<strong>Η</strong>ΝΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΙΚ<strong>Η</strong>ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ<br />
Κάρτατου1905μεπασχαλινέςευχές. ΠροςόφελοςΑλληλοβοήθειαςΑδελφότητοςΒραΐλας<br />
Έκδοσις«Πατρίδος»Βουκουρεστίου<br />
418 419
<strong>Η</strong>παλιάΕλληνικήσυνοικίατηςΒραΐλας<br />
420 421
Κτίριαστηνπαλιάελληνικήσυνοικίατης Βραΐλας<br />
422 423
Βραΐλα<br />
424 425
ΒΡΑΙΛΑ<br />
426 Βραΐλα.<strong>Η</strong>ΕλληνικήΕκκλησίατουΕυαγγελισμούτηςΘεοτόκου(1874)<br />
427
<strong>Η</strong>ΕλληνικήεκκλησίατουΕυαγγελισμούτηςΘεοτόκου
430 431
Τοπαλιόελληνικόσχολείοτης Βραΐλας<br />
432 433
ΤαγραφείατηςελληνικήςΚοινότηταςστεγάζονταιστοπαλιόελληνικόσχολείοθηλέωντηςΒραΐλας<br />
434 435
EΚΘΕΣ<strong>Η</strong>ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝΑΠΟΠΑΛΙΑΣΠΙΤΙΑΕΛΛ<strong>Η</strong>ΝΩΝΣΤ<strong>Η</strong>ΒΡΑΙΛΑ<br />
ΟικογένειεςΛυκιαρδόπουλου,Βλασόπουλου,Λεβέντη,Τζακαρισιάνου<br />
ΠέτροςΛεβέντης<br />
436 437
Βραΐλα<br />
438 439
ΟικίαΣπύρουΔημητρίου<br />
ΤασχέδιατουΕλληνικούΝαούτηςΕυαγγελίστριαςστηΒραίλα,1872<br />
ΚτίριααπότηΒραΐλα.- Κάτωδεξιά,ΟικίαΜιχάληΕμπειρίκου<br />
ΚτίριααπότηΒραΐλα.- Κάτωδεξιά,ΟικίαΜιχάληΕμπειρίκου<br />
440 441
ΓΑΛΑΤΣΙ<br />
Γαλάτσι-Κτίριοτο1905σεσχέδιατουαρχιτέκτοναIonMincu<br />
Γαλάτσι,ΓραφείαΕλληνικής Κοινότητας<br />
442 443
<strong>Η</strong>ΕκκλησίατηςΜεταμόρφωσηςτουΣωτήροςτηςΕλληνικήςΚοινότηταςστοΓαλάτσι(ιδρ.1866)<br />
444 445
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ<br />
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ - Ιστορία του ελληνικού έθνους,<br />
τόμος ΙΒ, (Ελληνική Επανάσταση), Εκδοτική<br />
Αθηνών, Αθήνα, 1980 και ρουμανικές πηγές<br />
ΥΨ<strong>Η</strong>ΛΑΝΤΕΙΟ<br />
Αρχείο Έλενας Λάζαρ, εκδ. Ομόνοια,<br />
Βουκουρέστι<br />
Κωνσταντίνος Καρακάσης, Τοπογραφία της<br />
Βλαχίας, Εισαγωγή & μελέτη Georgia Fili, Fili,<br />
Εκδόσεις Ομόνοια<br />
Paula Scalcau, Hellenism in Romania, Ed.Omonia<br />
Δημήτρης Δεληγιάννης, Ελληνισμός, Τέχνη,<br />
Ορθοδοξία (εκδ.Αδάμ)<br />
Αρχείο καθηγητή Δημ. Καραμήτσου. <strong>Η</strong><br />
πνευματική, πολιτική και στρατιωτική<br />
προετοιμασία της επανάστασης του <strong>1821</strong>.<br />
Internaonal Internaonal Hellenic Associaon Associaon 2022.<br />
Γιώργος Μαργαρίτης, Ενάντια σε φρούρια και<br />
τείχη, <strong>1821</strong>-Μια μικρή εισαγωγή για την<br />
επανάσταση (εκδ. Διόπτρα)<br />
Βαγγέλης Στεργιόπουλος, Φιλική Εταιρεία : <strong>Η</strong><br />
ίδρυση και η προσφορά της στο έθνος (άρθρο<br />
στο ΤΟ Β<strong>Η</strong>ΜΑ 14.9.20 )<br />
Βασίλης Κρεμμυδάς <strong>Η</strong> Ελληνική Επανάσταση του<br />
<strong>1821</strong> - Τεκμήρια,αναψηλαφήσεις, ερμηνείες<br />
(εκδ. Gutenberg).<br />
Χριστίνα Κουλούρη «Φουστανέλες και χλαμύδες»<br />
Ιστορική Μνήμη και εθνική Ταυτότητα (εκδ.<br />
Αλεξάνδρεια).<br />
ΤΑ ΝΕΑ ΤΟY ΠΟΝ<strong>ΤΟΥ</strong> (Pontos News) <strong>Η</strong> Ελληνική<br />
Επανάσταση ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του <strong>1821</strong><br />
WIKIPEDIA & Πηγές στο Διαδίκτυο<br />
COPYRIGHTτωνεικόνων απόταΜουσεία<br />
ΜουσείοΜπενάκη,Αθήνα<br />
ΕθνικόΙστορικόΜουσείο,Aθήνα<br />
ΕθνικήΠινακοθήκη,Αθήνα<br />
ΜουσείαΤέχνηςΙασίουκαιΒουκουρεστίου<br />
ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ<br />
Αισθάνομαι βαθιά ευγνωμοσύνη για τους πολλούς φίλους που<br />
με βοήθησαν αλλά και με ενθάρρυναν στη προσπάθεια αυτή.<br />
Είναι αδύνατον να χωρέσουν όλοι σε μια ευχαριστήρια παράγραφο.<br />
Θα ήθελα ωστόσο ιδιαίτερα να ευχαριστήσω τον<br />
σπουδαίο ιστορικόκαιΑντιπρόεδροτηςΡουμανικήςΑκαδημίας<br />
RazvanTheodorescu,γιατηντιμήναπρολογίσειτοβιβλίο,την<br />
Irina Tapalaga, την Elena Lazar, τη Μonica Chihaia, την<br />
Ασπασία Λούβη, τη Νάσια Γιακωβάκη, τον Κώστα Σερέζη, τον<br />
Γιώργο Παπαδόπουλο-Τετράδη, τον Δημήτριο Καραμήτσο, το<br />
Νίκο Τσούκα και το Νίκο Αλεξιάδη, για την συμπαράσταση και<br />
τιςπολύτιμεςσυμβουλέςτους.<br />
Για τουςφίλουςπουείχαντηνυπομονήνα«τελειώσουν»αυτότο<br />
πραγματικά πολύ μεγάλο βιβλίο, ζητώ κατανόηση γιατί ήταν<br />
πραγματικά πολύ δύσκολο να αφαιρέσω υλικό από τον<br />
απίστευτοπλούτοπουέχειηχώρακαιτατόσαιστορικάμνημεία<br />
που είναι συνδεδεμένα με το ξεκίνημα της Επανάστασης, και<br />
που «μιλούν» ακόμη σήμερα, μετά από 200 χρόνια. Ακόμη και<br />
για μένα που τόσες φορές έχω δει τις φωτογραφίες και<br />
«περπατήσει» σ’αυτά τα μέρη, είναι για άλλη μια φορά,<br />
ολοφάνερο για ποιο λόγο ο Αλέξανδρος Υψηλάντης επέλεξε<br />
αυτήν ειδικά τη χώρα για το ξεκίνημα της Επανάστασης. Στο<br />
έδαφοςτηςσημερινήςΡουμανίας εξελίχθηκε,απότηναυγήτης<br />
αρχαιότηταςμέχριτηνσύγχρονηεποχή,αυτόπουμπορούμενα<br />
αποκαλέσουμεμιαδεύτερηMagnaGraecia.<br />
Τον Μάρτιο του 2021, αποφάσισα να δημοσιεύσω σε ηλεκτρονικήμορφήτοαρχείοτωνφωτογραφιώνμου,γιατηνπορείατων<br />
Επαναστατών του <strong>1821</strong>, απο το βορρά προς το κέντρο και το<br />
νότο της Ρουμανίας. Το οδοιπορικό αυτό και οι θετικές αντιδράσεις<br />
των ανθρώπων που το είδαν, με οδήγησαν στην<br />
απόφαση να προχωρήσω στην έκδοση ενός έντυπου βιβλίου<br />
αυτή τη φορά. Άλλωστε, θεώρησα αδιανόητο να το έχω κάνει<br />
για τους Παπούα και να μην αποτυπώσω σε χαρτί αυτό το<br />
οδοιπορικόψυχής,εμπλουτίζοντάςτοκαιμετουλικότωντόσο<br />
σημαντικών εκθέσεων για το <strong>1821</strong> που έγιναν μέσα στο χρόνο.<br />
Έτσιγεννήθηκεαυτότοβιβλίο.<br />
Για την έκδοσή του τόλμησα, για πρώτη φορά, να κάνω τα<br />
πάντα μόνη μου. Από την επεξεργασία των κειμένων και του<br />
φωτογραφικού υλικού, στο σχεδιασμό και τη σελιδοποίηση.<br />
Ελπίζω να μην απογοητεύσω τις προσδοκίες σας και να το<br />
χαρείτε. Ελπίδα μου είναι οι συμπατριώτες μου να έχουν μια<br />
καλύτερη εικόνα από τους τόπους όπου ξεκίνησε και τόσο<br />
τραγικά κατέληξε εκεί η Ελληνική Επανάσταση του <strong>1821</strong>, τη<br />
Μολδοβλαχία,να«δουν»καινα«βιώσουν»τοπαρελθόν,μέσα<br />
από αυτές τις εικόνες. <strong>Η</strong> πορεία σε αυτό το έδαφος ήταν<br />
ελπιδοφόρα,δραματικήκαιτελικάηρωικήκαιαποκαρδιωτική<br />
συνάμα, απέδωσε όμως έμμεσα καρπούς κάπου αλλού και<br />
βοήθησεστηδημιουργίατηςελεύθερηςΕλλάδας.<br />
Ιστορία είναι οι άνθρωποι. Όσοι πέρασαν, όσοι είναι ακόμα<br />
εδώ και όσοι θα έρθουν. <strong>Η</strong> «οπτική ιστορία» συμβάλλει στην<br />
κατασκευή της αίσθησης του παρελθόντος, παρέχοντάς μας<br />
έναν πλούτο πληροφοριών που σχετίζονται με τα ιστορικά<br />
πρόσωπα και τα γεγονότα. Το οδοιπορικό αυτό αποτελεί μια<br />
ελάχιστη απόδοση τιμής, δείγμα της ευγνωμοσύνης και της<br />
οφειλής μας προς αυτούς που θυσιάστηκαν για να είμαστε<br />
εμείςσήμερα ελεύθεροικαιπουταμεγαλύτερακατορθώματά<br />
τουςήτανπράξειςσχεδόναπερίσκεπτηςγενναιοδωρίας.<br />
Ταμουσείαμαςτίμησαντηνιστορικήεπέτειοτων200χρόνων<br />
από την Επανάσταση του <strong>1821</strong>, με πραγματικά εξαιρετικές<br />
εκθέσεις. Κατάφεραν να συγκεντρώσουν την ιστορία του<br />
τόπου μας με ζωγραφικά έργα, προσωπικά αντικείμενα και<br />
ιστορικά κειμήλια, πλαισιωμένα από σπάνιο αρχειακό υλικό,<br />
με μοναδικό τρόπο. Τα δικαιώματα για τη χρήση των φωτογραφιών<br />
που χρησιμοποίησα, ανήκουν, αποκλειστικά, στο<br />
Υπουργείο Πολιτισμού, το Μουσείο Μπενάκη, το Εθνικό<br />
Ιστορικό Μουσείο και την Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα,<br />
όπως και στα Μουσεία Τέχνης του Ιασίου και του Βουκουρεστίου,μαζίμετηνευγνωμοσύνημου.<br />
ΔήμητραΣτασινοπούλου<br />
dimitra@imedica.ro<br />
446 447
448 449