You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Tüm Anadolu’nun seferber olduğu,liselerin savaşta hayatını<br />
kaybeden öğrencileri yüzünden mezun veremediği,annelerin<br />
evlatlarını alnına kına yakarak gönderdiği bir savaşın sonucu<br />
şüphesiz kanla yazılan bağımsızlık olabilirdi.18 Mart <strong>Çanakkale</strong><br />
Zaferi, Kurtuluş Savaşı’nın da kıvılcımını yakan bir toplum<br />
bilinci yaratması açısından tarihimizin en önemli günlerinden<br />
biridir.Bu toprakların bir kez daha aynı acıları yaşamamasını<br />
gönülden diliyor, tüm şehitlerimize rahmet diliyor ve saygıyla<br />
anıyoruz.Ruhları şad olsun.<br />
LHÜ REKREATİF ETKİNLİKLER ve EDEBİYAT TOPLULUĞU
CEPHEDEN MEKTUPLAR
<strong>Çanakkale</strong> İçinde Aynalı Çarşı<br />
Hepimizin bildiği <strong>Çanakkale</strong> türküsünün hikayesi bir mektuptan kaynak<br />
almaktadır.Mektubu yazan yazar Emrullah Nutku’nun kardeşi<br />
Seyfullah’tır.<br />
1903 doğumlu olan Seyfullah savaşın arifesinde <strong>Çanakkale</strong> Sultanisi<br />
(lisesi) 1. sınıf öğrencisidir. Seyfullah, <strong>Çanakkale</strong>’den gönderdiği ve<br />
üzerinde 29 Eylül 1914 tarihi yazılı olan mektubunda şöyle der:
Sevgili Anneciğim,<br />
Canımıza tak diyen iki yıllık gurbet hayatından artık kurtuluyoruz. Sana ve aileme<br />
kavuşacağım için seviniyorum.<br />
Mektebimizi alıyorlar., hastane olacakmış, bizi de İstanbul’daki mekteplere<br />
dağıtacaklarmış. Hocalarımızın çoğu da askerlik hizmetine gidiyorlar, büyük sınıflar<br />
da gönüllü yazılacaklarmış. Bugün Türkçe hocamız sınıfa geldi, ama çok kalmadı,<br />
bize veda etti. Bize; “Zamanı gelince cephede yapılacak vatan hizmetinin mektepte<br />
yapılan hizmetten kutsi olduğunu” söyledi.
Birkaç günden beri <strong>Çanakkale</strong> sokaklarından askerler geçiyor. “<strong>Çanakkale</strong><br />
içinde aynalı çarşı, anne ben gidiyorum düşmana karşı” şarkısını<br />
söylüyorlar. At üstünde zabitler, top arabaları, mekkare ve deve kervanları<br />
sokağımızı doldurdu. Harp olacakmış. İngiliz ve Fransız harp filoları<br />
boğazın dışında dolaşıyormuş. Buraları bombardıman edeceklermiş. Bu<br />
bombardımanı görmek isterdim, ama yakında <strong>Çanakkale</strong>'den ayrılacağız.<br />
Ama size kavuşacağım ben.<br />
Beybabamın, sizin ellerinizi öper kardeşlerime selam ederim.<br />
Oğlunuz Seyfullah.
Bir Haftadır Ölüleri Gömüyorlar<br />
4. Müfreze 6. Bölük’ten mektubun sonuna adını yazmayan bir asker, 15<br />
Kasım 1915 tarihli mektubunda şöyle diyor:<br />
“Sevgili Babacığım,<br />
Bir süreden beri Limni’deki hastanedeydim. Ateş hattına yeni döndüm.<br />
Dizanteri yüzünden çok zor günler geçirdim. Şimdi daha iyiyim. Savaşın<br />
bitmesini istiyorum. Artık canıma yetti. 1. Tugayın Tekçam mevkiine yaptığı<br />
taarruzu okumuşsundur. Ben de o taarruzda yer aldım. Daha fazlasını<br />
görmek istemiyorum. Türk siperlerine ulaştığımızda her şeyin ve hepsinin<br />
deniz topçu atışıyla paramparça edildiğini, Türklerin orada burada üçerli<br />
dörderli üst üste yığıldığını gördüm. Burada bir Connaught Taburu var. Bir<br />
haftadır ölüleri gömüyorlar.”
İşgalci Güçlerden Bir Asker;Lance<br />
'Sevgili Anneciğim; Bana göre, yarımadada pek çok şey yaşanmasına rağmen,<br />
bugüne kadar üç çok önemli olay oldu...'' <strong>Çanakkale</strong> savaşlarında işgalci güçlerin<br />
saflarında savaşan Lance isimli bir asker annesine Gelibolu'dan yazdığı mektubuna<br />
bu sözlerle başlıyor. Osmanlı tarihinin Birinci Dünya Savaşı'ndaki en büyük zaferi<br />
olarak görülen savaş deniz ve kara çarpışmaları olmak üzere iki aşamadan<br />
oluşuyordu. 9 ay süren kara harekatında binlerce Osmanlı, İngiliz, Fransız, Hint ile<br />
Avustralya ve Yeni Zelanda askeri (Anzaklar) hayatını kaybetti. '
Lance kanlı çarpışmaları, özellikle de çıkarmayı anlatırken şöyle devam<br />
ediyor:<br />
''Birincisi, tarihin uzun yıllar unutamayacağı çıkarma harekatı.<br />
İnsanın bunun değerini, muhteşemliğini ve mucizeviliğini anlayabilmek<br />
için çıkarmanın gerçekleştirildiği noktayı mutlaka görmesi gerekir.<br />
Elbette bu harekat çok iyi düşünülmüştü. İkincisi ise, geçtiğimiz 11<br />
Mayıs'ta binlerce Türk'ün bizim hatlarımıza yaptığı karşı taarruzdu.<br />
Karşılaştırdığımızda bizim kayıplarımız çok azdı, tüm hat boyunca<br />
yaklaşık 500 kişi. Çıkarma harekatından bu yana üzerimize böylesine<br />
çok sayıda geldikleri ilk ve tek andı.Üçüncüsü ise 6. Takviye<br />
kuvvetimizin planladığı ve çok ağır kayıplar verdiği Tekçam<br />
taarruzuydu. Belki de bu harekata katılmadığım için çok<br />
şanslıyım.Tekçam'da hemen hemen en şiddetli muharebe yaşandı.<br />
Tanıdığım o kadar çok dostumu kaybettim ki…<br />
12 Kasım 1915, Gelibolu, Lance
Bari benim intikamımı siz alın!<br />
“Sabah güneşin doğmasıyla birlikte yüzlerce topun soğuk namlusundan müthiş<br />
seslerle çıkan mermilere asabiyetle yumruklarını sıkan askerin, düşman üzerine<br />
atılmak ve onları toprağa sermek için dört gözle bekletilen ileri hareketin emrini<br />
aldı. Gazileri takviyeye gidiyorduk. İlderesi düşmanın yüzlerce mermisinin<br />
düştüğü yer olup buradan geçmek biraz tehlikeli ise de düşmandan intikam için<br />
bütün bedenleri titreyen askerim, din kardeşlerine yetişmeye mani olan her şeye<br />
bir alaka bakışla fırlayarak ileri atıldılar.
Yol üzerinde her nasılsa düşman mermisinden ateş alan bir sandık cephane, yolu<br />
bütün bütün kapamış. Dini, vatanı, milleti için yoldan geçmeye çırpınan bu Türk<br />
kalpleri, civardan tedarik ettiği kum torbalarını omuzlayarak yanan sandık üzerine<br />
hemen dördü birden atıldı. İki saniye sonra sandık, torbalar altında kalmış ve<br />
yolumuza mani olacak müşkülat ortadan kaldırılmıştı. Bu dört askerin cesareti ve<br />
fedakarlığı sayesinde İlderesi yolu açıldı. Tam zamanında Gaziler’de bulunan silah<br />
arkadaşlarına yetişmek mümkün oldu ise de Ethem Onbaşı ismindeki nefer bu<br />
vazifeyi yerine getirirken sol kalçasından şarapnel misketiyle yaralanarak şu sözleri<br />
söyledi. ‘Bir senedir kullandığım silahımla hunhar düşmana bir kurşun atmadan<br />
hastaneye gidiyorum. Bari benim intikamımı siz alın’ diye ellerime kapandı ve sulu<br />
gözlerinden yaşlar akıtarak ayrıldı.”
Onlar artık bizim evlatlarımız olmuşlardır!<br />
<strong>Çanakkale</strong> Savaşları’nın Anafartalar kahramanı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin<br />
kurucusu büyük önder Atatürk’ün 1934 yılında Anzak askerlerinin annelerine<br />
ithafen yazdığı mektup ise şöyle:<br />
“Bu memleketin toprakları üzerinde kanlarını döken kahramanlar! Burada bir dost<br />
vatanın toprağındasınız. Huzur ve sükûn içinde uyuyunuz. Sizler, Mehmetçiklerle<br />
yan yana, koyun koyunasınız. Uzak diyarlardan evlatlarını harbe gönderen analar!<br />
Gözyaşlarınızı dindiriniz. Evlatlarınız bizim bağrımızdadır. Huzur içindedirler ve<br />
huzur içinde rahat uyuyacaklardır. Onlar, bu toprakta canlarını verdikten sonra,<br />
artık bizim evlatlarımız olmuşlardır.” Atatürk, 1934
Avustralyalı bir annenin mektubu<br />
“Gelibolu topraklarında yitirdiğimiz evlatlarımızın acısını, âlicenap sözleriniz<br />
hafifletti. Gözyaşlarımız dindi. Bir ana olarak bana, bir güzelim teselli bahşetti.<br />
Yavrularımızın sonsuz uykularında, huzur içinde dinlendiklerinden hiç kuşkumuz<br />
kalmadı. Majesteleri kabul buyururlarsa bizler de kendilerine Ata demek istiyoruz.<br />
Çünkü, yavrularımızın mezarları başında söylediğiniz sözler, ancak bir öz babanın<br />
sözleri gibi yüce, ilahi… Evlatlarımızı bir baba gibi kucaklayan büyük Ata’ya tüm<br />
analar adına şükran, sevgi, saygıyla…”
TANINMIŞ İSİMLERİN GÖZÜNDEN ÇANAKKALE
“<strong>Çanakkale</strong> Zaferi, Türk askerinin ruh kudretini gösteren şayanı hayret<br />
ve tebrik bir misaldir. Emin olmalısınız ki, <strong>Çanakkale</strong> Muharebelerini<br />
kazandıran bu yüksek ruhtur.”<br />
Mustafa Kemal Atatürk
‘<strong>Çanakkale</strong>’de başarılı olamadık. Nasıl başarılı olurduk ki? Zira<br />
Türkler yuvasına girilmiş aslanların hiddetiyle, cüret ve cesaret<br />
kahramanlığı ile savaşıyorlardı. Böyle bir millet görmedim.’<br />
Sir Julien Corbet
“Avrupa’da hiçbir asker yoktur ki, bu ifadenin altını çiziyorum, Türklerle<br />
mukayese edilebilsin. Almanların müdafaada gayet iyi oldukları kabul olunabilir.<br />
Fakat siperlerde onlar dahi Türklerle kıyas edilemez. Misal olarak Gelibolu’yu<br />
zikretmek isterim. Orada bizim gemi ateşlerimizle büyük zayiata uğrayan kıtalar,<br />
Türk olmasalardı. Yerlerinde kalamaz ve derhal değiştirilirlerdi. Halbuki, Türkler,<br />
bütün muharebe müddetince yerlerinde kaldılar.”<br />
General Townshend
"Türkler, <strong>Çanakkale</strong>’yi zorlayan çağının en ileri tekniğine sahip güçler<br />
karşısına adeta bir kale gibi dikilmişlerdir.”<br />
Winston Churchill
“... Türk askerinin savaş ve dövüş hususunda haiz bulunduğu evsafın bidayette<br />
layıkıyla takdir edilmemiş olması, İngilizler için felaket olmuştur.... Türk askerinin<br />
ne yaman muharip olduğunu, İngilizler kendileriyle dövüştükten sonra bittecrübe<br />
anlamışlardır.”<br />
İngiliz Generali Oglander
“<strong>Çanakkale</strong> Seferi, Türk milletinin eski kudret ve kuvvetini muhafaza<br />
ettiğini, can çekişen bir imparatorluk içinde kahraman bir milletin<br />
varlığını meydana koydu.”<br />
General Fahri Belen
“<strong>Çanakkale</strong> müdafaası, üç mucizeler muharebesidir hâli kurtardı;<br />
maziye hamaset ve azametini iade etti; vatanımızı bir vatanı ebedi<br />
yaptı.”<br />
Sami Paşazade Sezai
ŞİİRLERLE ÇANAKKALE
ÇANAKKALE<br />
Övün ey <strong>Çanakkale</strong>, cihan durdukça övün!<br />
Ömründe göstermedin bin düşmana bir gün.<br />
Sen bir büyük milletin savaşa girdiği gün,<br />
Başına yüz milletin birden üşüştüğü yersin!<br />
Sen savaşa girince mızrakla, okla, yayla.<br />
Karşına çıktı düşman çelikten bir<br />
alayla.<br />
Sen topun donanmayla, tüfeğin bataryayla,<br />
Neferin ordularla boy ölçüştüğü yersin!<br />
Nice tüysüz yiğitler yılmadı cenk devinden,<br />
Koştu senin koynundan çıkar çıkmaz<br />
evinden.<br />
Sen onların açtığı bayrağın alevinden,<br />
Kaç bayrağın tutuşup yere düştüğü yersin!<br />
Toprağından fazladır sende yatan adamlar,<br />
Irmağın kanla çağlar, yağmurun kanla damlar.<br />
O cenkten armağandır sana kızıl akşamlar,<br />
Sen silahın inançla son döğüştüğü yersin!<br />
Bir destana benziyor senin bugünkü halin.<br />
Okurken duyuyorum sesini ihtilalin.<br />
Övün ey <strong>Çanakkale</strong> ki sen Mustafa Kemal'in,<br />
Yüz milletle yüz yüze ilk görüştüğü yersin!<br />
FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL
ÇANAKKALE ŞEHİTLERİNE<br />
Şu Boğaz harbi nedir? Var mı ki dünyada eşi?<br />
En kesif orduların yükleniyor dördü beşi.<br />
-Tepeden yol bularak geçmek için Marmara’ya-<br />
Kaç donanmayla sarılmış ufacık bir karaya.<br />
Ne hayâsızca tehaşşüd ki ufuklar kapalı!<br />
Nerde-gösterdiği vahşetle ‘bu: bir Avrupalı’<br />
Dedirir-Yırtıcı, his yoksulu, sırtlan kümesi,<br />
Varsa gelmiş, açılıp mahbesi, yâhud kafesi!<br />
Eski Dünyâ, yeni Dünyâ, bütün akvâm-ı beşer,<br />
Kaynıyor kum gibi, mahşer mi, hakikat mahşer.<br />
Yedi iklimi cihânın duruyor karşında,<br />
Avusturalya’yla beraber bakıyorsun: Kanada!<br />
Çehreler başka, lisanlar, deriler rengârenk:<br />
Sâde bir hâdise var ortada: Vahşetler denk.<br />
Kimi Hindû, kimi yamyam, kimi bilmem ne belâ…<br />
Hani, tâuna da züldür bu rezil istilâ!
Ah o yirminci asır yok mu, o mahlûk-i asil,<br />
Ne kadar gözdesi mevcûd ise hakkıyle, sefil,<br />
Kustu Mehmedciğin aylarca durup karşısına;<br />
Döktü karnındaki esrârı hayâsızcasına.<br />
Maske yırtılmasa hâlâ bize âfetti o yüz…<br />
Medeniyyet denilen kahbe, hakikat, yüzsüz.<br />
Sonra mel’undaki tahribe müvekkel esbâb,<br />
Öyle müdhiş ki: Eder her biri bir mülkü<br />
harâb.<br />
Öteden sâikalar parçalıyor âfâkı;<br />
Beriden zelzeleler kaldırıyor a’mâkı;<br />
Bomba şimşekleri beyninden inip her siperin;<br />
Sönüyor göğsünün üstünde o arslan neferin.<br />
Yerin altında cehennem gibi binlerce lağam,<br />
Atılan her lağamın yaktığı: Yüzlerce adam.
Ölüm indirmede gökler, ölü püskürmede yer;<br />
O ne müdhiş tipidir: Savrulur enkaaz-ı beşer…<br />
Kafa, göz, gövde, bacak, kol, çene, parmak, el,<br />
ayak,<br />
Boşanır sırtlara vâdilere, sağnak sağnak.<br />
Saçıyor zırha bürünmüş de o nâmerd eller,<br />
Yıldırım yaylımı tûfanlar, alevden seller.<br />
Veriyor yangını, durmuş da açık sinelere,<br />
Sürü halinde gezerken sayısız teyyâre.<br />
Top tüfekten daha sık, gülle yağan mermiler…<br />
Kahraman orduyu seyret ki bu tehdide güler!<br />
Ne çelik tabyalar ister, ne siner hasmından;<br />
Alınır kal’â mı göğsündeki kat kat iman?<br />
Hangi kuvvet onu, hâşâ, edecek kahrına râm?<br />
Çünkü te’sis-i İlahi o metin istihkâm.
Sarılır, indirilir mevki-i müstahkemler,<br />
Beşerin azmini tevkif edemez sun’-i beşer;<br />
Bu göğüslerse Hudâ’nın ebedi serhaddi;<br />
‘O benim sun’-i bedi’im, onu çiğnetme’ dedi.<br />
Asım’ın nesli… diyordum ya… nesilmiş gerçek:<br />
İşte çiğnetmedi nâmusunu, çiğnetmiyecek.<br />
Şühedâ gövdesi, bir baksana, dağlar, taşlar…<br />
O, rükû olmasa, dünyâda eğilmez başlar,<br />
Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor,<br />
Bir hilâl uğruna, yâ Rab, ne güneşler batıyor!<br />
Ey, bu topraklar için toprağa düşmüş asker!<br />
Gökten ecdâd inerek öpse o pâk alnı değer.
Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor tevhidi…<br />
Bedr’in arslanları ancak, bu kadar şanlı idi.<br />
Sana dar gelmiyecek makberi kimler kazsın?<br />
‘Gömelim gel seni tarihe’ desem, sığmazsın.<br />
Herc ü merc ettiğin edvâra da yetmez o<br />
kitâb…<br />
Seni ancak ebediyyetler eder istiâb.<br />
‘Bu, taşındır’ diyerek Kâ’be’yi diksem<br />
başına;<br />
Ruhumun vahyini duysam da geçirsem<br />
taşına;<br />
Sonra gök kubbeyi alsam da, ridâ namıyle,<br />
Kanayan lâhdine çeksem bütün ecrâmıyle;<br />
Mor bulutlarla açık türbene çatsam da<br />
tavan,<br />
Yedi kandilli Süreyyâ’yı uzatsam oradan;
Sen bu âvizenin altında, bürünmüş kanına,<br />
Uzanırken, gece mehtâbı getirsem yanına,<br />
Türbedârın gibi tâ fecre kadar bekletsem;<br />
Gündüzün fecr ile âvizeni lebriz etsem;<br />
Tüllenen mağribi, akşamları sarsam yarana…<br />
Yine bir şey yapabildim diyemem hâtırana.<br />
Sen ki, son ehl-i salibin kırarak savletini,<br />
Şarkın en sevgili sultânı Salâhaddin’i,<br />
Kılıç Arslan gibi iclâline ettin hayran…<br />
Sen ki, İslam’ı kuşatmış, boğuyorken hüsran,<br />
O demir çenberi göğsünde kırıp parçaladın;<br />
Sen ki, rûhunla beraber gezer ecrâmı adın;<br />
Sen ki, a’sâra gömülsen taşacaksın… Heyhât,<br />
Sana gelmez bu ufuklar, seni almaz bu cihât…<br />
Ey şehid oğlu şehid, isteme benden makber,<br />
Sana âğûşunu açmış duruyor Peygamber.<br />
MEHMET AKİF ERSOY
BU VATAN KİMİN?<br />
Bu vatan, toprağın kara bağrında<br />
Sıra dağlar gibi duranlarındır.<br />
Bir tarih boyunca onun uğrunda<br />
Kendini tarihe verenlerindir.<br />
Tutuşup kül olan ocaklardan,<br />
Şahlanıp köpüren ırmaklarından,<br />
Hudutlarda gaza bayraklarından<br />
Alnına ışıklar vuranlarındır.<br />
Ardına bakmadan yollara düşen,<br />
Huduttan hududa yol bulup koşan,<br />
Şimşek gibi çakan, sel gibi coşan,<br />
Cepheden cepheyi soranlarındır.
İleri atılıp sellercesine,<br />
Göğsünden vurulup tam ercesine,<br />
Bir gül bahçesine girercesine<br />
Şu kara toprağa girenlerindir!<br />
Tarihin dilinden düşmez bu destan,<br />
Nehirler gazidir, dağlar kahraman.<br />
Her taşı bir yakut olan bu vatan<br />
Can verme sırrına erenlerindir<br />
Gökyay’ım ne desem ziyade değil<br />
Bu sevgi bir kuru ifade değil.<br />
Sencileyin hasmı rüyada değil<br />
Topun namlusundan görenlerindir.<br />
ORHAN ŞAİK GÖKYAY
Bir Yolcuya<br />
Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın<br />
Bu toprak, bir devrin battığı yerdir.<br />
Eğil de kulak ver, bu sessiz yığın<br />
Bir vatan kalbinin attığı yerdir.<br />
Bu ıssız, gölgesiz yolun sonunda<br />
Gördüğün bu tümsek Anadolunda,<br />
İstiklal uğrunda, namus yolunda<br />
Can veren Mehmed’in yattığı yerdir.<br />
Bu tümsek, koparken büyük zelzele,<br />
Son vatan parçası geçerken ele,<br />
Mehmed’in düşmanı boğdugu sele<br />
Mübarek kanını kattığı yerdir.<br />
Düşün ki, haşrolan kan, kemik, etin<br />
Yaptığı bu tümsek, amansız, çetin<br />
Bir harbin sonunda bütün milletin<br />
Hürriyet zevkini tattığı yerdir.<br />
Necmettin Halil Onan
<strong>Çanakkale</strong> Zaferi’nin 104.yıl dönümünde bu toprakları bize<br />
mukaddes bir vatan kılan tüm şehitlerimizi,başta Gazi Mustafa<br />
Kemal Atatürk olmak üzere şükranla anıyoruz.