Efnisyfirlit
Menntun knattspyrnuþjálfara á Ãslandi - Knattspyrnusamband Ãslands
Menntun knattspyrnuþjálfara á Ãslandi - Knattspyrnusamband Ãslands
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>Efnisyfirlit</strong><br />
1 Inngangur ................................................................................................................. 2<br />
2 Knattspyrnusamband Íslands (KSÍ) ...................................................................... 4<br />
2.1 Ágrip af sögu KSÍ.............................................................................................. 4<br />
2.2 Tilgangur og hlutverk KSÍ ............................................................................... 5<br />
2.3 Fræðslunefnd KSÍ ............................................................................................. 5<br />
3 Rannsókn .................................................................................................................. 7<br />
3.1 Val á efni ............................................................................................................ 7<br />
3.2 Rannsóknarspurning ........................................................................................ 7<br />
3.3 Gagnaöflun og gagnaúrvinnsla ........................................................................ 7<br />
3.4 Áreiðanleiki og réttmæti................................................................................... 8<br />
3.5 Vandamál ........................................................................................................... 8<br />
3.6 Fyrri rannsóknir ............................................................................................... 9<br />
4 Menntun þjálfara ................................................................................................... 11<br />
4.1 Þjálfaramenntun ............................................................................................. 11<br />
4.2 Stefnuyfirlýsing ÍSÍ um þjálfaramenntun .................................................... 13<br />
4.3 Stefnuyfirlýsing KSÍ um þjálfun barna og unglinga ................................... 14<br />
4.4 Þjálfaramenntunarkerfi KSÍ ......................................................................... 17<br />
4.5 Þjálfaranámskeið KSÍ .................................................................................... 18<br />
4.5.1 Þátttaka á þjálfaranámskeiðum KSÍ 1992-2004 ................................... 18<br />
4.5.2 Innihald þjálfaranámskeiða KSÍ ............................................................ 19<br />
4.6 Aldursflokkaskipting ...................................................................................... 20<br />
4.7 Kröfur KSÍ um menntun þjálfara ................................................................. 21<br />
4.8 Leyfiskerfi KSÍ ................................................................................................ 22<br />
5 Niðurstöður ............................................................................................................. 25<br />
5.1 Samtals réttindi þjálfara sumarið 2004 ........................................................ 25<br />
5.2 Karlkyns og kvenkyns þjálfarar .................................................................... 26<br />
5.3 Menntun þjálfara í karla- og kvennaflokkum.............................................. 27<br />
5.4 Menntun eftir flokkum ................................................................................... 28<br />
5.4.1 Meistaraflokkur ....................................................................................... 28<br />
5.4.2 2.flokkur .................................................................................................... 29<br />
5.4.3 3.flokkur .................................................................................................... 30<br />
5.4.4 4.flokkur .................................................................................................... 31<br />
5.4.5 5.flokkur .................................................................................................... 32<br />
5.4.6 6.flokkur .................................................................................................... 33<br />
5.5 Hverjir standast kröfur menntunarkerfis KSÍ ............................................ 34<br />
5.6 Þjálfarar án réttinda ....................................................................................... 35<br />
5.6.1 Án réttinda ................................................................................................ 35<br />
5.6.2 Kynjahlutfall þjálfara án réttinda .......................................................... 35<br />
5.6.3 Staðsetning þjálfara án réttinda ............................................................. 36<br />
6 Umræður ................................................................................................................. 37<br />
7 Lokaorð ................................................................................................................... 45<br />
8 Heimildaskrá .......................................................................................................... 46<br />
9 Viðauki .................................................................................................................... 48
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
1 Inngangur<br />
Heimur knattspyrnunnar er orðinn gríðarlega stór. Knattspyrnan er ekki lengur<br />
aðeins leikur heldur er hún orðin viðurkenndur atvinnuvegur þar sem milljónir manna<br />
í viku hverri borga gífurlegar fjárhæðir til að fylgjast með bestu knattspyrnumönnum<br />
heimsins takast á. Knattspyrnumenn eru orðnir hátekjumenn og eru fyrirferðamiklir<br />
og vinsælir í samfélaginu. Árangur á knattspyrnuvellinum gerir það að verkum að<br />
knattspyrnumanna er minnst sem hetja og mikil virðing er borin fyrir þeim aðilum<br />
sem stuðla að því að þessi árangur náist. Knattspyrnumenn og þjálfarar sem náð hafa<br />
góðum árangri hafa í ófáum tilfellum orðið áberandi í knattspyrnuheiminum,<br />
stjórnmálum eða viðskiptum eftir að knattspyrnuferli þeirra lýkur og litið er á þá sem<br />
stórstjörnur. En hvað er það sem veitir ungum knattspyrnumönnum tækifæri til þess<br />
að verða þessar stórstjörnur? Jú allir hafa sömu tækifæri til þess. Menn þurfa að byrja<br />
knattspyrnuiðkun á unga aldri. Til þess að þeir geti tileinkað sér rétt vinnubrögð þarf<br />
að hafa góða leiðsögn og þar kemur þjálfarinn inn í. Mikilvægt er að þjálfari hafi þá<br />
þekkingu og vitund á knattspyrnuleiknum og kröfum hans að hann geti leiðbeint<br />
iðkendum sínum á sem bestan hátt. Úti í heimi horfum við hvað eftir annað á<br />
stórstjörnur úr knattspyrnuheiminum sem þakka þjálfurum sínum á unga aldri þann<br />
árangur sem þeir hafa náð. Það bætist ávallt ofan á grunninn.<br />
Íslendingar hafa í gegnum tíðina átt sínar stórstjörnur s.s. Albert<br />
Guðmundsson, Ásgeir Sigurvinsson o.fl. og í dag er Eiður Smári Guðjohnsen einn<br />
fremsti leikmaður eins besta félagsliðs heims. Hann byrjaði ungur að iðka knattspyrnu<br />
og höfðu jafnaldrar hans þá sömu möguleika og hann á að verða atvinnumenn í<br />
knattspyrnu. En með miklum æfingum og góðri þjálfun hefur honum tekist að verða<br />
stórstjarna í boltanum. Á þeim tíma sem okkar eldri stórstjörnur voru að alast upp<br />
höfðum við Íslendingar ekki þá knattspyrnuaðstöðu sem við höfum í dag. Þegar þetta<br />
er skrifað eru komnar knattspyrnuhallir á 5 stöðum á landinu sem veita<br />
knattspyrnuþjálfurum aukna möguleika á að þjálfa knattspyrnumenn allan ársins hring<br />
á fjölbreyttari hátt. Tímabil knattspyrnuþjálfunar hefur því lengst frá því sem áður var<br />
þegar háveturinn var knattspyrnumönnum erfiður og leiðinlegur. Á síðustu árum, þar<br />
sem að aðstaðan hefur batnað til muna og samfélag knattspyrnunnar líkist meira því<br />
sem gerist úti í heimi, hafa þjálfarar því þurft að breyta þjálfunaráætlunum sínum frá<br />
fyrri árum. Leitað hefur verið eftir þekkingu erlendis frá þar sem knattspyrnuþjálfun<br />
allan ársins hring hefur verið ríkjandi í mörg ár. KSÍ hefur því leitast eftir að<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
2<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
samræma kröfur um menntun knattspyrnuþjálfara við alþjóðlegar kröfur. Þessar<br />
kröfur eru reglulega teknar til endurskoðunar og nú í vor verður reglugerð um<br />
menntun knattspyrnuþjálfara tekin til alvarlegrar endurskoðunar og kröfur hertar<br />
umtalsvert. En hvernig er staðan á menntun knattspyrnuþjálfara á Íslandi? Hvernig<br />
stenst hún núverandi kröfur KSÍ og alþjóðasamfélagsins? Er hún mismunandi milli<br />
kynja eða aldursflokka? Leitast er eftir að svara öllum þessum spurningum og fleirum<br />
til í þessari ritgerð.<br />
Með því að komast að hvernig staða menntunar knattspyrnuþjálfara er á Íslandi<br />
um þessar mundir veitir það KSÍ tækifæri til þess að mennta fleiri þjálfara og uppfylla<br />
þannig menntunarkröfur sem nauðsynlegt er til þess að árangur þjálfunar verði sem<br />
bestur. Ætti það að veita fleiri ungum iðkendum tækifæri á að verða knattspyrnuhetjur<br />
og stórstjörnur á Íslandi.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
3<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
2 Knattspyrnusamband Íslands (KSÍ)<br />
2.1 Ágrip af sögu KSÍ<br />
Vegna heimsóknar dansks knattspyrnuliðs hingað til lands árið 1919 þurfti að<br />
stofna sérstaka nefnd innan ÍSÍ til þess að sjá um þessa heimsókn. Var því stofnuð<br />
Knattspyrnunefnd Reykjavíkur. Var nefndinni falið að hafa forystu og umsjón um<br />
knattspyrnuna í Reykjavík. Setti stjórn nefndarinnar fram þá tillögu að hún myndi sjá<br />
um knattspyrnumál á öllu landinu og var það samþykkt af ÍSÍ og því var<br />
Knattspyrnuráð Íslands stofnað þann 28. maí 1919. Eftir einungis 3 ár var<br />
Knattspyrnuráði Íslands breytt í Knattspyrnuráð Reykjavíkur (KRR) enda var<br />
starfsemi ráðsins að mestu á Reykjavíkursvæðinu. En þrátt fyrir breytt nafn hélt það<br />
áfram að sjá um allt landið til ársins 1947 (Sigurður Á. Friðþjófsson og Víðir<br />
Sigurðsson 1997:63-64).<br />
KRR lagði fram tillögu um að stofnað yrði sérsamband fyrir knattspyrnuna á<br />
Íslandi enda hafði KRR haft yfirumsjón með henni þó svo að ÍSÍ væri sameiginlegur<br />
aðili knattspyrnunnar. Var tillögunni fyrst hafnað vegna slæmrar svörunar frá<br />
íþróttasamböndum á landsbyggðinni. Þá voru send skeyti og hringt út á land og fékkst<br />
jákvæð svörun og stuðningur við tillöguna. Því var önnur umsókn send til ÍSÍ og að<br />
baki henni stóðu 16 knattspyrnufélög og íþróttabandalög. Samþykkti ÍSÍ beiðnina og<br />
var Knattspyrnusamband Íslands (KSÍ) stofnað þann 26. mars 1947. 15 fulltrúar frá 12<br />
félögum sátu stofnfund. Frá 4 félögum í Reykjavík, 2 úr Hafnarfirði, 2 frá Akranesi, 2<br />
frá Akureyri og 2 frá Vestmannaeyjum. Auk þess sendu Íþróttabandalag Ísafjarðar og<br />
Íþróttabandalag Siglufjarðar ósk um aðild án þess þó að geta sent fulltrúa. Alls voru<br />
því 14 íþróttabandalög aðilar að KSÍ í upphafi. Fyrsti formaður KSÍ var kjörinn Agnar<br />
Klemenz Jónsson (Sigurður Á. Friðþjófsson og Víðir Sigurðsson 1997:124-125).<br />
KSÍ gerðist aðili að Knattspyrnusambandi Evrópu (UEFA) árið 1955 og svo<br />
aðili að Alþjóða knattspyrnusambandinu (FIFA) skömmu síðar. Landslið Íslands tók í<br />
fyrsta skipti þátt í Heimsmeistarakeppninni árið 1957 en í Evrópukeppni landsliða<br />
árið 1962. Íslensk félagslið tóku fyrst þátt í Evrópukeppni árið 1964. Árið 1955 hélt<br />
KSÍ sitt fyrsta þjálfaranámskeið að Laugarvatni. Í framhaldi af því ferðuðust þjálfarar<br />
um landið og héldu námskeið. Sama ár stofnaði KSÍ unglingaráð innan sambandsins<br />
til uppbyggingar og ráðleggingar varðandi unglingaknattspyrnu (Sigurður Á.<br />
Friðþjófsson og Víðir Sigurðsson 1997:156,158).<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
4<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Iðkun kvenna í knattspyrnu hófst árið 1970 og var fyrsti leikurinn þann 20. júlí<br />
árið 1970. Þetta sama ár flutti KSÍ skrifstofu sína í íþróttamiðstöð ÍSÍ í Laugardal og<br />
batnaði aðstaðan því til muna. Þann 13. nóvember 1970 var Knattspyrnuþjálfarafélag<br />
Íslands stofnað að frumkvæði KSÍ. Var því ætlað að vinna að aukinni menntun<br />
þjálfara í knattspyrnu ásamt því að gæta hagsmuna þeirra. Nokkrum dögum eftir<br />
stofnun félagsins héldu 14 þjálfarar til London og sóttu þar námskeið sem haldið var<br />
af enska knattspyrnusambandinu og héldu íslenskir þjálfarar síðar reglulega til landa í<br />
Evrópu og sóttu þar námskeið (Sigurður Á. Friðþjófsson og Víðir Sigurðsson<br />
1997:201, 203-204).<br />
Knattspyrnusamband Íslands hefur á undanförnum árum stækkað mikið frá<br />
fyrri árum og er það þannig að knattspyrnan er fjölmennasta íþróttagreinin á landinu.<br />
KSÍ hefur flutt skrifstofu sína undir áhorfendastúkuna á Laugardalsvellinum og hefur<br />
þar sínar aðalstöðvar og eru hugmyndir um á næstu árum að stækka þær samhliða<br />
stækkun á þjóðarleikvangi Íslendinga. Rekstur sambandsins hefur gengið vel og<br />
skilað góðum hagnaði sem aðildafélögin hafa fengið sinn skerf af til þess að efla störf<br />
knattspyrnudeildanna í landinu.<br />
2.2 Tilgangur og hlutverk KSÍ<br />
Í lögum KSÍ, fjalla fyrstu 4 greinarnar um tilgang og hlutverk KSÍ. Þar segir í<br />
1. grein að Knattspyrnusamband Íslands sé æðsti aðili um öll knattspyrnumál á<br />
Íslandi. Í 2. grein stendur að KSÍ sé aðili að Íþrótta og Ólympíusambandi Íslands<br />
(ÍSÍ), Knattspyrnusambandi Evrópu (UEFA) og Alþjóðaknattspyrnusambandinu<br />
(FIFA). Reglur og ákvarðanir þessara sambanda eru bindandi fyrir KSÍ, aðila að KSÍ,<br />
félög, leikmenn, dómara, þjálfara og forystumenn. 3. grein segir að KSÍ sé samband<br />
sérráða, héraðssambanda og íþróttabandalaga og að öll félög innan ÍSÍ er iðki og<br />
keppi í knattspyrnu eigi rétt á aðild. Að lokum stendur í 4. grein að hlutverk KSÍ sé í<br />
meginatriðum að hafa yfirstjórn allra íslenskra knattspyrnumála, að standa fyrir<br />
knattspyrnumótum á Íslandi, að vinna að eflingu knattspyrnu í landinu og að koma<br />
fram erlendis fyrir hönd knattspyrnu á Íslandi (Handbók KSÍ 2004:19).<br />
2.3 Fræðslunefnd KSÍ<br />
Fræðslunefnd KSÍ er ein starfsnefnda KSÍ. Hlutverk hennar er að hafa<br />
yfirumsjón með 4 undirnefndum Fræðslunefndar. Hún skal gera árlega tillögu að<br />
fjárhagsáætlun til stjórnar KSÍ og skila starfsskýrslu til stjórnar KSÍ fyrir 1. nóvember<br />
ár hvert. Fræðslunefndin skal vera aflvaki nýrra hugmynda og þróunar í íslenskri<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
5<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
knattspyrnu. Hún skal taka til afgreiðslu bréf og önnur erindi sem berast til<br />
nefndarinnar og skal hafa yfirumsjón með náms og fræðsluefni, knattþrautum og<br />
Knattspyrnuskóla KSÍ. Einnig skal hún viðhalda samstarfi innan fræðslunefnda<br />
Norðurlanda.<br />
Undirnefndir Fræðslunefndar eru 4 og fer hver þeirra með einn af eftirtöldum<br />
málaflokkum: Þjálfaramenntun, leiðtogamenntun, þróun og vísindi og menntun<br />
dómara. Nefndin sem fjallar um þjálfaramenntun skal:<br />
Standa fyrir námskeiðum á þjálfarastigum KSÍ.<br />
Standa fyrir öðrum námskeiðum fyrir þjálfara.<br />
Koma upplýsingum til félaga vegna námskeiða.<br />
Standa að útgáfu og endurskoðun Kennslu- og æfingaskrár KSÍ.<br />
Standa að endurskoðun Kennsluskrár KSÍ.<br />
Standa að útgáfu og endurskoðun námsefnis KSÍ sem varðar þjálfun.<br />
Afla og miðla upplýsingum um þjálfun erlendis frá, þar með talið<br />
þjálfaranámskeið.<br />
Halda skrá yfir þjálfara sem lokið hafa námskeiðum á vegum KSÍ.<br />
Viðhalda norrænu samstarfi innan þjálfaramenntunar.<br />
(Handbók KSÍ 2004:87)<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
6<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
3 Rannsókn<br />
3.1 Val á efni<br />
Undirrituðum var boðið af Knattspyrnusambandi Íslands (KSÍ) að taka þetta<br />
verkefni að sér vorið 2004 þegar Sigurður Ragnar Eyjólfsson, fræðslustjóri KSÍ, hélt<br />
fyrirlestur í íþróttasálfræði við íþróttabraut KHÍ á Laugarvatni. Fræðslunefnd KSÍ<br />
vildi gera þessa könnun svo hún fengi góða hugmynd um menntun þjálfara hér á<br />
landi. Þegar niðurstöður rannsóknarinnar liggja fyrir ætlar fræðslunefndin ásamt stjórn<br />
KSÍ að breyta menntunarkröfum þjálfara í hverjum flokki fyrir sig.<br />
Undirritaðir höfðu samband við Viðar Halldórsson, lektor í íþróttafélagsfræði<br />
við Kennaraháskóla Íslands (KHÍ), til að fá álit hans á þessu verkefni og leist honum<br />
vel á það. Okkur fannst þetta mjög áhugavert verkefni þar sem við höfum mikinn<br />
áhuga á knattspyrnu. Þegar við vorum að leita af efni til lokaritgerðar vildum við gera<br />
verkefni sem væri áhugavert, lærdómsríkt og góð áskorun. Þetta verkefni uppfyllti<br />
kröfur okkar því aldrei hefur verið gerð svona veigamikil rannsókn um menntun<br />
þjálfara á vegum KSÍ. Kröfur til þjálfaramenntunar knattspyrnuþjálfara á Íslandi eru<br />
að þróast og okkur fannst áhugavert að fá að taka þátt í þeirri þróun með því að<br />
framkvæma þessa rannsókn.<br />
3.2 Rannsóknarspurning<br />
Rannsóknarspurning þessarar rannsóknar er: ,,Hver er menntun<br />
knattspyrnuþjálfara á Íslandi 2004?” Til þess að svara þessari spurningu var ákveðið<br />
að fá upplýsingar um alla starfandi þjálfara í öllum flokkum karla og kvenna sumarið<br />
2004. Alls voru 328 starfandi þjálfarar á Íslandi sumarið 2004.<br />
3.3 Gagnaöflun og gagnaúrvinnsla<br />
Í þessari rannsókn var notast við megindlega aðferðafræði. Bréf var sent á<br />
tölvupósti (sjá viðauki 1) þann 28. maí 2004 til allra aðildafélaga KSÍ til að kynna<br />
rannsóknina. Bréfið var samið í samvinnu við Sigurð Ragnar og sent í nafni KSÍ í von<br />
um betri og hraðari svörun. Bréfið innihélt allar þær upplýsingar sem félögin þurftu til<br />
að svara og var það sent á formenn knattspyrnudeildanna. Upplýsingarnar sem beðið<br />
var um voru: nafn, kennitala, heima- og gsm sími, netfang hjá hverjum þjálfara og<br />
einnig hvaða flokk hann var að þjálfa og kyn flokksins. Við fyrsta bréfi svöruðu 12<br />
félög. Ítrekun (sjá viðauki 2) var sent mánuði síðar og eftir hana svöruðu aðeins 10<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
7<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
félög þannig að ákveðið var að hringja og reka eftir félögunum sem áttu eftir að<br />
senda. Alls var hringt 6 sinnum. Síðustu svörun bárust 13 janúar 2005, 6 og hálfum<br />
mánuði eftir að fyrsta bréf var sent.<br />
Þegar öll félögin voru búin að senda inn upplýsingarnar voru þær settar inn í<br />
mótakerfi KSÍ. Þegar allir þjálfarar voru komnir inn í mótakerfið var sent bréf til<br />
Skýrr hf. en þeir hjá Skýrr hf. hafa yfirumsjón með tölvukerfi KSÍ. Þeir tóku<br />
upplýsingarnar úr mótakerfinu saman og sendu KSÍ þær á Excel skjali. Niðurstöður<br />
rannsóknarinnar voru unnar í Excel. Allar töflur og öll gröf voru unnin í Excel en<br />
ritgerðin sjálf var unnin í Word.<br />
3.4 Áreiðanleiki og réttmæti<br />
Svörunin var 100% hjá félögunum. Alls tók 6 og hálfan mánuð að fá öll<br />
félögin til að svara. KSÍ vildi fá allar upplýsingar um alla þjálfara s.s. 100% svörun<br />
svo rannsóknin væri sem áreiðanlegust.<br />
Áreiðanleiki og réttmæti rannsóknarinnar er mikill þar sem svörunin var 100%.<br />
Hinsvegar ef alveg eins rannsókn væri gerð t.d. á næsta ári eða eftir 2 ár þá mundi<br />
niðurstaðan vera allt önnur þar sem þjálfarar eru sífellt að bæta við sig menntun í<br />
samræmi við kröfur KSÍ.<br />
3.5 Vandamál<br />
Gagnaöflunin gekk ekki eins vel og tók mun lengri tíma en vonast var eftir.<br />
Eftir 3 mánuði var byrjað að hringja í félög og reka eftir þeim. Það helsta sem kom<br />
upp á var að sum félög voru búin að breyta netfangi sínu og fengu ekki bréfið, sum<br />
félög voru búin að skipta um formann þannig að nýji formaðurinn fékk ekki bréfið,<br />
starfsmenn voru í fríi, veikindi starfsmanna og leti í formanni og öðru starfsfólki. Þau<br />
félög sem voru sein að senda inn upplýsingar sendu sum hver upplýsingar um þjálfara<br />
fyrir sumarið 2005 en upplýsingarnar áttu að vera fyrir sumarið 2004. Talað var við<br />
félögin og þau beðin um að senda réttu upplýsingarnar.<br />
Gagnavinnslan gekk vel en upp komu nokkur vandamál. Bilun var í<br />
mótakerfinu í nokkrar vikur þannig að ekki var hægt að færa inn allar upplýsingarnar.<br />
Bilunin var þannig að ekki fannst upplýsingar um þá þjálfara sem voru án réttinda í<br />
kerfinu og var ekki hægt að skrá þá inn. Skýrr hf. lagaði það fyrir KSÍ svo hægt væri<br />
að láta inn upplýsingarnar. Sum félög gleymdu að skila inn kennitölum á þjálfurum og<br />
þurfti að hringja í þau félög og fá kennitölur, þá aðallega þá þjálfara sem voru ekki<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
8<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
inn í mótakerfinu. Einnig vantaði stundum upplýsingar um t.d. einn flokk eða einn<br />
þjálfara og þá var hringt í viðkomandi félag og upplýsingar fengnar þar.<br />
3.6 Fyrri rannsóknir<br />
Eins og áður sagði hefur aldrei verið gerð eins veigamikil rannsókn á menntun<br />
þjálfara á vegum KSÍ áður, því fundust engar alveg eins rannsóknir en gerðar hafa<br />
verið 4 rannsóknir sem svipa til þessarar rannsóknar á einn eða annan hátt.<br />
Gerð var rannsókn árið 1996 af Fræðslunefnd KSÍ sem hét Könnun á menntun<br />
starfandi þjálfara 1996. Fræðslunefndin vildu komast að því hvernig staðan væri á<br />
menntun starfandi þjálfara 1996. Fræðslunefndin sendi bréf ásamt eyðublaði á öll<br />
aðildarfélög KSÍ og báðu þau um að veita upplýsingar um alla þjálfara félagsins.<br />
Hvergi er hægt að finna svarhlutfall félaganna í rannsókninni og því ekki vitað hversu<br />
áreiðanleg rannsóknin er. Helstu niðurstöður hennar eru að 8,3% er með enga<br />
menntun, 9,2% voru með A-stig (KSÍ I í dag), 11,9% með B-stig (KSÍ II), 26,4% með<br />
C-stig (KSÍ III), 3,6% með D-stig (UEFA B), 11,2% voru með E-stig og 1,7% með<br />
menntun erlendis frá. Hjá 27,7% kom ekki fram hver menntun þeirra væri<br />
(Fræðslunefnd KSÍ 1996:1-3).<br />
Gerð var rannsókn árið 1997 af Auðbjörgu Írisi Stefánsdóttur um stöðu og<br />
menntun knattspyrnuþjálfara. Rannsókn hennar var gerð í samstarfi við Fræðslunefnd<br />
KSÍ og markmið hennar var að rannsaka stöðu þjálfara sem tóku A-stigs (KSÍ I)<br />
námskeið KSÍ á árunum 1991-1996. Auðbjörg kannaði menntun þjálfara, starfsaldur<br />
þjálfara og tengsl menntunar og þjálfarastarfsins. Auðbjörg sendi út spurningalista á<br />
196 þjálfara sem höfðu tekið A-stigs námskeið KSÍ á árunum 1991-1996 en svörunin<br />
var ekki nema tæplega 43%. Það verður að teljast slæm svörun og niðurstöðurnar<br />
gætu gefið ranga mynd af raunveruleikanum. Litið var á í rannsókn Auðbjargar<br />
hversu mikið þjálfarar höfðu menntað sig eftir að þeir sóttu A-stigs námskeið KSÍ á<br />
árunum 1991-1996. Niðurstöður rannsóknarinnar voru þær að 17% karla og 36%<br />
kvenna höfðu lokið barnaþjálfun og 18% karla og 0% kvenna höfðu lokið<br />
unglingaþjálfun. B-stigs (KSÍ II) námskeiðið var vel sótt en alls 56% karla og 36%<br />
kvenna höfðu lokið því, 27% karla höfðu lokið C-stigi (KSÍ III) en engin kona, 10%<br />
karla höfðu lokið D-stigi (UEFA B) en engin kona og 8% karla höfðu lokið E-stigi.<br />
16% karla höfðu lokið menntun annarsstaðar frá eins og í ÍKÍ á Laugarvatni, í námi<br />
og á námskeiðum erlendis (Auðbjörg Íris Stefánsdóttir 1997:28).<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
9<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Gerð var rannsókn árið 2003 af Eysteini Pétri Lárussyni og Ingva Sveinssyni<br />
um menntun þjálfara í 4. og 5. flokki karla á höfuðborgarsvæðinu. Rannsókn Eysteins<br />
og Ingva var hluti af ritgerð þeirra til B.Ed-prófs en ritgerðin sjálf hét Þjálfun barna og<br />
unglinga í knattspyrnu. Þeir sendu tölvupóst á 24 þjálfara á höfuðborgarsvæðinu og<br />
báðu þá um að veita sér upplýsingar um nafn, félag, flokk og menntun þeirra. Alls<br />
svöruðu 20 þjálfarar og svarhlutfallið var 83,3% sem verður að teljast mjög gott. Þeir<br />
komust að því að 80% þjálfaranna voru búnir að ljúka við KSÍ III eða meira.<br />
Hlutfallið milli þjálfarastigana var eftirfarandi: 5% þjálfara voru með enga menntun,<br />
15% voru með KSÍ II, 50% voru með KSÍ III, 20% voru með KSÍ IV, 10% voru með<br />
KSÍ V. Enginn var með KSÍ I (Eysteinn Pétur Lárusson og Ingvi Sveinsson 2003:96).<br />
Gerð var rannsókn árið 2004 af Ólafi S. Benediktssyni og Sveini Þ. Þórðarsyni<br />
sem svipar til rannsóknar Eysteins og Ingva um könnun á menntun og stöðu<br />
knattspyrnuþjálfara í 5., 4. og 3. flokki karla og kvenna á höfuðborgasvæðinu.<br />
Strákarnir völdu af handahófi 10 lið af 16 á höfuðborgasvæðinu og hittu þjálfarana í<br />
5., 4. og 3. flokki karla og kvenna og létu þá fá spurningalista eða sendu<br />
spurningalistana í tölvupósti til þeirra þjálfara sem þeir gátu ekki hitt. Alls var<br />
spurningalistinn lagður fyrir 50 þjálfara og alls svöruðu 44 eða 88% sem verður að<br />
teljast gott svarhlutfall. Helstu niðurstöður þeirra voru að 2% þjálfara voru án réttinda,<br />
2% þjálfara með barna-og unglingastig, 5% þjálfara með KSÍ I, 23% þjálfara með<br />
KSÍ II, 31% þjálfara með KSÍ III, 27% þjálfara með UEFA B, 5% þjálfara með E-stig<br />
og 5% þjálfara með UEFA A (Ólafur S. Benediktsson og Sveinn Þ. Þórðarsson<br />
2004:18).<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
10<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
4.1 Þjálfaramenntun<br />
Í aðalnámskrá grunnskólanna segir:<br />
4 Menntun þjálfara<br />
Almenn menntun er ein meginstoð lýðræðis. Hún er undirstaða<br />
menningar og almennrar velferðar. Almenn menntun á að efla<br />
gagnrýna, sjálfstæða hugsun hjá einstaklingum og hæfileika til þess<br />
að bregðast við nýjum aðstæðum. Í síbreytilegu umhverfi samtímans<br />
reynir á hæfni til þess að bregðast við nýjum aðstæðum, takast á við<br />
og tileinka sér nýjungar og framfarir á öllum sviðum<br />
(Menntamálaráðuneytið 2005, 23. mars)<br />
Skiptir menntunin máli? Í lokaverkefni Gunnars Svanbergssonar og Ragnhildar<br />
Jónsdóttur til B.S. prófs í sjúkraþjálfun árið 1992 segir frá bandarískri könnun sem tók<br />
þessa spurningu fyrir. Gerð var könnun á því hvort munur væri á starfi þjálfara sem<br />
lokið höfðu menntun í þjálfun barna og þeirra sem enga menntun höfðu hlotið.<br />
Einstaklingar voru valdir af handahófi úr hópi þjálfara krakka í hornabolta. Helmingur<br />
þeirra fékk sérstaka kennslu í þjálfun barna og unglinga en hinir fengu enga kennslu.<br />
Eftir keppnistímabilið voru krakkarnir spurðir um þjálfunina sem þeir höfðu fengið á<br />
tímabilinu hjá þjálfaranum. Helstu niðurstöður voru þær að þeir þjálfarar sem höfðu<br />
hlotið kennslu í þjálfun barna og unglinga fengu mikið betri umsögn, þeir fengu hærri<br />
einkunn sem þjálfarar, börnunum líkaði betur við þá og krakkarnir hjá þeim höfðu<br />
mikið meira gaman af íþróttinni. Krakkarnir hjá menntuðu þjálfurunum líkaði mun<br />
betur við hvort annað og höfðu betri sjálfsmynd en hinir sem voru hjá ómenntuðu<br />
þjálfurunum. Niðurstöður úr þessari könnun sýna að menntun skiptir máli. Þau<br />
sjónarmið eru einnig viðurkennd í samfélaginu þar sem að flestir eru hvattir til þess að<br />
mennta sig til ákveðinna starfa.<br />
Með breyttu samfélagi á seinustu áratugum hafa aðrir en foreldrar orðið meiri<br />
áhrifavaldar í lífi ungs fólks en áður. Börn eyða mun meiri tíma nú í skóla, í<br />
íþróttaþjálfun og í tómstundastarfsemi heldur en áður. Þar af leiðandi er starfsfólk í<br />
þessum geira farið að taka meiri þátt í lífi barna og unglinga. Kröfur almennings<br />
varðandi gæði þess starfs sem unnið er hjá þessum aðilum, aukast sífellt. Til þess að<br />
gæðin aukist þarf sífellt að taka starfið til endurskoðunar. Þjálfarar eru þar engin<br />
undantekning. Það hefur verið eitt af aðal baráttumálum íþróttahreyfingarinnar að<br />
eignast nógu marga vel menntaða og hæfa þjálfara til þess að iðkendur fái sem<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
11<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
réttastar þjálfunaraðferðir og þær skili sem bestum árangri. Til þess að svo sé þarf<br />
einnig að skilgreina kröfur til þjálfarastarfsins (Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands<br />
2005, 24. mars).<br />
Eitt aðalatriði þess að nógu margir hæfir þjálfarar fáist til starfa er að<br />
þjálfunarstarfið verði viðurkennt jafnt og önnur störf sem hægt er að mennta sig til.<br />
Þjálfarar þurfa að njóta virðingar innan íþróttahreyfingarinnar og meðal almennings,<br />
en til þess að þjálfari sé virtur þarf hann að sýna fram á að hann sé hæfur í sínu starfi.<br />
Fræðslustarf íþróttahreyfingarinnar snýst því að miklu leyti um að mennta þjálfara<br />
útfrá þeirri þekkingu sem til er ásamt því að leitast er eftir nýrri þekkingu með<br />
rannsóknum og námsefni erlendis frá. ÍSÍ stendur fyrir grunnnámskeiðum þar sem<br />
almennir þættir þjálfunar eru kenndir sameiginlega með öllum íþróttagreinum. En<br />
staðan hvað varðar menntun þjálfara milli íþróttagreina hér á landi er mjög<br />
mismunandi og mörg sérsambandanna bjóða upp á litla sem enga þjálfaramenntun í<br />
sinni grein. KSÍ hins vegar stendur fremst sérsambanda í þessum efnum og hefur yfir<br />
að ráða krefjandi þrepaskiptu menntunarkerfi sem reglulega er tekið til endurskoðunar<br />
til þess að færa þjálfara nær alþjóðlegum kröfum (Íþrótta- og Ólympíusamband<br />
Íslands 2005, 24. mars).<br />
Einstaklingur fæðist ekki með alla þá vitneskju og eiginleika sem hann þarf að<br />
hafa til þess að verða góður þjálfari. Til þess að öðlast þessa vitneskju og eiginleika<br />
þarf einstaklingur að mennta sig á því sviði sem hann ætlar að starfa á. Þeir þættir sem<br />
fyrst koma upp í hugann hjá flestum þegar talað er um góðan þjálfara er árangur í<br />
keppni. Góður árangur í keppni er jú merki þess að góður þjálfari komi að starfinu en<br />
árangur á ekki að vera aðalatriði hjá yngri iðkendum. Það sem góður þjálfari þarf að<br />
hafa er mjög mikil þekking á kröfum íþróttarinnar sem hann þjálfar, þekkingu á<br />
mannslíkamanum, mikinn metnað til að vinna vel, hæfileika til þess að kenna,<br />
umhyggju gagnvart iðkendum sínum, skipulag o.fl.<br />
Barna og unglingaþjálfun er ekki smækkuð mynd af fullorðinsþjálfun en<br />
þannig vill það oft vera þegar meistaraflokksleikmenn eru fengnir til þess að þjálfa<br />
yngri flokka hjá félögum án þess að hafa fengið til þess þjálfaramenntun. Þeir nota<br />
æfingar sem þeir hafa lært sem fullorðnir leikmenn. Þegar börn og unglingar eru<br />
þjálfaðir er nauðsynlegt að þjálfa undirstöðuatriði í hreyfifærni og tækni. Hæfileikar á<br />
þeim sviðum nýtast þeim síðar í íþróttaiðkuninni. Ef fullorðinsæfingar eru notaðar án<br />
þess að aðlaga þær að yngri iðkendum og þeim þjálfunarþáttum sem börn og<br />
unglingar þarfnast, er hætta á að æfingarnar verði þeim ofviða sem leiðir til<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
12<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
öryggisleysis. Framfarir minnka og bitnar það því á árangri þeirra í framtíðinni. Því er<br />
nauðsynlegt að aðlaga þjálfun að hverjum aldursflokki með tilliti til líkamlegs,<br />
andlegs og sálræns þroska (Janus Guðlaugsson 1995:11). Með menntun öðlast<br />
þjálfarinn þá þekkingu sem nauðsynleg er.<br />
Í Noregi var gerð könnun þar sem afreksíþróttamenn voru spurðir að þvi<br />
hvernig þeir myndu komast af í sinni íþrótt án þjálfara síns. Niðurstöður í fljótu bragði<br />
voru þær að 70% sögðu að þeir myndu komast verr af, 20% sögðust komast eins af og<br />
4% sögðust komast betur af (Fræðslunefnd ÍSÍ 1992:17). Því er ljóst að íþróttamenn<br />
líta svo á að þjálfarinn skipti lykilmáli varðandi þjálfun í íþróttum.<br />
4.2 Stefnuyfirlýsing ÍSÍ um þjálfaramenntun<br />
Á 63. íþróttaþingi ÍSÍ árið 1999 var samþykkt stefnuyfirlýsing um<br />
þjálfaramenntun. Með hugtakinu þjálfari er hér átt við hvern þann sem kennir íþróttir<br />
og skipuleggur og stjórnar íþróttaæfingum.<br />
1. Íþróttasamband Íslands og sambandsaðilar þess stefna að því:<br />
að allir þjálfarar sem starfa fyrir íþróttahreyfinguna á Íslandi hafi<br />
fullnægjandi og viðeigandi menntun til þeirra þjálfarastarfa sem þeir vinna.<br />
að tryggja réttindi allra þjálfara með fullnægjandi og viðeigandi menntun til<br />
að starfa við þjálfun á vegum íþróttahreyfingarinnar á Íslandi.<br />
að við samninga um starfskjör þeirra þjálfara sem starfa fyrir<br />
íþróttahreyfinguna á Íslandi verði tekið tillit til menntunar þeirra, reynslu og<br />
annars sem aukið getur hæfni þeirra sem þjálfara.<br />
að vinna að því að mikilvægi þjálfarastarfsins og nauðsyn á góðri<br />
þjálfaramenntun öðlist aukna viðurkenningu, bæði innan íþróttahreyfingarinnar<br />
og meðal almennings<br />
2. Til að ná þessum takmörkum stefna ÍSÍ og sambandsaðilar þess að því:<br />
að koma á fót áfangaskiptu fræðslukerfi sem veitir möguleika á að afla sér<br />
fullnægjandi og viðeigandi menntunar til þjálfarastarfa fyrir alla aldurshópa og á<br />
öllum afreksstigum. Áfangaskipting fræðslukerfisins skal vera samræmd fyrir<br />
allar íþróttagreinar og námsefni og kennsla í sameiginlegum námsgreinum<br />
samnýtt milli íþróttagreina eins og kostur er.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
13<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
að skilgreina hvers konar þjálfaramenntun sé fullnægjandi og viðeigandi til<br />
að stunda þjálfarastörf fyrir hvern aldurshóp, hvert afreksstig og hverja<br />
íþróttagrein. Skilgreiningar á hæfniskröfum til þjálfara skulu miðast við<br />
áfangaskiptingu fræðslukerfisins og skal sambærileg menntun sem aflað er<br />
annars staðar metin með samanburði við það.<br />
að ÍSÍ beri ábyrgð á faglegu innihaldi í öllum almennum þáttum<br />
þjálfaramenntunarinnar, sem sameiginlegir eru öllum íþróttagreinum, en<br />
sérsamböndin hvert um sig beri ábyrgð á faglegu innihaldi í þeim þáttum<br />
þjálfaramenntunarinnar sem eru sértækir fyrir viðkomandi íþróttagrein.<br />
að innan fræðslukerfis íþróttahreyfingarinnar verði unnt að afla sér<br />
menntunar í efsta áfanga til þjálfarastarfa fyrir hvern tiltekinn markhóp<br />
(aldurshóp eða afreksstig).<br />
(Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands 2005, 24.mars)<br />
4.3 Stefnuyfirlýsing KSÍ um þjálfun barna og unglinga<br />
Stefna KSÍ hefur það að leiðarljósi að knattspyrnuiðkun skuli vera þroskandi<br />
líkamlega, félagslega og sálrænt. Með því móti má skapa aðstæður fyrir mun fleiri<br />
börn og unglinga til að njóta sín innan knattspyrnuhreyfingarinnar. Skipuleg og<br />
markviss þjálfun getur skapað börnum og unglingum aðstæður til að verða<br />
afreksmenn seinna meir á lands- og /eða alþjóða mælikvarða þegar þeir hafa mesta<br />
líkamlega og sálræna hæfileika til þess. Jafnframt er gert ráð fyrir að þeir sem ekki<br />
velja afreksmennsku fái tækifæri til að stunda knattspyrnu við sitt hæfi. Þjálfun barna<br />
á við 12 ára og yngri, en þjálfun unglinga á við 13 ára til og með 19 ára.<br />
(Knattspyrnusamband Íslands 2005, 25. febrúar).<br />
Markmið, leiðir, verðlaun og viðurkenningar<br />
a) 8 ára og yngri<br />
Auka hreyfiþroska.<br />
Fyrstu kynni af knattspyrnu verði jákvæð.<br />
Æfingar séu fjölþættar og stuðli að bættum hreyfiþroska. Hér er átt við æfingar<br />
sem örva hinar ýmsu skynstöðvar og unnið sé með grófhreyfingar og<br />
fínhreyfingar.<br />
Þjálfun fari fram í leikformi.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
14<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Æfingar séu skemmtilegar.<br />
Leikið verði í 4ra til 6 manna liðum.<br />
Keppni í þessum flokki á ekki að vera markmið í sjálfu sér. Sé keppni viðhöfð<br />
skal hún fara fram á félagsmótum og mótum þar sem félagar úr<br />
nágrannafélögum keppa.<br />
Leikur og leikgleði ráði ríkjum í keppni.<br />
Mikil áhersla skal lögð á að allir fái tækifæri til að vera með, að öll börn fái jöfn<br />
tækifæri til þátttöku og að allir fái sömu viðurkenningu fyrir þátttöku.<br />
b) 9 til 12 ára<br />
Aðaláhersla sé á þjálfun tæknilegrar færni.<br />
Kynna einföld leikfræðileg atriði.<br />
Þjálfun feli í sér þol, kraft og liðleikaæfingar.<br />
Að vekja knattspyrnuáhuga fyrir lífstíð.<br />
Æfingar séu fjölþættar og skemmtilegar.<br />
Börn séu hvött til að kynna sér og reyna sem flestar íþróttagreinar.<br />
Háttvísi og íþróttamannsleg framkoma sé kennd.<br />
Öll börn fái tækifæri til æfinga og keppni miðað við þroska og getu.<br />
Leikið verði í 7 manna liðum.<br />
Fyrir 9 og 10 ára skal keppni fara fram á félagsmótum sem og á héraðs- og<br />
landshlutavísu. Áhersla skal lögð á að allir fái tækifæri til að vera með óháð<br />
getu og allir fái sömu viðurkenningu fyrir þátttöku.<br />
Fyrir 11 og 12 ára skal keppni fara fram á félags-, héraðs-, landshluta- og<br />
landsvísu. Áhersla skal lögð á að allir fái tækifæri til að vera með óháð getu. Lið<br />
vinna til verðlauna.<br />
c) 13 til 16 ára<br />
Þjálfun byggist meira en áður á þoli, krafti og hraðaæfingum ásamt<br />
liðleikaþjálfun.<br />
Viðhalda og bæta áður lærða tæknilega færni.<br />
Auka skilning á leikfræðilegum atriðum<br />
Skapa félagslega jákvæðar aðstæður og umhverfi með knattspyrnustarfinu.<br />
Sérstök áhersla er lögð á að skapa unglingum félagslega góðar aðstæður innan<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
15<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
félagsins. Til þess skulu öll tækifæri sem bjóðast til hópþáttöku, hópferða og<br />
félagslegra athafna innan vallar sem utan nýtt til hins ýtrasta.<br />
Kynna keppnis- og afreksíþróttamennsku og þann hugsunarhátt sem<br />
nauðsynlegur er til að árangur náist.<br />
Kynna þá möguleika sem bjóðast þeim sem vilja iðka knattspyrnu sem<br />
líkamsrækt og vegna félagsskaparins.<br />
Æfingar séu fjölþættar.<br />
Sérhæfing hefjist.<br />
Fræðsla um vöxt og þroska fari fram.<br />
Fræðsla um heilbrigðan lífsstíl fari fram.<br />
Allir unglingar fái tækifæri til æfinga og keppni miðað við þroska og getu.<br />
Öll félög sjái til þess að skapa sem jöfnust tækifæri til að stunda knattspyrnu<br />
sem keppnisíþrótt annars vegar og líkamsrækt hins vegar.<br />
Leikið verði í 11 manna liðum. Einnig verði áfram leikið í 7 manna liðum.<br />
Fyrir 13 og 14 ára skal keppni fara fram á félags-, héraðs-, landshluta- og<br />
landsvísu og hugsanlega erlendis. Lið sem og einstaklingar vinna til verðlauna.<br />
Fyrir 15 og 16 ára skal keppni fara fram á félags-, héraðs-, landshluta- og<br />
landsvísu og erlendis. Árangur í keppni orðinn markmið sem stefnt er að og<br />
þjálfunin miðast við. Lið sem og einstaklingar vinna til verðlauna.<br />
d) 17 til 19 ára<br />
Allir þjálfunarþættir séu teknir fyrir.<br />
Auka þjálfunarálagið verulega.<br />
Innleiða afrekshugsunarhátt hjá þeim sem stefna að þátttöku í keppnis- og<br />
afreksknattspyrnu.<br />
Skapa möguleika fyrir þá sem vilja iðka knattspyrnu sem líkamsrækt og vegna<br />
félagsskaparins.<br />
Æfingar séu alhliða og fjölþættar þannig að allir þjálfunarþættir séu teknir fyrir<br />
með tilliti til stöðu og hæfileika hvers einstaklings.<br />
Val á milli íþróttagreina fari fram ef fyrir liggur áhugi til sérhæfingar.<br />
Sérhæfð afreksþjálfun fari fram og æfingaálagið sé aukið verulega frá því sem<br />
áður var.<br />
Unglingum sé gerð full grein fyrir hvaða hugarfar, álag og hæfileika þarf til að<br />
ná árangri í afreksknattspyrnu.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
16<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Öll félög geri greinarmun á afreksknattspyrnu eða knattspyrnu þar sem árangur í<br />
keppni er aðalmarkmiðið annars vegar og hins vegar knattspyrnu þar sem<br />
áhersla er lögð á líkamsrækt og félagsskapinn umfram árangur í keppni sem<br />
slíkri.<br />
Keppni skal fara fram á félags-, héraðs-, landshluta- og landsvísu og erlendis.<br />
Árangur í keppni orðinn markmið sem stefnt er að og þjálfunin miðast við. Lið<br />
sem og einstaklingar vinna til verðlauna.<br />
(Knattspyrnusamband Íslands 2005, 25. febrúar).<br />
Með stefnuyfirlýsingu þessari er aðildarfélögum KSÍ markaður rammi til að<br />
vinna eftir við þjálfun barna og unglinga en knattspyrnuhreyfingin stefnir ávallt að því<br />
að skapa kjöraðstæður fyrir börn og unglinga þannig að þau fái notið sín. Jafnframt<br />
gerir stefnuyfirlýsing þessi ráð fyrir því að ekki sé gerður greinarmunur á<br />
aldursflokkaskiptingu hjá piltum og stúlkum (Knattspyrnusamband Íslands 2005, 25.<br />
febrúar).<br />
4.4 Þjálfaramenntunarkerfi KSÍ<br />
KSÍ hefur boðið upp á þjálfaranámskeið fyrir knattspyrnuþjálfara á Íslandi í<br />
mörg ár. Námskeiðin hafa verið mjög vel sótt og þátttakan á þeim aukist frá ári til árs.<br />
Vorið 2002 breytti KSÍ þjálfaranámskeiðum sínum til þess að aðlaga sig að kerfi<br />
UEFA.<br />
Tafla 1. Þjálfunarmenntunarkerfi KSÍ áður en því var breytt<br />
A-stig<br />
B-stig<br />
C-stig<br />
D-stig fyrri hluti<br />
D-stig seinni hluti<br />
E-stig<br />
(Knattspyrnusamband Íslands 2005, 11. febrúar).<br />
Til að aðlaga gömlu þjálfaranámskeið KSÍ að kerfi UEFA, var ákveðið að<br />
endurskipuleggja öll KSÍ námskeiðin. Núverandi námskeið KSÍ eru byggð að hluta til<br />
á gömlu KSÍ námskeiðunum en taka einnig mið af kröfum UEFA hvað varðar fjölda<br />
tíma, æskilegs námsefnis og rétts hlutfalls bóklegra og verklegra kennsluþátta. Kerfið<br />
hjá KSÍ byggist núna á 4 helgarnámskeiðum sem heita KSÍ I, II, III og IV.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
17<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Tafla 2. Þjálfaramenntunarkerfi KSÍ eftir breytingar<br />
I.stig (sambærilegt við A-stig í gamla kerfinu)<br />
II.stig (sambærilegt við B-stig í gamla kerfinu)<br />
III.stig (sambærilegt við C-stig í gamla kerfinu)<br />
IV.stig<br />
UEFA B próf (ef staðið þá ertu KSÍ B þjálfari eða UEFA B<br />
þjálfararéttindi öðru nafni)<br />
V.stig<br />
VI.stig<br />
VII. stig (Verður haldið í apríl 2005 í fyrsta sinn)<br />
UEFA A próf ( eftir að samþykkja af UEFA)<br />
(Knattspyrnusamband Íslands 2005, 11. febrúar).<br />
Þjálfarar sem luku D-stigi fyrri hluta í gamla kerfinu þurfa að taka IV.stig í nýja<br />
kerfinu. Þjálfarar sem luku D-stigi seinni hluta fá UEFA B þjálfaragráðuna ef þeir<br />
sækja um hana til KSÍ og verða þá KSÍ B þjálfarar. Þjálfarar sem hafa lokið E-stigi<br />
fara á sérnámskeið á árinu 2005 sem bætir tímafjölda við menntun þeirra svo þeir fái<br />
UEFA A gráðuna (hefur ekki verið samþykkt af KSÍ) og verði þá KSÍ A þjálfarar<br />
(Knattspyrnusamband Íslands 2005, 11. febrúar).<br />
4.5 Þjálfaranámskeið KSÍ<br />
4.5.1 Þátttaka á þjálfaranámskeiðum KSÍ 1992-2004<br />
Þátttaka á þjálfaranámskeiðum KSÍ hefur aukist mikið undanfarin ár. Þjálfarar<br />
vilja auka menntun sína í samræmi við kröfur KSÍ og UEFA um menntun þjálfara.<br />
KSÍ hefur endurskipulagt námskeiðin sín og fjölgað þeim ár hvert. Árið 2000 voru<br />
haldin 4 námskeið sem 98 þjálfarar sóttu og árið 2004 voru námskeiðin orðin alls 14<br />
talsins sem 411 þjálfarar sóttu.<br />
Tafla 3. Fjöldi þjálfaranámskeiða KSÍ á árunum 2000-2004.<br />
2000: 4 námskeið<br />
2001: 4 námskeið<br />
2002: 8 námskeið<br />
2003: 10 námskeið<br />
2004: 14 námskeið (þar af 1 í viku erlendis)<br />
Frá 1992 hefur Fræðslunefnd KSÍ haldið utan um aðsókn á námskeiðin sín.<br />
Mikil aukning hefur verið frá árinu 1992 og aðsóknin breytileg milli ára. Árið 2004<br />
var UEFA B námskeið fyrst haldið og alls mættu 121 þjálfarar. Í byrjun árs 2005 var<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
18<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
haldið annað UEFA B námskeið sem 80 manns sóttu (Knattspyrnusamband Íslands<br />
2005, 15. febrúar).<br />
Tafla 4.Fjöldi þáttakenda á þjálfaranámskeiðum og ráðstefnum á vegum KSÍ á árunum 1992-<br />
2004. Bláar tölur eru 100% staðfestar.<br />
2004 2003 2002 2001 2000 1999 1998 1997 1996 1995 1994 1993 1992<br />
KSÍ I (A-stig) 73 115 62 45 28 37 40 42 35 20 40 26<br />
KSÍ II (B-stig) 88 61 39 29 43 29 24 34 20 26 31 21<br />
KSÍ III (C-stig) 66 41 17 16 23 14 25 13 21 15<br />
KSÍ IV 61 28 29<br />
KSÍ V 40<br />
KSÍ VI 27<br />
KSÍ VII<br />
D-stig 45 14<br />
Fyrri hluti D-<br />
27 41<br />
stigs<br />
Síðari hluti D-<br />
19 39<br />
stigs<br />
E-stig 25 31 30<br />
Barnaþjálf. 21 28<br />
Unglingaþjálf. 18<br />
Andy Roxburgh 78<br />
Per Rud 25<br />
Simon Smith 56<br />
Frans Hoek 65 56<br />
Ráðstefna<br />
58<br />
KSÍ/ÍSÍ<br />
Alls 411 368 172 109 98 23 130 218 175 172 67 71 106<br />
4.5.2 Innihald þjálfaranámskeiða KSÍ<br />
(Knattspyrnusamband Íslands 2005, 15. febrúar)<br />
UEFA B þjálfaragráðan: Til þess að öðlast UEFA B réttindi þarf að ljúka 4<br />
helgarnámskeiðum sem veita KSÍ I, II, III, og IV réttindi (eða A, B, C og fyrri hluta D<br />
stigs í gamla þjálfaramenntunarkerfi KSÍ). Þeir þættir þjálfunar sem koma fyrir í<br />
gráðunni eru, bóklegt: Leikfræði, leiðtogahæfni, þjálffræði, kennslufræði og<br />
knattspyrnulögin. Verklegt: Knattspyrnutækni/taktík, þjálffræði, æfingakennsla og<br />
hagnýt þekking. Alls eru þetta 124 kennslustundir sem námskeiðin taka. Bóklegi<br />
hlutinn 50 kennslustundir og verklegi 74 kennslustundir. Farið er yfir hvern þátt fyrir<br />
sig og markmið hans skilgreind ásamt því hvaða kennsluþættir eru á hverjum þessara<br />
4 KSÍ stiga og hversu margar kennslustundir eru að baki hverjum kennsluþætti (sjá<br />
viðauka 3) (Knattspyrnusamband Íslands 2005, 3. mars).<br />
KSÍ V, VI og VII þjálfaragráðurnar: KSÍ hefur sótt um til UEFA að þessi<br />
námskeið veiti réttindi til þess að fá UEFA A þjálfararéttindi. Var umsóknin lögð<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
19<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
fram í september 2004 og má búast við því að svar við umsókninni berist í september<br />
2005. Þeir þættir þjálfunar sem koma fyrir í námskeiðunum þremur eru, bóklegt:<br />
Leikfræði, leiðtogahæfni, sjúkraþjálfun/næringarfræði, kennslufræði, hagnýt þekking<br />
og knattspyrnulögin. Verklegt: knattspyrnutækni/taktík, líkamsástand, leiðtogahæfni,<br />
æfingahönnun, kennslufræði, æfingakennsla og þjálfunardagbók. Alls eru þetta 120<br />
kennslustundir sem námskeiðin taka og þar af er bóklegi hlutinn 48 kennslustundir og<br />
verklegi 72 kennslustundir. Farið er yfir hvern þátt fyrir sig og markmið hans<br />
skilgreind ásamt því hvaða kennsluþættir eru á hverju þessara 3 KSÍ stiga og hversu<br />
margar kennslustundir eru að baki hverjum kennsluþætti. Þjálfarar þurfa að standast<br />
námsmat í hverju námskeiði til þess að öðlast þau réttindi. Í umsókn KSÍ um UEFA A<br />
þjálfaragráðuna segir að í lok KSÍ VII sé framkvæmt 3 tíma próf úr<br />
knattspyrnulögunum og úr námsefni KSÍ V, VI og VII námskeiðanna. Til þess að<br />
öðlast UEFA A þjálfararéttindi þarf að ná 50/100 úr prófinu en til þess að eiga kost á<br />
að halda áfram upp í UEFA Pro þjálfaragráðuna í framtíðinni þarf að ná 70/100 úr<br />
prófinu. (sjá viðauka 4) (Knattspyrnusamband Íslands 2005, 5. mars).<br />
4.6 Aldursflokkaskipting<br />
Aldursflokkaskipting KSÍ fram að árinu 2005 hefur verið samkvæmt töflu 5.<br />
Frá og með árinu 2005 verður aldursflokkaskipting í kvennaflokkum sú sama og í<br />
karlaflokkum (Handbók KSÍ 2004: 33-34).<br />
Tafla 5. Aldursflokkaskipting KSÍ til ársins 2005.<br />
Karlar<br />
1. aldursflokkur Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 20 ára.<br />
2. aldursflokkur: Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 17 ára og fram<br />
til þess almanaksárs er hann verður 19 ára og að því meðtöldu.<br />
3. aldursflokkur: Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 15 ára og fram<br />
til þess almanaksárs er hann verður 16 ára og að því meðtöldu.<br />
4. aldursflokkur: Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 13 ára og fram<br />
til þess almanaksárs er hann verður 14 ára og að því meðtöldu.<br />
5. aldursflokkur: Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 11 ára og fram<br />
til þess almanaksárs er hann verður 12 ára og að því meðtöldu.<br />
6. aldursflokkur: Að því almanaksári er leikmaður verður 10 ára og að því<br />
meðtöldu<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
20<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Konur<br />
1. aldursflokkur: Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 19 ára.<br />
2. aldursflokkur: Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 16 ára<br />
og fram til þess almanaksárs er hann verður 18 ára og að<br />
því meðtöldu.<br />
3. aldursflokkur: Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 14 ára<br />
og fram til þess almanaksárs er hann verður 15 ára og að<br />
því meðtöldu.<br />
4. aldursflokkur: Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 12 ára<br />
og fram til þess almanaksárs er hann verður 13 ára og að<br />
því meðtöldu.<br />
5. aldursflokkur: Frá og með því almanaksári er leikmaður verður 10 ára<br />
og fram til þess almanaksárs er hann verður 11 ára og að<br />
því meðtöldu.<br />
4.7 Kröfur KSÍ um menntun þjálfara<br />
Eins og áður sagði var einn tilgangur þessarar rannsóknar að fá nýjar<br />
upplýsingar um menntun allra knattspyrnuþjálfara sem voru starfandi sumarið 2004,<br />
svo að KSÍ gæti sett nýja og endurbætta reglugerð um menntun knattspyrnuþjálfara.<br />
Sú reglugerð sem hinsvegar var í gildi sumarið 2004 var samþykkt á ársþingi KSÍ<br />
1995, með breytingum 1996 og 1997. Hún hljómar svona:<br />
1. grein. Allir þjálfarar sem starfa fyrir knattspyrnuhreyfinguna á Íslandi skulu<br />
hafa fullnægjandi og viðeigandi menntun til þeirra þjálfarastarfa sem þeir vinna. Með<br />
hugtakinu þjálfari er hér átt við hvern þann mann sem kennir íþróttir og skipuleggur<br />
og stjórnar knattspyrnuæfingum og knattspyrnuleikjum.<br />
2. grein. Félög skulu gera kröfur til þjálfara sinna um menntun samkvæmt<br />
töflu 6.<br />
Tafla 6. Kröfur um menntun þjálfara samkvæmt reglugerð KSÍ frá 1997<br />
Námskeið skv.<br />
Þjálfun<br />
Kennsluskrá KSÍ<br />
Landsbankadeild karla<br />
VI stig<br />
1. deild karla og Landsbankadeild kvenna V stig<br />
2. deild karla III stig<br />
3. deild karla og 1. deild kvenna I stig<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
21<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
2. flokkur karla og kvenna II stig<br />
3. og 4. flokkur karla og 3. flokkur I stig og æskilegt námskeið<br />
kvenna<br />
um unglingaþjálfun<br />
Flokkar þar sem eingöngu er keppni í 7 I stig og æskilegt námskeið<br />
manna liðum<br />
um unglingaþjálfun<br />
3. grein. Þjálfarar með V og VI stigs réttindi skulu sækja<br />
endurmenntunarnámskeið á a.m.k. tveggja ára fresti<br />
4. grein. Fræðslunefnd KSÍ metur hvaða réttindi nám/námskeið á Íslandi og<br />
erlendis veita og hvaða réttindi útlendingar hafa til þjálfunar á Íslandi.<br />
5. grein. Fræðslunefnd KSÍ er heimilt að veita undanþágu frá ákvæðum í 1.<br />
grein, ef viðkomandi þjálfari skráir sig á þau námskeið sem hann hefur ekki lokið. Þá<br />
getur fræðslunefnd KSÍ veitt þeim þjálfurum I-VI stigs réttindi sem hafa feril að baki,<br />
ef sérsök ástæða þykir til (Handbók KSÍ 2004: 104).<br />
Þessi reglugerð þykir orðin nokkuð gömul og tími til kominn að endurskoða<br />
hana en henni hefur ekki verið breytt síðan 1997. Kröfur hennar um menntun þjálfara<br />
eru ekki miklar miðað við þróunina í knattspyrnunni undafarin ár. Undanfarin 2 ár<br />
hafa lið í efstu deild karla þurft að efla þjálfarastarf sitt með tilkomu Leyfiskerfis KSÍ<br />
og ný reglugerð því nauðsynleg til þess að vera í samræmi við Leyfiskerfið.<br />
4.8 Leyfiskerfi KSÍ<br />
Til þess að bregðast við þróun knattspyrnunar í dag ákvað UEFA að koma á<br />
leyfiskerfi til þess að bæta íþróttina á öllum sviðum. UEFA ákvað að frá og með<br />
haustinu 2004 skyldu öll félög sem ætluðu að taka þátt í Evrópukeppni hafa tilskilið<br />
leyfi frá knattspyrnusambandi í sínu heimalandi. KSÍ ákvað í kjölfarið að taka upp<br />
leyfiskerfi í efstu deild sumarið 2003 þannig að þau félög sem tækju þátt í<br />
Evrópukeppninni hefðu tilskilið leyfi KSÍ. Leyfiskerfi KSÍ tekur mið af<br />
lágmarkskröfum UEFA (Knattspyrnusamband Íslands 2005, 12. apríl).<br />
Leyfiskerfið snertir aðeins þau lið sem leika í efstu deild karla. Með því að<br />
taka upp leyfiskerfið eru KSÍ og UEFA að leitast við að ná fram eftirtöldum<br />
markmiðum:<br />
Frekari efling og sífellt meiri gæði á öllum sviðum knattspyrnu í Evrópu.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
22<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Aðlögun íþróttamannvirkja félaga að settum kröfum og frekari kröfum í<br />
framtíðinni (leikvangur, æfingasvæði, o.s.frv.).<br />
Meiri gagnkvæmur skilningur á verkefnum og vandamálum þjálfara, leikmanna<br />
og dómara og átak til að bæta sífellt skilning á knattspyrnulögunum og háttvísi í<br />
leik.Í<br />
KSÍ vill að:<br />
þjálfun og umönnun ungra leikmanna í félögunum verði efld og sé ætíð í<br />
fyrirrúmi.<br />
tryggt sé að stjórnun og skipulag félags sé traust.<br />
efnahagsleg og fjárhagsleg staða félaga verði bætt, ímynd þeirra styrkt og<br />
trúverðugleiki aukinn, og áhersla lögð á að félögin standi skil á skuldbindingum<br />
sínum.<br />
áhorfendum og fjölmiðlum verði séð fyrir vel búnum, vel staðsettum og<br />
öruggum leikvöngum fyrir íslenskar aðstæður.<br />
(Knattspyrnusamband Íslands 2005, 12. apríl)<br />
Þessum markmiðum reynir KSÍ að ná með skipulagðri vinnu og þurfa félög í<br />
efstu deild karla að skila inn skýrslu árlega til KSÍ sem inniheldur alla þá þætti sem<br />
koma að Leyfiskerfinu. KSÍ fer yfir skýrsluna og ef hún stenst kröfur KSÍ fá liðin<br />
keppnisleyfi á keppnistímabili. Leyfiskerfið snertir alla starfsemi knattspyrnudeildar<br />
og þar á meðal menntun þjálfara. Samkvæmt grein 8.2.2. Áætlun um menntun<br />
þjálfara í leyfiskerfinu segir:<br />
Til að ná fram markmiðum um menntaða þjálfara getur félagið treyst á<br />
stuðning KSÍ til að vinna að áætlun um menntun þjálfara sinna, ef slíkt er<br />
ekki þegar fyrir hendi. Það þarf menntaða og hæfa þjálfara til að bæta<br />
knattspyrnuleikni yngri flokka á öllum sviðum (tæknilega,<br />
leikskipulagslega og líkamlega) ekki síður en keppnisliðsins. Unga<br />
leikmenn dreymir flesta um að komast í atvinnumennsku. Þeir eiga rétt á<br />
sem hæfustum þjálfurum þegar frá unga aldri. Það er einnig auðveldast<br />
að ná upp knattspyrnuleikni á aldrinum 10-14 ára. Ungir leikmenn þurfa<br />
því menntaða og hæfa unglingaþjálfara. Jafnframt hafa kröfurnar til<br />
þjálfara breyst mikið og samsetning liða verður æ fjölþjóðlegri. Þjálfarar<br />
þurfa því meiri þekkingu en áður (þjálfun í sálfræði og<br />
fjölmiðlaframkomu, félagslegum skilningi, tungumálakunnáttu, o.s.frv.).<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
23<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Henni verður best náð í gegnum þjálfaranámskeið KSÍ. Menntun þjálfara<br />
er ekki bara æskileg fyrir félagið heldur hreinlega skylda.<br />
(Knattspyrnusamband Íslands 2005, 12. apríl)<br />
Kröfur leyfiskerfisins um menntun knattspyrnuþjálfara eru margar hverjar frábrugðnar<br />
reglugerð KSÍ frá 1997 en félög í efstu deild skulu fara eftir Leyfiskerfinu en ekki<br />
reglugerðinni. Samkvæmt Leyfiskerfinu verður félag að skipa yfirþjálfara og<br />
skilgreina skriflega réttindi hans og skyldur. Yfirþjálfarinn er ábyrgur fyrir vali,<br />
leikskipulagi og þjálfun keppnisliðs félagsins. Yfirþjálfarinn verður að hafa UEFA -<br />
Pro skírteini eða æðstu þjálfaragráðu KSÍ, þ.e. E-stig eða UEFA A þjálfaragráðu<br />
(ekki eru hægt að fá hana á Íslandi), þjálfaragráðu sem metin er sem sambærileg (og<br />
viðurkennd af UEFA sem slík) eða “viðurkenningu um hæfni” frá fræðslunefnd KSÍ<br />
(Knattspyrnusamband Íslands 2005, 12. apríl).<br />
Einnig skal hafa minnst einn þjálfara fyrir hvern aldursflokk 12 ára og eldri,<br />
þ.e. 2., 3. og 4.flokk, sem verður að hafa skírteini frá KSÍ eða jafngilt því sem<br />
samsvarar UEFA B þjálfaragráðu. Uns KSÍ hefur fengið heimild til að veita UEFA B<br />
gráðu, þá er gerð krafa um að þeir hafi lokið stigi IV hjá KSÍ (eða sambærilegu skv.<br />
eldra kerfi). Þjálfarar í 5. og 6. flokki, og þjálfarar yngri iðkenda skulu hafa lokið stigi<br />
II hjá KSÍ (B stigi í eldra kerfi). Þjálfarar í meistaraflokki skula hafa lokið æðstu<br />
menntun sem kennd er á Íslandi s.s. E-stigi (Knattspyrnusamband Íslands 2005, 12.<br />
apríl).<br />
Leyfiskerfi KSÍ hefur verið við gildi síðan sumarið 2003 og ef lið virða ekki<br />
reglur Leyfiskerfisins hefur KSÍ leyfi til að sekta þau félög. Þar sem mikill munur er á<br />
reglugerðinni frá 1997 og Leyfiskerfinu ákvað KSÍ að gefa liðunum keppnistímabilið<br />
2003 og 2004 til að aðlagast Leyfiskerfinu og beita ekki sektum ef liðin uppfylltu ekki<br />
kröfurnar. Félög fá viðvörun keppnistímabilið 2005 og sektir teknar upp<br />
keppnistímabilið 2006.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
24<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5 Niðurstöður<br />
Hér má sjá helstu niðurstöður rannsóknarinnar. Alls voru 328 þjálfarar að<br />
þjálfa lið á Íslandsmótum sumarið 2004. 273 þeirra (83%) eru karlmenn og 55 (17%)<br />
eru konur. Aðeins einn þjálfari hefur barna og unglingastig sem er gamalt stig sem<br />
ekki er kennt lengur og telst í dag til KSÍ I. Í viðauka 5 má sjá töflur sem sýna<br />
fjöldatölur á bak við myndirnar.<br />
5.1 Samtals réttindi þjálfara sumarið 2004<br />
Samtals réttindi þjálfara sumarið 2004<br />
25<br />
20<br />
22<br />
22<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
%<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
9<br />
8<br />
12<br />
7<br />
3<br />
8<br />
9<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 1.<br />
Mynd 1 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda allra þjálfara sumarið 2004. Alls<br />
voru 328 starfandi þjálfarar sumarið 2004 á Íslandi. Alls 53% þjálfara höfðu lokið<br />
KSÍ II eða minna. Hæsta hlutfall þjálfara var án réttinda eða 22% ásamt þeim sem<br />
höfðu lokið KSÍ II. Fæstir höfðu lokið KSÍ V eða aðeins 3%.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
25<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.2 Karlkyns og kvenkyns þjálfarar<br />
Karlkyns þjálfarar<br />
25<br />
20<br />
20<br />
22<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
%<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
8<br />
8<br />
13<br />
7<br />
3<br />
8<br />
11<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 2.<br />
Mynd 2 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda karlkyns þjálfara sumarið 2004.<br />
Alls voru 273 karlar að þjálfa og 50% þeirra höfðu lokið KSÍ III eða meira. Flestir<br />
höfðu lokið KSÍ II eða 22% og fæstir lokið KSÍ V eða 3%. 80% þjálfara höfðu lokið<br />
einhverri menntun og 20% voru án réttinda.<br />
Kvenkyns þjálfarar<br />
%<br />
35<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
32<br />
11<br />
31<br />
7 7<br />
5<br />
0<br />
5<br />
2<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 3.<br />
Mynd 3 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda kvenkyns þjálfara sumarið 2004.<br />
Alls voru 55 konur að þjálfa og einungis 26% þeirra höfðu lokið KSÍ III eða meira.<br />
68% þjálfaranna höfðu lokið einhverri menntun og 32% voru án réttinda.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
26<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.3 Menntun þjálfara í karla- og kvennaflokkum<br />
Menntun þjálfara í karlaflokkum<br />
25<br />
20<br />
21<br />
21<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
%<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
8<br />
8<br />
14<br />
5<br />
3<br />
8<br />
12<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 4.<br />
Mynd 4 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í karlaflokkum óháð kyni<br />
þjálfara sumarið 2004. Alls voru 227 þjálfarar að þjálfa karlaflokka. 50% höfðu lokið<br />
KSÍ III eða meira og alls 21% án réttinda.<br />
Menntun þjálfara í kvennaflokkum<br />
30<br />
25<br />
20<br />
22<br />
28<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
%<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
7<br />
10 10 10<br />
2<br />
9<br />
2<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 5.<br />
Mynd 5 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í kvennaflokkum óháð<br />
kyni þjálfara sumarið 2004. Alls voru 125 þjálfarar að þjálfa kvennaflokka. Flestir<br />
höfðu lokið KSÍ II eða 28%. 43% þjálfara höfðu lokið KSÍ III eða meira. 22% þjálfara<br />
voru án réttinda.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
27<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.4 Menntun eftir flokkum<br />
Hér að neðan sjáum við hvernig menntun þjálfara er eftir flokkum.<br />
5.4.1 Meistaraflokkur<br />
Meistaraflokkur karla<br />
20<br />
19<br />
19<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
%<br />
15<br />
10<br />
5<br />
9<br />
14<br />
5<br />
9<br />
6<br />
5<br />
14<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
0<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 6.<br />
Mynd 6 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í meistaraflokki karla<br />
sumarið 2004. Alls voru 19% án réttinda. Flestir þjálfarar höfðu lokið E-stigi eða 19%<br />
og 14% höfðu lokið við KSÍ II eða KSÍ VI.<br />
Meistaraflokkur kvenna<br />
%<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
11<br />
7<br />
14<br />
7<br />
4<br />
28<br />
4<br />
18<br />
7<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 7.<br />
Mynd 7 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í meistaraflokki kvenna<br />
sumarið 2004. Langflestir hafa lokið UEFA-B eða 28% og næstflestir hafa lokið KSÍ<br />
VI eða 18%. 11% eru án réttinda.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
28<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.4.2 2.flokkur<br />
2. flokkur karla<br />
%<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
14<br />
4<br />
0<br />
7<br />
26<br />
7 7<br />
14<br />
21<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 8.<br />
Mynd 8 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 2. flokki karla sumarið<br />
2004. Alls voru 28 þjálfarar að þjálfa í 2. flokki karla og 75% þeirra höfðu lokið við<br />
KSÍ IV eða meira. Flestir hafa lokið KSÍ IV eða 26% og 21% hefur lokið E-stigi. Alls<br />
14 % þjálfara voru án réttinda.<br />
2. flokkur kvenna<br />
30<br />
25<br />
20<br />
19<br />
26<br />
23<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
%<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
3<br />
13<br />
10<br />
3 3<br />
0<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 9.<br />
Mynd 9 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 2. flokk kvenna sumarið<br />
2004. Alls voru 31 þjálfarar að þjálfa 2. flokk kvenna og 39% hafa lokið við KSÍ IV<br />
eða meira. Flestir þjálfarar hafa lokið við KSÍ III eða 26%. Alls 19% þjálfara voru án<br />
réttinda.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
29<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.4.3 3.flokkur<br />
3. flokkur karla<br />
%<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
30<br />
8<br />
17<br />
8<br />
13<br />
6<br />
4<br />
10<br />
4<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 10.<br />
Mynd 10 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 3. flokki karla sumarið<br />
2004. Alls voru 38 þjálfarar að þjálfa í 3. flokki karla. 30% þjálfara eru án réttinda og<br />
flestir hafa lokið KSÍ II eða 17%.<br />
3. flokkur kvenna<br />
%<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
23<br />
3<br />
26<br />
15 15<br />
5<br />
3<br />
10<br />
0<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 11.<br />
Mynd 11 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 3. flokki kvenna<br />
sumarið 2004. Alls voru 39 þjálfarar að þjálfa í 3. flokki kvenna. 48% þeirra hafa<br />
lokið við KSÍ III eða meira en enginn hefur lokið við E-stigið. Flestir hafa lokið KSÍ<br />
II eða 26%. Alls voru 23% þjálfara voru án réttinda.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
30<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.4.4 4.flokkur<br />
4. flokkur karla<br />
20<br />
20<br />
18<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
%<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
10<br />
14<br />
10<br />
8<br />
2<br />
4<br />
14<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 12.<br />
Mynd 12 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 4. flokki karla sumarið<br />
2004. Alls voru 50 þjálfarar að þjálfa í 4. flokki karla. Flestir hafa lokið við KSÍ II eða<br />
20% og næst kemur KSÍ IV en 18% hafa lokið því. Alls 10% þjálfara voru án réttinda.<br />
4. flokkur kvenna<br />
%<br />
35<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
28<br />
5<br />
35<br />
8 8<br />
13<br />
0<br />
3<br />
0<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 13.<br />
Mynd 13 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 4. flokki kvenna<br />
sumarið 2004. Alls voru 39 þjálfarar að þjálfa í 4. flokki kvenna og langflestir höfðu<br />
lokið KSÍ II eða 35%. 28% voru án réttinda og enginn hafði lokið KSÍ V eða E-stigi.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
31<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.4.5 5.flokkur<br />
5. flokkur karla<br />
30<br />
25<br />
20<br />
24<br />
26<br />
24<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
%<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
6<br />
2<br />
4<br />
2<br />
6 6<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 14.<br />
Mynd 14 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 5. flokki karla sumarið<br />
2004. Alls voru 50 þjálfarar að þjálfa í 5. flokki karla og flestir hafa lokið KSÍ II eða<br />
26%. Næst kom KSÍ IV en 24% höfðu lokið því. Alls 24% voru án réttinda.<br />
5. flokkur kvenna<br />
%<br />
35<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
19<br />
14<br />
32<br />
6 6 6<br />
0<br />
17<br />
0<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 15.<br />
Mynd 15 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 5. flokki kvenna<br />
sumarið 2004. Alls voru 36 þjálfarar að þjálfa í 5. flokki kvenna og flestir höfðu lokið<br />
KSÍ II eða 32%. 19% voru án réttinda en enginn var með KSÍ V eða E-stig.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
32<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.4.6 6.flokkur<br />
6. flokkur karla<br />
%<br />
40<br />
35<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
22<br />
4<br />
36<br />
9 9<br />
2<br />
0<br />
11<br />
7<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 16.<br />
Mynd 16 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 6. flokki karla sumarið<br />
2004. Alls voru 56 þjálfarar að þjálfa í 6. flokki karla og 80% voru með KSÍ IV eða<br />
minna. Langflestir höfðu lokið KSÍ II eða 36% og 22% voru án réttinda. Enginn var<br />
með KSÍ V.<br />
6. flokkur kvenna<br />
30<br />
25<br />
20<br />
23<br />
19<br />
28<br />
Án réttinda<br />
KSÍ I Stig (A stig)<br />
KSÍ II Stig (B stig)<br />
KSÍ III Stig (C stig)<br />
%<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
5 5<br />
10<br />
0<br />
10<br />
0<br />
KSÍ IV Stig<br />
UEFA B (D stig)<br />
KSÍ V stig<br />
KSÍ VI stig<br />
E stig<br />
Mynd 17.<br />
Mynd 17 sýnir hlutfallslega skiptingu réttinda þjálfara í 6. flokki kvenna<br />
sumarið 2004. Alls voru 21 þjálfari að þjálfa í 6. flokki kvenna og 80% voru með KSÍ<br />
IV eða minna. Flestir eru með KSÍ II og alls 19% eru með KSÍ I. 10% höfðu lokið<br />
KSÍ VI en enginn var með KSÍ V eða E-stig. 23% voru án réttinda.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
33<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.5 Hverjir standast kröfur menntunarkerfis KSÍ<br />
Hér að neðan er hægt að sjá hvort þjálfarar á Íslandi sumarið 2004 uppfylltu<br />
kröfur reglugerðar KSÍ um þjálfaramenntun í sínum flokki samkvæmt gömlu<br />
reglugerðinni.<br />
Tafla 7. Hversu hátt hlutfall þjálfara stóðst menntunarkröfur KSÍ sumarið 2004.<br />
Þjálfun<br />
Hlutfall þeirra sem<br />
uppfylla kröfur KSÍ<br />
Hlutfall þeirra sem<br />
uppfylla ekki kröfur KSÍ<br />
Landsbankadeild karla 80% 20%<br />
Landsbankadeild kvenna 75% 25%<br />
1. deild karla 80% 20%<br />
2. deild karla 60% 40%<br />
1. deild kvenna 85% 15%<br />
3. deild karla 70% 30%<br />
2. flokkur karla 82% 18%<br />
2. flokkur kvenna 78% 22%<br />
3. flokkur karla 70% 30%<br />
3. flokkur kvenna 77% 23%<br />
4. flokkur karla 90% 10%<br />
7 manna lið 81% 19%<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
34<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.6 Þjálfarar án réttinda<br />
5.6.1 Án réttinda<br />
Án Réttinda<br />
%<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
19<br />
11<br />
19<br />
14<br />
Meistarfl 2.<br />
flokkur<br />
30<br />
23<br />
3.<br />
flokkur<br />
10<br />
28<br />
4.<br />
flokkur<br />
flokkar<br />
24<br />
19 22 23<br />
5.<br />
flokkur<br />
6.<br />
flokkur<br />
Karlar<br />
Konur<br />
Mynd 18.<br />
Mynd 18 sýnir kynjahlutfall þjálfara án réttinda skipt eftir flokkum. Af 328<br />
þjálfurum voru 71 án réttinda eða 22%. Alls 19% þjálfara í meistaraflokki karla voru<br />
án réttinda og 11% í meistaraflokki kvenna. Hátt hlutfall var í 3. flokki karla en alls<br />
30% þjálfara í 3. flokki karla voru án réttinda og 23% í 3. flokki kvenna.<br />
5.6.2 Kynjahlutfall þjálfara án réttinda<br />
Kynjahlutfall þjálfara án réttinda<br />
24%<br />
Karlar<br />
Konur<br />
76%<br />
Mynd 19.<br />
Mynd 19 sýnir kynjahlutfall þeirra þjálfara sem voru án réttinda. Af 71<br />
þjálfurum sem voru án réttinda voru 76% karlar (54 talsins) og 24% konur (17<br />
talsins).<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
35<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
5.6.3 Staðsetning þjálfara án réttinda<br />
Hér að neðan er mynd af Íslandi og á henni má sjá dreifingu þeirra þjálfara<br />
sem voru án réttinda sumarið 2004. Fyrir neðan er sagt frá fjölda þjálfara án réttinda í<br />
hverju bæjarfélagi.<br />
Reykjavík og nágrenni 21<br />
‣ Reykjavík 10<br />
‣ Garðabær 1<br />
‣ Kópavogur 1<br />
‣ Álftanes 2<br />
‣ Hafnafjörður 4<br />
‣ Mosfellsbær 1<br />
‣ Seltjarnarnes 2<br />
Ísafjörður/Bolungarvík 4<br />
Vopnafjörður 4<br />
Reykjanesbær 3<br />
Selfoss 3<br />
Borgarnes 3<br />
Egilsstaðir 3<br />
Dalvík 3<br />
Hvolsvöllur 3<br />
Siglufjörður 2<br />
Sauðárkrókur 2<br />
Mynd 20.<br />
Eigandi Jóhann G. Kristinsson<br />
Hornafjörður 2<br />
Hveragerði 2<br />
Grenivík 2<br />
Akureyri 1<br />
Vestmannaeyjar 1<br />
Akranes 1<br />
Grindavík 1<br />
Húsavík 1<br />
Blöndós 1<br />
Reyðarfjörður 1<br />
Neskaupsstaður 1<br />
Eyrabakki 1<br />
Þorlákshöfn 1<br />
Fáskrúðsfjörður 1<br />
Djúpivogur 1<br />
Hofsós 1<br />
Árskógarströnd 1<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
36<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
6 Umræður<br />
Menntun<br />
Knattspyrnuþjálfarinn hefur í mörg horn að líta. Starf hans felst í fleiru en bara<br />
að mæta á æfingar og stjórna þeim ásamt því að mæta með lið sitt í leiki. Þjálfarinn<br />
þarf að hugsa um lið sitt á hverri stundu. Hann þarf að hugsa um hvers konar þjálfun<br />
hentar því liði sem hann er með og þeim einstaklingum sem í því eru. En skyldu allir<br />
hafa getu til þess að verða góðir knattspyrnuþjálfarar? Allavega hafa allir jafna<br />
möguleika til þess að verða góðir knattspyrnuþjálfarar.<br />
Maðurinn fæðist ekki með alla þá þekkingu sem þarf til þess að verða góður<br />
knattspyrnuþjálfari. Hvernig mannslíkaminn er uppbyggður og hvernig hann bregst<br />
við álagi er eitthvað sem tekur tíma að læra. Knattspyrnuleikurinn og allt sem að<br />
honum fylgir, öll atvik, allar reglur og það hvernig bregðast skal við er ekki vitneskja<br />
sem allir hafa að öllu óbreyttu. Ekki er nóg að hafa verið leikmaður í mörg ár en að<br />
sjálfsögðu hjálpar það til vegna þeirrar þekkingar sem reynslan veitir eftir mörg ár, en<br />
það er ekkert sem segir að leikmenn viti af hverju þjálfunin er eins og hún er. Oft á<br />
tíðum framkvæma þeir æfingarnar sem þjálfarinn setur þeim fyrir án þess að vita til<br />
hvers og hvaða áhrif hún hefur. Fullorðnir leikmenn sem settir eru í þjálfun í yngri<br />
flokkum eiga það til að færa fullorðinsþjálfunina sem þeir hafa stundað í mörg ár yfir<br />
á börnin og unglingana. Það er ekki sanngjarnt né árangursríkt þar sem að börn og<br />
unglingar hafa ekki sama líkamlega né andlegan þroska og fullorðnir.<br />
Knattspyrnuþjálfarinn þarf að hafa mikla þekkingu á öllu því sem starfi hans fylgir og<br />
með því að mennta sig statt og stöðugt í þjálfunarfræðum, öðlast hann þá þekkingu<br />
hvort sem hún er á vettvangi barna- og unglingaþjálfunar eða fullorðinsþjálfunar. Eftir<br />
þjálfaramenntun á námskeiðum mun áralöng þjálfun veita þá reynslu á vettvangi sem<br />
bætir knattspyrnuþekkinguna.<br />
Hver er menntun knattspyrnuþjálfara á Íslandi?<br />
Rannsóknin sýndi það að 78% allra knattspyrnuþjálfara á Íslandi hafa<br />
einhverja þjálfaramenntun í knattspyrnu. (sjá mynd 1). 51% allra knattspyrnuþjálfara<br />
hafa KSÍ I til KSÍ IV réttindi og geta því sótt um að fá að taka UEFA B<br />
þjálfararéttindi en 27% þjálfara hafa lokið þeim réttindum og eru því viðurkenndir<br />
þjálfarar hjá UEFA. Meira en helmingur allra þjálfara á Íslandi eða 53% hafa einungis<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
37<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
KSÍ II réttindi eða minna. Þegar námskrá KSÍ stigana er skoðuð virðist það ekki mikil<br />
menntun. Samkvæmt því mega 53% allra knattspyrnuþjálfara þjálfa í 1. deild kvenna<br />
og 3. deild karla eða í 2. flokki karla og kvenna eða yngra (sjá töflu 6). Kröfurnar<br />
mættu vera meiri t.d. hvað varðar meistaraflokkana. Það er óeðlilegt að þjálfari 3.<br />
deildar liðs karla þurfi einungis að hafa KSÍ I réttindi á meðan þjálfari 2. deildar liðs<br />
karla þarf að hafa KSÍ III réttindi. Það eru áþekkir leikmenn sem þessir tveir þjálfa.<br />
Einnig vekur það athygli að hjá liði í 1. deild kvenna þarf 2.flokks þjálfarinn að vera<br />
með KSÍ II réttindi á meðan meistaraflokksþjálfarinn þarf einungis að hafa KSÍ I<br />
réttindi. Það er óeðlilegt og því er mjög jákvætt að reglugerð um menntun<br />
knattspyrnuþjálfara skuli vera tekin til endurskoðunar. Kröfurnar verða að hækka!<br />
Alls voru 273 karlar (83%) og 55 konur (17%) að þjálfa knattspyrnu sumarið<br />
2004. Þar sem að þetta er ólíkur fjöldi kynjanna verður að skoða niðurstöðurnar<br />
hlutfallslega. Þegar niðurstöðurnar eru skoðaðar hvað varðar stöðu karlkyns- og<br />
kvenkynsþjálfara þá kemur ýmislegt í ljós (sjá myndir 2 og 3). 32% allra kvenkyns<br />
knattspyrnuþjálfara í landinu eru án réttinda eða um þriðjungur sem er mjög mikið á<br />
meðan 20% karlkynsþjálfara eru án réttinda. 42% karla hafa klárað KSÍ IV eða hærri<br />
stig á meðan aðeins 19% kvenna hafa klárað það sama. Það sýnir að hlutfallslega<br />
færri konur halda áfram í námi til þess að ná sér í meiri þjálfararéttindi. Það virðist því<br />
vera að þjálfarastarfið höfði meira til karla en kvenna.<br />
Þegar niðurstöður varðandi þjálfaramenntun í karlaflokkum og kvennaflokkum<br />
(sjá myndir 4 og 5) eru skoðaðar má sjá að menntun þjálfara í karlaflokkum er nánast<br />
alveg sú sama og menntun karlkynsþjálfara. Því má draga þá ályktun að næstum allir<br />
þjálfarar í karlaflokkum eru karlar. Þjálfaramenntun í kvennaflokkum er hins vegar<br />
mun meiri en menntun kvenkynsþjálfara og því má álykta að mjög margir þjálfarar í<br />
kvennaflokkum eru karlar. Það er rökrétt útfrá fjöldatölum en einungis 55 konur voru<br />
starfandi þjálfarar sumarið 2004. Það vantar ef til vill fleiri konur í<br />
knattspyrnuþjálfun. Karlaþjálfararnir hækka menntunina í kvennaflokkunum og því<br />
er menntun í karlaflokkum og í kvennaflokkum frekar svipuð. Hún er þó aðeins hærri<br />
í karlaflokkum og má þar helst sjá mun í því að 12 % þjálfara í karlaflokkum hafa<br />
lokið efsta stigi (E – stigi) en aðeins 2% þjálfara í kvennaflokkum hafa lokið því stigi.<br />
Þegar bornar eru saman niðurstöður um þjálfaramenntun á milli flokka (myndir<br />
6-17) má sjá að menntunin fer minnkandi eftir því sem að yngri aldursflokkar eiga í<br />
hlut. Það er ekki óeðlilegt þar sem að kröfur um þjálfaramenntun eru minni í yngri<br />
aldursflokkum og fara hækkandi í eldri aldursflokkum. Ef skoðaður er t.d. munur á<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
38<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
menntun þjálfara í meistaraflokki karla og í 6. flokki karla þá sést að 44% þjálfara<br />
hafa lokið UEFA B prófi eða hærra í meistaraflokki á meðan aðeins 20% hafa lokið<br />
sambærilegri menntun í 6. flokki. Ef skoðaðir eru sömu flokkar með tilliti til þeirra<br />
sem aðeins hafa lokið KSÍ II stigi eða minna má sjá að 42% hafa gert það í<br />
meistaraflokki á meðan 62% hafa það í 6. flokki. Þegar kvennaflokkarnir eru skoðaðir<br />
á sama hátt varðandi KSÍ II stig og minna, sést að hlutfall þjálfara með einungis þá<br />
menntun fer hækkandi þegar komið er í yngri aldursflokka. Í öðrum flokki kvenna<br />
hafa 35% lokið við KSÍ II stig eða minna en í 4. flokki kvenna er hlutfallið strax<br />
komið upp í 68% og helst svipað niður í 6. flokk.<br />
Þegar þetta er skoðað kemur upp sú spurning hvort það sé mikilvægara að hafa<br />
menntaða þjálfara á efri stigum frekar en í yngri aldursflokkum Er ekki mikilvægt að<br />
sá sem að þjálfar ungt fólk kunni það mikið í knattspyrnufræðum að hann geti kennt<br />
börnum alveg réttan grunn og tækni svo að það skili árangri í framtíðinni? Þetta er<br />
spurning sem hægt er að velta mikið fyrir sér og koma með ýmis rök með eða á móti.<br />
Það fyrirkomulag er ríkjandi innan knattspyrnuheimsins að þjálfarar á efri stigum hafa<br />
meiri menntun heldur en þeir sem þjálfa á yngri stigum. Með því er verið að koma í<br />
veg fyrir að leikmenn staðni þegar þeir eldast og geti ávallt verið að læra eitthvað nýtt<br />
af þjálfaranum sínum. Þannig mun knattspyrnuleikurinn halda áfram að þróast til hins<br />
betra. Knattspyrnuleikurinn að vissu leyti ólíkur á efsta stigi og í yngri stigum og<br />
verður sífellt flóknari þegar ofar dregur. Líkamlegar kröfur verða miklu meiri þannig<br />
að mikill munur er á þjálfun barna og fullorðinna. Réttindastigin taka mið af hverjum<br />
aldursflokki fyrir sig og því er mikilvægt að þjálfarar séu menntaðir við hæfi þeirra<br />
aldursflokka sem þeir þjálfa. Með því að setja reglugerðir er hægt að vinna statt og<br />
stöðugt að því að bæta menntun þjálfara og sjá til þess að fleiri iðkendur hafi<br />
menntaða þjálfara. Það mun skila árangri hjá þessum iðkendum í framtíðinni.<br />
Niðurstöður rannsóknarinnar sýna glögglega hversu stórt hlutfall þjálfara<br />
stóðst kröfur menntunarkerfis KSÍ sumarið 2004 (sjá töflu 7). 80 % þjálfara stóðst<br />
kröfur í Landsbankadeild karla og 75% í Landsbankadeild kvenna. Með tilkomu<br />
leyfiskerfis KSÍ munu þessar tölur væntanlega fara upp í 100% sem að er eðlilegt fyrir<br />
lið í efstu deild. Athygli vekur að einungis 60% þjálfara í 2. deild karla uppfylltu<br />
kröfur KSÍ um að hafa KSÍ III stig. Það verður að teljast frekar döpur staðreynd. Hins<br />
vegar uppfylltu 90% þjálfara í 4. flokki karla, kröfur um KSÍ I stig.<br />
Það vekur athygli að 22% allra þeirra sem voru að þjálfa knattspyrnu sumarið<br />
2004 voru án réttinda. Með auknum kröfum á undanförnum árum hvað varðar<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
39<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
þjálfaramenntun er það dálítið skrýtið að svo margir skuli vera án þjálfararéttinda.<br />
Innan þessara 22% eru þjálfarar sem hafa ákveðna menntun á þessu sviði t.d. frá<br />
Íþróttaskólanum að Laugarvatni eða erlendis frá án þess þó að hafa sótt námskeið á<br />
vegum KSÍ. Til þess að öðlast réttindi frá KSÍ þarf að skila inn gögnum til<br />
Fræðslunefndar um menntun sem hver og einn hefur gengið í gegnum. Fræðslunefnd<br />
KSÍ tekur hvern og einn einstakling og metur hann samkvæmt ákveðnu kerfi inn í KSÍ<br />
stigin. Margir þessara einstaklinga sem hafa ekki réttindi hafa einfaldlega ekki skilað<br />
inn gögnum um sína menntun og eru því skráðir án réttinda inn í mótakerfi KSÍ.<br />
Erlendir þjálfarar fá ekki viðurkennd þjálfararéttindi frá knattspyrnusamböndum í<br />
þeirra heimalandi og eru því skráðir án réttinda hér á landi. En innan þessara 22% eru<br />
líka einstaklingar sem hafa enga þjálfaramenntun. Það eru t.d. einstaklingar sem hafa<br />
verið í knattspyrnu án þess þó að hafa verið í íþróttatengdu námi og eru látnir í þjálfun<br />
yngri flokka hjá því félagi sem þeir leika með eða hafa leikið með. Hjá minni liðum<br />
getur oft verið erfitt að manna allar þjálfarastöður og því eru áhugamenn stundum<br />
ráðnir til starfa án þess að hafa til þess réttindi. Hæsta hlutfall þjálfara án réttinda var í<br />
3. flokki karla (30%) og í 4. flokki kvenna (28%).<br />
Umræða hefur verið á þann veg að erfitt sé að fá menntað fólk til starfa við<br />
íþróttaþjálfun og kennslu á landsbyggðinni. Þegar staðsetning þjálfara án réttinda er<br />
skoðuð (mynd 20) má sjá að í Reykjavík og nágrenni eru 21 þjálfari án réttinda, á<br />
vesturlandi eru 4 þjálfarar án réttinda, á Vestfjörðum eru 4 þjálfarar án réttinda, á<br />
norðurlandi eru 14 þjálfarar án réttinda, á austurlandi eru 13 þjálfarar án réttinda og í<br />
Vestmannaeyjum, suðurlandi og á Suðurnesjum eru 15 þjálfarar án réttinda. Virðist<br />
þetta vera frekar jöfn skipting miðað við fjölda liða í þessum landshlutum.<br />
Samanburður við fyrri rannsóknir<br />
Ef niðurstöður þessarar rannsóknar eru bornar við þær niðurstöður sem<br />
Fræðslunefnd KSÍ fékk árið 1996 kemur í ljós að 27% þjálfara sumarið 2004 eru með<br />
UEFA B menntun eða meira en aðeins 14,8% þjálfara voru með D stig (sama og<br />
UEFA B) eða meira. Út frá þessum tölum er hægt að álykta að menntun þjálfara hefur<br />
aukist á Íslandi undanfarin ár. Helstu ástæður fyrir því er að KSÍ hefur aukið<br />
menntunarkröfurnar, þjálfarar eru áhugasamari um að mennta sig og fleiri<br />
þjálfaranámskeið eru í boði fyrir þá. Hafa skal þó í huga að ekki er vitað um<br />
svarhlutfall úr rannsókn Fræðslunefndar KSÍ árið 1996 og því gefa niðurstöðurnar<br />
ekki alveg rétta mynd.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
40<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Ef við lítum að niðurstöður úr rannsókn Ólafs og Sveins frá árinu 2004 kemur<br />
í ljós að aðeins 2% þjálfara í 5., 4. og 3. flokki karla og kvenna á höfuðborgarsvæðinu<br />
voru án réttinda en alls 22% voru án réttinda í sömu flokkum yfir allt landið sumarið<br />
2004. Þessar niðurstöður koma svolítið á óvart þar sem kröfur til þjálfara um að hafa<br />
einhverja menntun eru að aukast. Líklegt er að þjálfarar í þessum flokkum á<br />
landsbyggðinni eru illa menntaðir og fengnir til að fylla lausar þjálfara stöður þótt þeir<br />
hafi enga menntun. Skemmtilega kom á óvart að 5% þjálfara voru með UEFA A<br />
réttindi en enginn á Íslandi er með þá gráðu samkvæmt mótakerfi KSÍ og eins og áður<br />
sagði hefur umsókn KSÍ um að fá að útskrifa þjálfara með UEFA A réttindi ekki verið<br />
samþykkt. Einnig voru 2% þjálfara með Barna og Unglingastig en það stig er ekki<br />
lengur til en er eins og áður sagði sama og KSÍ I stig.<br />
Ef við lítum á rannsókn Eysteins og Ingva frá árinu 2003 kemur í ljós að 70%<br />
þjálfara voru með KSÍ III menntun eða minna í 5. og 4. flokki karla á<br />
höfuðborgasvæðinu. Alls voru 55% þjálfara með sömu menntun í þessum flokkum<br />
yfir allt landið sumarið 2004. Út frá þessum tölum er hægt að álykta að þjálfarar í<br />
þessum flokkum hafa meiri menntun á landsvísu en á höfuðborgarsvæðinu.<br />
Í þessari rannsókn er notast við mótakerfi KSÍ til þess að fá upplýsingar um<br />
þjálfara en í fyrri rannsóknum var sendur út spurningalisti á þjálfara og þeir beðnir um<br />
að segja til um menntun sína. Þjálfarar svöruðu væntanlega með sinni bestu vitund en<br />
gerðu sér ekki alveg grein fyrir hversu mikla menntun þeir höfðu.<br />
Afrakstur verkefnisins<br />
Eins og áður hefur komið fram var tilgangur þessarar rannsóknar sá að kanna<br />
menntun allra knattspyrnuþjálfara á landinu sumarið 2004 svo að KSÍ gæti lagt fram<br />
nýja reglugerð árið 2005 um menntun knattspyrnuþjálfara. Nýja reglugerðin á að taka<br />
mið af gömlu reglugerðinni og Leyfiskerfi KSÍ og á að auka kröfur um<br />
þjálfaramenntun í samræmi við það. Á fundi sínum þann 15. apríl 2005 samþykkti<br />
stjórn KSÍ þessa nýju breytingu á reglugerð um menntun knattspyrnuþjálfara.<br />
Reglugerð um menntun knattspyrnuþjálfara:<br />
1.gr. Allir þjálfarar sem starfa fyrir knattspyrnuhreyfinguna á Íslandi skulu hafa<br />
fullnægjandi og viðeigandi menntun til þeirra þjálfarastarfa sem þeir vinna. Með<br />
hugtakinu þjálfari er hér átt við hvern þann sem kennir íþróttir og skipuleggur og<br />
stjórnar knattspyrnuæfingum og knattspyrnuleikjum.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
41<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
2. gr. Félög skulu gera kröfur til þjálfara sinna um menntun samkvæmt eftirfarandi:<br />
Tafla 13. Ný reglugerð um menntun knattspyrnuþjálfara á Íslandi frá 2005.<br />
Þjálfun<br />
Námskeið skv. Kennsluskrá KSÍ<br />
Landsbankadeild karla og UEFA B og VI. Stig eða stig (þjálfarar í<br />
kvenna, 1. deild karla<br />
Landsbankadeild karla skulu hafa æðstu menntun<br />
sem KSÍ býður upp á hverju sinni skv.<br />
Leyfiskerfinu<br />
2. deild karla, 3. deild karla, 1. UEFA B<br />
deild kvenna og 2. flokkur<br />
3. og 4. flokkur III. stig – Þjálfarar 3. og 4. flokks karla þurfa þó<br />
UEFA B skv. Leyfiskerfinu.<br />
5.6.7. og 8. flokkur og flokkar II. stig<br />
þar sem eingöngu er keppt í 7<br />
manna liðum<br />
3. gr. Þjálfarar með UEFA B þjálfaragráðu þurfa að sækja sér endurmenntun,<br />
lágmark 15 tíma á 3 ára fresti til að viðhalda réttindum sínum. Fræðslunefnd KSÍ<br />
ákvarðar hvað telst gild endurmenntun til endurnýjunar á UEFA B<br />
þjálfararéttindunum.<br />
4. gr. Fræðslunefnd KSÍ metur hvaða réttindi nám/námskeið á Íslandi og erlendis<br />
veita og hvaða réttindi útlendingar hafa til þjálfunar á Íslandi.<br />
5. gr. Fræðslunefnd KSÍ er heimilt að veita undanþágu frá ákvæðum í 1. grein, ef<br />
viðkomandi þjálfari skráir sig á þau námskeið sem hann hefur ekki lokið. Þá getur<br />
Fræðslunefnd KSÍ veitt þeim þjálfurum I. – VI. stigs réttindi sem hafa feril að baki, ef<br />
sérstök ástæða þykir til.<br />
Skýring: Kröfur um menntun þjálfara aukin í öllum flokkum (Knattspyrnusamband<br />
Íslands 2005, 18 apríl).<br />
Í þessari nýju reglugerð má sjá að menntunarkröfur hafa verið auknar og<br />
samræmdar mun betur en áður var. Sjá má að þjálfarar í 2. og 3. deild karla þurfa nú<br />
að hafa sömu menntun og kröfurnar auknar upp í UEFA B réttindi. Einnig má sjá að<br />
þjálfari meistaraflokks í 1. deildar liði kvenna verður nú að hafa UEFA B réttindi eða<br />
þau sömu og þjálfari 2. flokks kvenna sem áður þurfti að hafa meiri menntun. Þessi<br />
nýja reglugerð hækkar menntunarkröfur á öllum stigum nema hjá liðum í<br />
Landsbankadeild karla en þar skulu þjálfarar hafa æðstu menntun sem KSÍ býður upp<br />
á hverju sinni. Æðsta menntun sem KSÍ hefur boðið upp á fram til þessa er VI stig.<br />
VII stig verður kennt í fyrsta skipti í apríl 2005 og enn er beðið eftir samþykki frá<br />
UEFA um UEFA A réttindi. Menntunarkröfur fyrir yngstu aldursflokkana hafa einnig<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
42<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
hækkað úr KSÍ I stigi upp í KSÍ II stig. Því er ljóst að allir þeir þjálfarar sem aðeins<br />
hafa KSÍ I stig hafa ekki réttindi til þess að þjálfa neina aldursflokka og geta því<br />
aðeins verið aðstoðarmenn þjálfara. Þjálfarar í 1. deild kvenna og í 3. deild karla eru<br />
þeir þjálfarar sem þurfa að bæta menntun sína mest til þess að standast kröfur nýju<br />
reglugerðarinnar. Áður þurftu þeir aðeins að vera með KSÍ I stig en þurfa nú að hafa<br />
UEFA B réttindi.<br />
Ef skoðað er hversu stór hluti þjálfara sem voru að þjálfa sumarið 2004 myndi<br />
standast þær kröfur sem samþykktar hafa verið nú kemur í ljós að hlutfallið hefur<br />
lækkað töluvert frá fyrri kröfum enda eðlilegt þar sem að kröfurnar hafa hækkað<br />
talsvert.<br />
Tafla 14. Hlutfall knattspyrnuþjálfara sumarið 2004 sem myndu standast kröfur nýju<br />
reglugerðarinnar.<br />
Þjálfun<br />
Hlutfall þeirra sem uppfylla<br />
kröfur KSÍ<br />
Hlutfall þeirra sem uppfylla ekki<br />
kröfur KSÍ<br />
Landsbankadeild karla 80% 20%<br />
Landsbankadeild kvenna 75% 25%<br />
1. deild karla 70% 30%<br />
2. deild karla 40% 60%<br />
1. deild kvenna 46% 54%<br />
3. deild karla 26% 74%<br />
2. flokkur karla 49% 51%<br />
2. flokkur kvenna 29% 71%<br />
3. flokkur karla hjá félögum í<br />
40% 60%<br />
Landsbankadeild karla<br />
4. flokkur karla hjá félögum í<br />
40% 60%<br />
Landsbankadeild karla<br />
3. flokkur karla hjá öðrum<br />
32% 68%<br />
félögum en í Landsbankadeild<br />
karla<br />
3. flokkur kvenna 48% 52%<br />
4. flokkur karla hjá öðrum<br />
50% 50%<br />
félögum en í Landsbankadeild<br />
karla<br />
4. flokkur kvenna 32% 68%<br />
5. flokkur karla 70% 30%<br />
5. flokkur kvenna 67% 33%<br />
6. flokkur karla 74% 26%<br />
6. flokkur kvenna 58% 42%<br />
Eins og sést í töflu 14 hefur stór hluti þeirra þjálfara sem störfuðu sumarið 2004 ekki<br />
nægilega menntun til þess að standast kröfur fyrir sumarið 2005. Leyfiskerfi KSÍ<br />
kemur að vísu þarna inn í og hækkar menntunarkröfur þjálfara í 3. og 4. flokki karla<br />
hjá öllum þeim liðum sem leika í Landsbankadeild karla. Hlutfallið í 2. og 3. deild<br />
karla og 1. deild kvenna myndi ekki ná 50% og sömu sögu má segja um þjálfara í 2.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
43<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
flokki – 5. flokks hjá báðum kynjum. Því er ljóst að það verður að gera átak í<br />
menntunarmálum þjálfara á næstu misserum.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
44<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
7 Lokaorð<br />
Í nútíma samfélagi er menntun einstaklinga mjög mikilvæg. Enginn fæðist læknir eða<br />
kennari. Fólk verður að hafa fyrir hlutunum og mennta sig á þeim vettvangi sem það<br />
hefur áhuga á. Fólk eyðir fjölda ára á skólabekk til að ná sér í þá bestu menntun sem<br />
völ er á svo það verði hæft í sínu starfi þegar það kemur út á vinnumarkaðinn.<br />
Menntun þjálfara er enginn undantekning þar á.<br />
Markmið rannsóknarinnar var að komast að hver menntun knattspyrnuþjálfara<br />
á Íslandi var árið 2004. Út frá niðurstöðum rannsóknarinnar ætlaði KSÍ að semja nýja<br />
reglugerð um menntun þjálfara því gamla reglugerðin var orðin gömul og ekki í takt<br />
við tímann. Með tilkomu Leyfiskerfis KSÍ 2003 jukust menntunarkröfur þjálfara í<br />
efstu deild karla og þær kröfur voru ekki í samræmi við gömlu reglugerðina. Því var<br />
tilvalið að semja nýja reglugerð en hún var samin af Fræðslunefnd KSÍ og samþykkt<br />
af stjórn KSÍ á stjórnarfundi KSÍ 14. apríl 2005. Í nýju reglugerðinni eru kröfur<br />
þjálfara um menntun auknar til muna og ljóst er að margir þjálfarar þurfa að auka við<br />
sig menntun ef þeir ætla að standast nýju kröfurnar.<br />
Gaman verður að sjá á næstu árum hversu mikil áhrif nýja reglugerðin mun<br />
hafa á þjálfara, menntun þeirra og aðsókn á þjálfaranámskeið KSÍ. Tilvalið væri að<br />
gera alveg eins rannsókn eftir 2-3 ár og sjá hvort menntun þjálfara hefur aukist og þá<br />
hversu mikið.<br />
Ný reglugerð KSÍ um menntun þjálfara er afrakstur þessarar rannsóknar og<br />
undirritaðir stoltir að sjá hversu mikil áhrif hún hefur haft. Rannsóknin var viðamikil<br />
enda sú stærsta sem gerð hefur verið á þessu sviði á Íslandi. Vinna við hana var<br />
krefjandi og oft á tíðum erfið en alveg þess virði.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
45<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Ritaðar heimildir:<br />
8 Heimildaskrá<br />
Auðbjörg Íris Stefánsdóttir. 1997. Staða og menntun knattspyrnuþjálfara. Lokaritgerð<br />
frá Kennaraháskóla Íslands, Íþróttabraut.<br />
Eysteinn Pétur Lárusson og Ingvi Sveinsson. 2003. Þjálfun barna og unglinga í<br />
knattspyrnu -Umfjöllun um ýmis atriði er varða knattspyrnuþjálfu -.<br />
Lokaritgerð frá Kennaraháskóla Íslands.<br />
Fræðslunefnd ÍSÍ. 1992. Íþróttasálfræði. Íþróttasamband Íslands, Reykjavík.<br />
Fræðslunefnd KSÍ. 1996. Könnun á menntun starfandi þjálfara 1996.<br />
Knattspyrnusamband Íslands, Reykjavík.<br />
Gunnar Svanbergsson og Ragnhildur Jónsdóttir. 1992. Hve glöð er vor æska. Um<br />
þjálfun barna og unglinga. B.S. ritgerð í sjúkraþjálfun við Háskóla Íslands.<br />
Gjerset, Asbjörn, Kjell Haugen og Per Holmstad. 1999. Þjálffræð. Anna Dóra<br />
Antonsdóttir íslenskaði. ÍSÍ og Iðnú, Reykjavík.<br />
Handbók KSÍ 2004. 2004. Geir Þorsteinsson annaðist ritstjórn. Knattspyrnusamband<br />
Íslands, Reykjavík.<br />
Janus Guðlaugsson. 1995. Kennslu- og æfingaskrá fyrir barna og unglingaþjálfun í<br />
knattspyrnu. Knattspyrnusamband Íslands, Reykjavík.<br />
Knattspyrnusamband Íslands. 2005. Skjal sent í tölvupósti, Þjálfunarmenntunarkerfi<br />
KSÍ. 11 febrúar.<br />
Knattspyrnusamband Íslands. 2005. Skjal sent í tölvupósti, Þátttaka á<br />
þjálfaranámskeiðum KSÍ 1992-2004. 15 febrúar.<br />
Ólafur Sigfús Benediktsson og Sveinn Þórir Þórðarson. 2004. Ungur nemur gamall<br />
temur. Lokaritgerð frá Kennaraháskóla Íslands, Íþróttabraut.<br />
Sigurður Á Friðþjófsson og Víðir Sigurðsson. 1997. Knattspyrna í heila öld.<br />
Knattspyrnusamband Íslands, Reykjavík.<br />
Þjálfaramenntun – fræðslubælingur ÍSÍ. 1999. Íþrótta- og Óympíusamband Íslands,<br />
Reykjavík.<br />
Heimildir af neti:<br />
Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands (ÍSÍ). 2005, 24. mars. Stefnuyfirlýsing um<br />
þjálfaramenntun.Vefslóð:http://www.isisport.is/isinew/stodsvid/menntun.ht<br />
m<br />
Knattspyrnusamband Íslands 2005, 25. febrúar. Stefnuyfirlýsing KSÍ um þjálfun barna<br />
og unglinga.Vefslóð:<br />
http://www.ksi.is/ksi/frædsluvefur/kennslugogn/1_stig/barnastefna_KSI_3.p<br />
df<br />
Knattspyrnusamband Íslands. 2005, 3. mars. UEFA B þjálfaragráða – Námsskrá.<br />
Vefslóð: http://www.ksi.is/ksi/frædsluvefur/namskra_uefa_b.pdf<br />
Knattspyrnusamband Íslands. 2005, 5. mars. Application for the UEFA A Coaching<br />
Licence. Vefslóð:<br />
http://www.ksi.is/ksi/Frettir/Tengifrettir2004/uefa_a_umsokn.pdf<br />
Knattspyrnusamband Íslands. 2005, 12.aríl. Fræðsluvefur KSÍ -um Leyfiskerfi KSÍ-<br />
Vefslóð:http://www.ksi.is/ksi/leyfisvefur/forsida.htm<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
46<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
Knattspyrnusamband Íslands. 2005, 18.apríl. Reglugerðabreytingar 2005.<br />
Vefslóð:http://www.ksi.is/ksi/Frettir/Tengifrettir2005/reglugerdarbreytingar<br />
_april2005.pdf<br />
Menntamáráðuneyti. 2005, 23. mars. Aðalnámskrá grunnskóla -Almennur hluti 1999-.<br />
Vefslóð:http://www.menntamalaraduneyti.is/media/MRN-rftfrettirogfraedsluefni-namskrar/alm_gr.rtf<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
47<br />
Kristinn V. Jóhannsson
Kennaraháskóli Íslands – Íþróttabraut<br />
B.S. Lokaritgerð<br />
Menntun Knattspyrnuþjálfara á Íslandi Maí 2005<br />
9 Viðauki<br />
Viðauki 1: Bréf sem sent var á tölvupósti til forráðamanna aðildarfélaga<br />
KSÍ.<br />
Viðauki 2: Ítrekunarbréf til forráðamanna aðildarfélaga KSÍ.<br />
Viðauki 3: Námsskrá UEFA – B þjálfaragráðu.<br />
Viðauki 4: Námsskrá KSÍ V, VI, og VII þjálfaragráða.<br />
Viðauki 5: Töflur.<br />
Eyþór Guðnason<br />
Óskar Atli Rúnarsson<br />
48<br />
Kristinn V. Jóhannsson