IZVOD IZ GODIŠNJEG IZVJEŠTAJA O POSLOVANJU ZA 2009 GODINU
izvod iz godišnjeg izvještaja o poslovanju za 2009. godinu
izvod iz godišnjeg izvještaja o poslovanju za 2009. godinu
- No tags were found...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
KANTONALNO JAVNO KOMUNALNO PREDUZEĆE<br />
"VODOVOD I KANAL<strong>IZ</strong>ACIJA" d.o.o. SARAJEVO<br />
PREDUZEĆE <strong>ZA</strong> PRO<strong><strong>IZ</strong>VOD</strong>NJU I DISTRIBUCIJU VODE, ODVOĐENJE I PREČIŠĆAVANJE OTPADNIH<br />
VODA<br />
<strong><strong>IZ</strong>VOD</strong> <strong>IZ</strong> <strong>GODIŠNJEG</strong> <strong>IZ</strong>VJEŠTAJA<br />
O <strong>POSLOVANJU</strong> <strong>ZA</strong> <strong>2009</strong>. <strong>GODINU</strong><br />
SARAJEVO, MAJ 2010. GODINE
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
SADRŽAJ:<br />
1 UVOD .............................................................................................................................. 3<br />
2 SAŽETAK REZULTATA ANAL<strong>IZ</strong>E POSLOVANJA U <strong>2009</strong>. GODINI ................ 3<br />
3 OPĆI PODACI ............................................................................................................... 6<br />
3.1.1 Karakteristike sistema ........................................................................................................... 6<br />
3.1.1.1 Vodosnabdijevanje ....................................................................................................... 6<br />
3.1.1.2 Kanalizacija ................................................................................................................... 6<br />
3.1.2 Upravljanje ............................................................................................................................ 6<br />
3.1.3 Organizacija preduzeća ......................................................................................................... 7<br />
4 REZULTATI ANAL<strong>IZ</strong>A ................................................................................................ 8<br />
4.1 Fizički obim usluga ............................................................................................................ 8<br />
4.1.1 Proizvodnja vode ................................................................................................................... 8<br />
4.1.2 Prodaja usluga ....................................................................................................................... 8<br />
4.1.3 Bilans vodosnabdijevanja ...................................................................................................... 8<br />
4.2 Održavanje sistema ......................................................................................................... 10<br />
4.2.1 Održavanje vodovodne mreže ............................................................................................ 10<br />
4.2.2 Održavanje kanalizacione mreže ......................................................................................... 10<br />
4.2.3 Održavanje sistema mjerenja i očitanja .............................................................................. 11<br />
4.2.4 Ostale aktivnosti .................................................................................................................. 11<br />
4.2.5 Aktivnosti na pružanju eksternih usluga ............................................................................. 12<br />
4.3 Investicije i razvoj sistema ............................................................................................... 12<br />
4.3.1 Kapitalna ulaganja u <strong>2009</strong>. godini ....................................................................................... 12<br />
4.3.2 Aktivnosti vezane za finansiranje investicija putem kredita ............................................... 13<br />
4.4 Analiza uposlenika ........................................................................................................... 14<br />
4.4.1 Broj uposlenika .................................................................................................................... 14<br />
4.4.2 Spolna i starosna struktura uposlenika .............................................................................. 14<br />
4.5 Bilans uspjeha ................................................................................................................. 15<br />
4.5.1 Sažetak bilansa uspjeha ....................................................................................................... 15<br />
4.5.2 Bilans uspjeha ‐ Prihodi ....................................................................................................... 16<br />
4.5.2.1 Ukupni prihodi ............................................................................................................ 16<br />
4.5.2.2 Operativni prihodi od vode i odvodnje od pojedinih kategorija ................................. 16<br />
4.5.3 Bilans uspjeha – Rashodi ..................................................................................................... 17<br />
4.5.3.1 Ukupni rashodi ............................................................................................................ 17<br />
4.6 Stanje sredstva ............................................................................................................ 18<br />
4.7 Pregled sistema fakturisanja i naplate usluga ................................................................... 20<br />
4.7.1 Aktuelna cijena vode i naknade za odvodnju ...................................................................... 20<br />
4.7.2 Stvarna cijena usluga ........................................................................................................... 20<br />
4.7.3 Fakturirano za usluge vode i odvodnje otpadnih voda ....................................................... 22<br />
4.7.4 Tekuća naplata prihoda za usluge vode i odvodnje otpadnih voda i stopa tekuće naplate 23<br />
4.7.5 Ukupna naplata prihoda za usluge vode i odvodnje otpadnih voda ................................... 24<br />
4.7.6 Tužbe i naplata putem suda ................................................................................................ 25<br />
5 <strong>ZA</strong>KLJUČCI I PREPORUKE..................................................................................... 27<br />
2
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
1 UVOD<br />
U skladu sa Zakonom o komunalnim djelatnostima Kantona Sarajevo (Službene novine<br />
Kantona Sarajevo, broj 31/04) KJKP „Vodovod i kanalizacija“ d.o.o. Sarajevo je<br />
obavezno da priprema Izvještaj o poslovanju preduzeća na polugodišnjem i godišnjem<br />
nivou.<br />
Cilj izvještavanja je da se obezbjede relevantne, tačne i pouzdane informacije svima<br />
onima koji su zainteresovani za podatke o finansijskom stanju i kvalitetu pruženih<br />
usluga od strane preduzeća.<br />
Izvještaj daje prikaz osnovnih pokazatelja poslovanja obezbjeđujući najsažetije<br />
preporuke. Izvještaj sadrži detaljan pregled za svaki segment poslovanja prikazan i kroz<br />
tabelarne i grafičke prikaze.<br />
Materijal je strukturiran tako da pored uvoda i sažetka sadrži glavni dio sa opisom i<br />
analizom finansijskih rezultata poslovanja, cijena komunalnih usluga, sredstava<br />
budžeta, investicija, uposlenika i plata, elemente bilansa stanja i uspjeha i izvedene<br />
pokazatelje.<br />
U materijalu se posebno obrazlože razlog poslovanja sa gubitkom, utjecaj cijena<br />
komunalnih usluga na ostvaren finansijski rezultat i prijedlog ekonomskih cijena.<br />
2 SAŽETAK REZULTATA ANAL<strong>IZ</strong>E POSLOVANJA U <strong>2009</strong>.<br />
GODINI<br />
Izvještajem o poslovanju za <strong>2009</strong>. godinu, ponovo je argumentovana činjenica o<br />
neodrživoj disproporciji ostvarenih prihoda i rashoda, uzrokovanoj prvenstveno niskim<br />
aktuelnim cijenama vode i odvodnje donesenim 1997. godine ( operativni prihodi 32,5<br />
miliona KM, operativni rashodi 65,5 miliona KM).<br />
Preduzeće ostvaruje gubitak u poslovanju posljednjih trideset godina. U posljeratnom<br />
periodu on iznosi približno visini amortizacije, a za posljedicu ima permanentno<br />
urušavanje postojećeg sistema vodosnabdjevanja i odvodnje, manifestovanog putem<br />
povečanih gubitaka vode (70% proizvedene vode se neoprihoduje, samo tehnički gubici<br />
se procjenjuju na 60%), smanjene pouzdanosti uspješnog pružanja usluga, otežanog<br />
izmirivanja obaveza prema dobavljačima roba i usluga, te pada standarda zaposlenika.<br />
U ovoj godini Preduzeće je ostvarilo gubitak u poslovanju od 30,9 miliona KM. Gubitak<br />
bi bio na nivou ostvrenog u 2008. godini (24,4 miliona KM), ali je zbog činjenice da su<br />
sredstva tekućeg granta Budžeta Kantona u <strong>2009</strong>. godini dodijeljena na ime pokriće<br />
gubitka, ista se nisu mogla knjižiti kao prihod Preduzeća, za razliku od predhodnih<br />
godina.<br />
Dodjeljenim sredstvima tekućeg granta Budžeta Kantona (6.703.200 KM ) izmiren je<br />
samo dio obaveza Preduzeća, a projektima finansiranim sredstvima kapitalnog granta<br />
prvenstveno su nastavljene aktivnosti na proširenju sistema (naselja Rakovica,<br />
Dobroševići ).<br />
I pored naprijed navedenih okolnosti uspješno je održana kontinuirana snabdjevenost<br />
svih potrošača vodom, kao i uredna odvodnja otpadnih voda. Maksimalno korištenje<br />
unutrašnjih rezervi, optimizacija troškova u svim segmentima rada, povećane aktivnosti<br />
na prinudnoj naplati već utuženih potraživanja, rezultiralo je da su ukupne obaveze<br />
Preduzeća ostale na nivou prethodnih godina.<br />
Ovo su činjenice zbog kojih bi zaposlenici Preduzeća mogli biti i zadovoljni. Međutim<br />
teško se oteti utisku da je i <strong>2009</strong>. ipak još samo jedna u nizu, za ovaj sistem,<br />
„izgubljenih godina“. Prolongiranje donošenja odluke da se ulože sredstva u sistem<br />
vodosnabdjevanja i odvodnje sve više obezvrjeđuje faktor „novac“, dajući značaj faktoru<br />
„vrijeme“, jer trenutno stanje vodovodne mreže (otpisanost 72%), rezervoara i filtera<br />
(otpisanost 60%), elektro postrojenja (otpisanost 71%), ukupne opreme preduzeća<br />
(otpisanost 80%) zahtjeva višegodišnju obnovu.<br />
3
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Sažetak svih ključnih tačaka izvještaja:<br />
PREDMET<br />
Proizvodnja vode<br />
Prodaja usluga<br />
Gubici vode<br />
Kapitalna<br />
ulaganja<br />
Analiza<br />
uposlenika<br />
Prihodi<br />
Rashodi<br />
Dobit/gubitak<br />
Fakturisanje I<br />
naplata<br />
REZULTAT ANAL<strong>IZ</strong>E POSLOVANJA U <strong>2009</strong>.GODINI<br />
− U <strong>2009</strong>. godini proizvedeno je 88.808.463 m3<br />
− Proizvodnja vode u <strong>2009</strong>. godini je veća za 1% ili za cca<br />
750.000 m3 nego što je bila u 2008. godini<br />
− Prodate količine vode u <strong>2009</strong>. godini iznosile su 26,3 miliona<br />
m 3 , što predstavlja za 2% smanjenje prodaje u odnosu na<br />
2008. godinu<br />
− Ukupni gubici vode iznose 70,1% od ukupno proizvedene<br />
količine vode.<br />
− Administrativni gubici iznose 10,2% od ukupnih gubitaka<br />
− Stvarni gubuci iznose 59,9% od ukupnih gubitaka vode<br />
− Oprihodovane količine vode iznose 26.3 miliona m 3<br />
− Neoprihodovane količine vode iznose 61.6 miliona m 3<br />
− Po rebalansu Budžeta KS planirano je 5.161.000 KM za<br />
finansiranje kapitalnih projekata;<br />
− Rekonstruisano je, položeno i uvezano u postojeći sistem 12,8<br />
km cjevovoda;<br />
− Položeno je 1,9 km kanalizacionih kanala.<br />
− Prosječan broj uposlenika u <strong>2009</strong>. je bio 1032 na bazi stanja<br />
kraja mjeseca;<br />
− U <strong>2009</strong>. godini 19 uposlenika je uposleno na određeno vrijeme<br />
i 3 uposlenika na neodređeno vrijeme;<br />
− Na kraju ove godine 24 radnika nisu više uposlenici<br />
preduzeća;<br />
− U <strong>2009</strong>. godini preduzeće je ostvarilo ukupne prihode u iznosu<br />
od 39.867.833 KM;<br />
− Operativni prihodi od vode i odvodnje u <strong>2009</strong>. godini iznose<br />
31.248.229 KM i čine 82% ukupnih prihoda preduzeća;<br />
− U <strong>2009</strong>. godini samo 48 % operativnih troškova se moglo<br />
pokriti naplaćenim prihodima od vode I odvodnje;<br />
− Neoperativni prihodi u <strong>2009</strong>. godini su iznosili 7.281.109 KM;<br />
− Finansijski prihodi ovoj godini iznosili su 83.627 KM;<br />
− U <strong>2009</strong>. godini od kategorije potrošača „Domaćinstava“<br />
ostvareni prihodi su veći za 3% ili cca. 700.000 KM nego u<br />
prošloj godini;<br />
− U <strong>2009</strong>. od kategorije “Pravna lica” ostvareni prihodi je manji<br />
za 2% ili cca. 560.000 KM u odnosu na 2008. godinu.<br />
− U <strong>2009</strong>. godini preduzeće je ostvarilo ukupne rashode u<br />
iznosu od 70.762.638 KM;<br />
− Operativni troškovi (troškovi ostvareni obavljanjem osnovne<br />
djelatnosti) iznosili su 65.468.725 KM i čine 93% od ukupnih<br />
rashoda preduzeća;<br />
− Ukupna amortizacija stalnih sredstava za <strong>2009</strong>. god. iznosila<br />
je 24.601.420 KM;<br />
− Preduzeće je u <strong>2009</strong>. godini poslovalo sa gubitkom u iznosu<br />
od 30,9 miliona KM.<br />
− Poslovanje sa gubitkom prvenstveno je posljedica poslovanja<br />
sa cijenama vode i odvodnje, koje su daleko ispod stvarne<br />
cijene koštanja, utvrđene još 1997. godine.<br />
− U toku <strong>2009</strong>. godine fakturisano je za usluge<br />
vodosnabdijevanja I odvodnje otpadnih voda 37.5 miliona<br />
KM;<br />
− Naplaćeni prihodi od vode i odvodnje po izdatim računima u<br />
4
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Cijena<br />
<strong>2009</strong>. godini je iznosio 32,2 miliona KM (sa PDV i PVN);<br />
− U <strong>2009</strong>. godini stopa tekuće naplate (naplaćeno u <strong>2009</strong>.godini<br />
/ fakturisano u <strong>2009</strong>. godini) iznosila je 85%.<br />
− Sadašnja cijena m 3 vode i naknade za odvodnju otpadnih<br />
voda za domaćinstva i većinu budžetskih korisnika je 1,00<br />
KM, a za privredu 2,60 KM/m3;<br />
− Prosječna ostvarena cijena u <strong>2009</strong>. godini je 1,18 KM/m3;<br />
− Prosječna cijena vode i odvodnje od 2,43 KM/m 3 (troškovi<br />
poslovanja u <strong>2009</strong>. godini / fakturisanim m 3 u <strong>2009</strong>.) je cijena<br />
kojom bi se ostvarili potrebni prihodi za pokrivanje operativnih<br />
troškova u <strong>2009</strong>. godini<br />
− Ako se ostvarenim troškovima poslovanja u <strong>2009</strong>. godini<br />
pridodaju troškovi zaposlenika gdje su uključene isplate plata i<br />
drugih naknada u skladu sa Kolektivnim ugovorom, kao i<br />
troškovi materijala za održavanje sistema u vrijednosti od 4,6<br />
miliona KM (ostvareni troškovi su samo 2,4 miliona KM, što je<br />
nedovoljno u odnosu na potrebe sistema), tada proizilazi da je<br />
prosječna stvarna cijena vode i odvodnje trebala u <strong>2009</strong>.<br />
godini da iznosi 2,73 KM što je za 130% više od aktuelne<br />
prosječne cijene.<br />
5
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
3 OPĆI PODACI<br />
Preduzeće je osnovano u svom sadašnjem obliku u skladu sa Odlukom o usklađivanju<br />
statusa Kantonalnog javnog komunalnog preduzeća „Vodovod i kanalizacija“ Sarajevo kao i<br />
sa Zakonom o javnim preduzećima u Federaciji Bosne i Hercegovine, a koju je Skupština<br />
Kantona Sarajevo usvojila 2005. god.<br />
Osnovna djelatnost preduzeća je snabdijevanje vodom i odvođenje otpadnih voda.<br />
Preduzeće svoje usluge pruža na šest općina Kantona Sarajevo (Centar, Stari Grad,<br />
Vogošća, Ilidža, Novi Grad i Sarajevo) i opslužuje oko 360.000 stanovnika.<br />
3.1.1 Karakteristike sistema<br />
3.1.1.1 Vodosnabdijevanje<br />
Glavni izvori vode su podzemne akumulacije na lokaciji Sarajevskog polja (Bačevo,<br />
Sokolovići, Stup) odakle potiče oko 90% ukupne količine.<br />
Ukupna količina raspoložive vode je oko 3.500 l/sec, i to je trenutno dovoljno za normalnu<br />
opskrbu potrošača. Ukupna dužina vodovodne mreže (GIS baza) iznosi 1043,4 km (u 2008.<br />
g. 1025,65 km) i sastoji se od primarnih i sekundarnih cjevovoda različitih profila i od oko 500<br />
km priključnih vodovoda.<br />
Sistem vodosnabdijevanja je podijeljen na 43 zone opskrbe, a pored vodovodne mreže sastoji<br />
se i iz 36 bunara, 55 rezervoara (93.000 m3 zapremine rezervoara) i 24 pumpne stanice.<br />
3.1.1.2 Kanalizacija<br />
Gradski sistem kanalizacije je gravitacijskog tipa i ima preko 750 km kanala različitih<br />
profila, od 150 do 2.000 mm, koji se koriste za različite svrhe (fekalna, oborinska i mješovita<br />
kanalizacija).<br />
Otpadne vode se odvode u postrojenje za preradu vode, a oborinske u vodotoke. Međutim<br />
postrojenje za preradu vode Butila je van funkcije od početka rata 1992. godine, tako da se<br />
otpadne vode ne tretiraju.<br />
3.1.2 Upravljanje<br />
Preduzeće je 100% u vlasništvu Kantona Sarajevo.<br />
Izvještaj o poslovanju preduzeća usvaja Skupština preduzeća i dostavlja ga Ministarstvu za<br />
prostorno uređenje i zaštitu okoliša Kantona Sarajevo.<br />
Zakoni i pravilnici koji najviše uređuju poslovanje i rad preduzeća su:<br />
• Zakon o privrednim društvima Federacije Bosne i Hercegovine<br />
• Zakon o javnim preduzećima Federacije Bosne i Hercegovine;<br />
• Zakon o komunalnim djelatnostima Kantona Sarajevo;<br />
• Zakon o javnim nabavkama Bosne i Hercegovine;<br />
• Interni akti Preduzeća.<br />
Organi upravljanja preduzećem su:<br />
Skupština preduzeća<br />
Odlukom od 03.09.<strong>2009</strong>, o osnivanju Skupština JP čiji je osnivač Kanton Sarajevo<br />
osnovana je i Skupština KJKP „Vodovod i kanalizacija“ d.o.o Sarajevo. Skupština preduzeća<br />
broji 3 člana (predsjednik + 2 člana), a imenovani su na prijedlog resornog ministarstva, uz<br />
suglasnost Vlade Kantona Sarajevo i Skupštine Kantona Sarajevo.<br />
Nadzorni odbor<br />
Nadzorni odbor preduzeća broji 3 člana (predsjednik + 2 člana). Imenuje ih i razrješava<br />
Skupština preduzeća. Nadzorni odbor vrši sistematski nadzor nad poslovanjem preduzeća .<br />
6
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Uprava<br />
Uprava organizuje rad i rukovodi poslovanjem preduzeća. Funkciju Uprave vrši direktor i<br />
izvršni direktori u skladu sa Statutom preduzeća i važećim propisima.<br />
Preduzeće ima i Odbor za reviziju. To je tijelo sastavljeno od predsjednika i 2 člana, koje je<br />
na prijedlog Nadzornog odbora imenovala Skupština preduzeća. Odbor za reviziju ima svoje<br />
obaveze i odgovornosti, a posebno vezane za razmatranje studija rizika i planova razvoja.<br />
3.1.3 Organizacija preduzeća<br />
Preduzeće je organizovano u pogone i sektore u okviru kojih funkcionišu službe i odjeljenja<br />
kao niži organizacioni oblici.<br />
Pravilnikom o organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta bliže se određuje unutrašnja<br />
organizacija i sitematizacija radnih mjesta.<br />
7
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
4 REZULTATI ANAL<strong>IZ</strong>A<br />
4.1 Fizički obim usluga<br />
4.1.1 Proizvodnja vode<br />
Tabela 1. Proizvodnja vode<br />
Proizvodnja vode<br />
OSTVARENO OSTVARENO PLAN <strong>2009</strong>.<br />
2007.g m 3 2008.g m 3 m 3<br />
OSTVARENO<br />
<strong>2009</strong>.g m 3 INDEX<br />
09/08 09/pl<br />
Pumpni sistem 77.889.660 79.957.368 79.957.368 80.456.239 101 101<br />
Gravitacija 7.495.400 8.099.018 8.099.018 8.352.224 103 103<br />
Ukupno 85.385.060 88.056.386 88.056.386 88.808.463 101 101<br />
Pumpni sistem % 91,22% 90,80% 90,80% 90,60%<br />
Gravitacija % 8,78% 9,20% 9,20% 9,40%<br />
U cilju obezbjeđenja kontinuirane snabdjevenosti svih potrošača vodom, proizvodnja vode u<br />
<strong>2009</strong>. godini je povećana za 1% ili za cca 750.000 m3 više nego što je bilo u 2008. godini.<br />
R.B.<br />
4.1.2 Prodaja usluga<br />
Tabela 2. Prodaja usluga u m 3<br />
Potrošači<br />
Ostvareno u 2008.<br />
godini<br />
Umanjenje<br />
>12 m3<br />
Fakturisan<br />
i m3 vode<br />
Plan <strong>2009</strong>.g.<br />
Umanjenje<br />
>12 m3<br />
Fakturisan<br />
i m3 vode<br />
Ostvareno u <strong>2009</strong>.<br />
godini<br />
Umanjenje<br />
>12 m3<br />
Indeks –<br />
fakturisana<br />
voda<br />
Fakturisan<br />
i m3 vode 09/08 09/pl<br />
1.<br />
PRAVNA LICA 5.526.404 5.250.000 5.104.667 92 97<br />
Potrošači sa<br />
cijenom za<br />
domaćinstva 1.971.829 1.950.000 1.744.946 88 89<br />
Potrošači sa<br />
cijenom za privredu 3.554.575 3.300.000 3.359.721 95 102<br />
DOMAĆINSTVA 435.454 21.465.809 400.000 20.750.000 423.942 21.268.072 99 102<br />
2.<br />
3.<br />
Potrošači vode u<br />
zgradama 435.454 12.043.292 400.000 11.600.000 423.942 11.821.199 98 102<br />
Potrošači vode u<br />
individualnim<br />
kućama 9.422.517 9.150.000 9.446.873 100 103<br />
SVEGA 435.454 26.992.213 400.000 26.000.000 423.942 26.372.739 98 101<br />
Prodate količine vode u <strong>2009</strong>. godini iznosile su 26,4 miliona m 3 , što predstavlja za 2%<br />
smanjenje prodaje u odnosu na 2008. godinu i 1% povećanje u odnosu na planiranu prodaju<br />
u <strong>2009</strong>. Umanjenja fakturiranih količina potrošačima u zgradama po osnovu potrošnje veće<br />
od 12m 3 su iznosila 0,423 miliona m 3 i manja su u odnosu na 2008. godinu za 3% (Tabela<br />
2). Pretpostavlja se da potrošači u zgradama racionalnije troše vodu ili popravljaju<br />
unutrašnje instalacije.<br />
4.1.3 Bilans vodosnabdijevanja<br />
Ukupna količina proizvedene vode za <strong>2009</strong>. godinu iznosi 88.808.462 m 3 (u 2008. 88<br />
056 386 m 3 , povećanje za 784.914 m 3 ). Ukupno isporučena količina vode u zone iznosi<br />
87.162.329 m 3 , razlika predstavlja gubitak na transportnom cjevovodu.<br />
8
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Tabela 3. Gubici na transportnim cjevovodima u 2007/08/09. godini<br />
Godina<br />
Ukupna proizvodnja<br />
vode (m 3 )<br />
Ukupno isporučena<br />
količina vode u zone<br />
(m 3 )<br />
Gubitak na<br />
transportnim<br />
cjevovodima (m 3 )<br />
Ukupno <strong>2009</strong>. 88.808.462 87.162.329 1.646.133<br />
Ukupno 2008. 88.056.386 86.377.415 1.678.971<br />
Ukupno 2007. 85.385.060 83.453.895 1.931.165<br />
U <strong>2009</strong>. godini je došlo do smanjenja količina gubitaka na transportnim cjevovodima za<br />
2% u odnosu na 2008. godinu. Smanjenje je rezultat rekonstrukcije jednog dijela<br />
transportnog cjevovoda A.Most-Centar u drugoj polovini 2008. godine.<br />
Na osnovu Izvještaja 1 Tima za borbu protiv gubitaka u vodovodnom sistemu u <strong>2009</strong>.<br />
godini korištenjem IWA 2 metodologije i raspoloživih podataka o količinama proizvedene i<br />
ovlaštene (legalne) potrošnje vode proračunati su ukupni gubici vode koji iznose 70,1%<br />
od ukupno proizvedene količine vode.<br />
Ukupni gubici su podijeljeni na administrativne gubitke na koje otpada 10,2% od ukupnih<br />
gubitaka i na stvarne gubitke na koje otpada 59,9% od ukupnih gubitaka vode (slika 1.).<br />
Druge dvije značajne kategorije podataka prikazane na Slici 1. odnose se na<br />
oprihodovane i neoprihodovane količine vode.<br />
Oprihodovane količine vode (26.372.700 m 3 ) obuhvaćaju fakturisanu izmjerenu i<br />
neizmjerenu potrošnju.<br />
Neoprihodovane količine vode (61.750.600 m 3 ili 70,1% od ukupno proizvedene količine<br />
vode) obuhvaćaju:<br />
• stvarne gubitke (isticanja na cjevovodu, na priključnim cijevima, na armaturama i<br />
ostala isticanja , pozadinska isticanja, isticanja na transportnim cjevovodima,<br />
pretok i propuštanja rezervoara)<br />
• administrativne gubitke (nefakturisana legalna potrošnja, bespravna potrošnja<br />
5% od isporučene količine, greške na mjernom mjestu kod potrošača, neočitanja i<br />
greške u bazi kod prenosa podataka).<br />
Slika 1. Bilans voda<br />
Proizvodnja vode (PV)<br />
% PV m 3 /god<br />
100 88.123.300<br />
Fakturisana voda -<br />
oprihodovana voda<br />
Neoprihodovana voda<br />
% PV m 3 /god % PV m 3 /god<br />
29,9 26.372.700 70,1 61.750.600<br />
Fakturisana -naplaćena<br />
voda<br />
Fakturisana -<br />
nenaplaćena voda<br />
Tehnički gubici<br />
Administrativni<br />
gubici<br />
% PV m 3 /god % PV m 3 /god % PV m 3 /god % PV m 3 /god<br />
25,4 22.416.795 4,5 3.955.905 59,9 52.774.200 10,2 8.976.400<br />
po Ostvarena % naplate naplata od 85%<br />
1 Bilans vodosnabdijevanja za <strong>2009</strong>, Februar 2010. godine<br />
2 International Water Association – Međunarodna asocijacija za vode<br />
9
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
R.b.<br />
2.<br />
4.2 Održavanje sistema<br />
4.2.1 Održavanje vodovodne mreže<br />
Tabela 4. Održavanje vodovodne mreže<br />
Aktivnost<br />
Jedinica<br />
mjere<br />
Ostvareno<br />
u 2008.g<br />
Plan <strong>2009</strong>.<br />
Ostvareno<br />
u <strong>2009</strong>.g<br />
Index<br />
09/08 09/pl<br />
Opravka kvarova na<br />
cjevovodima kom 1089 1300 1036 95 80<br />
3. Opravke dijela priključka kom 1011 1120 984 97 88<br />
4. Opravka uličnih ventila kom 299 370 243 81 66<br />
5. Opravka zatvarača kom 274 370 228 83 62<br />
6. Opravaka hidranata kom 51 70 46 90 66<br />
7. Blindiranje priključka kom 140 170 124 89 73<br />
8. Podizanje kapa kom 273 260 280 103 108<br />
9. Pročepljenje instalacija kom 12 30 14 117 47<br />
10. Opravke u šahtu kom 25 20 30 120 150<br />
11.<br />
Sanacija prokopa u vlastitoj<br />
režiji kom 271 350 189 70 54<br />
12. Vezanje cjevovoda kom. 22 30 24 109 80<br />
Ukupan broj obavljenih aktivnosti na poslovima održavanja vodovodne mreže u <strong>2009</strong>.<br />
godini iznosio je 3.198. Najveći broj opravki obavljen je na cjevovodima i dijelovima<br />
priključaka.<br />
U vlastitoj režiji sanirano je 189 prokopa, ukupne površine 687 m 2 (kaldrma, beton kolovoz,<br />
beton pločnik).<br />
U <strong>2009</strong>.g. ukupno je dato 216 novih priključka na vodovodnu mrežu.<br />
4.2.2 Održavanje kanalizacione mreže<br />
Tabela 5. Održavanje kanalizacione mreže<br />
R.b.<br />
Aktivnost<br />
Jedinica<br />
mjere<br />
Ostvareno<br />
u 2008. g.<br />
Plan<br />
<strong>2009</strong>.g<br />
Ostvareno<br />
u <strong>2009</strong>. g.<br />
'09/08<br />
Index<br />
09/pl<br />
1<br />
Snimanje kanalizacionih kanala<br />
kamerom m 2.000 2.200 1.490 75 68<br />
2 Čišćenje kanalizacione mreže m 104.650 105.000 97.740 93 93<br />
3<br />
4<br />
5<br />
6<br />
7<br />
Pročepljenje kanala i čišćenje<br />
šahtova kom 3.355 3.463 6.167 184 178<br />
Čišćenje slivnika na kanalizacionoj<br />
mreži kom 18.020 17.350 17.940 100 103<br />
Čiščenje koritastih slivnika i<br />
bazena m 3.850 3.200 3.538 92 111<br />
Opravke i intevencije na kanalskoj<br />
mreži u dužini od m 398 402 487 122 121<br />
Opravke i intervencije na<br />
kanaliskim objektima kom 264 268 176 67 66<br />
8 Crpanje septičkih jama h 1.500 1.800 1.873 125 104<br />
9 Čiščenje preliva h 168 200 118 70 59<br />
10<br />
Ostali radovi režijskog osoblja,<br />
radovi na elektro instalacijama,<br />
crpanje elektro pumpama, itd. h 8.000 8.080 600 8 7<br />
10
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
U <strong>2009</strong>. godini povećan je broj intervencija na pročepljenju kanalizacionih priključaka u<br />
odnosu na prethodne godine i u odnosu na planirane količine.<br />
Mjerljivi cilj čišćenje kanalizacionih kanala je ostvaren sa 93%. Razlog neostvarivanja<br />
ovog cilja jesu kvarovi na dotrajalim specijalnim vozilima, te potreba održavanja 2.150<br />
septičkih jama.<br />
Problemi u vezi sa izvršavanjem radnih aktivnosti ove službe uglavnom se svode na<br />
zastarjelu mehanizaciju i nedovoljan broj uposlenika koji direktno učestvuju u izvršavanju<br />
aktivnosti održavanja kanalizacione mreže.<br />
Ukoliko se u narednom periodu ne izvrši nabavka potrebne mehanizacije i prijem PKV<br />
radnika Služba održavanja kanalizacione mreže neće moći vršiti pravovremeno osnovne<br />
aktivnosti čišćenje kanalizacionih kanala i slivnika.<br />
4.2.3 Održavanje sistema mjerenja i očitanja<br />
Tokom posmatrane godine Laboratorija za ispitivanje i kalibraciju vodomjera obavila je<br />
15.741 raznih ispitivanja i kalibriranja vodomjera, nakon čega je izvršena verifikacija i<br />
žigosanje 15.649 vodomjera.<br />
U cilju što uspješnije realizacije aktivnosti održavanja sistema mjerenja i očitanja potrošnje<br />
vode, kao i njegove optimizacije, u <strong>2009</strong>. godini izvršena je analiza i/ili kontrola 29.623<br />
vodomjernog mjesta. Najveći broj izvršen je za potrebe izmjene vodomjera ( kontrola<br />
22.074 vodomjera, a zamjenjeno 14.233 komada ) i opravke kvarova (kontrola 3.764<br />
kvara, a izvršeno 3.696 opravki), dok su se ostale analize i kontrole uglavnom vršile u<br />
sklopu aktivnosti koje su se provodile na smanjenju gubitaka, ažuriranju baze podataka,<br />
raznih zahtjeva korisnika naših usluga i iznalaženje rješenja za optimiziranje postojećeg<br />
sistema.<br />
Tabela 6. Održavanje sistema mjerenja I očitanja<br />
R.b<br />
Aktivnosti<br />
Jedinica<br />
mjere<br />
Planirano za<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
Ostvareno u<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
Indeks<br />
'09/pl<br />
1 Opravka vodomjera kom 15.315 10.483 68<br />
2 Zamjena vodmjera kom 15.315 14.233 93<br />
3 Opravka kvarova u šahtu kom 3.500 3.696 106<br />
R.b.<br />
1<br />
2<br />
4.2.4 Ostale aktivnosti<br />
Tabela 7. Ostale aktivnosti<br />
Aktivnost<br />
Jedinic<br />
a mjere<br />
Ostvareno<br />
u 2008.g<br />
Plan<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
Ostvareno<br />
u <strong>2009</strong>.g<br />
Index<br />
'09/08 09/pl<br />
Redovan obilazak terena u svhu kontrole<br />
snabdjevenosti terena vodom km 8380 8380 8400 100 100<br />
Obilazak sekretara m. z. radi informacije<br />
(potvrde) o stanja kvaliteta<br />
snabdjevenosti podrućja m. z. vodom kom 996 996 996 100 100<br />
3 Uočeni kvarovi na terenu kom 2500 2525 1821 73 139<br />
4 Nadzor na opravci grešaka kom 3400 3434 3393 100 101<br />
5 Otkriveni bespravni cjevovodi kom 1 2 1 100 200<br />
6 Otkriveni bespravni priključci kom 1080 1090 560 52 195<br />
7<br />
8<br />
9<br />
Praćenje rada drugih izvodžača pri<br />
izgradnji komunalne infrastrukture kom 17 19 9 53 211<br />
Izdavanje Načelne saglasnosti na<br />
vodovodnu mrežu kom 2184 2205 2016 92 109<br />
Tehnički prijem vodomjera sa HRI<br />
senzorom u objektima kolektivnog kom 1200 1500 415 35 361<br />
11
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
R.b. Aktivnost Jedinic<br />
amjere<br />
stanovanja-starogradnja<br />
10<br />
11<br />
Ostvareno<br />
u 2008 g<br />
Plan<br />
<strong>2009</strong> g<br />
Ostvareno<br />
u <strong>2009</strong> g<br />
Index<br />
Tehnički prijem impulsnih vodomjera (M-<br />
Bus) objektima kolektivnog stanovanjanovogradnja<br />
kom 730 1200 1026 141 117<br />
Uvezivanje i programiranje vodomjera u<br />
sistem daljinskog očitanja kojima je<br />
istekao baždarni rok. kom 500 700 161 32 435<br />
R.b.<br />
4.2.5 Aktivnosti na pružanju eksternih usluga<br />
Tabela 8. Aktivnosti na pružanju eksternih usluga<br />
Aktivnost<br />
Jedinic<br />
a mjere<br />
Ostvareno<br />
u 2008.g<br />
Plan<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
Ostvareno<br />
u <strong>2009</strong>.g<br />
'09/08<br />
Index<br />
Davanje priključaka na vodovodnoj<br />
1<br />
mreži kom. 409 400 216 53 54<br />
2 Rad po narudžbi kom. 120 110 66 55 60<br />
3 Vezanje cjevovoda kom. 176 40 83 47 208<br />
4<br />
Rekonstrukcija priključaka kod<br />
novopoloženih cjevovoda kom. 1111 250 420 38 168<br />
Rekonstrukcija postojećih i<br />
5 izgradnja novih kanalizacionih<br />
kanala m 3165,29 3197 1863 59 58<br />
6 Izrada kanalizacionih priključaka m 509,3 514 916 180 178<br />
09/pl<br />
U <strong>2009</strong>. godini pružajući usluge izgradnje mreže i priključaka, baždarenjem i opravkom<br />
vodomjera, te izdavanjem saglasnosti na priključenje na vodovodnu i kanalizacionu mrežu<br />
preduzeće je ostvarilo prihod od cca 1,3 miliona KM.<br />
U <strong>2009</strong>. godini putem projekta rekonstrukcije vodovodne i kanalizacione mreže,<br />
finansiranog od strane Budžeta Kantona za <strong>2009</strong>. godinu – kapitalni grant obavljeni su<br />
radovi na sljedećim lokacijama: Hambina carina (djelimično), cjevovod A.Most-Centar,<br />
cjevovod Peračko Vrelo – Filter Vogošća, ul. Hamdija Kreševljaković, cjevovod Sjeverna<br />
longitudinala.<br />
4.3 Investicije i razvoj sistema<br />
4.3.1 Kapitalna ulaganja u <strong>2009</strong>. godini<br />
U <strong>2009</strong>. godini kvalitet vodosnabdijevanja poboljšan je rekonstruisanjem-polaganjem i<br />
uvezivanjem u postojeći sistem 12, 8 km cjevovoda od daktla različitih profila.<br />
Izvršena je rekonstrukcija distributivno-potisnog cjevovoda Hambina Carina-Pogledine, u<br />
dijelu ulice Hamdije Kreševljakovića, Sjeverna longitudinala, Džulagina, Džulagina čikma,<br />
Ahmeda Rizve, Bjelave, Butmirska cesta, Dr. Kasima Begića, Napuštena pruga,<br />
Paromlinska, Pijačna, itd., zatim izvršeno je polaganje novog cjevovoda na lokalitetu<br />
Peračko vrelo-Filter Vogošća-spoj, Grdonj, itd.<br />
Također je vršena izgradnja i rekonstrukcija kanala za odvodnju otpadnih voda<br />
(kanalizacione mreže), te je u <strong>2009</strong>. godini položeno 1,9 km kanalizacionih kanala. Radovi<br />
rađeni na osnovu sporazuma sa općinama i Kantonom Sarajevo su uglavnom izvršeni.<br />
Jedini preostali radovi su na lokalitetu Kromolj - cca 250 metara kanala ( Sporazum sa<br />
općinom Centar ).<br />
Iz Budžeta KS za <strong>2009</strong>. godinu finansiralo se 5 projekata (Tabela 9.) u oblasti<br />
vodosnabdijevanja i odvodnje otpadne vode, a po rebalansu Budžeta za ove namjene<br />
planirano je 5.161.000 KM.<br />
12
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Tabela 9. Kapitalna ulaganja finansirana iz Budžeta Kantona Sarajevo<br />
Opis<br />
Budžet KS za<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
FAU 072 Rekonstrukcija vod. i kanal. mreže : 1.200.000,00<br />
FAU OB7 Rekonstrukcija dijela kolektora Bjelašnica-Hadžići Općina Trnovo 180.000,00<br />
FAU OD2 Vodovod Rakovica 2.110.000,00<br />
FAU OD4 Vodovod Dobroševići 1.500.000,00<br />
FAU OD7 Pilot projekt «Vodomjer u svaki stan» 171.000,00<br />
UKUPNO 5.161.000,00<br />
Navedeni radovi su realizovani u skladu sa raspoloživim sredstvima, odnosno rješenom<br />
tehničkom dokumentacijom i imovinsko pravnim odnosima. Detaljan izvještaj o realizaciji<br />
ovih projekata dat je u Prilogu 1. ovog izvještaja.<br />
4.3.2 Aktivnosti vezane za finansiranje investicija putem kredita<br />
Tokom <strong>2009</strong>. godine preduzeće je bilo predmetom interesovanja više finansijskih<br />
institucija sa ciljem odobravanja kreditnih sredstava za projekte obnove vodovodnog I<br />
kanalizacionog sistema.<br />
Kredit od Evropske banke za rekonstrukciju i razvoj (EBRD)<br />
Inicijativu po ovom kreditu pokrenulo je Ministarstvo za prostorno uređenje i zaštitu okoliša<br />
Kantona Sarajevo. Radi se o sredstvima od 30 miliona €, sa rokom otplate 15 godina i<br />
grejs periodom od 3 godine.<br />
Kreditna sredstva bi se iskoristila za finansiranje rekonstrukcije:cjevovoda za<br />
vodosnabdijevanjei kanalizaciju, mjernih i kontrolnih objekata, komponenti energetske<br />
sigurnosti, pumpanja i klorinacije, kao i unapređenja informatičke komponente.<br />
Prijedlog je da nosilac kredita bude preduzeće, a garant Kanton Sarajevo. Banka je<br />
angažovala konsultante i uskoro se očekuje njihov konačan izvještaj po ovom projektu.<br />
Međunarodna banka za rekonstrukciju i razvoj (IBRD)- (Svjetska banka)<br />
Tokom <strong>2009</strong>. godine su se vodili pregovori o obezbjeđenju cca 35 miliona USA$ za<br />
rekonstrukciju i rehabilitaciju postrojenja za tretman otpadnih voda u Sarajevu i<br />
kanalizacione mreže u Kantonu Sarajevo.<br />
Razvojni cilj projekta je unapređivanje uslova života stanovništva u oblastima koje pokriva<br />
Komunalno preduzeće Vodovod i kanalizacija Sarajevo i u zajednicama nizvodno uz rijeku<br />
kroz: (i) smanjivanje izloženosti stanovništva i ovisnosti od veoma zagađene vode iz rijeka<br />
Miljacke i Bosne, i (ii) unapređivanje stepena efikasnosti mreže za sakupljanje otpadnih<br />
voda unutar Kantona Sarajevo.<br />
Nosilac zajma Svjetske banke bila bi Bosna i Hercegovina. Zajmoprimac će proslijediti<br />
financiranje preko svog Ministarstva financija i trezora Ministarstvu financija FBH , pod<br />
istim uslovima i rokovima. Ministarstvo finansija FBH će, sa svoje strane, proslijediti<br />
financiranje pod istim uslovima i rokovima Ministarstvu financija Kantona Sarajevo, kao<br />
predstavniku Kantona Sarajevo, koji je zakonski vlasnik Preduzeća Vodovod i kanalizacija<br />
Sarajevo koje opslužuje šest općina Kantona Sarajevo.<br />
U momentu pisanja ovog izvještaja (februar 2010.) razgovori o ovom kreditu još nisu<br />
okončani.<br />
Evropska investiciona banka (EIB)<br />
Ova banka je započela pregovore u Kantonu u aprilu 2007.g., tokom 2008.g. konsultanti<br />
Banke su ocjenili opravdanim ulaganja za realizaciju desetogodišnjeg Programa sanacije<br />
dotrajalih dijelova vodovodnog i kanalizacionog sistema (<strong>2009</strong>.-2017.g.) Banka je ponudila<br />
fleksibilni kredit u visini od 58 miliona €, tako da bi se godišnje realiziralo prosječno oko 14<br />
13
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
miliona €, što odgovara visini troškova amortizacije. Koncem prošle godine EIB je<br />
aktuelizirala pitanje kredita, pri čemu je za naše preduzeće posebno važna činjenica, da<br />
se kredit nudi Kantonu namjenski za ulganja u sanaciju vodovonog i kanalizacionog<br />
sistema . Uslovi kredita su : rok otplate 25 godina, grejs period 6 godina, kamata fiksna<br />
4,6% ili Eurolibor + 0,9 %, bez penala na neiskorišteni dio kredita. Kredit se može koristiti<br />
sukladno pripremljenoj dokumentaciji, odnosno raspodjeljen u više manjih kredita. Banka<br />
je ponudila ulogu koordinataora sa ostalim Bankama koje izraze spremnost da finansijski<br />
podrže navedeni desetogodišnji Program ViK-a, kao i aktivnu ulogu u obebjeđenju grant<br />
sredstava iz odgovarajućih evropskih fondova. Službena ponuda je dostavljena krajem<br />
janura 2010.g., u kojem Banka nudi okvir od 180 miliona KM. Ova ponuda je dostavljena<br />
Premijeru, resornom Ministru i Ministru finansija u Kantonu Sarajevo.<br />
4.4 Analiza uposlenika<br />
4.4.1 Broj uposlenika<br />
Prosječan broj uposlenika u <strong>2009</strong>.godini je bio 1032 uposlenika (prema stanju na kraju<br />
mjeseca) i manji je za 14 uposlenika nego u 2008 i čak za 28 nego u 2007. godini.<br />
Na bazi ukalkulisanih sati rada bilo je 1053 tzv. “ostvarenih radnika”.<br />
Na dan 31.12.<strong>2009</strong>. u preduzeću je bilo 1030 uposlenika.<br />
Pogon “Vodovod” ima najveći broj uposlenih (48%), nakon njega slijedi Sektor za ekonomske i<br />
pravne poslove (29%), tako da ova dva segmenta zajedno čini gotovo 78% od ukupnog<br />
broja uposlenih.<br />
4.4.2 Spolna i starosna struktura uposlenika<br />
Od ukupnog broja uposlenika na dan 31.12.<strong>2009</strong>. (1030) , učešće žena je 18% (181<br />
uposlenica) Slika 2.<br />
Slika 2. Spolna struktura uposlenika<br />
Tabela 10. Starosna struktura radnika u 2007/08/09 godine<br />
Godine starosti<br />
Broj radnika<br />
31.12.2007.g.<br />
Broj radnika<br />
31.12.2008.g.<br />
Broj radnika u<br />
31.12.<strong>2009</strong>.g.<br />
do 30 101 74 85<br />
do 40 289 252 259<br />
do 50 342 343 346<br />
do 60 297 321 307<br />
preko 61 22 45 35<br />
Ukupno 1051 1035 1032<br />
14
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Prosječna starost radnika u preduzeću je 45,3 godina. Radnika starosti do 50 godina ima<br />
ukupno 346 ili 33%. Može se smatrati da preduzeće raspolaže starom strukturom radnika.<br />
Tabela 11. Broj uposlenika sa umanjenom radnom sposobnosti<br />
OPIS 2003.g. 2007.g. 2008.g. <strong>2009</strong>.g.<br />
Teška oboljenja<br />
46 59 61 59<br />
II KATEGORIJA INVALIDNOSTI-invalidi rada 21 46 58 62<br />
Ukupno 67 105 119 121<br />
Ukupan broj uposlenika (31.12.) 1070 1051 1035 1030<br />
Učešće u ukupnom broju uposlenih 6% 10% 11% 12%<br />
Na osnovu prezentiranih podataka u Tabeli 11. vidljivo je da je ukupan broj teško oboljelih<br />
i invalida II kategorije u odnosu na ukupan broj uposlenih / 31.12.<strong>2009</strong>.god. 1030 / veoma<br />
veliki, ukupno 121, odnosno procentualno 12 %.<br />
Komparirajući navedene podatke 2007., 2008. i <strong>2009</strong>. god. broj teško oboljelih je skoro<br />
isti, a broj invalida u neznatnom porastu, što bi moglo i radovati, ali samo prividno, jer se<br />
porast i dalje nastavlja. Razlog tome je što je u proteklom periodu određen broj iz<br />
navedenih kategorija penzionisan ili rješenjem invalidsko penzione komisije prešao u<br />
invalide II kategorije.<br />
U toku <strong>2009</strong>.god. registrovano je ukupno 122 invalida II kategorije i teško oboljelih,a od<br />
tog broja 60 teško oboljelih i 62 invalida II kategorije.U toku <strong>2009</strong>.god. je penzionisano 23<br />
uposlenika, a umro 1.<br />
I pored svih preventivnih mjera, koje čine opšta i specijalističko-internistička služba<br />
ambulante «ViK» uz ostale preglede - sanitarne, sistematske, predviđene zakonom, a koje<br />
obezbjeđuje Uprava preduzeća, zdravstvena situacija je dosta teška, što se sigurno u<br />
velikoj mjeri odražava i na ukupnu efikasnost u izvršavanju svih zadataka firme.<br />
4.5 Bilans uspjeha<br />
4.5.1 Sažetak bilansa uspjeha<br />
Tabela 12. Sažetak finansijskih izvještaja - Bilansa uspjeha<br />
u KM<br />
OPIS 2006.g. 2007.g. 2008.g. <strong>2009</strong>.g.<br />
BILANS USPJEHA<br />
Operativni prihod 33.346.943 33.371.225 32.528.365 32.503.096<br />
Operativni troškovi 63.878.881 62.300.936 67.239.920 65.468.725<br />
Dobit/gubitak od<br />
operativnih aktivnosti -30.531.938 -28.929.711 -34.711.554 -32.965.629<br />
Dobit/gubitak od<br />
ostalih aktivnosti 1.644.535 7.231.978 10.313.818 2.023.885<br />
Dobit/gubitak od<br />
finansijskih aktivnosti 384.914 197.406 27.445 46.939<br />
Neto dobit/gubitak -28.502.489 -21.500.327 -24.370.290 -30.894.805<br />
Tabela 12. u dijelu “Bilans uspjeha” prikazuje rezultat poslovanja preduzeća u poslednje 4<br />
godine. I u <strong>2009</strong>. godini kao i u predhodne tri preduzeće posluje sa gubitkom. U <strong>2009</strong>. godini<br />
gubitak iznosi 30,9 miliona KM.<br />
15
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
4.5.2 Bilans uspjeha - Prihodi<br />
4.5.2.1 Ukupni prihodi<br />
U periodu 01.01. – 31.12.<strong>2009</strong>. godine preduzeće je ostvarilo ukupne prihode u iznosu od<br />
39.867.833 KM koji se sastoje od sljedećih prihoda kako je navedeno u donjoj tabeli:<br />
Tabela 13. Ukupni prihodi preduzeća 2007/08/09<br />
u KM<br />
Prihodi 2007.g. 2008.g. <strong>2009</strong>.g.<br />
Operativni prihodi 33.371.225 32.528.365 32.503.096<br />
Neoperativni prihodi 11.563.006 16.918.306 7.281.109<br />
Prihodi od finansiranja 226.430 93.902 83.627<br />
Ukupni prihodi 45.160.661 49.540.573 39.867.833<br />
% učešće operativnih prihoda u ukupnim prihodima 74% 72% 72%<br />
% učešće neoperativnih prihoda ukupnim prihodima 26% 37% 16%<br />
% učešće finansijskih prihoda u ukupnim prihodima 1% 0% 0%<br />
Smanjenje neoperativnih prihoda rezultat je činjenice da se dotacija iz Budžeta Kantona -<br />
tekući grant u <strong>2009</strong>. godini najvećim dijelom odnosi na sredstva za pokriće gubitka te se kao<br />
takva ne uključuje u prihode.<br />
Slika 3. Struktura ukupnih prihoda preduzeća<br />
4.5.2.2 Operativni prihodi od vode i odvodnje od pojedinih kategorija<br />
Kao što se vidi u Tabeli 14. i Slici 4. tokom četverogodišnjeg perioda priliv prihoda od obje<br />
kategorije potrošača su prilično ujednačeni. U <strong>2009</strong>. godini od kategorije domaćinstava<br />
ostvareni prihodi su veći za 3% ili cca. 700.000 KM nego u prošloj godini. Dok su od<br />
kategorije “Pravna lica” ostvareni prihodi manji za 2% ili cca. 560.000 KM u odnosu na<br />
2008. godinu.<br />
16
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Tabela 14. Operativni prihodi po kategorijama potrošača (bez PDV i PVN)<br />
U KM<br />
Kategorije potrošača 2006.g. 2007.g. 2008.g. <strong>2009</strong>.g.<br />
Operativni prihodi od prodaje vode i<br />
kanal. 30.796.427 31.990.431 31.103.680 31.248.229<br />
Domaćinstva 20.674.332 22.107.335 20.556.178 21.260.296<br />
Pravna lica 10.122.095 9.883.096 10.547.502 9.987.933<br />
Slika 4. Prihodi po kategorijama potrošača (bez PDV i PVN)<br />
4.5.3 Bilans uspjeha – Rashodi<br />
4.5.3.1 Ukupni rashodi<br />
U periodu 01.01. – 31.12.<strong>2009</strong>. godine preduzeće je ostvarilo ukupne rashode u iznosu od<br />
70.762.638 KM koji se sastoje od rashoda kako je prikazano u donjoj tabeli:<br />
Tabela 15. Ukupni rashodi preduzeća<br />
u KM<br />
Rashodi 2007.g. 2008.g. <strong>2009</strong>.g.<br />
Operativni troškovi 62.300.936 67.239.921 65.468.725<br />
Ostali rashodi 4.331.028 6.604.488 5.257.224<br />
Finansijski rashodi 29.024 66.457 36.689<br />
UKUPNO RASHODI 66.660.987 73.910.866 70.762.638<br />
% učešće operativnih troškova u ukupnim rashodima 93% 91% 93%<br />
% učešće ostalih rashoda u ukupnim rashodima 6% 10% 8%<br />
% učešće finansijskih rashoda u ukupnim rashodima 0% 0% 0%<br />
17
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Struktura ukupnih rashoda 2007/08/09. godine (u mil. KM)<br />
0,07<br />
0,04<br />
6,6<br />
0,03<br />
5,3<br />
4,3<br />
67,2<br />
65,5<br />
Finansijski rashodi<br />
Ostali rashodi<br />
Operativni troškovi<br />
62,3<br />
2007 2008 <strong>2009</strong><br />
Slika 5. Struktura ukupnih rashoda<br />
Tabela 16. Učešće operativnih troškova u ukupnim rashodima preduzeća<br />
OPIS 2006. god 2007. god 2008. god <strong>2009</strong> god<br />
UKUPNI RASHODI PREDUZEĆA 73.088.160 73.910.866 73.910.866 70.762.638<br />
Operativni troškovi 63.878.881 67.239.921 67.239.921 65.468.725<br />
% 87% 91% 91% 93%<br />
4.6 Stanje sredstva<br />
Sredstva preduzeća (aktiva bilansa stanja) se sastoje od stalnih i tekućih sredstava i u <strong>2009</strong>.<br />
godini su iznosila 971.513.130 KM. Ukupna sredstva su imala u trogodišnjem periodu trend<br />
pada i to po prosječnoj godišnjoj stopi od 1,85% godišnje.<br />
Tabela 17. Pregled sredstava u aktivi na dan 31.12.2007/08/09 godine.<br />
2007.g.<br />
2008.g.<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
2007.g.<br />
2008.g.<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
AKTIVA<br />
% % %<br />
STALNA SREDSTVA 994.354.643 98,4% 976.657.456 98,0% 957.288.142 98,5%<br />
TEKUĆA SREDSTVA 16.290.222 1,6% 19.681.035 2,0% 14.224.988 1,5%<br />
UKUPNO AKTIVA 1.010.644.865 996.338.491 971.513.130<br />
SREDSTVA NA DAN 31.12. 2007/08/09<br />
u mil. KM<br />
1.020<br />
1.010<br />
1.000<br />
990<br />
980<br />
970<br />
960<br />
950<br />
940<br />
930<br />
16<br />
20<br />
994<br />
14<br />
977<br />
957<br />
2007. 2008. <strong>2009</strong>.<br />
Tekuća sredstva<br />
Stalna sredstva<br />
Slika 6. Struktura sredstva<br />
18
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Stalna sredstva u <strong>2009</strong>. godini predstavljaju 98% sredstava ili 957,3 miliona KM u ukupnoj<br />
aktivi. U ukupnoj aktivi vrijednost stalnih sredstva imala su trend pada u poslednje tri<br />
godine po stopi od 1,93% . U <strong>2009</strong> godini bila su manja za 19,4 miliona KM ili 2% nego u<br />
2008. i ovaj iznos se uglavnom odnosi na stavku "Nekretnine,postrojenja i oprema". U ovoj<br />
stavci stalnih sredstava sa:<br />
− 73% ili 697,6 miliona KM učestvuju građevinski objekti,<br />
− 24% ili 230,5 miliona KM učestvuju nekretnine i oprema u pripremi, a<br />
− 0,80% ili 7,6 miliona KM učestvuje oprema.<br />
U građevinske objekte uglavnom spada vodovodna i kanalizacina mreža, te rezervoari i<br />
elektro postrojenja. U <strong>2009</strong>. godini vrijednost građevinskih objekata se smanjila u odnosu<br />
na 2008. za 3% ili 21,0 miliona KM. Stopa otpisanosti građevinskih objekata u <strong>2009</strong>.<br />
godini je bila 60%, a pojedinačno otpisanost je bila kako slijedi:<br />
− vodovodne mreže 72%,<br />
− kanalizacione mreže 53%,<br />
− rezervoara 59%,<br />
− elektro-postrojenja 71%,<br />
− te filtera 60%.<br />
U opremu spadaju postrojenja i oprema, alati, pogonski inventar i kancelarijski namještaj,<br />
te transportna sredstva. U <strong>2009</strong>. godini vrijednost opreme se smanjila u odnosu na 2008.<br />
za 6% ili cca 0,5 miliona KM. Stopa otpisanosti opreme u <strong>2009</strong>. godini je bila 83%, a<br />
pojedinačno otpisanost je bila kako slijedi:<br />
− pumpe 71%<br />
− vozila i mehanizacija 91%<br />
− laboratorijska oprema za kontrolu vode 76%<br />
− podzemni kablovi telemetrije 99,98%<br />
Na dan 31.12.<strong>2009</strong>. godine tekuća sredstva su se sastojala od:<br />
− zalihe 35%,<br />
− potraživanja 34% i<br />
− novac 31%.<br />
Zalihe materijala su se smanjile u <strong>2009</strong>. godini u odnosu na 2008. godinu za 23% ili cca. 1,5<br />
miliona KM.<br />
Potraživanja od prodaje na dan 31.12.<strong>2009</strong>.godine iznose 4.8 miliona KM. Na početku<br />
godine u ovom obliku bilo je angažirano 6,5 miliona KM tekućih (obrtnih) sredstava, što znači<br />
da su se ova potraživanja smanjila u <strong>2009</strong>. za 27% ili 1,7 miliona KM u odnosu na 2008.<br />
Ukupna potraživanja za period od 1996. godine do <strong>2009</strong>. godine su iznosila kao što je<br />
prikazano u Tabeli 18.:<br />
Tabela 18. Ukupna potraživanja u periodu 1996 – <strong>2009</strong>.godina (sa PDV i PVN)<br />
u KM<br />
Potrošač<br />
Nenaplaćeno u<br />
periodu 1996 -<br />
2008.g.<br />
Fakturisano<br />
tokom <strong>2009</strong>.g.<br />
Ukupno<br />
potraživanje u<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
Naplaćeno u<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
Potraživanja<br />
na kraju<br />
<strong>2009</strong>.g.<br />
Privreda 6.048.682 11.952.599 18.001.281 12.131.429 5.869.852<br />
Kućni savjet 34.754.735 13.400.316 48.155.051 12.165.160 35.989.891<br />
Indiv potrošaći 14.946.750 12.158.340 27.105.090 13.465.672 13.629.444<br />
Ukupno 55.750.167 37.511.255 93.261.422 37.762.261 55.489.187<br />
19
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
4.7 Pregled sistema fakturisanja i naplate usluga<br />
4.7.1 Aktuelna cijena vode i naknade za odvodnju<br />
Cijena vode i odvodnje za potrošače iz oblasti domaćinstva iznosi 1,00 KM/m 3 , a privrede<br />
2,60 KM/m 3 . Međutim, odlukom Vlade Kantona Sarajevo broj: 02-012-82/97 od<br />
18.06.1997. g. i 02-05-259/2000 od 28.03.2000. g. regulisano je da se pravnim licima iz<br />
oblasti zdravstva, obrazovanja, nauke, kulture, socijalne zaštite, te vojsci F BiH potrošnja<br />
obračunava po cijenama za domaćinstva.<br />
Smatramo da naprijed navedena izuzeća za ove potrošače više nemaju opravdanje jer se<br />
stvarne cijene trebaju utvrđivati za sve korisnike bez izuzetka, a u skladu sa Zakonom o<br />
komunalnim djelatnostima (Službene novine Kantona Sarajevo, broj 31/04).<br />
Aktuelne cijene vode i odvodnje su slijedeće:<br />
Tabela 19. Cijena usluga za domaćinstva<br />
U strukturi cijene učestvuju<br />
Cijena<br />
u <strong>2009</strong>. g<br />
1. Voda 0,70 KM<br />
2. Porez na r.b. 1 0,12 KM<br />
3. Odvodnja 0,30 KM<br />
4. Porez na r.b. 3 0,05 KM<br />
5. UKUPNO (1-4) 1,17 KM<br />
6. PVN za korištenje voda 0,01 KM<br />
7. PVN za zaštitu voda 0,04 KM<br />
Ukupna cijena m 3 vode i naknade za odvodnju<br />
1,22 KM<br />
otpadnih voda za domaćinstva<br />
Tabela 20. Cijena usluga za pravna lica<br />
U strukturi cijene učestvuju<br />
Cijena u <strong>2009</strong>. g<br />
1. Voda 1,82 KM<br />
2. Porez na r.b. 1 0,31 KM<br />
3. Odvodnja 0,78 KM<br />
4. Porez na r.b. 3 0,13 KM<br />
5. UKUPNO (1-4) 3,04 KM<br />
6. PVN za korištenje voda 0,01 KM<br />
7. U zavisnosti od nivoa zagađenja<br />
veliki srednji mali<br />
otpadnih voda PVN za zaštitu voda<br />
zagađivači plačaju<br />
0,20 KM 0,10 KM 0,04 KM<br />
Ukupna cijena m 3 vode i naknade za<br />
odvodnju otpadnih voda za pravna lica<br />
3,25KM 3,15KM 3,09KM<br />
Postojeće cijene vode i odvodnje nisu se mjenjale od 1997.godine, mada ih je trebalo<br />
povećati za cca 40% samo po osnovu inflacije u proteklom periodu (mišljenje konsultanata<br />
Evropske banke za obnovu i razvoj-Središnji izvještaj).<br />
4.7.2 Stvarna cijena usluga<br />
Članom 23. Zakona o komunalnim djelatnostima (Službene novine Kantona Sarajevo, broj<br />
31/04) regulisano je da davalac usluge predlaže visinu i način plačanja komunalne usluge,<br />
a konačni prijedlog visine cijene utvrđuje neovisno stručno tijelo Vlade Kantona, a stvarnu<br />
cijenu usluge određuje i usvaja Vlada Kantona. Takođe je regulisano da cijena komunalne<br />
usluge sadrži sve troškove tekućeg održavanja i funkcionisanja komunalnog sistema,<br />
20
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
troškove nabavke novih sredstava, kao i amortizaciju postojećih. Ukoliko se cijena utvrdi u<br />
nižem iznosu od stvarne cijene koštanja , razliku sredstava će nadoknaditi Kanton.<br />
Međutim, stvarna situacija je sasvim drugačija.<br />
Prosječna ostvarena cijena vode i odvodnje u <strong>2009</strong>. godini iznosi 1,18 KM/m 3 vode, a<br />
izračunata je na osnovu podatka o fakturisanom prihodu od vode i odvodnje i fakturisanim<br />
m 3 vode (kolona A u Tabeli 21.)<br />
Ukoliko se ostvareni troškovi poslovanja u <strong>2009</strong>. godini podijele sa fakturisanim m 3 vode<br />
tada se dobije podatak da je prosječna cijena vode i odvodnje trebala biti 2,43 KM/m3<br />
vode da bi Preduzeće imalo izjednačene prihode i rashode (kolona B u Tabeli 21.)<br />
Ako se ostvarenim troškovima poslovanja u <strong>2009</strong>. godini pridodaju troškovi zaposlenika<br />
gdje su uključene isplate plata i drugih naknada u skladu sa Kolektivnim ugovorom, kao i<br />
troškovi materijala za održavanje sistema u vrijednosti od 4,6 miliona KM (ostvareni<br />
troškovi su samo 2,4 miliona KM, što je nedovoljno u odnosu na potrebe sistema), tada<br />
proizilazi da je prosječna stvarna cijena vode i odvodnje trebala u <strong>2009</strong>. godini da iznosi<br />
2,73 KM što je za 130% više od aktuelne prosječne cijene (kolona C u Tabeli 21.).<br />
Tabela 21. Aktuelna i stvarna cijena usluga<br />
Opis<br />
Kolona A<br />
(ostvareno<br />
<strong>2009</strong>.g)<br />
Kolona B<br />
(da smo u<br />
<strong>2009</strong>.g<br />
poslovali<br />
bez gubitka)<br />
Kolona C<br />
(stvarna<br />
cijena)<br />
Indeks<br />
B/A<br />
Indeks<br />
C/A<br />
Prihodi od usluga<br />
Prihodi od vode i odvodnje sa<br />
aktuelnim cijenama<br />
Prihod od vode i odvodnje od<br />
povecanja cijena<br />
1.254.867 1.254.867 1.254.867 100 100<br />
31.248.229 31.248.229 31.248.229 100 100<br />
0 32.965.629 40.671.646 - -<br />
OPERATIVNI PRIHODI 32.503.096 65.468.725 73.174.742 201 225<br />
Operativni troskovi bez<br />
amortizacije<br />
Amortizacija stalnih sredstava<br />
40.867.305 40.867.305 48.573.322 100 119<br />
24.601.420 24.601.420 24.601.420 100 100<br />
OPERATIVNI RASHODI 65.468.725 65.468.725 73.174.742 100 112<br />
Operativna dobit/ gubitak<br />
Prihod od vode i odvodnje<br />
m3 prodaje vode<br />
Prosjecna cijena m 3 vode i<br />
odvodnje (bez PDV i PVN) u<br />
KM<br />
-32.965.629 0 0 - -<br />
31.248.229 64.213.858 71.919.875 205 230<br />
26.372.739 26.372.739 26.372.739 100 100<br />
1,18 2,43 2,73 205 230<br />
Slika 7. Prihodi od stvarnih cijena, prihod sa povećanim cijenama i prihod od usluga<br />
21
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Kako je poslovanje sa gubitkom prvenstveno posljedica poslovanja sa cijenama vode i<br />
odvodnje, koje su daleko ispod stvarne cijene koštanja, Preduzeće je, krajem <strong>2009</strong>.<br />
godine uputilo zahtjev za povečanje cijena od 30% i uvođenje naknade za održavanje<br />
vodomjera, počev od 01.01.2010. godine.<br />
Traženim povećanjem cijena vode i odvodnje obezbjedilo bi se dodatnih cca 8,2 miliona<br />
KM, a putem naknade za vodomjere 1,3 miliona KM. Ovim bi se samo djelimično ublažio<br />
nedostatak obrtnih sredstava Preduzeća, do najavljenog formiranja neovisne agencije koja<br />
bi se bavila problematikom cijena komunalnih usluga u Kantonu Sarajevo. Dopisom<br />
Ministarstva prostornog uređenja i zaštite okoliša godine obavješteni smo da je naš<br />
zahtjev upućen Vladi Kantona 13.01.2010. godine.<br />
4.7.3 Fakturirano za usluge vode i odvodnje otpadnih voda<br />
Na računima za vodu i odvodnju, u fakturisanim sredstvima uključen je i porez na dodatu<br />
vrijednost – PDV i posebne vodoprivredne naknade – PVN.<br />
U periodu od 2005. do <strong>2009</strong>. godine fakturisani su iznosi po pojedinim kategorijama<br />
potrošača kako je prikazano u Tabeli 22.<br />
Kao što se može vidjeti iz tabele do značajnog povećanja fakturisanih prihoda u 2007.<br />
godini došlo je kao rezultat aktivnosti na otkrivanju ilegalne potrošnje vode, ali i izmjene<br />
mjere vezano za potrošače u zgradama, gdje je granica obračunate potrošnje promjenjena<br />
sa 8 m3 na 12m3 po članu domaćinstva. U 2008. i <strong>2009</strong>. godini slijedi dalji pad fakturisanih<br />
iznosa, prepostavlja se da se radi u najvećem dijelu o racionalnijoj potrošnji vode, mada<br />
postoje sumnje i o ilegalnoj potrošnji vode.<br />
Tabela 22. Fakturisano za usluge vode I odvodnje otpadnih voda (sa PDV i PVN)<br />
Potrošač<br />
FAKTURISANO U KM<br />
u KM<br />
2005.god 2006.god 2007.god 2008.god <strong>2009</strong>.god<br />
Privreda 10.104.229 12.239.882 12.659.766 12.257.307 11.952.599<br />
Kućni savjet<br />
Indiv potrošači<br />
15.134.960 14.350.948 14.871.071 14.012.570 13.400.316<br />
12.375.735 9.822.702 11.509.091 11.840.404 12.158.340<br />
Ukupno 37.614.924 36.413.532 39.039.928 38.110.280 37.511.255<br />
u mil. KM<br />
Fakturisano pojedinim kategorijama<br />
potrošača<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
2005 2006 2007 2008 <strong>2009</strong><br />
Privreda 10,1 12,2 12,7 12,3 12,0<br />
Kućni savjet 15,1 14,4 14,9 14,0 13,4<br />
Indiv potrošaći 12,4 9,8 11,5 11,8 12,2<br />
Po kategorijama potrošača jedino<br />
su kod kategorije «Domaćinstva –<br />
individualni potrošači» povećani<br />
fakturisani iznosi za 3% u odnosu<br />
na predhodnu godinu, dok su kod<br />
ostale dvije kategorije potrošača<br />
fakturisani iznosi smanjeni za 4%<br />
(Kućni savjeti) odnosno 2%<br />
(Privreda) u odnosu na predhodnu<br />
godinu (Slika 8.)<br />
Slika 8. Fakturisano po pojedinim kategorijama potrošača<br />
(sa PDV i PVN)<br />
22
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
4.7.4 Tekuća naplata prihoda za usluge vode i odvodnje otpadnih<br />
voda i stopa tekuće naplate<br />
Na Slici 9. je prikazana naplata računa ispostavljenih u 2005/06/07/08. godini tzv. tekuća<br />
naplata.<br />
Na Slici 9. je prikazana naplata<br />
prihoda od usluga vode i odvodnje po<br />
pojedinim kategorijama potrošača u<br />
periodu 2005 -<strong>2009</strong>. godina. Tokom 5-<br />
godišnjeg perioda najveći iznos<br />
prihoda ostvaren je od kategorije<br />
“Stanari u objektima kol. stanovanja” –<br />
ukupno 58,9 miliona KM.<br />
Iako su ostvareni najveći prihodi od<br />
ove kategorije, u <strong>2009</strong>. godini u<br />
odnosu na 2008. su manji za 5% ili<br />
cca. 0,6 miliona KM. Ovo je posljedica<br />
nemogućnosti prinudne naplate od<br />
ovih potrošača.<br />
Značajno smanjenje naplaćenih<br />
prihoda u <strong>2009</strong>. g. u odnosu na 2008.<br />
bilo je i od kategorije “Privreda”.<br />
Smanjenje je bilo za 9% ili cca 1,0<br />
milion KM. I ovdje se radi o<br />
nemogućnosti prinudne naplate.<br />
Kod kategorije “Individualni potrošači”<br />
ostvareno je povećanje naplaćenih<br />
prihoda u procentu od 4% ili 0,4<br />
miliona KM, a najvećim dijelom<br />
posljedica je mjera prinudne naplate.<br />
Slika 9. Naplaćeni prihodi po kategorijama potrošača<br />
(sa PDV i PVN)<br />
Kao što se vidi na Slici 10. naplaćeni<br />
prihodi od vode i odvodnje po izdatim<br />
računima (sa PDV i PVN) od svih<br />
kategorija potrošača u <strong>2009</strong>. godini<br />
iznose 32,2 miliona KM i manji su u<br />
odnosu na 2008. godinu za 1,2 miliona<br />
KM ili 4%, a u odnosu na 2007. godinu<br />
za 3%.<br />
To je posljedica sve težih mogućnosti<br />
naplate zbog opšte nelikvidnosti u<br />
društvu, kao i ograničenih mjera koje<br />
se mogu primijeniti na potrošače –<br />
neplatiše.<br />
Slika 10. Naplaćeni prihodi od izdatih računa<br />
(sa PDV i PVN)<br />
23
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
U <strong>2009</strong>. godini stopa tekuće naplatete<br />
(naplaćeno u <strong>2009</strong>.godini / fakturisano u<br />
<strong>2009</strong>. godini) je bila manja za 0,3%<br />
nego u predhodnoj godini i iznosila je<br />
85%. Prosječna stopa tekuće naplate u<br />
poslednjih 5 godina je bila 86%.<br />
Stope tekuće naplate po kategoriji<br />
potrošača:<br />
Individualni potrošači – 89% (2008. godine<br />
– 83%)<br />
Potrošači u objektima kol. stanovanja –<br />
78% (2008. godine – 85%)<br />
“Privreda” – 89% (2008. godine – 95%)<br />
Slika 11. Stopa tekuće naplate<br />
4.7.5 Ukupna naplata prihoda za usluge vode i odvodnje otpadnih<br />
voda<br />
Ukoliko u naplatu uključimo i naplaćene račune za vodu i odvodnju ispostavljene u prethodnim<br />
godinama dobit ćemo ukupnu naplatu i naplatu po pojedinim potrošačima, a koja je iznosila kao što<br />
je prikazano na Slici 12. i Slici 13.:<br />
Slika 12. Ukupno naplata od vode i odvodnje<br />
(sa PDV i PVN)<br />
Ukupna naplata od vode i odvodnje je<br />
do 2008. godine imala je trend rasta u<br />
prosjeku za 5,0% U <strong>2009</strong>. godini<br />
došlo je do smanjenja ukupne naplate<br />
za 3% ili cca. 1 milion KM, te je<br />
ukupna naplata u <strong>2009</strong>. godini<br />
iznosila je 37,8 miliona KM (sa PDV i<br />
PVN).<br />
Naime, predhodnih godina<br />
realizovano je nekoliko većih uplata<br />
sredstava za vodu po osnovu<br />
raspodjele stečajne mase preduzeća<br />
ili uplate budžetskih korisnika (vojska<br />
FBiH) dok toga u <strong>2009</strong>. godini nije<br />
bilo.<br />
24
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
u mil. KM<br />
Ukupno naplaćeno po pojedinim kategorijama potrošača<br />
U <strong>2009</strong>. godini u ukupnoj naplati<br />
15<br />
najveće učešće je imala kategorija<br />
potrošača „Individualni potrošači“ sa<br />
10<br />
iznosom od 13,5 miliona KM i veća<br />
je za 1,6 miliona KM u odnosu na<br />
5<br />
predhodnu godinu, a što je<br />
prvenstveno rezultat prinudne<br />
0<br />
naplate. Ostale dvije kategorije<br />
2005 2006 2007 2008 <strong>2009</strong><br />
potrošača imale značajno<br />
Privreda 11,2 12,2 12,9 13,9 12,1 smanjenje u ukupnoj naplati i to<br />
Stambeni objekti 12 12,0 12,6 13,0 12,2<br />
kategorija „Privreda“ za 1,8 miliona<br />
Indiv potrošači 8,1 9,4 11,1 11,9 13,5<br />
KM, a kategorija „Objekti kol.<br />
Stanovanja“ za 0,8 miliona KM,<br />
Slika 13. Ukupno naplaćeno po pojednim kateg. potrošača<br />
zbog nemogućnosti primjene ove<br />
(sa PDV i PVN)<br />
mjere. (Slika 13.)<br />
4.7.6 Tužbe i naplata putem suda<br />
Tabela 23. Tužbe i naplata putem suda<br />
Godin<br />
a<br />
PRIVREDA DOMAĆINSTVA UKUPNO TUŽENO<br />
Br. tužbi Iznos u KM Br. tužbi Iznos u KM Br. tužbi Iznos u KM<br />
NAPLAĆEN<br />
O OD<br />
UTUŽENOG<br />
1996 145 992.968 nije tuženo - 145 992.968 0<br />
1997 225 1.734.046 nije tuženo - 225 1.734.046 1.026.990<br />
1998 432 1.749.718 27.503 4.265.536 27.935 6.015.254 1.047.233<br />
1999 589 1.634.885 45.400 3.562.577 45.989 5.197.462 1.033.203<br />
2000 541 1.116.718 38.323 7.851.008 38.864 8.967.725 1.861.337<br />
2001 139 2.214.153 34.289 4.973.454 34.428 7.187.607 1.469.978<br />
2002 267 937.264 55.392 8.320.431 55.659 9.257.695 1.095.409<br />
2003 859 499.265 20.508 2.438.057 21.367 2.937.322 1.429.401<br />
2004 1.498 802.606 71.959 7.185.569 73.457 7.988.175 1.650.433<br />
2005 456 378.877 35.543 3.904.304 35.999 4.283.181 2.810.034<br />
2006 307 543.365 80.855 8.106.754 81.162 8.650.119 2.314.592<br />
2007 247 391.251 37.594 3.468.271 37.841 3.859.522 2.429.954<br />
2008 105 168.886 63.726 6.105.986 63.831 6.274.872 5.202.086<br />
<strong>2009</strong> 127 180.318 43.065 4.464.464 43192 4.644.782 3.578.413<br />
UKUP<br />
NO 5.884 13.344.320 554.157 64.646.411 560.041 77.990.731 26.949.063<br />
Korisnici usluga koji redovno ne izmiruju svoje obaveze se utužuju.Tokom <strong>2009</strong>. godine putem<br />
nadležnog suda u Sarajevu utuženo je nenaplaćenih potraživanja za vodu i odvođenje otpadnih<br />
voda u iznosu od 4.644.782 KM. Podneseno je 127 tužbi u okviru kategorije korisnika “Privreda”<br />
(ukupno KM 180.318), a u okviru kategorije “Domaćinstva” podneseno je 43.065 tužbi (ukupno<br />
KM 4.464.464).<br />
U skladu sa načelom opreznosti, utužena potraživanja preduzeća evidentiraju se na konto<br />
sumnjivih i spornih potraživanja, odnosno vrši njihova ispravka u potpunosti na teret rashoda.<br />
Pošto se radi o velikom iznosu potraživanja i velikom broju korisnika, striktno se vodi računa o<br />
zastari rokova za naplatu potraživanja (1 godina za fizička lica i 3 godine za pravna lica).<br />
25
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Od ukupno nenaplaćenog iznosa po osnovu utuženja potrošača za period od 1996-<strong>2009</strong>. godina<br />
u iznosu od 51.041.668 KM realno je očekivati samo naplatu od cca 30 miliona KM. Ostatak se<br />
odnosi na utužene potrošače za koje je utvrđeno da se objektivno ne mogu naplatiti, jer se odnosi<br />
na potrošnju vode u poslijeratnom periodu, kada su se dešavale intezivne migracije stanovništva,<br />
promjene adresa tuženih potrošača, kao i opterećenost rada sudova na ovim predmetima. Zato<br />
smo 21.07.2008. godine uputili resornom ministarstvu zahtjev za donošenje odluke Vlade<br />
Kantona za otpis potraživanja za koja je utvrđena definitivna nemogućnost naplate.<br />
26
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
5 <strong>ZA</strong>KLJUČCI i PREPORUKE<br />
1. Preduzeće je uspješno obavilo svoju osnovnu funkciju snabdjevanja vodom svih<br />
registrovanih potrošača. Isporučena voda je zadovoljavala sve higijensko-sanitarne<br />
uslove. U oblasti odvodnje otpadnih voda nije bilo ekscesnih situacija.<br />
2. Poslovanje preduzeća odvijalo se u otežanim uslovima zbog nedostatka obrtnih<br />
sredstava i nedovoljnog ulaganja u objekte i opremu preduzeća, a što je karakteristika u<br />
cijelom poslijeratnom periodu.<br />
3. Osnovni uzrok ovakvog stanja je u činjenici da su aktuelne cijene usluga preduzeća<br />
znatno manje od stvarnih cijena koštanja, a dotacije iz Budžeta Kantona ni približno ne<br />
ublažavaju ovu razliku u cijenama. Tokom <strong>2009</strong>. godine, a i predhodnih godina<br />
preduzeće je u nekoliko navrata podnosilo zahtjev za povećanjem cijena, ali bez<br />
rezultata.<br />
4. Naprijed navedeno imalo je za posljedicu otežano izmirivanje obaveza prema<br />
dobavljačima, velike gubitke vode u mreži kao i znatno smanjenu pouzdanost rada<br />
cjelokupnog sistema, a time i kvaliteta usluga preduzeća. Zbog nedostatka sredstava<br />
Preduzeće ne izmiruje u potpunosti svoje obaveze u skladu sa Kolektivnim ugovorom.<br />
5. Maksimalnim korištenjem unutrašnjih rezervi, optimizacijom troškova u svim<br />
segmentima rada, povećanim aktivnostima na naplati već utuženih potraživanja,<br />
postignuto je da su obaveze preduzeća prema dobavljačima ostale na nivou<br />
predhodnih godina što se može smatrati uspjehom.<br />
6. Mada se poslovanje odvijalo u mnogo težim privrednim uslovima, iskazani gubitak u<br />
poslovanju bio bi na nivou prethodnih godina da nije promjenjena namjena doznačenih<br />
sredstava tekućeg granta iz Budžeta Kantona. Prethodnih godina ova sredstva su<br />
doznačavana na ime nadoknade neekonomske cijene i kao takva ulazila u prihod<br />
Preduzeća. U <strong>2009</strong>. godini sredstva su doznačena na ime pokrića gubitka, te je<br />
ostvareni gubitak povećan u odnosu na prethodnu godinu upravo za ovaj iznos.<br />
7. Primjenjene procedure kod javnih nabavki su u skladu sa Zakonom o javnim<br />
nabavkama, Pravilnikom o postupku direktnog sporazuma i internim aktima Preduzeća<br />
o javnim nabavkama.<br />
8. Dijelom i zbog otežanih uslova rada preko 10% zaposlenika ima umanjenu radnu<br />
sposobnost, što u organizaciji poslova predstavlja veliku teškoću.<br />
27
Izvod iz Godišnjeg Izvještaja o poslovanju KJKP “Vodovod i<br />
kanalizacija”d.o.o. Sarajevo<br />
<strong>2009</strong>.<br />
godina<br />
Preporuka:<br />
Upravljanje preduzećem je dugoročan posao. Fokus je na povratu troškova<br />
nastalih u obavljanju dnevnih aktivnosti kao i troškova nastalih za održavanje i<br />
rehabilitaciju stalnih sredstava uključujući i troškove za kapitalne investicije.<br />
Postojeća cjenovna struktura ne obezbjeđuje prihode (niti uz 100% naplatu) za<br />
pokrivanje obje ove komponente troškova niti dopušta da Preduzeće daje<br />
profitabilne rezultate.<br />
Stoga, utvrđivanje i primjena ekonomske cijene vodosnabdijevanja i odvodnje<br />
otpadnih voda, je osnov za uspješan rad Preduzeća. Pod ekonomskom<br />
cijenom podrazumjevamo takvu cjenovnu strukturu koja se sastoji od dijela za<br />
potrošene količine vode i fiksnog dijela koji bi pokrivao fiksne troškove<br />
(održavanje vodomjera). Pored toga, stvarne cijene su i veoma dobro sredstvo<br />
za dalje razvijanje svijesti potrošača o potrebi štednje vode, kao resursa koji u<br />
svijetu dobija sve više na značaju.<br />
Zato je neophodno što prije postupiti u skladu sa odredbama člana 23. Zakona<br />
o komunalnim djelatnostima Kantona Sarajevo - „Cijena komunalne usluge<br />
sadrži sve troškove tekućeg održavanja i funkcionisanja komunalnog<br />
sistema….. te troškove nabavke novih stalnih sredstava….. U cijenu<br />
komunalne usluge uključena je amortizacija.” Ovo je prvi, ali neophodan<br />
korak koji bi omogućio poslovanje bez gubitka, stvaranje uslova za obnavljanje<br />
sredstava Preduzeća, smanjenja tehničkih i administrativnih gubitaka vode,<br />
zaposlenicima bi se omogućio standard utvrđen odredbama Kolektivnog<br />
ugovora, i u cjelini obezbjedilo bi se povećanje sigurnosti rada cjelokupnog<br />
sistema.<br />
V.D. PREDSJEDNIK SKUPŠTINE<br />
Jamak Enver, dipl. ing. el.<br />
28