cylchgrawn
Rhifyn 47 Haf 2004 - Cyd
Rhifyn 47 Haf 2004 - Cyd
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Cadwyn_16pp_47.qxd 27/5/04 10:37 am Page 13<br />
Chymru’r tai teras a siop Mr Patel ar y gornel? Os felly, sut?<br />
Ym mha Gymru yr hoffech chi fyw? Ai Cymru fewnblyg,<br />
ddiogel ond cul Pentre Simon, ynteu Cymru gosmopolitanaidd<br />
y boblogaeth symudol a’r bywydau ansicr? On’d ydy<br />
diogelwch Pentre Simon weithiau yn fath o gaethiwed?<br />
Ond dyna ddigon o gwestiynau, rhag ofn imi greu camargraff.<br />
Nid nofel drymaidd mo hon. Mae’n anodd dychmygu nofelydd<br />
mwy chwareus na Mihangel Morgan, na neb sy’n sgrifennu<br />
mewn arddull mwy hygyrch. Penodau byr, digon o sgwrsio –<br />
a rhyfeddod newydd ar bob tudalen. Fe fydd eich Cymraeg ar<br />
ei hennill, a fydd Cymru ddim yr un lle ichi ar ôl ei darllen.<br />
GEIRFA<br />
dychymyg<br />
cael blas arni<br />
ar eich sefyll<br />
troi’r dail<br />
addurnedig<br />
ôl-fodernaidd<br />
anghonfensiynol<br />
gwrthgyferbyniol<br />
anorfod<br />
mewnblyg<br />
caethiwed<br />
camargraff<br />
hygyrch<br />
imagination<br />
to get a taste of it<br />
standing up<br />
to turn the pages<br />
ornamental<br />
post-modern<br />
unconventional<br />
contradictory<br />
inevitable<br />
introspective<br />
captivity<br />
wrong impression<br />
approachable<br />
DYSGU CYFANSAWDD<br />
R.M. Jones<br />
Adolygiad gan Cen Williams<br />
Canolfan Bedwyr Prifysgol Cymru, Bangor<br />
Bobi Jones<br />
Braf yw gweld yr Athro Bobi Jones yn troi’n ôl at ddysgu a datblygu<br />
iaith eto ar ôl rhoi cymaint o’i lafur a’i amser i’n goleuo ni ynglfln â<br />
chymaint o agweddau ar ein llenyddiaeth.<br />
Yn Dysgu Cyfansawdd mae’n canolbwyntio ar ddiffygion y cyrsiau<br />
yn fwy na diffygion yr athrawon neu diwtoriaid. Tanlinellir yr hyn a<br />
nodwyd gan Mr Gareth Davies Jones mewn adroddiad ar addysgu’r<br />
ail iaith yn y sector cynradd ganol y nawdegau, sef bod angen<br />
fframwaith ieithyddol neu strwythurol i unrhyw gwrs gyda’r<br />
ffwythiannau yn llawforwyn i’r fframwaith honno. Heb hynny,<br />
dysgu ar gyfer un sefyllfa yn unig a geir ac nid yw’r wybodaeth<br />
ramadegol / ieithyddol na’r hyder yn debyg o drosglwyddo i<br />
sefyllfaoedd eraill. Rhaid wrth (i) raddio a dethol, (ii) cysylltu’r<br />
strwythurau â’i gilydd ac â’r ffwythiannau, (iii) gweld sut y mae<br />
trefnu’r holl elfennau a geir yn yr eclectig yn ddull dysgu cyfansawdd<br />
grymus a llwyddiannus.<br />
Mae yma gyfoeth o gefndir a dysg ac yn Rhan 111 ymdriniaeth lawn<br />
a diddorol â’r gwahanol dechnegau dysgu ail iaith sy’n dueddol o gael<br />
eu hanghofio gan rai erbyn heddiw.<br />
PAN DDAW’R DYDD?<br />
Elfyn Pritchard (Gwasg Gomer, 2003, £7.99)<br />
Enillydd Gwobr Goffa Daniel Owen (Eisteddfod Genedlaethol<br />
Maldwyn a’r gororau 2003)<br />
Adolygiad gan Mary Neal<br />
Yn y nofel hwn cawn gipolwg ar fywyd tri o bobl mewn cyfnod byr<br />
o’u bywydau. Y prif gymeriad yw Eirwyn. Dyn canol oed yw ef,<br />
wedi bod yn briod â Cissie ers dros ugain mlynedd. Athro ydy<br />
Eirwyn, yn dysgu Saesneg yn yr Ysgol Uwchradd.<br />
Cissie yw ei wraig, a’i chwmni hi trwy’r wythnos fel gwraig tfl ydy<br />
ei chi bach Swsi a’r gr˘p o wragedd sy’n cwrdd â’i gilydd yn y caffi<br />
parchus yn y dref i glebran.<br />
Drwy fanylion bychain dangosir bywyd beunyddiol Eirwyn a Cissie.<br />
Mae Eirwyn yn ddyn tawel dan fawd ei wraig, dim cysur yn unman,<br />
methiant yn yr ysgol, dyn gwan yn y capel ac yn y gymuned. Cissie<br />
yn dioddef o ffobias o bob math ac o achos y rhain mae’n rhaid i<br />
Eirwyn ddioddef hefyd. Dyma sail anhapusrwydd eu priodas. Mae<br />
Eirwyn yn hiraethu oblegid nad oes plant a Cissie yn teimlo’n euog<br />
oblegid celwydd ydy’r cwbl. Mae hi wedi twyllo ei g˘r. Mas o’r<br />
twyll hwn mae twyll ar ôl twyll yn dod unwaith mae Gwen brydferth<br />
yn cyrraedd. Dyna stori y nofel hon.<br />
Ar ôl i mi ddarllen i’r diwedd (a rhaid i mi gyfaddef fod y<br />
diweddglo’n un siomedig) roedd fy nheimladau yn hollol gydag<br />
Eirwyn. Dim felly gyda fy ng˘r. Roedd e’n teimlo dros wraig<br />
Eirwyn (ac mewn gwirionedd mae Eirwyn yn dipyn o anorac yn<br />
gwrthod pob ymdrech gan Gwen i’w ddenu i amrywiaeth o<br />
ystafelloedd gwely, nid o achos ei anffyddlondeb i Cissie ond o achos<br />
iddo gael llond plât o bwdin yn gyntaf!).<br />
Ar y cyfan fe wnes i fwynhau’r nofel, sy’n hawdd i’w darllen ac yn<br />
nofel hen ffasiwn fatha nofelau’r chwedegau. Ar gyfer dysgwyr –<br />
nofel berffaith.<br />
GEIRFA<br />
parchus<br />
clebran<br />
bywyd beunyddiol<br />
dan fawd<br />
twyllo<br />
ymdrech<br />
respectable<br />
to chat<br />
everyday life<br />
under the thumb<br />
to deceive<br />
effort<br />
Mae’r ymdriniaeth lawn i’w chael am ddim ar safle gwe www.<br />
aber.ac.uk/cyd<br />
13