theorie
cursus 1 uit het HAVO verwerkingboek - laagland, literatuur en lezer
cursus 1 uit het HAVO verwerkingboek - laagland, literatuur en lezer
- No tags were found...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
80<br />
85<br />
90<br />
95<br />
100<br />
105<br />
110<br />
115<br />
120<br />
125<br />
130<br />
‘Later, zeg ik.’<br />
‘Gaat het over Duitsland?’<br />
‘Laat ik je dat land nooit meer horen noemen.’<br />
In de achterkamer hoorde ik mijn moeder opstaan.<br />
Ze kwam naar me toe en greep me nogal hardhandig bij<br />
een arm. Ze snauwde: ‘Val je vader niet lastig. Kom op, ga<br />
je aankleden. Dan kun je zo mee naar Den Haag. Kam je<br />
haar netjes. Doe er anders wat vet in.’<br />
Hij fietste binnendoor naar Den Haag. Het was nog<br />
vroeg. De zon scheen. In een rugzak had hij twee kleine<br />
klapstoeltjes bij zich, twee pakjes boterhammen en een<br />
aluminium veldfles die vroeger bedekt moest zijn geweest<br />
met een soort vilt in legerkleur. De fles was nog voorzien<br />
van een paar stukjes vilt en zat vol deuken. Ik vroeg een<br />
keer waar die fles vandaan kwam. Hij antwoordde na lang<br />
nadenken: ‘Die heb ik nog bij de luchtmacht gebruikt.<br />
Als ze zou kunnen praten … ’<br />
‘Wat dan? Wat dan?’<br />
En opnieuw was hij in dat raadsel vervallen dat hij in<br />
mijn aanwezigheid nimmer heeft opgelost. Dat hij niet<br />
fout was geweest in de oorlog – dat hij geen NSB-lid was<br />
geweest of zo iets – wist ik omdat op de lagere school<br />
vaak werd gepraat door de hoofdmeester over de heldenrol<br />
van mijn vader.<br />
De hoofdmeester vertelde over de oorlog, het was een<br />
wintermiddag, en keek mij opeens plechtig aan en wierp<br />
zijn blik daarna de klas in.<br />
‘Boudewijns vader, jongens, is een echte held geweest.<br />
Hebben jullie zijn gezicht wel eens bekeken? Daarop zitten<br />
allemaal littekens. Die zijn veroorzaakt door kogels.<br />
Boudewijns vader heeft ons vaderland verdedigd tegen<br />
het land waar hij vandaan kwam. Dat is heel dapper.<br />
Vooral omdat Boudewijns vader toen nog niet katholiek<br />
was. Dat is hij nu wel, hè Boudewijn? Ik vertel het de<br />
jongens omdat die het misschien niet begrijpen. Jou hoef<br />
ik niets te vertellen. Je vader zal er thuis aan tafel<br />
genoeg over praten, niet waar?’<br />
Ik durfde niet te zeggen: ‘Nee meneer, hij vertelt nooit<br />
iets. Hij doet eigenlijk alleen maar gek.’ Ik keek de hoofdmeester<br />
verbaasd aan. Hij boog zich een beetje naar mij<br />
voorover, kneep mij zachtjes in de wang en fluisterde<br />
toen hij weer rechtop stond de klas in: ‘Boudewijns vader<br />
heeft zo veel medailles dat ze niet op zijn colbert passen.<br />
Is het niet, Boudewijn?’<br />
Daar had ik een antwoord op. ‘Ja, meneer. Het zijn er<br />
heel veel. Ze hangen allemaal op een worteldoek in de<br />
gang. Soms komt er een klein doosje uit een vreemd land<br />
dat mijn vader op het postkantoor moet gaan halen.<br />
Daar zit dan een heel bijzondere in. Pas kwam er een uit<br />
Israël. Mijn moeder heeft verteld dat mijn vader die twee<br />
dagen lang ’s nachts op zijn pyjama heeft gedragen.’<br />
‘Wees dan maar trots op je vader, hij is een held,’ zei<br />
de hoofdmeester. Mijn klasgenoten bleven even stil.<br />
Daarna gilden en lachten ze in koor: ‘Een medaille op zijn<br />
pyjama. Zijn vader is gek, zijn vader is gek!’<br />
135<br />
140<br />
145<br />
5<br />
10<br />
De hoofdmeester brulde om stilte, deelde hier en daar<br />
strafwerk uit en gaf twee jongens voor twee weken strafregels.<br />
Ze zaten achter in de klas en kregen als opdracht<br />
drieduizend keer de zin: ‘Een NSB’er was fout in de oorlog,<br />
Boudewijns vader daarentegen een held.’<br />
Een van de twee jongens vroeg zachtjes: ‘Hoe schrijf je<br />
“daarentegen”, hoofdmeester?’ Het hoofd der school<br />
stond weer voor de klas en sprak met een gemene glimlach<br />
om de lippen: ‘Vraag dat maar aan je vader.’ De jongen<br />
reageerde niet. Iedereen wist echter dat zijn vader<br />
niet thuis woonde. Een jaar later kwam hij pas terug. ‘Uit<br />
Rusland,’ wisten sommigen. De vader van de andere jongen<br />
was een jaar eerder opeens met een plunjezak in het<br />
dorp verschenen. ‘Die heeft gezeten,’ hoorde ik eens de<br />
dame van de knopenwinkel tegen een klant zeggen. Toen<br />
ik aan de beurt was, zei ze: ‘Ha, daar hebben we de zoon<br />
van de held; wat zal het zijn?’<br />
Uit: Boudewijn Büch, De kleine blonde dood.<br />
a Wanneer speelt het verhaal?<br />
b De moeder maakt een grapje over uniformen met tressen en<br />
epauletten. Hoe reageert de vader daarop?<br />
c Leg uit dat het gedrag van de vader een open plek is.<br />
d Leg uit hoe je de open plek over het gedrag van de vader in<br />
kunt vullen.<br />
e De hoofdmeester vertelt dat Boudewijns vader een held is.<br />
Waarom is hij een held?<br />
f Leg uit of Boudewijn zijn vader ook een held vindt.<br />
g Twee jongens krijgen strafwerk. De passage over hun vaders<br />
is een open plek. Leg uit wat de open plek is en of je die in<br />
kunt vullen.<br />
h De ik-figuur is een kind. Leg beargumenteerd uit of je de<br />
ik-figuur van De kleine blonde dood jonger of ouder vindt dan<br />
de ik-figuur van Tralievader.<br />
i Is De kleine blonde dood fictie of non-fictie?<br />
Opdracht 7<br />
Willem G. van Maanen, “In het museum van de vernietiging”<br />
In het museum van de vernietiging<br />
We bevinden ons hier, jongens en meisjes, in een treinwagon,<br />
zoals we zien zonder banken en zonder ramen, een<br />
goederenwagon volgens de een, een beestenwagon volgens<br />
de ander. Het perron waar we zijn ingestapt is<br />
bestraat met de klinkers uit het kamp vanwaar onze<br />
wagon tijdens de oorlog jaar in jaar uit is vertrokken. We<br />
staan nog stil, maar over enkele ogenblikken zet de trein<br />
zich in beweging voor een reis van enkele dagen en nachten,<br />
met onvermelde bestemming. Het is vol, zoals we<br />
wel merken, een oppervlakte van één vierkante meter<br />
moet volgens de voorschriften plaats bieden aan drie en<br />
Cursus 1 Literatuur en lezer<br />
15