Procesi i përzgjedhjes së Ombudspersonit në Kosovë
Procesi i përzgjedhjes së Ombudspersonit në Kosovë - Archive
Procesi i përzgjedhjes së Ombudspersonit në Kosovë - Archive
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
ShkurtesatAAKAKRCBMKLMDNJÇOHU!HRWICOICRINPOLDDLDKOJQOHCHRIOKORAOSCEPDKSLKMPLSSRSGUNMIKYIHRAleanca për Ardhmëri<strong>në</strong> e <strong>Kosovë</strong>sAleanca Kosova e ReCommunity Building MitrovicaKëshilli për Mbrojtjen dhe Liritë e të Drejtave të NjeriutOrganizata për Demokraci, Antikorrupsion dhe DinjitetHuman Rights WatchInternational Civilian Office – Zyra Civile NdërkombëtareInternational Civilian Representative – Përfaqësuesi Civil NdërkombëtarInitiative for ProgressLidhja Demokratike e Dardani<strong>së</strong>Lidhja Demokratike e <strong>Kosovë</strong>sOrganizata jo-qeveritareZyra e Komisionerit të lartë të KB për të Drejtat e NjeriutInstitucioni i <strong>Ombudspersonit</strong> <strong>në</strong> <strong>Kosovë</strong>Partia Reformiste ORAOrganizata për Siguri dhe Bashkëpunim <strong>në</strong> EuropëPartia Demokratike e <strong>Kosovë</strong>sLista Serbe për <strong>Kosovë</strong> dhe MetohiPartia Liberale SerbePërfaqësuesi Special i Sekretarit të PërgjithshëmMisioni i Kombeve të Bashkuara <strong>në</strong> <strong>Kosovë</strong>Nisma e të Rinjve për të Drejtat e Njeriut3
HyrjeInstitucioni i <strong>Ombudspersonit</strong> <strong>në</strong> <strong>Kosovë</strong> (IOK) është themeluar me rregulloren e UNMIK-utNr. 2000/38 mbi Themelimin e Institucionit të <strong>Ombudspersonit</strong> <strong>në</strong> <strong>Kosovë</strong> më 30 qershor2000 ndërsa zyra ishte hapur më 21 <strong>në</strong>ntor të vitit 2000. Pozita e <strong>Ombudspersonit</strong> ishtedisenjuar për një person ndërkombëtar, mirëpo kishte si qëllim që më vo<strong>në</strong> ti dorëzohej njëpersoni Kosovar.Ombudspersoni i parë, me kombësi Polake Z. Marek Antoni Novicki, ishte emëruar më 11korrik 2000 nga ana e ish Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm, BernardKushner, me rekomandimet e Kryesuesit të zyrës <strong>së</strong> OSBE-<strong>së</strong>. Ai shërbeu <strong>në</strong> këtë post përpe<strong>së</strong> vjet deri <strong>në</strong> dhjetor të vitit 2005.Rregullorja e UNMIK-ut 2006/6 mbi Institucionin e <strong>Ombudspersonit</strong> <strong>në</strong> <strong>Kosovë</strong> e cila hyri <strong>në</strong>fuqi më 16 shkurt 2006 ua dorëzoi këtë institucion vendorëve. Përgjegjësia për caktimin e<strong>Ombudspersonit</strong> u transferua nga PSSP tek Kuvendi i <strong>Kosovë</strong>s (<strong>në</strong> teskstin e mëtejmëKuvendi). Sidoqoftë, që nga viti 2006 ka tre herë që ka dështuar tentativa për caktimin e njëpersoni që i plotëson kushtet dhe kualifikimin e kërkuar.Për shkak të mospërputhjeve ligjore ndërmjet Rregullores <strong>së</strong> UNMIK-ut 2006/6 dheRregullave të Procedurës të krijuar nga Kuvendi, ka patur një raund të pasuksesshëm votimi<strong>në</strong> dhjetor të vitit 2006. Si rezultat i kësaj ja<strong>në</strong> bërë disa amandamente ligjore me a<strong>në</strong> tëRregullores <strong>së</strong> UNMIK-ut 2007/15 me qëllim të thjeshtëzimit të procedurave përzgjedhëse.Kuvendi e kishte rishpallur pozitën <strong>në</strong> qershor të vitit 2007. Këtë herë procesi u anulua përshkak të kritikave <strong>në</strong> lidhje me listën e ngushtë të personave të mundshëm për përzgjedhjepasi që ata kishin munge<strong>së</strong> përvoje <strong>në</strong> fushën e të drejtave të njeriut, si dhe raporteve përintervistime të parregullta. Në mars të vitit 2008 konkursi u shpall për të tretën herë.Sidoqoftë, paqartësitë u shkaktuan rreth një personi që kishte hyrë <strong>në</strong> listën e ngushtë, ky ishteZ. Murat Jashari. Ai nuk favorizohej as nga komuniteti ndërkombëtar e as nga komuniteti serbpër shkak të afërsi<strong>së</strong> <strong>së</strong> tij familjare me Adem Jasharin, si dhe nga shumë faktorë shqiptarëpër shkak të munge<strong>së</strong>s <strong>së</strong> përvojës <strong>në</strong> fushën e të drejtave të njeriut. Kuvendi vendosi qëprocesi të anulohet edhe një herë.Posti u shpall për të katërtën herë <strong>në</strong> tetor të vitit 2008. 22 kandidatë ka<strong>në</strong> aplikuar dhe prejtyre 17 u intervistuan më 21 dhjetor 2008. Ky raund i <strong>përzgjedhjes</strong> deri më tani tregon shenjatë qarta të përparimit. Përderisa raundet e kaluara ishin shënuar nga intervistat jo të rregulltadhe politizimi i përgjithshëm i procesit, raundi aktual i intervistave ishte vlersuar nga ana evëzhguesve të jashtëm si korrekt dhe i paanshëm. Përderisa herën e kaluar kandidatëve qëishin <strong>në</strong> listën e ngushtë iu mungonte përvoja relevante, lista aktuale përbëhet nga kandidatëtë kualifikuar me përvojë <strong>në</strong> fushën e të drejtave të njeriut. Niveli i transparencës është rriturduke e hapur procesin e intervistave për vëzhguesit.Qëllimi i këtij raporti është që të ofroj një përmbledhje të përgjithshme të tërë procesit të<strong>përzgjedhjes</strong> deri më tani. <strong>Procesi</strong> ende po vazhdon, dhe për këtë <strong>në</strong> fund të këtij raporti ja<strong>në</strong>ofruar disa rekomandime, që ka<strong>në</strong> për qëllim lehtësimin e fazës finale të këtij raundi aktual qëshpresojmë të jetë edhe i fundit.4
MetodologjiaShumica e informatave të dhëna <strong>në</strong> këtë raport ja<strong>në</strong> të bazuara <strong>në</strong> intervistat e mbajturandërmjet 11 <strong>në</strong>ntorit 2008 dhe 13 janarit 2009 <strong>në</strong> Prishti<strong>në</strong>, <strong>Kosovë</strong>. Të gjithë 12 intervistatishin mbajtur me pje<strong>së</strong>tarët e stafit të OSBE-<strong>së</strong>, ICO-<strong>së</strong>, IOK-<strong>së</strong>, KLMDNJ-<strong>së</strong>, Këshillit tëEuropës, OHCHR-<strong>së</strong> dhe Kuvendit të <strong>Kosovë</strong>s. Përveç intervistave, informatat ja<strong>në</strong> marrëedhe nga dokumentet bazë siç ja<strong>në</strong> ligjet dhe rregullorët, e poashtu edhe nga burimetsekondare siç ja<strong>në</strong> materiale nga shtypi.<strong>Procesi</strong> i <strong>përzgjedhjes</strong>, 2005-2009Raundi i parë i <strong>përzgjedhjes</strong>Rregullorja e UNMIK-ut 2006/06 kishte hyrë <strong>në</strong> fuqi më 16 shkurt 2006 dhe e kishtezëvendësuar rregulloren e UNMIK-ut 2000/38. Në përputhje me legjislacionin, KomisioniParlamentar për Çështjet e Drejtësi<strong>së</strong>, Legjislacionit dhe Kornizës Kushtetuese (<strong>në</strong> tekstin emëtejmë Komisioni për Legjislacion) kishte hartuar Rregullat e Procedurës për rekrutimin dhecaktimin e <strong>Ombudspersonit</strong> vendorë. Këto propozime ja<strong>në</strong> miratuar <strong>në</strong> seancën plenare tëdatës 15 qershor. Komisioni i njëjtë më pastaj kishte formuar panelin përzgjedhës. Aplikuan21 kandidatë dhe intervistat u mbajten me 10 tetor.Lista e ngushtë ishte hedhur për votim <strong>në</strong> Kuvend më 14 dhjetor. Në këtë listë ishin tëpërfshirë Hilmi Jashari, Ibrahim Makolli dhe Diana Toska. Hilmi Jashari kishte marrë gjashtëvota, Diana Toska 30 dhe Ibrahim Makolli 41 vota. Kuvendi votoi prapë për dy të nominuarittë cilët kishn marrë më shumë vota <strong>në</strong> raundin e parë. Në raundin e dytë Z.Makolli kishtemarrë 41 vota ndërsa Znj. Toska 34. 1 Pas këtij votimi u ngrit mosmarrëveshja rreth numrit tëdomosdoshëm të votave. Këtu u theksua mospërputhja ndërmjet Rregullores <strong>së</strong> UNMIK-ut2006/6, ku thuhej se kandidati duhet të mbështetet nga shumica e plotë (61 vota), dheRregullave të Procedurës të miratuar nga Kuvendi ku thuhej se mjaftonte shumica e thjeshtë<strong>në</strong> raundin e dytë. Kishte një paqartësi rreth asaj se cili dokument do të ketë fuqi ligjore mbitjetrin dhe si pasojë votimi u shtyrë, si dhe kërkesa për qartësim iu dërgua Zyrës për KëshillimLigjor të UNMIK-ut. 2Më pastaj ishte qartësuar parimi i cili thotë se aktet e reja ligjore ka<strong>në</strong> precedencë mbi tëvjetrat vlen vetëm për ato akte të cilat ka<strong>në</strong> efekt të njëjtë ligjor. Rregullat e Procedurës ja<strong>në</strong>një akt <strong>në</strong>nligjor që rrjedhin nga Rregullorja e UNMIK-ut dhe për këtë Rregullorja kaprecedencë ndaj Rregullave të Procedurës. Zyra e Këshillimit Ligjor të UNMIK-ut kishtethë<strong>në</strong> se votimi nuk mund të konsiderohet i vlefshëm pasi që nuk është plotësuar kushti ishumicës <strong>së</strong> plotë. Ky interpretim ishte diskutuar <strong>në</strong> takimin e Kryesi<strong>së</strong> më 9 janar 2007 dheështë vendosur që posti të rishpallet. Sidoqoftë, <strong>në</strong> të njëjtën ditë, mirëpo pas takimit tëKryesi<strong>së</strong>, Kuvendi kishte pranuar një letër nga PSSP-ja me rekomandimin se Kuvendi duhettë për<strong>së</strong>ri<strong>së</strong> votimin me të njëjtit persona që ka<strong>në</strong> hyrë <strong>në</strong> rrethin e ngushtë dhe të vazhdojë tëvotojë derisa të arrihet shumica e plotë. Kjo çoi <strong>në</strong> një konfuzitet edhe më të madh dhe çështjau shty për <strong>në</strong> seancën tjetër plenare derisa të jepej një interpretim shpjegues nga Zyra eKëshillimit Ligjor të UNMIK-ut se cilët duhet të je<strong>në</strong> hapat e ardhshëm. Zyra e Këshillimit1 Raporti i OSBE-<strong>së</strong> mbi Monitorimin e Kuvendit të <strong>Kosovë</strong>s, 14 tetor – 31 dhjetor 20062 Ibid.5
Ligjor të UNMIK-ut më <strong>në</strong> fund tha se Kuvendi kishte dy opcione, ose të votojë për të njëjtitkandidatë derisa njëri prej tyrë të marrë 61 vota, ose të rishpallë konkursin. 3Në ndërkohë ishin ngritur disa shqetësime lidhur me afërsi<strong>në</strong> e Ibrahim Makollit me parti<strong>në</strong> ere politike AKR-<strong>në</strong>. 4 Sipas Rregullores <strong>së</strong> UNMIK-ut 2006/6. “Pozita e <strong>Ombudspersonit</strong> nukështë kompatibile me mbajtjen ose ushtrimin e ndonjë pozite <strong>në</strong> politikë, zyrë ose aktivitetprofesional.” 5 Sipas OSBE-<strong>së</strong>, kjo e shtyri Kryesi<strong>në</strong> e Kuvendit që të vendo<strong>së</strong> për rishpalljene konkursit, <strong>në</strong> vend se të votohet për të njëjtët kandidatë edhe një herë. OSBE-ja e vlerësoivendimin si të vlefshëm duke marrë <strong>në</strong> konsideratë faktin se nuk kishte ndonjë kundërshtim tëfortë nga Kuvendi. 6Në përpjekje për ta thjeshtuar procesin, ligji u ndryshua më 19 mars 2007 me a<strong>në</strong> tëRregullores <strong>së</strong> UNMIK-ut 2007/15. Një nga ndryshimet kryesore ka qe<strong>në</strong> kalimi nga nevojapër të fituar shumicën e plotë <strong>në</strong> raundin e dytë të votimit për dy kandidatët që kishin marrëmë <strong>së</strong> shumti vota <strong>në</strong> raundin e parë <strong>në</strong> “shumicën [...] e fituar duke votuar ndarazi për secilinkandidat”. 7 Kjo ma<strong>së</strong> ishte krijuar për të lehtësuar votën e plotë të shumicës. Për shkak tëanulimeve dhe shtyrjeve, ky aspekt i Rregullores <strong>së</strong> re ende nuk është testuar.Raundi i dytë i <strong>përzgjedhjes</strong>Në qershor të vitit 2007, Kuvendi shpalli konkursin për herë të dytë. Aplikuan 22 persona dheprej tyre 20 ishin ftuar që të intervistohen. Më 1 tetor kandidatët ishin intervistuar nga panelipërzgjedhës i Kuvendit pa prani<strong>në</strong> e ndonjë vëzhguesi të jashtëm.Intervistat kishin parregullsi të madhe. Nuk ka pasur ndonjë marrëveshje <strong>në</strong> lidhje meshkallën e gradimit që shkonte nga 0 deri <strong>në</strong> 100 pikë dhe a<strong>në</strong>tarët përdorën kritere tëndryshme për vlerësim. Përderisa shumica e pje<strong>së</strong>tarëe të panelit përdorën vetëm grada prej50-100, një pje<strong>së</strong>tar i vlerësoi me 0 gjysmën e kandidatëve. Kjo si rezultat pati ndikimdisproporcional <strong>në</strong> rezultatet finale. Aq më tepër, disa kandidatë kishin ankesa <strong>në</strong> lidhje mepanelin jo të plotë, ndërkohë që rezultatet reflektonin që ishin dhë<strong>në</strong> nga të gjithë dhe për tëgjithë kandidatët. Atëherë <strong>në</strong>se pje<strong>së</strong>tarët e panelit me të vërtetë kishin vlerësuar ndonjëkandidat të cilin nuk e kishin takuar, kjo do ti bënte rezultatet e pavlefshme. Sidoqoftë, gjatëintervistave nuk ishte i pranishëm asnjë vëzhgues i cili do të tregonte rrjedhën e saktë tëngjarjeve.Komisioni për Legjislacion shpalli listën e rrethit të ngushtë më 10 tetor. Në listëpërfshiheshin, Eset Mazreku, avokat, Gani Mulliqi, gazetar dhe Lulzim Tafa, biznesmen.Selektimi i këtyre tre kandidatëve ishte kritikuar nga numër akterësh ndërkombëtarë dhevendorë për shkak të munge<strong>së</strong>s <strong>së</strong> përvojës relevante <strong>në</strong> fushën e të drejtave të njeriut.Më 10 tetor 2007, ish Ombudspersoni Marek Novicki i dërgoi një letër të hapur Kuvendit të<strong>Kosovë</strong>s duke kërkuar mënjanimin nga ndërhyrjet politike <strong>në</strong> procesin e <strong>përzgjedhjes</strong>. Ai etheksonte rëndësi<strong>në</strong> për përzgjedhjen e një personi më përvojë relevante <strong>në</strong> fushën e tëdrejtave të njeriut. Dy ditë më vo<strong>në</strong> edhe Amnesty International kishte shprehur shqetësimin<strong>në</strong> lidhje me munge<strong>së</strong>n e transparencës <strong>së</strong> procesit dhe me selektimin e kandidatëve të pa3 Raporti i OSBE-<strong>së</strong> mbi Monitorimin e Kuvendit të <strong>Kosovë</strong>s, 14 tetor – 31 dhjetor 20064 Raporti i OSBE-<strong>së</strong> mbi Monitorimin e Kuvendit të <strong>Kosovë</strong>s, 1 janar – 28 shkurt 20075 Rregullorja e UNMIK-ut No. 2006/66 Raporti i OSBE-<strong>së</strong> mbi Monitorimin e Kuvendit të <strong>Kosovë</strong>s, 1 janar – 28 shkurt 20077 Rregullorja e UNMIK-ut No. 2007/156
kualifikuar. 8 Më 16 tetor, Komiteti Norvegjez i Helsinkit i dërgoi një letër Kuvendit duketheksuar rëndësi<strong>në</strong> e përvojës paraprake <strong>në</strong> fushën e të drejtave të njeriut për mbajtjen e këtijposti. 9 Një ditë më vo<strong>në</strong>, Human Rights Watch kritikoi Kuvendin për futjen <strong>në</strong> rrethin engushtë të kandidatëve që iu mungonte përvoja e kërkuar, si dhe duke shtyrë që të zgjedhinnjë Ombudsperson të pavarur, pa përkatësi politike. 10 Më 17 tetor, një grup i organizatave tëshoqëri<strong>së</strong> civile 11 i dërguan një letër të përbashkët Kuvendit. Në këtë letër u theksua nevoja qëKuvendi të ndjekë me përpikmëri Rregullat e Procedurës, si dhe ligjin, për të përzgjedhur dikëme përvojë dhe të demonstrohet përkushtimi për të drejtat e njeriut si dhe të mos lejohetndikimi i interesave politike <strong>në</strong> rezultatet e procesit. Në letër bëhej thirrje për transparencë tëplotë duke përfshirë qartësimin <strong>në</strong> lidhje me shkaqet e largimit të disa kandidatëve tëkualifikuar nga rrethi i ngushtë. Dhe <strong>në</strong> fund me këtë letër inkurajohej Kuvendi që të rishpallëkonkursin dhe ta anulojë raundin e dytë.Në fund, më 29 tetor OSBE-ja, Këshilli i Europës dhe OHCHR-ja i dërguan Kryesi<strong>së</strong> <strong>së</strong>Kuvendit një letër të përbashkët duke bërë kritika për intervistat e parregullta dhe joprofesionale si dhe për munge<strong>së</strong> transparence. Kritika të mëtejme kishte edhe për përmbajtjene listës <strong>së</strong> rrethit të ngushtë të kandidatëve dhe munge<strong>së</strong>n e përvojës <strong>në</strong> fushën e të drejtave tënjeriut. 12 Kryesia e Kuvendit vendosi që të shtyjë edhe një herë procesin duke patur parasyshkëto kritika dhe poashtu duke e lidhur këtë edhe me zgjedhjet që po afroheshin, dhe vendosiqë me këtë çështje të merret Kuvendi i ri pas krijimit të tij.Raundi i tretë i <strong>përzgjedhjes</strong>Në mars të vitit 2008, konkursi u shpall për të tretën herë. Këtë radhë u pranuan 20aplikacione dhe 15 prej tyre u ftuan për intervistë. Në mesin e këtyre 15 personave ishte edheMurat Jashari, kushëri i Adem Jasharit. Gjashtë kandidatë vendo<strong>së</strong>n që të tërhiqen paraintervistës, pa dhë<strong>në</strong> publikisht ndonjë arsye për këtë. Sidoqoftë, sipas Kohës Ditore ata ebë<strong>në</strong> këtë <strong>në</strong> mënyrë që të mos e sfidoj<strong>në</strong> Murat Jasharin. 13Duke patur parasysh kritikat që ishin adresuar <strong>në</strong> lidhje me kualitetin e intervistave <strong>në</strong> raundine dytë, OHCHR-ja dhe Këshilli i Europës vendo<strong>së</strong>n që të organizoj<strong>në</strong> një trajnim për panelinpërzgjedhës. Trajnimi u mbajt më 30 prill dhe u udhëhoq nga Z. Ciaran O'Maolain, ish Zyrtari Lartë i Komisionit të Irlandës Veriore për të Drejtat e Njeriut dhe aktualisht këshilltar <strong>në</strong>Komisionin për Barazi dhe të Drejtat e Njeriut <strong>në</strong> Britani<strong>në</strong> e Madhe. Z. O’Maolain foli përParimet e Parisit mbi statusin dhe funksionimin e institucioneve kombëtare për mbrojtjen dhepromovimin e të Drejtave të Njeriut, si dhe për teknikat e ndryshme të intervistimit dhe përpërqëndrimit <strong>në</strong> kualitetin e pyetjeve dhe përgjigjeve. Pe<strong>së</strong> nga shtatë a<strong>në</strong>tarët e panelit kishinmarrë pje<strong>së</strong> <strong>në</strong> këtë trajnim. 148 Raporti i Amnesty International, 12 tetor 2007, gjendet <strong>në</strong>:9 Letra e Komitetit Norvegjez të Helsinkit drejtuar Kuvendit të <strong>Kosovë</strong>s, 16 tetor 2007, gjendet <strong>në</strong>:10 Human Rights Watch, Letër Kuvendit të <strong>Kosovë</strong> <strong>në</strong> Lidhje me <strong>Procesi</strong>n e Përzgjedhjes <strong>së</strong> <strong>Ombudspersonit</strong>, 17tetor, 2007, gjendet <strong>në</strong> 11 Grupi përfshinte Nismën e të rinjve për të drejtat e njeriutr, HLC, Elysium, Nisma për Zhvillim CBM, ÇOHUdhe Njerëzit e Vegjël të <strong>Kosovë</strong>s12 Kosova Sot, Sylë Ahmeti, Riaranzhimi i kandidatëve të njëjtë – Odisea mbi Përzgjedhjen e <strong>Ombudspersonit</strong>, 2<strong>në</strong>ntor 200713 Koha Ditore, Agron Halitaj, Tre kandidatë shkoj<strong>në</strong> <strong>në</strong> finale të <strong>Ombudspersonit</strong>, 9 maj 200814 Intervista e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e Këshillit të Europës, 2 dhjetor 20087
Intervistat u mbajtën më 5 maj. Përfaqësuesit e OSBE-<strong>së</strong> dhe KLMDNJ-<strong>së</strong> ishin vëzhgues.Sipas OSBE-<strong>së</strong>, intervistat kishin shënuar përparim <strong>në</strong> krahasim me ato të raundit të dytë. 15Të gjithë kandidatëve u ishin bërë të njëjtat pyetje dhe pyetjet ishin bërë nga i njëjti a<strong>në</strong>tar ipanelit për secilin kandidat. Të gjithë a<strong>në</strong>tarët e panelit kishin marrë pje<strong>së</strong> <strong>në</strong> intervista. Asnjëkandidati nuk i ishte dhë<strong>në</strong> ndonjë përparësi ose nuk ishte trajtuar ndryshe nga të tjerët. Çkaështë më e rëndësishmja, vlerësimi ishte bërë me moderim. Përveç kësaj, intervistat kishinqe<strong>në</strong> transparente. 16 Nga ana tjetër, Bexhet Shala nga KLMDNJ-ja kishte raportuar mbi jokompetencën e panelit përzgjedhës, duke shprehur shqetësimin e tij kryesor <strong>në</strong> lidhje menjohuritë e kufizuara të tyre mbi të drejtat e njeriut. Të dy organizatat kishin kritikuarvendimin e panelit për ta futur <strong>në</strong> rrethin e ngushtë Murat Jasharin, duke patur parasyshmunge<strong>së</strong>n e përvojës <strong>së</strong> tij adekuate <strong>në</strong> fushën e të drejtave të njeriut. Sipas vëzhguesve, edheDiana Toska edhe Sami Kurteshi kishin qe<strong>në</strong> më të kualifikuar se Murat Jashari. 17 Përkundërkësaj, Murat Jashari kishtë marrë më shumë pikë se dy kandidatët Diana Toska dhe SamiKurteshi. 18 Gjatë procesit të vlerësimit vëzhguesve të OSBE-<strong>së</strong> dhe KLMDNJ-<strong>së</strong> iu ishtekërkuar që të largoheshin dhe vendimet ishin marrë prapa dyerve të mbyllura, çka sipas të dyorganizatave, e kishte dëmtuar transparencën. 19Përkrahja e panelit përzgjedhës për Murat Jasharin u shëndrrua <strong>në</strong> çështje kontraverze,pje<strong>së</strong>risht për shkak të munge<strong>së</strong>s <strong>së</strong> përvojës <strong>së</strong> tij <strong>në</strong> fushën e të drejtave të njeriut por mëshumë për shkak të lidhjeve të tij familjare me Adem Jasharin. Disa pje<strong>së</strong>tarë të komunitetitserb kishin <strong>në</strong>nshkruar një peticion dhe atë ia kishin dorëzuar OSBE-<strong>së</strong> dhe PSSP-<strong>së</strong>, dukeshprehur kundërshtimin e tyre mbi kandidaturën e Murat Jasharit. 20 Për më tepër, sipas njëpunonjësi të zyrës <strong>së</strong> IOK-<strong>së</strong> <strong>në</strong> Graçanicë, komuniteti serb nuk do ta pranonte Murat Jasharinsi Ombudspersonin e tyre dhe ata nuk do të bënin më ankesa <strong>në</strong> IOK. Arsyeja pse ankesat ekomunitetit serb nuk u zvogëluan <strong>në</strong> lidhje me kualifikimin e Murat Jasharit <strong>në</strong> rrethin engushtë shpjegohet nga fakti që pje<strong>së</strong>tarët e komunitetit serb nuk ishin <strong>në</strong> dijeni për këtë. 21Si rezultat i këtyre reagimeve negative <strong>në</strong> raundin e tretë të <strong>përzgjedhjes</strong>, bashkësiandërkombëtare e pa të nevojshme që të ndërhyjë. Sipas një zyrtari të ICO-<strong>së</strong>, kësaj zyre i ishtekërkuar që të ndërhyjë <strong>në</strong> fund të pranverës <strong>së</strong> vitit 2008 nga ana e OHCHR-ja, mirëpo kjonuk ishte e mundur për shkak se <strong>në</strong> atë kohë kompetencat e tyre kishin qe<strong>në</strong> të kufizuara. 22Sidoqoftë, pas një takimi që u mbajt ndërmjet Përfaqësuesit Civil Ndërkombëtar, Piter Feithme Ambasadorin e OSBE-<strong>së</strong>, Tim Guldiman, Piter Feith pati një takim tjetër me Kryetarin eKuvendit më 30 maj, tre ditë para ditës <strong>së</strong> caktuar nga Kuvendi për votimin e kandidatëve. Nëkëtë takim, Jakup Krasniqi dhe Piter Feith u pajtuan që të shtyj<strong>në</strong> votimin deri pas pushimitveror. 23 Votimi i ricaktua për datën 25 shtator. Zëvendës ICR-ja Fleçer Barton më pas u takuame Jakup Krasniqin para votimit për të ritheksuar se për ICO-<strong>në</strong> është shumë e rëndësishmepërmajtja e parimeve gjatë <strong>përzgjedhjes</strong>, të cilat ja<strong>në</strong>: a) transparenca; b) plotësimi i kriterevetë caktuara dhe c) pranimi nga të gjitha komunitetet. Fleçer Barton megjithatë nuk kishtekërkuar që kjo çështje të hiqej nga agjenda dhe procesi të rihapej edhe një herë. 24 Sidoqoftë,15 Intervista e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e OSBE-<strong>së</strong>, 19 <strong>në</strong>ntor 200816 Intervista e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e OSBE-<strong>së</strong>, 19 <strong>në</strong>ntor 200817 Ibid.dhe Bexhet Shala <strong>në</strong> zyrat e CDHRF-<strong>së</strong> <strong>në</strong> Prishti<strong>në</strong> , 13 <strong>në</strong>ntor 200818 Koha Ditore, Agron Halitaj, Jashari, Toska dhe Kurtesh i afrohen postit të <strong>Ombudspersonit</strong>, 14 maj 200819 Intervistat e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e OSBE-<strong>së</strong>, 19 <strong>në</strong>ntor 2008 dhe Bexhet Shala <strong>në</strong> zyrat e CDHRF-<strong>së</strong> <strong>në</strong>Prishti<strong>në</strong> , 13 <strong>në</strong>ntor 200820Koha Ditore, Sami Kastrati dhe Agron Halitaj, Serbët kundër Murat Jasharit si Ombudsperson, 4 qershor 200821 Intervista telefonike e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e OIK-<strong>së</strong> <strong>në</strong> Graçanicë, 11 <strong>në</strong>ntor 200822 Intervista e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e ICO-<strong>së</strong>, 13 <strong>në</strong>ntor 200823Ibid.24 Ibid.8
kjo është ajo çka kishte ndodhur më 25 shtator 2008. Sipas një raporti të OSBE-<strong>së</strong>, Kuvendikishte anuluar procesin pas presioneve të jashtme për parandalimin e <strong>përzgjedhjes</strong> <strong>së</strong> MuratJasharit. 25 Sipas Kohës Ditore, Jakup Krasniqi kishte thë<strong>në</strong> se ka presion nga komunitetindërkombëtar për të mos e zgjedhur Murat Jasharin <strong>në</strong> këtë post. 26 Anulimi ishte përkrahurnga PDK, LDK, AKR dhe komunitetet e minoriteteve, mirëpo ishte kundërshtuar nga AAKdhe LDD. 27 Përderisa kishte shumë aspekte të përparimit <strong>në</strong> raundin e tretë, procesitmegjithatë i mungoi transparenca si <strong>në</strong> aspektin e ndërhyrjeve nga partitë politike ashtu edhenga bashkësia ndërkombëtare.Raundi i katërt i <strong>përzgjedhjes</strong>Konkursi i ri ishte shpallur <strong>në</strong> tetor të vitit 2008. Ka<strong>në</strong> aplikuar 22 kandidatë, duke përfshirëedhe shumë kandidatë nga raundi i kaluar. Sidoqoftë, Murat Jashari mendoi se Kuvendi nukkishte patur trajtim korrekt ndaj tij kur e kishte anuluar konkursin herën e kaluar dhe kishtevendosur që të mos konkurojë më. Ai kishte thë<strong>në</strong> se “nuk dëshiron të konfrontohet measkënd, as me ndërkombëtarët as me vendorët, edhepse ai konsideronte se i kishte plotësuardy kriteret kryesore: profesionalizmin dhe mos angazhimin politik.” 28Më 21 dhjetor 2008 ishin intervistuar 17 kandidatë. Pa<strong>në</strong>li përzgjedhës përbëhej nga BajramKosumi (AAK), Adem Salihaj (LDD) dhe Branisllav Grbiq (PLS), nga Komisioni përLegjislacion dhe Nerxhivane Dauti (PDK), Ibrahim Makolli (AKR), Shpresa Murati (7+) dheIsmet Beqiri (LDK) nga Komisioni për të Drejtat e Njeriut, Barazi Gjinore, Persona tëpagjetur dhe Peticione (<strong>në</strong> tekstin e mëtejmë Komisioni për të Drejtat e Njeriut). Komisionipër të Drejtat e Njeriut më parë kishte bërë anke<strong>së</strong> të Kryetari i Kuvendit për anashkalimin ekëtij komisioni <strong>në</strong> procedurën e <strong>përzgjedhjes</strong>. 29 Pje<strong>së</strong>arrja e komisionit për të Drejtat e Njeriut<strong>në</strong> proces ka qe<strong>në</strong> qartësisht një përparim nga raundi i kaluar.Përfaqësuesit nga OSBE-ja, KLMDNJ-ja dhe OHCHR-ja ka<strong>në</strong> marrë pje<strong>së</strong> <strong>në</strong> intervista <strong>në</strong>cilësi<strong>në</strong> e vëzhguesve. Sipas përfaqësuesit të OSBE-<strong>së</strong> intervistat ja<strong>në</strong> zhvilluar <strong>në</strong> mënyrë tërregullt dhe vlerësimi është bërë me moderim. Kandidatëve iu ishin bërë të njëjtat pyetje nga injëjti pje<strong>së</strong>tar i panelit dhe nuk kishte diskriminim ndaj asnjë kandidati. Niveli i transparencë<strong>së</strong>shtë rritur pasi që vëhzguesit ja<strong>në</strong> ftuar të marrin pje<strong>së</strong> <strong>në</strong> vëzhgimin e marrjes <strong>së</strong> vendimeve,që u bë ditën e ardhshme më 22 dhjetor. 30 Kjo ka qe<strong>në</strong> risi për këtë raund dhe poashtu njëzhvillim shumë pozitiv.Rrethi i ngushtë përbëhet nga Hilmi Jashari, Diana Toska dhe Veton Vula. Hilmi Jasharikishte marrë më <strong>së</strong> shumti pikë, dhe pasohej nga Diana Toska e Veton Vula. Të gjithë atakishin përvojë relevante <strong>në</strong> fushën e të drejtave të njeriut dhe i përbushnin kriteret për këtëpozitë. Sipas vëzhguesit të OSBE-<strong>së</strong> të gjithë kandidatët e rrethit të ngushtë patën njëperformancë të mirë gjatë intervistave dhe se përzgjedhja është bërë duke u bazur <strong>në</strong> kriteretrelevante. 3125 Koha Ditore, Agron Halitaj, “Perceptimet”mbi Murat Jasharin e anuloj<strong>në</strong> konkursin, 26 shtator, 200826 Ibid.27 Zëri, Zijadin Gashi, Kuvendi anulon përzgjedhjen e Ombudpersonit – e rishpall konkursin, 26 shtator 200828Koha Ditore, Agron Halitaj, Murat Jashari konsideron se Kuvendi nuk e ka trajtuar atë <strong>në</strong> mënyrë korrekte, 20<strong>në</strong>ntor 200829 Koha Ditore, Agron Halitaj, Tre kandidatë shkoj<strong>në</strong> <strong>në</strong> finale të <strong>Ombudspersonit</strong>, 9 maj 200830 Intervista e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e OSBE-<strong>së</strong>, 13 janar 200931 Ibid.9
Intervistat kishin qe<strong>në</strong> të suksesshme përkundër munge<strong>së</strong>s <strong>së</strong> trajnimit të panelit të ripërzgjedhës. Këshilli i Europës dhe OHCHR fillimisht deshën që ta sjellin prapë Z. CiaranO'Maolain që kishte trajnuar panelin për raundin e tretë, e poashtu ta ftonin edheOmbuspersonin suedez. Megjithatë, për shkak të mungesvs të kohës trajnimi ishte anuluar. Nëkohën kur ishte dashur të organizohej dhe të mbahej trajnimi paneli përzgjedhës nuk ishtecaktuar ende dhe nuk mund të kishte konfirmime mbi pje<strong>së</strong>marrjen. 32 Sidoqoftë, sipasvëzhguesit të OSBE-<strong>së</strong>, pje<strong>së</strong>tarët e panelit kishin lexuar materialet dhe shënimet nga trajnimii mëparshëm gjatë takimeve të tyre përgatitore. 33Sipas vëzhguesit të OSBE-<strong>së</strong>, paneli përzgjedhës nuk kishte ndonjë presion të jashtëm, as ngapartitë politike dhe as nga komuniteti ndërkombëtar. 34 Deri më tani duket se mund të vërehenpërparime të dukshme <strong>në</strong> raundin e katërt <strong>në</strong>se krahasohet me raundet e kaluara. Kriteret e<strong>përzgjedhjes</strong> të përkufizuara me ligj ja<strong>në</strong> respektuar, transparenca është rritur dhe vlerësimiështë bërë <strong>në</strong> mënyrë të paanshme dhe të moderuar .Ende nuk dihet se kur do të caktohet seanca plenare për përzgjedhjen finale. Sidoqoftë, është eqartë se tani çështja ka prioritet politik. <strong>Procesi</strong> mund të përfundojë qysh <strong>në</strong> fund të janarit.KonkludimPërderisa të gjitha raundet e mëparshme të <strong>përzgjedhjes</strong> kishin problemet e tyre specifike,ekzistoj<strong>në</strong> disa trende të përgjithshme të cilat <strong>në</strong> një ma<strong>së</strong> ja<strong>në</strong> paraqitur <strong>në</strong> secilin dhe <strong>së</strong>bashku tregoj<strong>në</strong> pse iu deshën Kuvendit tri vite për t’iu afruar caktimit të <strong>Ombudspersonit</strong> <strong>në</strong><strong>Kosovë</strong>.Fillimisht, ka ekzistuar një tendencë ndër partitë politike që të lejohet politizimi i procesitduke zhvlerësuar kriteret e <strong>përzgjedhjes</strong> <strong>në</strong> mënyrë që të vjen <strong>në</strong> pah favorizimi i kualitetevetjera, të cilat nuk ishin <strong>në</strong> ligj. Ky veprim është aq i përgjithshëm sa kishte vepruar sipreventivë, siç u pa <strong>në</strong> raundin e tretë, ku disa kandidatë vendo<strong>së</strong>n të tërhiqen për shkak se atamenduan se përzgjedhja do të bëhej sipas kritereve politike dhe jo sipas ligjit. Supozimet etyre u dëshmuan si korrekte pasi që Murat Jashari mori vlerësimet më të larta gjatëintervistave dhe pritej që të merrte edhe përkrahjen nga Kuvendi, edhepse ai nuk plotësontekriteret e kërkuara për këtë post.Së dyti, kishte një problem që për<strong>së</strong>ritej <strong>në</strong> lidhje me vlerësimin e kandidatëve <strong>në</strong> intervista.Problemi ishte më i dukshmi gjatë raundit të dytë. Sidoqoftë, përfshirja e Murat Jasharit <strong>në</strong>rrethin e ngushtë të raundit të tretë përkundër munge<strong>së</strong>s <strong>së</strong> përvojës që ai kishte <strong>në</strong> fushën e tëdrejtave të njeriut tregon se kandidatët ende nuk po vlerësoheshin <strong>në</strong> mënyrë të rregullt dhe tëpaanshme.Së treti, mungesa e transparencës ishte poashtu një problem që për<strong>së</strong>ritej. Vendimet pasintervistave ishin të mbyllura për vëzhguesit <strong>në</strong> të gjitha raundet e mëparshme. Aq më tepër,burimi i presionit mbi Kuvendin për ta anuluar raundin e tretë të <strong>përzgjedhjes</strong> ende nuk është iditur plotësisht.32 Intervista e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e Këshillit të Europës, 2 dhjetor 200833 Intervista e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e OSBE-<strong>së</strong>, 13 janar 200934 Intervista e YIHR-<strong>së</strong> me zyrtarin e OSBE-<strong>së</strong>, 13 janar 200910
RekomandimetKuvendi• Kuvendi duhet të sigurojë përzgjedhje të rregullt të <strong>Ombudspersonit</strong>, duke u bazuar <strong>në</strong>kriteret e caktuara me ligj. Shtyrjet e mëtejme do ta dobësonin Institucionin dhesituatën e të drejtave të njeriut <strong>në</strong> <strong>Kosovë</strong> si dhe do të kishte një reflektim negativ mëimazhin politik të Kosvës.• Kuvendi duhet ta bëjë të mundur që një nga kandidatët <strong>në</strong> rethin e ngushtë të marrëshumicën e plotë të votave. Kandidatët ja<strong>në</strong> vlerësuar nga paneli përzgjedhës dhe ka<strong>në</strong>marrë pikët të cilat tregoj<strong>në</strong> kualifikimet dhe përgatitjen e tyre për detyrën e<strong>Ombudspersonit</strong>. Kuvendi duhet të përfitojë nga vlerësimet e panelit.• Votimi <strong>në</strong> Kuvend duhet të jetë i hapur <strong>në</strong> mënyrë që të rritet transparenca dhe tëshmanget votimi politik.• Kuvendi duhet të punojë aktivisht për aktualizimin e ide<strong>së</strong> <strong>së</strong> nevojës për të paturinstitucione të pavarura. Përzgjedhja e suksesshme e <strong>Ombudspersonit</strong> të kualifikuar dotë jepte një shembull premtues <strong>në</strong> lidhje me këtë.Komuniteti ndërkombëtar• Komuniteti ndërkombëtar duhet të luajë një rol më pro-aktiv dhe më preventiv meinstitucionet e <strong>Kosovë</strong>s <strong>në</strong> të ardhmen.• Komuniteti ndërkombëtar duhet që ndërhyrjet dhe intervenimet e saj ti mbajë sa mëtransparente.12