Rumbling on performativity_Frits Simon
Rumbling on performativity_Frits Simon
Rumbling on performativity_Frits Simon
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Radicaal reflexief <strong>on</strong>derzoek: theoretische oriëntaties - criteria voor wetenschappelijkheid<br />
– ethische verantwoordelijkheid<br />
De eigen methodologische achtergr<strong>on</strong>d en manier van werken vraagt om andere dan<br />
de gebruikelijke criteria om van een wetenschappelijke benadering te spreken. Waar<br />
doorgaans validiteit en generaliseerbaarheid van het <strong>on</strong>derzoek worden gevraagd, zijn<br />
voor dit type <strong>on</strong>derzoek andere criteria van toepassing. In de hoofdstukken 1 en 2<br />
wordt uitgebreid stilgestaan bij de eisen waaraan dit soort <strong>on</strong>derzoek dient te voldoen<br />
om een certificaat van wetenschappelijkheid te verwerven.<br />
Om deze andere criteria te bevatten moet duidelijk worden gemaakt dat <strong>on</strong>derzoek<br />
vanuit een complex resp<strong>on</strong>sieve proces benadering een andere dan gebruikelijke<br />
opvatting heeft over de werkelijkheid (<strong>on</strong>tologie) en de manier waarop deze wordt<br />
begrepen (epistemologie). Kortweg komt het er in dit perspectief op neer dat de<br />
manier waarop de werkelijkheid waargenomen wordt gevolgen heeft voor wat de<br />
werkelijkheid is. De werkelijkheid wordt dus niet als een op zich-zelf-staand gegeven<br />
gezien. De manier van waarnemen komt tot stand in de vele interacties tussen mensen.<br />
In deze interacties komen sociale patr<strong>on</strong>en tot stand die min of meer gedeelde<br />
betekenissen opleveren en dus daarmee werkelijk worden en zijn. Ontologie en epistemologie<br />
versmelten met elkaar. Dit noemt men wetenschapsfilosofisch gezien een<br />
sociaal realistische positie.<br />
Gevoed vanuit deze pragmatisch-filosofische gr<strong>on</strong>dslag (Mead) en naar analogie van<br />
een complexiteitsbenadering van de werkelijkheid (Prigogine) wordt vanuit een complex<br />
resp<strong>on</strong>sieve proces benadering gesteld dat <strong>on</strong>ze sociale werkelijkheid voortdurend<br />
verandert, <strong>on</strong>voorspelbaar en <strong>on</strong>zeker is. Onze sociale werkelijkheid komt niet<br />
rati<strong>on</strong>eel en planmatig tot stand, maar kristalliseert zich in de vele sociale interacties<br />
als het ware ‘achter <strong>on</strong>ze rug om’ uit (Elias). De interacties worden benaderd als zijnde<br />
doordesemd van micro-politieke handelingen van alle betrokkenen (Foucault); in de<br />
vele sociale interacties is voortdurend micro-macht in het geding.<br />
Een drietal narratieve verslagen zijn de empirische basis van het <strong>on</strong>derzoek. Als observerend<br />
participant beschrijf ik wat er zich r<strong>on</strong>d de eerdergenoemde <strong>on</strong>derwerpen<br />
voordoet in een bepaalde groep van mensen die betrokken zijn bij het <strong>on</strong>derwerp. In<br />
de narratieve verslagen wordt zichtbaar gemaakt op welke wijze beleidsvorming tot<br />
stand komt. Meer specifiek: er wordt beschreven wat er gebeurt in de interacties en<br />
tot welke resultaten die interacties leiden. Vervolgens worden de narratieve verslagen<br />
reflexief gemaakt door ze te analyseren aan de hand van bestaande literatuur, om<br />
mede op basis daarvan te laten zien wat er aan de hand van een complex resp<strong>on</strong>sieve<br />
benadering anders begrepen kan worden. In alle drie de narratieve verslagen wordt<br />
duidelijk dat resultaten niet op een rati<strong>on</strong>eel planmatige manier tot stand komen,<br />
maar als het ware het <strong>on</strong>voorziene resultaat zijn van emergente <strong>on</strong>twikkelingen in de<br />
groep van betrokkenen. Er <strong>on</strong>tstaat iets dat causaal noch lineair herleid kan worden<br />
op het proces waarin het tot stand komt. Aan deze emergentie draag ik bovendien bij<br />
omdat ik niet vanuit een buitenstaanders- maar binnenstaanderspositie <strong>on</strong>derzoek doe.<br />
224