ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ
ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ
ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
3. Αναδυόμενοι ρύποι προτεραιότητας (Emerging Contaminants – ECs)<br />
3.2. Ενδοκρινικοί διαταράκτες (Endocrine Disrupting Compounds -<br />
EDCs)<br />
3.2.1. Γενικά<br />
Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες (Endocrine Disrupting Compounds ή EDCs)<br />
αποτελούν μια κατηγορία των αναδυομένων ρύπων προτεραιότητας. Ο όρος<br />
«ενδοκρινικοί διαταράκτες» καθιερώθηκε ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’90<br />
στην Αμερική και το 1996 στην Ευρώπη και χαρακτηρίζει τις εξωγενείς χημικές<br />
ουσίες που προξενούν προβλήματα υγείας και επηρεάζουν το ενδοκρινικό σύστημα<br />
των ζώων και του ανθρώπου κυρίως στη σύνθεση, τη μεταφορά, τη δομή, τη δράση<br />
και την αποδόμηση των φυσικών ορμονών στον οργανισμό που ευθύνονται για την<br />
ανάπτυξη, τη συμπεριφορά τη γονιμότητα και την ομοιόσταση του οργανισμού αυτού<br />
(Crisp et al., 1998∙ Regan & Fogarty, 2005∙ Balest et al., 2008∙ Diamanti-Kandarakis<br />
et al., 2009∙ Wikipedia).<br />
Από χημικής πλευράς τα EDCs ανήκουν σε πολλές υποκατηγορίες, όπως στις<br />
αλκυλφαινόλες, στα πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCBs), στα πολυβρωμιομένα<br />
διφαινύλια (PBBs) στις διοξίνες, στα παρασιτοκτόνα, στα εντομοκτόνα (π.χ. DDT),<br />
στις συνθετικές ορμόνες (οιστρογόνα, ανδρογόνα), σε βιομηχανικά προϊόντα, σε<br />
πολυμερή και πλαστικά, στα διαλυτικά, κ.λ.π.. Ορισμένα EDCs είναι ανθεκτικές<br />
ενώσεις, με αποτέλεσμα να απαντώνται συχνά στο περιβάλλον, ακόμα και σε μεγάλες<br />
αποστάσεις από την πηγή ρύπανσης, και να βιοσυσσωρεύονται από τους οργανισμούς<br />
(Crisp et al., 1998∙ Regan & Fogarty, 2005∙ Diamanti-Kandarakis et al., 2009).<br />
Οι ορμόνες μεταφέρονται με το κυκλοφορικό σύστημα, δρουν σαν ουσίες-<br />
αγγελιοφόροι και συνδέονται σε συγκεκριμένους υποδοχείς των κυττάρων.<br />
Εντοπίζονται σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις (ppb) και ο ρόλος τους είναι να<br />
ρυθμίζουν εσωτερικές λειτουργίες του οργανισμού (π.χ. ανταπόκριση σε εξωτερικά<br />
ερεθίσματα) (Crisp et al., 1998∙ Diamanti-Kandarakis et al., 2009). Τα EDCs<br />
προσδένονται στους υποδοχείς των κυττάρων που προορίζονται για τις φυσικές<br />
ορμόνες, με αποτέλεσμα να ενεργοποιούνται ή να αναστέλλονται συγκεκριμένες<br />
αντιδράσεις στο κύτταρο (Regan & Fogarty, 2005). Άλλα EDCs στοχεύουν<br />
συγκεκριμένα κυτταρικά οργανίδια (π.χ. φαίνεται ότι το Nonylphenol στοχεύει τα<br />
μιτοχόνδρια (Bragadin et al., 2001)).<br />
~ 35 ~