Dokumentation „Nachbarsprache in Kitas und a - Frankfurt-Słubicer ...
Dokumentation „Nachbarsprache in Kitas und a - Frankfurt-Słubicer ... Dokumentation „Nachbarsprache in Kitas und a - Frankfurt-Słubicer ...
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą Nachbarsprache in Kitas und an Schulen in Frankfurt (Oder) und Słubice Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie (O) Stan: Grudzień 2011 z uwzględnieniem wyników spotkania z dnia 28.09.2011 na Uniwersytecie Europejskim Viadrina we Frankfurcie nad Odrą Stand: Dezember 2011 unter Einbeziehung der Ergebnisse aus der Veranstaltung am 28.09.2011 an der Europa-Universität Viadrina, Frankfurt (Oder) Frankfurt-Słubicer Kooperationszentrum Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji Holzmarkt 7 • D-15230 Frankfurt (Oder) Tel.: +49 335 606985-11 mail@frankfurt-slubice.eu Nachbarsprache in Kitas und an Schulen in Frankfurt (Oder) und Słubice 1
- Seite 2 und 3: Treść Język sąsiada w przedszko
- Seite 4 und 5: Język sąsiada w przedszkolach i s
- Seite 6 und 7: Język sąsiada w przedszkolach i s
- Seite 8 und 9: Język sąsiada w przedszkolach i s
- Seite 10 und 11: Język sąsiada w przedszkolach i s
- Seite 12 und 13: Język sąsiada w przedszkolach i s
- Seite 14 und 15: Język sąsiada w przedszkolach i s
- Seite 16 und 17: 10.30 Przyjazd uczestników i rejes
- Seite 18 und 19: Język sąsiada w przedszkolach i s
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
Język sąsiada<br />
w przedszkolach i szkołach<br />
w Słubicach i we Frankfurcie (O)<br />
Stan: Grudzień 2011<br />
z uwzględnieniem wyników spotkania<br />
z dnia 28.09.2011<br />
na Uniwersytecie Europejskim Viadr<strong>in</strong>a we Frankfurcie nad Odrą<br />
Stand: Dezember 2011<br />
unter E<strong>in</strong>beziehung der Ergebnisse aus der Veranstaltung<br />
am 28.09.2011<br />
an der Europa-Universität Viadr<strong>in</strong>a, <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
Holzmarkt 7 • D-15230 <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
Tel.: +49 335 606985-11<br />
mail@frankfurt-slubice.eu<br />
Nachbarsprache<br />
<strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen<br />
<strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
1
Treść<br />
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
1. Wprowadzenie<br />
2. Język sąsiada w przedszkolach<br />
3. Język sąsiada w szkołach<br />
4. Metody i jakość nauki języka sąsiada<br />
5. Programy edukacyjne i wymiany<br />
6. Podsumowanie i wyzwania<br />
7. Liczba uczniów uczących się języka niemieckiego/polskiego<br />
w Słubicach i we Frankfurcie<br />
(O)<br />
8. Program spotkania 28.09.2011<br />
9. Lista uczestników<br />
1. Wprowadzenie<br />
Na Słubicko-Frankfurckiej Konferencji<br />
Przyszłości 2020, która odbyła się w czerwcu<br />
2009 r. przy udziale ponad 200 obywateli z obu<br />
miast, powstała wizja dla Słubic i <strong>Frankfurt</strong>u do<br />
2020 roku.<br />
Wyniki Konferencji Przyszłości wypracowano<br />
w ciągu dwóch spotkań Słubicko-Frankfurckiej<br />
Grupy Sterującej pod kierownictwem byłych<br />
burmistrzów dr Ryszarda Bodziackiego i<br />
Mart<strong>in</strong>a Patzelta. W dniu 29 kwietnia 2010 r.<br />
Słubicko-Frankfurcki Plan Działania 2010-<br />
2020 - wytyczna wspólnego rozwoju miast -<br />
został uchwalony przez obie Rady Miejskie.<br />
W ramach Planu zostały sformułowane m.<strong>in</strong>.<br />
następujące cele:<br />
Dwumiasto wielojęzyczne<br />
1. Posługiwanie się językiem sąsiada jako naturalna<br />
umiejętność już od wczesnego wieku.<br />
2. Umiejętność porozumiewania się ze swoimi<br />
rówieśnikami zza Odry w ich języku po 6 klasie<br />
szkoły podstawowej.<br />
3. Wyposażenie nauczycieli przedszkolnych<br />
i szkolnych w kompetencje językowe oraz<br />
międzykulturowe.<br />
Aby spełnić cele wymienione w Planie<br />
Działania, 28 września 2011 r., w budynku<br />
Uniwersytetu Europejskiego Viadr<strong>in</strong>a<br />
odbyło się spotkanie połączone z warsztatami<br />
„Język sąsiada w przed-szkolach i szkołach w<br />
Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą“, na które<br />
zaproszono wszystkie przedszkola i szkoły ze<br />
Słubic i <strong>Frankfurt</strong>u nad Odrą oraz <strong>in</strong>nych prze-<br />
Inhalt<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
1. E<strong>in</strong>führung<br />
2. Nachbarsprache <strong>in</strong> den K<strong>in</strong>dertagesstätten<br />
3. Nachbarsprache an den Schulen<br />
4. Methoden <strong>und</strong> Qualität des Fremdsprachenunterrichts<br />
5. Bildungs- <strong>und</strong> Austauschprogramme<br />
6. Zusammenfassung u. Herausforderungen<br />
7. Anzahl der Polnisch-/Deutschlerner <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong><br />
(Oder) bzw. Słubice<br />
8. Programm der Veranstaltung 28.09.2011<br />
9. Teilnehmerliste<br />
1. E<strong>in</strong>führung<br />
Auf der <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Zukunftskonferenz,<br />
die im Juni 2009 mit Beteiligung von über 200<br />
Bürger<strong>in</strong>nen <strong>und</strong> Bürgern beider Städte stattfand,<br />
entstand e<strong>in</strong>e Vision für <strong>Frankfurt</strong> & Słubice<br />
2020. Die Ergebnisse wurden <strong>in</strong> zwei Sitzungen<br />
der <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Steuerungsgruppe unter<br />
der Leitung der damaligen Stadtoberhäupter<br />
Mart<strong>in</strong> Patzelt <strong>und</strong> Dr. Ryszard Bodziacki weiter<br />
ausgearbeitet <strong>und</strong> schließlich am 29. April 2010<br />
als <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Handlungsplan 2010-2020<br />
von beiden Stadtverordnetenversammlungen als<br />
Richtl<strong>in</strong>ie der geme<strong>in</strong>samen Stadtentwicklung<br />
beschlossen. Hier werden u.a. als Ziele formuliert:<br />
Mehrsprachige Doppelstadt<br />
1. Der Umgang mit der Nachbarsprache ist bereits<br />
ab dem frühen K<strong>in</strong>desalter e<strong>in</strong>e Selbstverständlichkeit.<br />
2. Nach der 6. Klasse der Gr<strong>und</strong>schule können<br />
sich Schüler mit Gleichaltrigen auf der anderen<br />
Seite der Oder <strong>in</strong> der Nachbarsprache verständigen.<br />
3. ErzieherInnen <strong>und</strong> LehrerInnen besitzen<br />
fremdsprachliche <strong>und</strong> <strong>in</strong>terkulturelle Kompetenz.<br />
Um die Ziele des Handlungsplans schrittweise<br />
umzusetzen, fand am 28.09.2011 die Veranstaltung<br />
<strong>„Nachbarsprache</strong> <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen<br />
<strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice“ <strong>in</strong> den Räumlichkeiten<br />
der Europa-Universität Viadr<strong>in</strong>a statt,<br />
zu der alle K<strong>in</strong>dertagesstätten <strong>und</strong> Schulen aus<br />
beiden Städten sowie weitere Bildungsvertreter<br />
e<strong>in</strong>geladen waren.<br />
2
dstawicieli z dziedz<strong>in</strong>y oświaty.<br />
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
W tym czasie rozpoczęła się również kampania<br />
„Uczę się języka sąsiada, ponieważ...“, która<br />
ma na celu zachęcenie jeszcze większej ilości<br />
mieszkańców do nauki języka sąsiada. Jako<br />
pierwszy opisał swoją drogę do języka niemieckiego<br />
Tomasz Pilarski, dyrektor Słubickiego<br />
Miejskiego Ośrodka Kultury. Samodzielnie napisane<br />
teksty mieszkańców regionu publikowane są<br />
na stronie <strong>in</strong>ternetowej Słubicko-Frankfurckiego<br />
Centrum Kooperacji oraz w mediach lokalnych<br />
(Gazeta Lubuska, Märkische Oderzeitung).<br />
N<strong>in</strong>iejszy raport/sprawozdanie opisuje aktualną<br />
sytuację (stan: październik/listopad 2011) oferty<br />
języka sąsiada w obu miastach uwzględniając<br />
wyniki z wykładów i warsztatów spotkania z dnia<br />
28 września 2011 r.<br />
2. Język sąsiada w przedszkolach<br />
Od kilku lat dzieci mają możliwość wzięcia udziału<br />
w różnorodnych projektach, które wprowadzają<br />
je w świat dwujęzyczności, np. „Wczesny start<br />
w język sąsiada“ organizowany przez Sprachenzentrum<br />
Uniwersytetu Europejskiego Viadr<strong>in</strong>a,<br />
„Langar - Language Garden“ organizowany przez<br />
DAA-<strong>Frankfurt</strong> (Oder) oraz „Siedem mostów, które<br />
łączą“ prowadzony przez Volkshochschule<br />
<strong>Frankfurt</strong> (Oder).<br />
Partnerstwa między przedszkolami 1<br />
• Przedszkole nr 1 „Jarzęb<strong>in</strong>ka“– Kita Bambi (od<br />
2003 r.)<br />
• Przedszkole nr 2 „P<strong>in</strong>okio“ – Eurokita oraz Kita<br />
K<strong>in</strong>derland am Park (oba od 2009 r.)<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
Zeitgleich startete auch die Kampagne „Ich lerne<br />
die Nachbarsprache, weil...“ mit dem Ziel, noch<br />
mehr Bürger zum Erlernen der Nachbarsprache<br />
zu motivieren. Den Beg<strong>in</strong>n machte Tomasz Pilarski,<br />
Leiter des <strong>Słubicer</strong> Kulturzentrums SMOK,<br />
der se<strong>in</strong>en Weg zur Nachbarsprache Deutsch<br />
schilderte. Die selbst verfassten Beiträge von<br />
Bürgern aus der Region werden auf der Internetseite<br />
des <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrums<br />
sowie <strong>in</strong> den lokalen Medien (Märkische<br />
Oderzeitung, Gazeta Lubuska) abgedruckt.<br />
Der vorliegende Bericht beschreibt die aktuelle<br />
Situation (Stand: Oktober/November 2011) des<br />
Nachbarsprachenangebots <strong>in</strong> beiden Städten<br />
unter E<strong>in</strong>beziehung der Ergebnisse aus den Vorträgen<br />
<strong>und</strong> Workshops vom 28.09.2011.<br />
2. Nachbarsprache<br />
<strong>in</strong> den K<strong>in</strong>dertagesstätten<br />
Seit mehreren Jahren gibt es diverse grenzüberschreitende<br />
Projekte, die K<strong>in</strong>der <strong>in</strong> die Zweisprachigkeit<br />
e<strong>in</strong>führen, z.B. „Frühstart <strong>in</strong> die<br />
Nachbarsprache“ - Sprachenzentrum der Europa-Universität<br />
Viadr<strong>in</strong>a, „Langar - Language<br />
Garden“ - DAA-<strong>Frankfurt</strong> (Oder), „Sieben Brücken,<br />
die verb<strong>in</strong>den“ - Volkshochschule <strong>Frankfurt</strong><br />
(Oder)<br />
Bestehende Partnerschaften 1<br />
• K<strong>in</strong>dergarten Nr. 1 „Jarzęb<strong>in</strong>ka“– Kita Bambi<br />
(seit 2003)<br />
• K<strong>in</strong>dergarten Nr. 2 „P<strong>in</strong>okio“ – Eurokita sowie<br />
Kita K<strong>in</strong>derland am Park (beide seit 2009)<br />
• K<strong>in</strong>dergarten Nr. 3 „Miś Uszatek“ - sucht derzeit<br />
e<strong>in</strong>en Partner <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
• K<strong>in</strong>dergarten Nr. 4 „Krasnal Hałabała“– Kita Regenbogen<br />
(seit 2005)<br />
<strong>Frankfurt</strong>er <strong>Kitas</strong> mit zweisprachigem<br />
deutsch-polnischen Profil 2 :<br />
• Eurokita<br />
• ev. K<strong>in</strong>dergarten Gertraud-Marien<br />
• Kita Regenbogen (Fröbel <strong>Frankfurt</strong> (O) gGmbH)<br />
• Kita Oderknirpse (Fröbel <strong>Frankfurt</strong> (O) gGmbH)<br />
• Kita Bambi (pewobe gGmbH)<br />
Nach dem Motto „Die Nachbarsprache je früher,<br />
desto besser“ wachsen die K<strong>in</strong>der der Eurokita<br />
<strong>Frankfurt</strong> (Oder) 3 zweisprachig auf. Die Kita<br />
besuchen 20 <strong>Słubicer</strong> <strong>und</strong> 34 <strong>Frankfurt</strong>er K<strong>in</strong>der.<br />
Die polnischen Erzieher begleiten alle K<strong>in</strong>der <strong>in</strong><br />
3
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
• Przedszkole nr 3 „Miś Uszatek“ - poszukuje<br />
obecnie partnera po stronie <strong>Frankfurt</strong>u<br />
• Przedszkole nr 4 „Krasnal Hałabała“– Kita Regenbogen<br />
(od 2005 r.)<br />
Frankfurckie przedszkola o dwujęzycznym,<br />
polsko-niemieckim profilu 2 :<br />
• Eurokita<br />
• ev. K<strong>in</strong>dergarten Gertraud-Marien<br />
• Kita Regenbogen (Fröbel <strong>Frankfurt</strong> (O) gGmbH)<br />
• Kita Oderknirpse (Fröbel <strong>Frankfurt</strong> (O) gGmbH)<br />
• Kita Bambi (pewobe gGmbH)<br />
Zgodnie z hasłem „Język sąsiada im wcześniej,<br />
tym lepiej” wszystkie dzieci w przedszkolu<br />
Eurokita <strong>Frankfurt</strong> (Oder) 3 wychowują się<br />
dwujęzycznie. Do przedszkola uczęszcza 20<br />
dzieci ze Słubic i 34 z <strong>Frankfurt</strong>u. Polscy wychowawcy<br />
porozumiewają się ze wszystkimi dziećmi<br />
w języku polskim. Przedszkolaki poznają na co<br />
dzień tradycje i kulturę sąsiada. Przedszkole<br />
do zajęć fakultatywnych zalicza grupę taneczną<br />
„Krakowiaki“.<br />
To przedszkole prowadzi współpracę partnerską<br />
z dwoma przedszkolami - ze Słubic i z Zielonej<br />
Góry. W ramach współpracy z polskimi partnerami<br />
odbywają się wzajemne odwiedz<strong>in</strong>y, wspólne<br />
wycieczki i święta. Na przyszłość zaplanowane<br />
jest pogłębienie współpracy z partnerami<br />
i stwo-rzenie polsko-niemieckiej szkoły muzycznej<br />
i grupy teatralnej, polsko-niemieckich warsztatów<br />
dla wychowawców i zrealizowanie projektu<br />
„Seemanns(garn)kiste” i polsko-niemieckiej grupy<br />
małych naukowców.<br />
Przedszkole Samorządowe nr 1 „Jarzęb<strong>in</strong>ka“ 4<br />
w Słubicach współpracuje z przedszkolem Kita<br />
Bambi od 1992 roku, a od 2003 roku istnieje między<br />
tymi przedszkolami porozumienie o partnerstwie.<br />
Przedszkola organizują wspólne zajęcia, święta,<br />
wycieczki i projekty, m.<strong>in</strong>. wspólna próba bicia rekordu<br />
Gu<strong>in</strong>nessa (plecenie długiego łańcucha z<br />
włóczki – „łańcucha przyjaźni“).<br />
W słubickich przedszkolach nie ma możliwości<br />
nauki języka niemieckiego, stąd też kontakt z<br />
językiem jest możliwy jedynie poprzez projekty i<br />
spotkania przedszkolaków. Spotkania odbywają<br />
się pod hasłem: „nauka przez zabawę“.<br />
W Ewangelickim Przedszkolu Gertraud-Marien<br />
we Frankfurcie (O) 5 jest coraz więcej dzieci<br />
z rodz<strong>in</strong> polsko-niemieckich. Z <strong>in</strong>icjatywy rod-<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
der polnischen Sprache. Im Alltag lernen die K<strong>in</strong>der<br />
Tradition <strong>und</strong> Kultur des Nachbarn kennen.<br />
Zu den offenen Angeboten zählt u.a. die Tanzgruppe<br />
„Krakowiaki“.<br />
Die Eurokita hat neben dem <strong>Słubicer</strong> K<strong>in</strong>dergarten<br />
Nr. 2 noch e<strong>in</strong>en Partner-K<strong>in</strong>dergarten <strong>in</strong><br />
Zielona Góra. Mit den polnischen Partner-<strong>Kitas</strong><br />
werden gegenseitige Besuche, geme<strong>in</strong>same<br />
Ausflüge <strong>und</strong> Feierlichkeiten durchgeführt. In Zukunft<br />
soll die Zusammenarbeit mit den Partner-<br />
<strong>Kitas</strong> vertieft <strong>und</strong> e<strong>in</strong>e deutsch-polnische Musikschule<br />
<strong>und</strong> Theatergruppe, deutsch-polnische<br />
Workshops für die Pädagogen, „Seemanns(garn)<br />
kiste“ <strong>und</strong> deutsch-polnische Kle<strong>in</strong>e Forscher angeboten<br />
werden.<br />
Der <strong>Słubicer</strong> K<strong>in</strong>dergarten Nr. 1 „Jarzęb<strong>in</strong>ka“ 4<br />
arbeitet mit der <strong>Frankfurt</strong>er Kita Bambi seit 1992<br />
zusammen, seit 2003 gibt es e<strong>in</strong>e Partnerschaftsvere<strong>in</strong>barung.<br />
Organisiert werden geme<strong>in</strong>same<br />
Beschäftigung, Ausflüge, Feiern <strong>und</strong> Projekte.<br />
Auch gab es den Versuch, geme<strong>in</strong>sam e<strong>in</strong>en<br />
Gu<strong>in</strong>ness-Rekord aufzustellen, <strong>in</strong>dem e<strong>in</strong>e lange<br />
Kette aus Wolle geflochten wurde.<br />
In den <strong>Słubicer</strong> K<strong>in</strong>dergärten gibt es ke<strong>in</strong>en regulären<br />
Deutschunterricht, daher ist der Kontakt mit<br />
der Sprache nur im Rahmen von Projekten <strong>und</strong><br />
Begegnungen möglich. Dabei wird Deutsch beim<br />
Spielen gelernt.<br />
Im ev. K<strong>in</strong>dergarten Gertraud-Marien <strong>Frankfurt</strong><br />
(Oder) 5 gibt es immer mehr K<strong>in</strong>der aus deutschpolnischen<br />
Familien. Aus e<strong>in</strong>er Eltern<strong>in</strong>itiative heraus<br />
ist daher e<strong>in</strong> Projekt <strong>in</strong> Zusammenarbeit mit<br />
dem Sprachenzentrum der Europa-Universität<br />
Viadr<strong>in</strong>a entstanden. Täglich ist mehrere St<strong>und</strong>en<br />
e<strong>in</strong>e polnische Erzieher<strong>in</strong> anwesend, die mit<br />
allen K<strong>in</strong>dern nur Polnisch spricht. Gleichzeitig<br />
nehmen die deutschen Erzieher an Weiterbildungen<br />
teil <strong>und</strong> lernen Polnisch. Das Projekt wird aus<br />
4
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
ziców powstał projekt we współpracy z Centrum<br />
Językowym (Sprachenzentrum) Europejskiego<br />
Uniwersytetu Viadr<strong>in</strong>a. W projekcie biorą udział<br />
wszystkie dzieci z przedszkola. Każdego dnia w<br />
przedszkolu obecna jest polska wychowawczyni,<br />
która rozmawia z dziećmi wyłącznie po polsku.<br />
Równocześnie także sami wychowawcy biorą<br />
udział w sem<strong>in</strong>ariach i uczą się języka polskiego.<br />
Część projektu f<strong>in</strong>ansowana jest ze środków<br />
F<strong>und</strong>acji Współpracy Polsko-Niemieckiej, część<br />
f<strong>in</strong>ansuje samo przedszkole. Obecnie projekt<br />
rozpisany jest na 3 lata, ale w przyszłości pow<strong>in</strong>na<br />
tu powstać dwujęzyczna <strong>in</strong>stytucja na stałe.<br />
W ramach projektu „Edukacja bez granic - polsko-niemiecki<br />
system edukacji przedszkolnej wraz<br />
z <strong>in</strong>frastrukturą“ powstanie Polsko-Niemieckie<br />
Przedszkole Integracyjne 6 : Utworzone zostanie<br />
przedszkole w Słubicach, dodatkowo zaadaptowane<br />
do celów edukacyjnych zostanie poddasze<br />
EuroKity. Poza tym odbędzie się specjalne<br />
kształcenie wychowawców, przygotowujące do<br />
pracy w grupach polsko-niemieckich. Planowanych<br />
jest stworzenie 175 miejsc dla dzieci, w tym<br />
ok. 20 miejsc dla dzieci niemieckich w pierwszym<br />
roku działalności przedszkola oraz rozszerzenie<br />
tej oferty w przypadku większej ilości chętnych<br />
po stronie niemieckiej. Frankfurccy rodzice sami<br />
zgłosili zapotrzebowanie na tego typu ofertę.<br />
Koszt pobytu dziecka w przedszkolu będzie<br />
wynosił ok. 300 PLN.<br />
Ponadto, do roku 2013 pow<strong>in</strong>nien powstać plan<br />
sieci przedszkoli miast Słubice i <strong>Frankfurt</strong> (O).<br />
3. Język sąsiada w szkołach<br />
Partnerstwa między szkołami<br />
• Szkoła Podstawowa nr 1 w Słubicach – Szkoła<br />
Podstawowa „Mitte“ we Frankfurcie (O)<br />
• Szkoła Podstawowa nr 2 w Słubicach – Szkoła<br />
Podstawowa „Am Botanischen Garten“ we<br />
Frankfurcie (O)<br />
• Szkoła Podst. nr 3 w Słubicach– Zack Zirkus w<br />
Berl<strong>in</strong>ie<br />
• Gimnazjum nr 1 w Słubicach – Sportmuseum<br />
we Frankfurcie (O)<br />
• Gimnazjum nr 2 w Słubicach – Karl-Liebknecht-<br />
Gymnasium we Frankfurcie (O)<br />
• Liceum im. Zbigniewa Herberta w Słubicach –<br />
Karl-Liebknecht-Gymnasium we Frankfurcie (O)<br />
• Zespół Szkół Ekonomiczno-Rolniczych w<br />
Słubicach - Szkoła Waldorfska we Frankfurcie<br />
(O)<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
Mitteln der Stiftung für deutsch-polnische Zusammenarbeit<br />
gefördert, e<strong>in</strong> Teil wird durch die Kita<br />
bzw. die Kirchengeme<strong>in</strong>de getragen. Die Projektdauer<br />
beträgt drei Jahre. Langfristig soll e<strong>in</strong>e<br />
zweisprachige E<strong>in</strong>richtung geschaffen werden.<br />
Im Rahmen des Projekts „Bildung ohne Grenzen.<br />
Schaffung e<strong>in</strong>es deutsch-polnischen Vorschulbildungssystems<br />
samt Infrastruktur“ wird<br />
e<strong>in</strong> Deutsch-Polnischer Integrationsk<strong>in</strong>dergarten<br />
6 e<strong>in</strong>gerichtet: Der K<strong>in</strong>dergarten <strong>in</strong> Słubice<br />
wird neu gebaut <strong>und</strong> das Dachgeschosses der<br />
<strong>Frankfurt</strong>er Eurokita für Bildungszwecke umgebaut.<br />
Daneben werden die Erzieher/<strong>in</strong>nen auf die<br />
Arbeit <strong>in</strong> deutsch-polnischen Gruppen vorbereitet.<br />
Geplant s<strong>in</strong>d 175 Plätze, im ersten Jahr davon<br />
ca. 20 für <strong>Frankfurt</strong>er K<strong>in</strong>der, später bei Bedarf<br />
mehr. Von <strong>Frankfurt</strong>er Eltern gab es bereits<br />
Interessenbek<strong>und</strong>ungen. Die Kosten für e<strong>in</strong>en<br />
K<strong>in</strong>dergartenplatz werden r<strong>und</strong> 300 PLN betragen.<br />
Bis 2013 soll es außerdem e<strong>in</strong>e geme<strong>in</strong>same Kitanetzplanung<br />
für <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
geben.<br />
3. Nachbarsprache an den Schulen<br />
Bestehende Partnerschaften<br />
• Gr<strong>und</strong>schule Nr. 1 Słubice – Gr<strong>und</strong>schule Mitte<br />
<strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
• Gr<strong>und</strong>schule Nr. 2 Słubice – Gr<strong>und</strong>schule Am<br />
Botanischen Garten <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
5
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
• Zespół Szkół Ekonomiczno-Rolniczych w<br />
Słubicach - Konrad-Wachsmann-Oberstufenzentrum<br />
(Oddział nr 5: Ekonomia i Adm<strong>in</strong>istracja)<br />
we Frankfurcie (O)<br />
Język niemiecki oferowany jest we wszystkich<br />
trzech słubickich szkołach podstawowych<br />
w formie dobrowolnych zajęć pozalekcyjnych<br />
(język angielski jako przedmiot obowiązkowy od<br />
klasy pierwszej); w szkołach podstawowych w<br />
Golicach i Kunowicach w ramach pierwszego<br />
języka obcego naucza się języka niemieckiego.<br />
Od poziomu gimnazjum obowiązkowo naucza<br />
się dwóch języków obcych - angielskiego i niemieckiego.<br />
Na poziomie szkół średnich, szczególny nacisk<br />
na naukę języków kładzie Liceum im. Zbigniewa<br />
Herberta, oferując naukę na dwóch poziomach, w<br />
małych grupach, oraz współpracując z Karl-Liebknecht-Gymnasium<br />
we Frankfurcie nad Odrą.<br />
Każdego roku słubiccy uczniowie z gm<strong>in</strong>y i powiatu<br />
biorą udział w projekcie EuroCamp. 7<br />
Szkoła Podst. nr 1 im. M. Kopernika w<br />
Słubicach współpracuje ze Szkołą Podstawowa<br />
Mitte we Frankfurcie (O) od roku 1994, a<br />
współpraca ta rozpoczęła się w ramach projektu<br />
„Spotkanie heißt Begegnung“. W ciągu ostatnich<br />
lat przeprowadzone zostały liczne wspólne<br />
projekty (publikacje, filmy), spotkania oraz tygodniowa<br />
wymiana nauczycieli. Obecnie nadal<br />
odbywają się wspólne spotkania (np. wspólne<br />
święta, czy Dzień Sąsiada). W słubickiej Szkole<br />
Podstawowej nr 1 język niemiecki od roku szkolnego<br />
2011/12 oferowany jest jedynie w formie<br />
zajęć pozalekcyjnych, pierwszym językiem obcym<br />
jest język angielski. Obowiązkowa nauka<br />
języka niemieckiego rozpoczyna się dopiero na<br />
poziomie gimnazjum.<br />
Spora ilość dzieci ze szkoły podstawowej Gr<strong>und</strong>schule<br />
Mitte uczęszczała wcześniej do przedszkola<br />
Eurokita, więc miała już kontakt z językiem<br />
polskim. W Gr<strong>und</strong>schule Mitte, już w pierwszej<br />
klasie uczniowie oraz ich rodzice decydują o<br />
tym, czy oprócz języka angielskiego chcieliby<br />
się uczyć także języka polskiego. Obecnie już<br />
ponad 40% uczniów uczy się języka polskiego z<br />
wzrastającą tendencją. Uczniowie klas 1 i 2 mają<br />
jedną lekcję polskiego, w klasach 3 i 4 trzy lekcje,<br />
a w klasach 5 i 6 cztery lekcje języka polskiego.<br />
Koncepcję nauczania języka polskiego należy<br />
złożyć jako wniosek w Schulamt (kuratorium) we<br />
Frankfurcie (O), istnieje ramowy plan nauczania.<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
• Gr<strong>und</strong>schule Nr. 3 Słubice – Zack Zirkus Berl<strong>in</strong><br />
• Gimnazjum Nr. 1 Słubice – Sportmuseum<br />
<strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
• Gimnazjum Nr. 2 Słubice – Karl-Liebknecht-<br />
Gymnasium <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
• Zbigniew-Herbert-Liceum – Karl-Liebknecht-<br />
Gymnasium <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
• Schule für Wirtschaft <strong>und</strong> Landwirtschaft Słubice<br />
- Waldorfschule <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
• Schule für Wirtschaft <strong>und</strong> Landwirtschaft Słubice<br />
- Konrad-Wachsmann-Oberstufenzentrum (Abteilung<br />
Nr. 5: Wirtschaft <strong>und</strong> Verwaltung) <strong>Frankfurt</strong><br />
(Oder)<br />
Deutsch wird an den drei <strong>Słubicer</strong> Gr<strong>und</strong>schulen<br />
als freiwillige AG im Nachmittagsbereich angeboten<br />
(Englisch als Unterrichtsfach ab Klasse<br />
1); an den Gr<strong>und</strong>schulen Golice <strong>und</strong> Kunowice<br />
wird Deutsch als erste Fremdsprache unterrichtet.<br />
Ab Klassenstufe 7 (Gimnazjum) s<strong>in</strong>d zwei<br />
Fremdsprachen - Englisch <strong>und</strong> Deutsch - obligatorisch.<br />
Von den weiterführenden Schulen legt das Zbigniew-Herbert-Liceum<br />
besonderen Wert auf die<br />
Sprachvermittlung, bietet u.a. zwei verschiedene<br />
Lernniveaus <strong>in</strong> kle<strong>in</strong>en Gruppen an <strong>und</strong> kooperiert<br />
mit dem Karl-Liebknecht-Gymnasium <strong>Frankfurt</strong><br />
(Oder).<br />
Jährlich nehmen <strong>Słubicer</strong> Schüler aus der Geme<strong>in</strong>de<br />
<strong>und</strong> dem Landkreis am <strong>in</strong>ternationalen<br />
Projekt Eurocamp teil. 7<br />
Zwischen der Gr<strong>und</strong>schule Mitte <strong>Frankfurt</strong><br />
(Oder) <strong>und</strong> der Gr<strong>und</strong>schule Nr. 1 Słubice<br />
besteht seit 1994 e<strong>in</strong>e Zusammenarbeit, die im<br />
Rahmen des Projekts „Spotkanie heißt Begegnung“<br />
begonnen wurde. Zahlreiche geme<strong>in</strong>same<br />
Projekte (Publikationen, Filme), Begegnungen,<br />
e<strong>in</strong> wöchentlicher Lehreraustausch wurden <strong>in</strong><br />
den letzten Jahren durchgeführt. Heute f<strong>in</strong>den<br />
noch regelmäßige Begegungen (z.B. geme<strong>in</strong>same<br />
Feiern, Tag des Nachbarn) statt.<br />
In der <strong>Słubicer</strong> Gr<strong>und</strong>schule Nr. 1 wird Deutsch<br />
seit dem Schuljahr 2011/12 ausschließlich <strong>in</strong><br />
Form von AG´s angeboten, Englisch ist die erste<br />
Fremdsprache. Deutsch erlernen alle Schüler ab<br />
Klasse 7 am Gimnazjum.<br />
Zahlreiche K<strong>in</strong>der <strong>in</strong> der Gr<strong>und</strong>schule Mitte haben<br />
vorher die Eurokita besucht <strong>und</strong> daher bereits<br />
schon Kontakt mit der polnischen Sprache<br />
gehabt. In der Gr<strong>und</strong>schule Mitte entscheiden<br />
sich die Eltern <strong>und</strong> Schüler <strong>in</strong> der ersten Klas-<br />
6
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
Duży problem stanowił dotychczas brak odpowiednich<br />
materiałów do nauki, w międzyczasie<br />
jednak powstaje coraz więcej podręczników,<br />
także dla poziomu szkół podstawowych. Przy<br />
planowaniu godz<strong>in</strong> lekcyjnych zwraca się uwagę<br />
na to, żeby język polski nie był oferowany jedynie<br />
podczas końcowych godz<strong>in</strong> lekcyjnych. 8<br />
Szkoła podstawowa Mitte jest jedyną szkoła<br />
podstawową we Frankfurcie, która oferuje uczniom<br />
możliwość nauki języka polskiego jako<br />
przedmiot nauczania. W trzech <strong>in</strong>nych szkołach<br />
podstawowych („Lenné-Schule“, „Am Mühlenfließ“,<br />
„Erich Kästner“) języka polskiego można<br />
się uczyć w ramach dobrowolnych zajęć pozalekcyjnych.<br />
W Karl-Liebknecht-Gymnasium 9 we Frankfurcie<br />
nad Odrą język polski nauczany jest od<br />
1958 roku. Od roku szkolnego 2011/12 istnieje<br />
możliwość nauki języka polskiego od klasy 7 na<br />
dwóch poziomach (podstawowym i rozszerzonym).<br />
W ramach projektu „Latarnia” uczniowie<br />
z klas 8 i 9 razem z uczniami słubickiego Gimnazjum<br />
nr 2 mają wspólne zajęcia po niemiecku<br />
lub po polsku. Od klasy 10 polscy uczniowie mają<br />
możliwość nauki w Karl-Liebknecht-Gymnasium<br />
aż do samej matury. Uczniowie niemieccy tej<br />
szkoły mogą zdawać egzam<strong>in</strong> maturalny również<br />
z języka polskiego.<br />
W Szkole Waldorfskiej we Frankfurcie (O)<br />
język polski może być wybierany jako przedmiot<br />
nauczania od klasy 7. W Zespole Szkół Ekonomiczno-Rolniczych<br />
w Słubicach (oferującym<br />
różnorodne profile kształcenia zawodowego)<br />
naucza się języka niemieckiego. W ostatnich<br />
latach zrealizowane zostały liczne wspólne projekty:<br />
warsztaty bożonarodzeniowe, zawieranie<br />
przyjaźni listownych, warsztaty językowoartystyczne,<br />
Andrzejki, eTw<strong>in</strong>n<strong>in</strong>g (współpraca<br />
<strong>in</strong>ternetowa) oraz projekt teatralny „W labiryncie“.<br />
10<br />
W szkole zawodowej Konrad Wachsmann<br />
Oberstufenzentrum <strong>Frankfurt</strong> (Oder) język polski<br />
jest obowiązkowy dla uczniów uczących się<br />
w zawodzie handlu detalicznego. Od bieżącego<br />
roku istnieje współpraca pomiędzy tą szkołą, a<br />
Zespołem Szkół Ekonomiczno-Rolniczych, w ramach<br />
której uczniowie mają możliwość wymiany<br />
i wspólnej nauki języka.<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
se, ob sie neben Englisch auch Polnisch als<br />
erste Fremdsprache lernen wollen. Mittlerweile<br />
lernen mehr als 40 % der Schüler Polnisch, mit<br />
steigender Tendenz. Die Schüler lernen <strong>in</strong> Klassenstufe<br />
1+2 je e<strong>in</strong>e Unterrichtsst<strong>und</strong>e Polnisch,<br />
<strong>in</strong> Klassenstufe 3+4 werden jeweils drei Unterrichtsst<strong>und</strong>en<br />
<strong>und</strong> <strong>in</strong> der 5.+6. Klassenstufe je<br />
vier Unterrichtsst<strong>und</strong>en Polnisch. Das Konzept<br />
muss beim Schulamt <strong>Frankfurt</strong> (Oder) beantragt<br />
werden, es gibt e<strong>in</strong>en Rahmenlehrplan. E<strong>in</strong> Problem<br />
stellte lange fehlendes Unterrichtsmaterial<br />
dar, mittlerweile gibt es jedoch immer mehr Lehrwerke<br />
auch für den Gr<strong>und</strong>schulbereich. Bei der<br />
Unterrichtsplanung wird sich darum bemüht, den<br />
Polnischunterricht nicht nur <strong>in</strong> den Randst<strong>und</strong>en<br />
anzubieten. 8<br />
Die Gr<strong>und</strong>schule Mitte ist die e<strong>in</strong>zige <strong>Frankfurt</strong>er<br />
Gr<strong>und</strong>schule, die den Schülern Polnisch als<br />
Unterrichtsfach anbietet. An drei anderen Gr<strong>und</strong>schulen<br />
(Lenné-Schule, Gr<strong>und</strong>schule Am Mühlenfließ,<br />
Erich-Kästner-Gr<strong>und</strong>schule) gibt es im<br />
laufenden Schuljahr Polnisch-AG´s als freiwilliges<br />
Angebot im Nachmittagsbereich.<br />
Am Karl-Liebknecht-Gymnasium 9 wird seit<br />
1958 Polnisch als Fremdsprache unterrichtet.<br />
Seit dem Schuljahr 2011/12 gibt es <strong>in</strong> Jahrgangsstufe<br />
7 zwei Niveaustufen für Polnisch (Anfänger<br />
+ Fortgeschrittene). Im Projekt „Latarnia“ haben<br />
Schüler der 8./9. Jahrgangsstufe mit Schülern<br />
des <strong>Słubicer</strong> Gimnazjums Nr. 2 auf Polnisch<br />
bzw. Deutsch wöchentlich geme<strong>in</strong>sam Unterricht.<br />
Ab Jahrgangsstufe 10 besuchen polnische Schüler/<strong>in</strong>nen<br />
das Karl-Liebknecht-Gymnasium bis<br />
zum Abitur. Es können auch Schüler im Fach Polnisch<br />
die Abiturprüfung ablegen.<br />
An der Waldorfschule <strong>Frankfurt</strong> (Oder) kann<br />
Polnisch ab Klasse 7 als Unterrichtsfach gewählt<br />
werden. An der Schule für Wirtschaft <strong>und</strong> Landwirtschaft<br />
<strong>in</strong> Słubice (mit unterschiedlichen beruflichen<br />
Profilen) wird Deutsch unterrichtet. In<br />
den letzten Jahren wurden zahlreiche geme<strong>in</strong>same<br />
Projekte realisiert: Weihnachtsworkshops,<br />
Brieffre<strong>und</strong>schaft, Sprach- <strong>und</strong> Kunstworkshops,<br />
Andrzejki, eTw<strong>in</strong>n<strong>in</strong>g (Internet-Kooperationen),<br />
Theaterprojekt „Im Labyr<strong>in</strong>t“. 10<br />
Am Konrad Wachsmann Oberstufenzentrum<br />
<strong>Frankfurt</strong> (Oder) ist Polnischunterricht obligatorisch<br />
für Auszubildende im E<strong>in</strong>zelhandel. Hier<br />
gibt es seit dem laufenden Schuljahr e<strong>in</strong>e Koope-<br />
7
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
4. Metody i jakóść nauczania języków<br />
obcych<br />
O uczestnictwie i motywacji uczniów, szczególnie<br />
podczas zajęć pozalekcyjnych, decyduje w dużej<br />
mierze jakość nauczania języka obcego.<br />
Czy istnieje recepta na dobre nauczanie<br />
języków obcych?<br />
dr Rosemarie Beck, Instytut Szkół i Mediów Berl<strong>in</strong>a<br />
i Brandenburgii<br />
Dobra lekcja języka obcego<br />
• współgra z <strong>in</strong>nymi przedmiotami;<br />
• przekazuje wiedzę o tym, co w <strong>in</strong>nych kulturach<br />
jest „normalne“ i oczywiste;<br />
• umożliwia pośredniczenie między językami/kulturami;<br />
• zajmuje się m.<strong>in</strong>. aspektem wielojęzyczności,<br />
rolą danego języka obcego w Europie, ewentualnie<br />
w porównaniu do języka angielskiego...;<br />
• w dużym stopniu włącza do nauki zdobyte poza<br />
szkołą umiejętności językowe.<br />
Więcej <strong>in</strong>formacji:<br />
www.lisum.berl<strong>in</strong>-brandenburg.de<br />
Wczesna nauka języków – nowe pomysły i<br />
materiały Instytutu Goethego z Warszawy<br />
Michael Falz, Goethe-Institut w Warszawie<br />
Język niemiecki jest zaraz po języku angielskim<br />
najczęściej wybieranym przez polskich uczniów<br />
językiem obcym. Instytut Goethego promuje<br />
naukę języka niemieckiego w Polsce, opracowuje<br />
materiały dydaktyczne do nauki w przedszkolach<br />
i szkołach, przeprowadza projekty jak np.<br />
„Deutsch-Wagen-Tour” w Polsce. Poza tym organizuje<br />
także kursy dokształcające dla nauczycieli<br />
języka niemieckiego.<br />
Więcej <strong>in</strong>formacji:<br />
www.goethe.de/warschau<br />
5. Programy edukacji i wymiany dla<br />
przedszkoli i szkół<br />
Szkolna współpraca międzynarodowa w obszarze<br />
edukacji europejskiej<br />
Radosław Wróblewski, Kuratorium Oświaty w<br />
Gorzowie Wlkp.<br />
Program Comenius - Edukacyjny program UE<br />
„Uczenie się przez całe życie“<br />
Grupy docelowe: Program jest skierowany do<br />
uczniów korzystających z edukacji szkolnej do<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
ration mit Schülern der <strong>Słubicer</strong> Schule für Wirtschaft<br />
<strong>und</strong> Landwirtschaft mit regelmäßigem<br />
Austausch <strong>und</strong> geme<strong>in</strong>samem Sprachenlernen.<br />
4. Methoden <strong>und</strong> Qualität des Fremdsprachenunterrichts<br />
Über Teilnahme <strong>und</strong> Motivation der Schüler,<br />
besonders auch bei freiwilligen Arbeitsgeme<strong>in</strong>schaften,<br />
entscheidet die Qualität des Fremdsprachenunterrichts.<br />
Gibt es Rezepte/Empfehlungen für e<strong>in</strong>en guten<br />
Fremdsprachenunterricht?<br />
Dr. Rosemarie Beck, Landes<strong>in</strong>stitut für Schule<br />
<strong>und</strong> Medien Berl<strong>in</strong>-Brandenburg<br />
Guter Fremdsprachenunterricht<br />
• kooperiert mit anderen Fächern;<br />
• vermittelt Wissen darüber, was <strong>in</strong> anderen Kulturen<br />
als „normal“ <strong>und</strong> selbstverständlich gilt;<br />
• befähigt zum Vermitteln zwischen den Sprachen/Kulturen;<br />
• thematisiert u.a. Mehrsprachigkeit, die Rolle der<br />
jeweils anderen Sprache <strong>in</strong> Europa ggf. im Vergleich<br />
mit Englisch ...;<br />
• bezieht außerschulisch erworbene Sprachkenntnisse<br />
<strong>in</strong> besonderem Maße e<strong>in</strong>.<br />
Weitere Informationen:<br />
www.lisum.berl<strong>in</strong>-brandenburg.de<br />
Frühes Fremdsprachenlernen - neue Ideen<br />
<strong>und</strong> Materialien des Goethe-Instituts Warschau<br />
Michael Falz, Goethe Institut Warschau<br />
Deutsch ist nach Englisch die am meisten an polnischen<br />
Schulen gelernte Sprache. Das Goethe-<br />
Institut setzt sich für die Verbreitung der deutschen<br />
Sprache <strong>in</strong> Polen e<strong>in</strong>, stellt didaktische<br />
Materialien für <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> Schulen zur Verfügung,<br />
führt Projekte, u.a. die „Deutsch-Wagen-Tour“ <strong>in</strong><br />
Polen, durch. Darüber h<strong>in</strong>aus werden Kurse <strong>und</strong><br />
Weiterbildungen für Deutschlehrer/<strong>in</strong>nen angeboten.<br />
Weitere Informationen:<br />
www.goethe.de/warschau<br />
5. Bildungs- <strong>und</strong> Austauschprogramme<br />
für <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> Schulen<br />
Europäische Bildungsprogramme zur schuli-<br />
8
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
końca szkoły średniej oraz do <strong>in</strong>stytucji i organów<br />
adm<strong>in</strong>istracyjnych szkół i kształcenia nauczycieli.<br />
Działania wspierane w ramach Programu:<br />
• dwustronne oraz wielostronne wymiany uczniów<br />
i kadry oraz mobilność uczniów;<br />
• regionalne oraz gm<strong>in</strong>ne partnerstwa w obszarze<br />
szkolnym;<br />
• wizyty przygotowawcze oraz sem<strong>in</strong>aria poznawcze;<br />
• staże w zagranicznych szkołach dla studentów<br />
kierunków nauczycielskich;<br />
• zagraniczne szkolenia dla nauczycieli;<br />
Do centralnie zarządzanych działań w ramach<br />
programu COMENIUS zaliczają się:<br />
• projekty współpracy <strong>in</strong>stytucji kształcących i<br />
dokształcających nauczycieli<br />
• tematyczne sieci <strong>in</strong>stytucji oświatowych<br />
Więcej <strong>in</strong>formacji: www.comenius.org.pl<br />
Wymiana dzieci i młodzieży w regionie przygranicznym<br />
- Polsko-Niemiecka Wymiana<br />
Młodzieży<br />
Dorota Bastos, PNWM<br />
Celem projektu są spotkania między dziećmi i<br />
młodzieżą z Polski i Niemiec. Tematy spotkań<br />
można wybierać dowolnie, PNWM jest otwarta<br />
na <strong>in</strong>nowacyjne projekty.<br />
Dla regionu przygranicznego obowiązują specjalne<br />
kryteria wsparcia:<br />
• Spotkania krótkoczasowe podlegają możliwości<br />
wsparcia, np. spotkania popołudniowe lub<br />
jednodniowe, maksymalnie 24 dni (wyjątek<br />
stanowią praktyki)<br />
• Wiek uczestników spotkania w przedziale od<br />
przedszkolaków do 26 roku życia<br />
Również osoby prywatne mogą złożyć wniosek o<br />
dof<strong>in</strong>ansowanie, warunkiem jest posiadanie partnera<br />
w kraju sąsiedzkim. Odnośnie kosztów programu<br />
ustalane są kwoty stałe.<br />
Projekty warte szczególnej uwagi:<br />
• projekty dla dzieci w rejonie przygranicznym<br />
• programy wspierające naukę języka sąsiada<br />
• projekty wymiany zawodowej<br />
Indywidualne praktyki dla młodzieży z kraju<br />
sąsiedzkiego (od 1 do 3 miesięcy przy<br />
comiesięcznym wsparciu)<br />
Projekt modelowy 4x1 jest łatwiejszy!<br />
– dotuje w sposób uproszczony mniejsze projekty,<br />
które nie będąc spotkaniem, nie mogły dotąd<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
schen Zusammenarbeit“<br />
Radosław Wróblewski, Bildungskuratorium<br />
Gorzów Wlkp.<br />
Programm Comenius<br />
– EU-Bildungsprogramm<br />
für lebenslanges<br />
Lernen<br />
Zielgruppen:<br />
COMENIUS richtet<br />
sich an vorschulische<br />
E<strong>in</strong>richtungen<br />
<strong>und</strong> Schulen bis zum<br />
Ende des Sek<strong>und</strong>arbereichs<br />
II sowie an<br />
E<strong>in</strong>richtungen <strong>und</strong><br />
Organisationen der<br />
Schulverwaltung <strong>und</strong><br />
der Lehreraus- <strong>und</strong><br />
-fortbildung.<br />
Geförderte Aktivitäten:<br />
• multilaterale <strong>und</strong> bilateraleSchulpartnerschaften<br />
<strong>und</strong> die Mobilität von Schülern;<br />
• Regio-Partnerschaften im schulischen Bereich<br />
zwischen Regionen <strong>und</strong> Geme<strong>in</strong>den;<br />
• Vorbereitende Besuche <strong>und</strong> Kontaktsem<strong>in</strong>are<br />
• Assistenzzeiten von Studierenden der Lehramtsfächer<br />
an Schulen im Ausland;<br />
• Fortbildungskurse für Lehrkräfte im Ausland.<br />
Zu den zentral verwalteten Maßnahmen unter<br />
COMENIUS zählen:<br />
• Projekte für die Zusammenarbeit von E<strong>in</strong>richtungen<br />
der Lehreraus- <strong>und</strong> -fortbildung<br />
• thematische Netzwerke von Bildungse<strong>in</strong>richtungen<br />
Weitere Informationen: www.kmk-pad.org<br />
K<strong>in</strong>der- <strong>und</strong> Jugendaustausch im grenznahen<br />
Raum - Deutsch-Polnisches Jugendwerk<br />
Dorota Bastos, DPJW<br />
Im Vordergr<strong>und</strong> steht der Begegnungscharakter<br />
zwischen K<strong>in</strong>dern <strong>und</strong> Jugendlichen aus Deutschland<br />
<strong>und</strong> Polen. Die Themen können frei gewählt<br />
werden, <strong>in</strong>novative Projekte s<strong>in</strong>d willkommen.<br />
Auch Privatpersonen können e<strong>in</strong>en Förderantrag<br />
stellen, es muss e<strong>in</strong>en Projektpartner im Nachbarland<br />
geben. Für Programmkosten s<strong>in</strong>d Festbeträge<br />
festgelegt.<br />
Für den grenznahen Raum gelten besondere<br />
Förderkriterien:<br />
9
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
otrzymać dotacji według stawek ryczałtowych<br />
PNWM. Są to np. publikacje, wystawy, koncerty<br />
oraz <strong>in</strong>ne imprezy otwarte. Maksymalna kwota<br />
dof<strong>in</strong>ansowania: 1000 euro lub 3000 zł<br />
• m<strong>in</strong>. 10% wkładu własnego<br />
• Wniosek: bez specjalnego formularza (opis projektu<br />
oraz plan kosztów i f<strong>in</strong>ansowania).<br />
• Rozliczenie: sprawozdanie, liczbowe zestawienie<br />
wydatków i źródeł f<strong>in</strong>ansowania<br />
• oraz ewentualne przykładowe egzemplarze<br />
Więcej <strong>in</strong>formacji: www.pnwm.org<br />
6. Podsumowanie i cele<br />
Polsko-niemieckie działania oraz współpraca<br />
są widoczne w Słubicach i we Frankfurcie. Na<br />
przyszłość pojawiają się trzy wyzwania dot. oferty<br />
języka sąsiada.<br />
Wyzwanie nr 1:<br />
Stworzenie szerokiej oferty nauki języka<br />
sąsiada o wysokiej jakości<br />
Podczas gdy w Słubicach wszyscy uczniowie,<br />
najpóźniej od 1 klasy gimnazjum uczą się języka<br />
niemieckiego, nauka języka polskiego we Frankfurcie<br />
jest możliwa jedynie w pojedyńczych<br />
szkołach lub przedszkolach. Na poziomie szkół<br />
podstawowych, wraz z zakończeniem projektu<br />
„Spotkanie znaczy Begegnung“ (1994-2009)<br />
przestała istnieć współpraca z polskimi szkołami,<br />
zajęcia pozalekcyjne zostały wstrzymane z<br />
powodu braku zasobów personalnych i f<strong>in</strong>ansowych.<br />
Celem jest stworzenie szerokiej oferty nauki<br />
języka polskiego o wysokiej jakości w jeszcze<br />
większej ilości szkół w przedziale od szkół podstawowych<br />
do samej matury.<br />
W związku z rosnącą liczbą powiązań w dziedz<strong>in</strong>ach<br />
gospodarki, polityki i adm<strong>in</strong>istracji oraz<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
•Kurzzeitprojekte s<strong>in</strong>d förderfähig, z.B. Nachmittags-/Tagesbegegnungen<br />
bis max. 24 Tage<br />
(Ausnahme: Praktika)<br />
•Alter der Teilnehmer: K<strong>in</strong>dergartenalter bis 26<br />
Jahre<br />
Projekte von besonderer Aufmerksamkeit:<br />
• Projekte für K<strong>in</strong>der im grenznahen Raum<br />
• Projekte, die das Sprachlernen des Nachbarn<br />
förden<br />
• Austauschprojekte <strong>in</strong> der Berufsausbildung<br />
Individuelle Praktika für Jugendliche aus dem<br />
Nachbarland (1-3 Monat bei monatlicher Förderung)<br />
Modellprojekt 4x1 ist e<strong>in</strong>facher!<br />
– fördert vere<strong>in</strong>facht kle<strong>in</strong>ere Projekte, die nicht<br />
wie e<strong>in</strong> Begegnungsprojekt im bisherigen Festbetragsverfahren<br />
beantragt werden können, z.B.<br />
Publikationen, Ausstellungen, Konzerte, andere<br />
offene Veranstaltungen mit e<strong>in</strong>er maximalen Fördersumme<br />
von 1.000 EUR bzw. 3.000 PLN<br />
• m<strong>in</strong>destens 10% Eigenmittel<br />
• Antrag: formlos (Projektbeschreibung & Kosten-<br />
<strong>und</strong> F<strong>in</strong>anzierungsplan)<br />
• Abrechnung: Sachbericht, zahlenmäßige Aufstellung<br />
der Ausgaben <strong>und</strong> E<strong>in</strong>nahmen <strong>und</strong> ggf.<br />
Belegexemplare<br />
Weitere Informationen: www.dpjw.org<br />
6. Zusammenfassung <strong>und</strong> Zielsetzungen<br />
Deutsch-polnische Kontakte <strong>und</strong> Kooperationen<br />
s<strong>in</strong>d <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice sichtbar. Für<br />
die Zukunft stellen sich folgende Herausforderungen<br />
<strong>in</strong> Bezug auf das Nachbarsprachenangebot:<br />
Herausforderung 1:<br />
Schaffung e<strong>in</strong>es breiten <strong>und</strong> hochwertigen<br />
Angebots der Nachbarsprache<br />
Während <strong>in</strong> Słubice alle Schüler spätestens ab<br />
Klasse 7 Deutsch lernen, ist der Polnischunterricht<br />
bzw. der Umgang mit der Sprache <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong><br />
(Oder) nur an wenigen Schulen bzw. <strong>Kitas</strong><br />
möglich. Im Gr<strong>und</strong>schulbereich wurden mit Beendigung<br />
des Projekts „Spotkanie heißt Begegnung“<br />
(1994-1999, RAA Brandenburg) zahlreiche<br />
Kooperationen mit polnischen Schulen <strong>und</strong> AG´s<br />
wieder e<strong>in</strong>gestellt. Es fehlen personelle wie auch<br />
f<strong>in</strong>anzielle Ressourcen.<br />
Erreicht werden soll e<strong>in</strong> breites <strong>und</strong> qualitativ<br />
hochwertiges Angebot an Polnischunterricht an<br />
10
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
wspólnym rynkiem pracy znajomość języka<br />
sąsiada coraz częściej okazuje się być nie tylko<br />
atutem w życiu zawodowym, lecz już oczywistym<br />
wymogiem.<br />
Wyzwanie nr 2:<br />
Stworzenie systematycznej i zróżnicowanej<br />
oferty języka sąsiada<br />
Ciągłość oferty nauki języka sąsiada (szczególnie<br />
jeśli chodzi o język polski) na wszystkich<br />
stopniach edukacji od przedszkoli aż do<br />
szkół średnich oraz zawodowych jest obecnie<br />
niewystarczająca. W sprawie nauki języka polskiego<br />
wybór pomiędzy szkołami we Frankfurcie<br />
praktycznie nie istnieje. W obecnym roku szkolnym<br />
(2011/12), w Karl-Liebknecht-Gymnasium<br />
wprowadzono nauczenie pasmowe języka polskiego<br />
na poziomie podstawowym oraz rozszerzonym.<br />
W obydwu szkołach Oberschulen (kl. 7-10)<br />
nie ma oferty języka polskiego w ogóle (do wyboru<br />
jest język rosyjski i francuski).<br />
W Słubicach, od 1 klasy gimnazjum nauka języka<br />
niemieckiego jest obowiązkowa oraz kontynuowana<br />
w liceum lub technikum.<br />
Wyzwanie nr 3:<br />
Zapewnienie wsparcia f<strong>in</strong>ansowego oraz politycznego<br />
Znajomość języka sąsiada jest nie tylko szansą,<br />
ale przede wszystkim koniecznością w regionie<br />
przygranicznym. Znaczenie języka sąsiada pow<strong>in</strong>no<br />
zostać, szczególnie po stronie frankfurckiej,<br />
uwidocznione i podkreślone.<br />
Wraz z językiem poznaje się również kulturę, zwyczaje<br />
i struktury kraju sąsiedzkiego - dla rozwoju<br />
regionu taka znajomość jest nieodzowna.<br />
„Dwumiasto wielojęzyczne“, czyli jeden z celów<br />
Słubicko-Frankfurckiego Planu Działania, oznacza<br />
ogromny potencjał dla miasta, a przede<br />
wszystkim dla ludzi. Do realizacji celu potrzebne<br />
jest jednak większe wsparcie, zarówno f<strong>in</strong>ansowe,<br />
jak i polityczne.<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
noch mehr Schulen <strong>in</strong> der Primar- <strong>und</strong> Sek<strong>und</strong>arstufe.<br />
In H<strong>in</strong>sicht auf zunehmende Verflechtungen <strong>in</strong><br />
Wirtschaft, Politik <strong>und</strong> Verwaltung sowie den geme<strong>in</strong>samen<br />
Arbeitsmarkt s<strong>in</strong>d Kenntnisse der<br />
Nachbarsprache nicht mehr nur e<strong>in</strong> Pluspunkt im<br />
späteren Berufsleben, sondern mittlerweile immer<br />
häufiger Bed<strong>in</strong>gung.<br />
Herausforderung 2:<br />
Schaffung e<strong>in</strong>es kont<strong>in</strong>uierlichen <strong>und</strong> differenzierten<br />
Angebots der Nachbarsprache<br />
Die Kont<strong>in</strong>uität des Nachbarsprachenangebots<br />
<strong>in</strong> den unterschiedlichen Lernphasen (K<strong>in</strong>dertagesstätte<br />
– Gr<strong>und</strong>schule – weiterführende<br />
Schule – berufliche Bildung) ist momentan nur<br />
unzureichend gegeben. H<strong>in</strong>sichtlich des Polnischunterrichts<br />
<strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) gibt es kaum<br />
Wahlmöglichkeiten zwischen den Schulen. Im<br />
laufenden Schuljahr (2011/12) wurde durch das<br />
K.-Liebknecht-Gymnasium e<strong>in</strong>e Differenzierung<br />
nach Anfänger- <strong>und</strong> Fortgeschrittenen-Niveau<br />
e<strong>in</strong>geführt. An den Oberschulen gibt es ke<strong>in</strong><br />
Polnischangebot (im Wahlpflichtbereich werden<br />
Französisch <strong>und</strong> Russisch angeboten).<br />
In Słubice ist Deutsch ab dem Gimnazjum (Kl. 7)<br />
als zweite Fremdsprache für alle Schüler obligatorisch<br />
<strong>und</strong> wird am Liceum bzw. am Technikum<br />
fortgeführt.<br />
Herausforderung 3: Sicherung f<strong>in</strong>anzieller<br />
<strong>und</strong> politischer Unterstützung<br />
Die Kenntnis der Nachbarsprache ist nicht nur<br />
e<strong>in</strong>e Chance, sondern vor allem auch e<strong>in</strong> Erfordernis<br />
<strong>in</strong> der Grenzregion. Die Bedeutung der<br />
Nachbarsprache muss, v.a. auf <strong>Frankfurt</strong>er Seite,<br />
verdeutlicht <strong>und</strong> anerkannt werden. Mit der Sprache<br />
lernt man auch die Kultur, Sitten <strong>und</strong> Strukturen<br />
im Nachbarland kennen - für die Entwicklung<br />
der Region s<strong>in</strong>d diese Kenntnisse unabd<strong>in</strong>gbar.<br />
Hierfür bedarf es verstärkt f<strong>in</strong>anzieller <strong>und</strong> politischer<br />
Unterstützung. Denn e<strong>in</strong>e „mehrsprachige<br />
Doppelstadt“, wie sie im <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Handlungsplan<br />
als Ziel gefordert wird, bietet e<strong>in</strong> bedeutendes<br />
Potenzial für die Stadt <strong>und</strong> vor allem<br />
ihre Bürger.<br />
Dieses Projekt wird aus Mitteln des Europäischen Fonds für Regionale Entwicklung (EFRE) im Rahmen des Operationellen Programms der<br />
grenzübergreifenden Zusammenarbeit Polen (Wojewodschaft Lubuskie) – Brandenburg 2007-2013 gefördert. Grenzen überw<strong>in</strong>den durch<br />
geme<strong>in</strong>same Investition <strong>in</strong> die Zukunft<br />
Projekt współf<strong>in</strong>ansowany ze środków Europejskiego F<strong>und</strong>uszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu<br />
Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Polska (Województwo Lubuskie) – Brandenburgia 2007-2013.<br />
Pokonywać granice poprzez wspólne <strong>in</strong>westowanie w przyszłość<br />
11
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
7. Polnischlerner/<strong>in</strong>nen an <strong>Frankfurt</strong>er <strong>Kitas</strong> 11 (Stand: 11/2011)<br />
Liczba przedszkolaków uczących się jęz. polskiego we Frankfurcie 11 (stan:<br />
11/2011)<br />
Kita Przedszkole Anzahl Polnischlerner<br />
Liczba uczących się jęz.<br />
polskiego<br />
Eurokita 34 <strong>in</strong>sgesamt, davon 9<br />
Vorschulk<strong>in</strong>der w sumie<br />
34 dzieci, w tym 9 dzieci w<br />
zerówce<br />
ev. K<strong>in</strong>dergarten Gertraud-Marien 45 K<strong>in</strong>der, davon 12 Vorschulk<strong>in</strong>der<br />
45 dzieci, w<br />
tym 12 dzieci w zerówce<br />
Kita Regenbogen 27 K<strong>in</strong>der + 18 Vorschulk<strong>in</strong>der<br />
27 dzieci, w tym 18<br />
dzieci w zerówce<br />
Kita Oderknirpse 64, davon 12 Vorschulk<strong>in</strong>der<br />
64 dzieci, w tym 12<br />
dzieci w zerówce<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
Bemerkung uwagi<br />
Alle 34 <strong>Frankfurt</strong>er K<strong>in</strong>der lernen Polnisch, 20<br />
Slubicer K<strong>in</strong>der lernen Deutsch. Wszystkie<br />
34 frankfurckie dzieci uczą się j.polskiego, 20<br />
słubickich dzieci uczy się j.niemieckiego.<br />
Alle K<strong>in</strong>der haben Kontakt zu der polnischen<br />
Betreuungsperson. Wszystkie dzieci mają<br />
kontakt z polskojęzyczną opiekunką.<br />
Zwei polnischsprachige Erzieher<strong>in</strong>nen betreuen<br />
27 K<strong>in</strong>der (1-3 Jahre), haben aber<br />
auch zu anderen K<strong>in</strong>dern Kontakt. Dwie<br />
polskojęzyczne wychowawczynie opiekują<br />
się 27 dziećmi (w wieku od 1-3), a także mają<br />
kontakt z dziećmi z <strong>in</strong>nych grup.<br />
Zwei polnische Erzieher<strong>in</strong>nen haben Kontakt<br />
zu allen K<strong>in</strong>dern. Dwie polskie wychowawczynie<br />
mają kontakt z wszystkimi dziećmi.<br />
Kita Bambi 13 Seit zwei Jahren gibt es e<strong>in</strong>e Gruppe (derzeit<br />
4-Jährige) mit bil<strong>in</strong>gualer Erzieherbesetzung.<br />
Od dwóch lat jest grupa (w tej chwili<br />
w wieku 4 lat) z dwujęzycznym zespołem<br />
opiekuńczym.<br />
Polnischlerner/<strong>in</strong>nen an <strong>Frankfurt</strong>er Schulen (Stand: 11/2011)<br />
Liczba uczniów uczących się jęz. polskiego we Frankfurcie (stan: 11/2011)<br />
Schule Szkoła Anzahl Polnischlerner<br />
Gesamt-Schülerzahl<br />
Liczba uczących się jęz.<br />
polskiego/suma uczniów<br />
Bemerkung uwagi<br />
Astrid-L<strong>in</strong>dgren-Gr<strong>und</strong>schule 0 / 359 Interesse, AG e<strong>in</strong>zurichten<br />
chęć, aby wprowadzić zajęcia pozalekcyjne<br />
Friedensgr<strong>und</strong>schule 0 / 251 ke<strong>in</strong>e AG mehr nie ma już zajęć pozalekcyjnych<br />
Gr<strong>und</strong>schule Am Botanischen<br />
Garten<br />
0 / 305 momentan ke<strong>in</strong>e AG, Interesse zur Wiedere<strong>in</strong>richtung<br />
<strong>und</strong> Wiederbelebung des Kontakts<br />
mit <strong>Słubicer</strong> Partnerschule obecnie nie<br />
ma zajęć pozalekcyjnych, ale istnieje chęć<br />
wprowadzenia ich ponownie oraz ożywienia<br />
kontaktów ze słubicką szkołą partnerską<br />
Gr<strong>und</strong>schule Erich Kästner ca. 10 / 338 (3 %) Arbeitsgeme<strong>in</strong>schaft (Kl. 1-6)<br />
zajęcia pozalekcyjne dla klas 1-6<br />
Gr<strong>und</strong>schule „Am Mühlenfließ“ ca. 15 / 166 (9 %) Arbeitsgeme<strong>in</strong>schaft (2 Gruppen für Kl. 1-4);<br />
Interesse, weitere AG für Kl. 5+6 e<strong>in</strong>zurichten<br />
zajęcia pozalekcyjne (2 grupy dla klas 1-4),<br />
chęć wprowadzenia zajęć pozalekcyjnych dla<br />
klas 5+6<br />
12
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
Schule Szkoła Anzahl Polnischlerner/<br />
Gesamt-Schülerzahl<br />
Liczba uczących się jęz.<br />
polskiego<br />
Bemerkung uwagi<br />
Gr<strong>und</strong>schule Mitte 189 / 422 (45 %) Unterrichtsfach (Kl. 1-6) zajęcia dla klas 1-6<br />
Hansaschule - sonderpäd. Förderschwerpunkt<br />
geistige Entwicklung<br />
Lenné-Schule - Gr<strong>und</strong>schule mit<br />
angegliederten Förderklassen,<br />
sonderpäd. Förderbedarf Sprache<br />
Less<strong>in</strong>gschule I - sonderpäd.<br />
Förderschwerpunkt Lernen<br />
0 / 72 Beratung über E<strong>in</strong>führung e<strong>in</strong>er Polnisch-AG<br />
pomysł wprowadzenia zajęć pozalekcyjnych<br />
ca. 10 / 325 (3 %) Arbeitsgeme<strong>in</strong>schaft (Kl. 1-6) zajęcia pozalekcyjne<br />
dla klas 1-6<br />
0 / 180<br />
Evangelische Gr<strong>und</strong>schule 0 / 203 derzeit ke<strong>in</strong>e AG, Interesse, e<strong>in</strong>en polnischen<br />
Projekttag durchzuführen obecnie nie<br />
ma zajęć pozalekcyjnych, ale jest chęć, aby<br />
zorganizować i przeprowadzić „polski dzień“<br />
Freie Waldorfschule 60 / 249 (24 %) Unterrichtsfach <strong>in</strong> Jahrgangsstufen 7-12<br />
zajęcia w klasach 7-12<br />
Oberschule „Ulrich von Hutten“ 0 / 384 Interesse, Polnisch-AG e<strong>in</strong>zurichten chęć, aby<br />
wprowadzić zajęcia pozalekcyjne<br />
Oberschule „He<strong>in</strong>rich v. Kleist“ 0 / 273 Interesse, Polnisch-AG e<strong>in</strong>zurichten oder Polnisch<br />
als 2. Fremdsprache anzubieten chęć,<br />
aby wprowadzić zajęcia pozalekcyjne lub<br />
wprowadzić j. polski jako drugi język obcy<br />
Sportschule <strong>Frankfurt</strong> (Oder) -<br />
Gesamtschule mit gymnasialer<br />
Oberstufe<br />
0 / 550<br />
Städtisches Gymnasium I Europaschule<br />
Karl-Liebknecht<br />
Städtisches Gymnasium IV Carl<br />
Friedrich Gauß<br />
Konrad Wachsmann Oberstufenzentrum<br />
Gesamt Razem ca. 664 / 8070 (ca. 8,2 %)<br />
240 / 876 (27 %) Jahrgangsstufen 7-13, seit Schuljahr 2011/12<br />
<strong>in</strong> Kl. 7 Polnisch für Anfänger <strong>und</strong> Fortgeschrittene<br />
w klasach 7-13, od roku 2011/12 j.<br />
polski dla początkujących i zaawansowanych<br />
0 / 538<br />
140 / 2579 (5 %) Auszubildende Verkäufer + E<strong>in</strong>zelhandelskaufleute,<br />
alle Jahrgänge uczniowie w zawodach<br />
handlu detalicznego, wszystkie klasy<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
13
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
Deutschlerner/<strong>in</strong>nen an <strong>Słubicer</strong> Schulen 12 (Stand: 10/2011)<br />
Liczba uczniów uczących się jęz. niemieckiego w Słubicach 12 (stan: 10/2011)<br />
Schule Szkoła Anzahl Polnischlerner<br />
(Anteil an Gesamt-Schülerzahl)<br />
Liczba uczniów<br />
uczących się języka<br />
niemieckiego/ procent<br />
(w stosunku do liczby<br />
uczniów w szkole)<br />
Bemerkung uwagi<br />
Szkoła Podstawowa nr 1 w<br />
Słubicach<br />
101 (32%) Arbeitsgeme<strong>in</strong>schaft Zajęcia pozalekcyjne<br />
Szkoła Podstawowa nr 2 w<br />
Słubicach<br />
52 (19%) Arbeitsgeme<strong>in</strong>schaft Zajęcia pozalekcyjne<br />
Szkoła Podstawowa nr 3 w<br />
Słubicach<br />
58 (17%) Arbeitsgeme<strong>in</strong>schaft Zajęcia pozalekcyjne<br />
Szkoła Podstawowa w Kunowicach<br />
50 (100%) Pflichtfach Obowiązkowy przedmiot<br />
Szkoła Podstawowa w Golicach 50 (100%) Pflichtfach Obowiązkowy przedmiot<br />
Gimnazjum nr 1 w Słubicach 359 (100%) Pflichtfach Obowiązkowy przedmiot<br />
Gimnazjum nr 2 w Słubicach 216 (100%) Pflichtfach Obowiązkowy przedmiot<br />
Zespół Szkół Licealnych<br />
335 (100%) Allgeme<strong>in</strong>bildendes Liceum für Jugendliche,<br />
im. Zbigniewa Herberta<br />
Allgeme<strong>in</strong>bildendes Liceum für Erwachsene<br />
liceum ogólnokształcące dla młodzieży, liceum<br />
ogólnokształcące dla dorosłych<br />
Zespół Szkół Ekonomiczno-Rolniczych<br />
346 (100%) Technikum technikum<br />
Zespół Szkół Technicznych 407 (100%) Technikum, gr<strong>und</strong>legende Berufsschule, Gim-<br />
im. <strong>in</strong>ż.<br />
nazjum für Erwachsene<br />
Tadeusza Tańskiego<br />
technikum, zasadnicza szkoła zawodowa,<br />
gimnazjum dla dorosłych<br />
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wy- 65 (100%) Fördergr<strong>und</strong>schule, Förder-Gimnazjum,<br />
chowawczy<br />
Förder-Berufsschule<br />
w Słubicach<br />
specjalna szkoła podstawowa, specjalne<br />
gimnazjum, specjalna zasadnicza szkoła<br />
zawodowa<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
14
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
1 Informacja: Jolanta Skręty, Zespół Adm<strong>in</strong>istracyjny<br />
Oświaty w Słubicach<br />
2 wg wykazu przedszkoli z lipca 2011<br />
3 Informacja: Mar<strong>in</strong>a Hendel/Julia Wagner-Krawczyk,<br />
Eurokita <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
4 Informacja: Jadwiga Grabowska, Przedszkole<br />
Samorządowe nr 1 „Jarzęb<strong>in</strong>ka“<br />
5 Informacja: Daniel Werner/Dorota Gic, Ewang.<br />
Przedszkole Gertraud-Marien<br />
6 Informacja: Przemysław Karg, Urząd Miejski w<br />
Słubicach<br />
7 Informacja: Jolanta Skręty, Zespół Adm<strong>in</strong>istracyjny<br />
Oświaty w Słubicach/Urszula Zakowicz,<br />
Zespół Ekonomiczno-Adm<strong>in</strong>istracyjny Szkół w<br />
Słubicach<br />
8 Informacja: Petra Stiller, Szkoła Podstawowa<br />
Mitte we Frankfurcie (O)/Jerzy Grabowski, Szkoła<br />
Podstawowa nr 1 w Słubicach<br />
9 Informacja: Krzysztofa Grelka, Karl-Liebknecht-<br />
Gymnasium we Frankfurcie (O)<br />
10 Informacja: Anna Makosch, Szkoła Waldorfska<br />
we Frankfurcie (O) i Zespół Szkół Ekonomiczno-<br />
Rolniczych w Słubicach/Agata Prokop, Zespół<br />
Szkół Ekonomiczno-Rolniczych w Słubicach<br />
11 Liczby uczących się języka polskiego pochodzą<br />
z przedszkoli oraz szkół, sumy uczniów pojedynczych<br />
szkół są przedstawione na serwerze ds.<br />
edukacji „Bildungsserver Berl<strong>in</strong>-Brandenburg“<br />
(http://bildungsserver.berl<strong>in</strong>-brandenburg.de) Instytutu<br />
Szkół i Mediów Berl<strong>in</strong>a i Brandenburgii.<br />
Rozróżnienie według dzieci wychowujących się<br />
dwujęzycznie już w domu rodziców nie zostało<br />
przeprowadzone.<br />
12 Informacja: Jolanta Skręty, Zespół Adm<strong>in</strong>istracyjny<br />
Oświaty w Słubicach/Urszula Zakowicz,<br />
Zespół Ekonomiczno-Adm<strong>in</strong>istracyjny Szkół w<br />
Słubicach<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
1 Information: Jolanta Skręty, Bildungsverwaltung<br />
ZAO Słubice<br />
2 lt. Kitabetreuungswegweiser <strong>Frankfurt</strong> (Oder),<br />
Juli 2011<br />
3 Information: Mar<strong>in</strong>a Hendel/Julia Wagner-Krawczyk,<br />
Eurokita <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
4 Information: Jadwiga Grabowska, K<strong>in</strong>dergarten<br />
Nr. 1 „Jarzęb<strong>in</strong>ka“ Słubice<br />
5 Information: Daniel Werner/Dorota Gic, ev. K<strong>in</strong>dergarten<br />
Gertraud-Marien <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
6 Information: Przemysław Karg, Stadtverwaltung<br />
Słubice<br />
7 Information: Jolanta Skręty, Bildungsverwaltung<br />
ZAO Słubice/Urszula Zakowicz, Schulverwaltung<br />
ZEAS Słubice<br />
8 Information: Petra Stiller, Gr<strong>und</strong>schule Mitte<br />
<strong>Frankfurt</strong> (Oder)/Jerzy Grabowski, Gr<strong>und</strong>schule<br />
Nr. 1 Słubice<br />
9 Information: Krzysztofa Grelka, Karl-Liebknecht-<br />
Gymasium <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
10 Information: Anna Makosch, Waldorfschule<br />
<strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Schule für Wirtschaft <strong>und</strong><br />
Landwirtschaft Słubice/Agata Prokop, Schule für<br />
Wirtschaft <strong>und</strong> Landwirtschaft Słubice<br />
11 Die Zahlen der Polnischlerner wurden direkt<br />
<strong>in</strong> den K<strong>in</strong>dertagesstätten bzw. Schulen erhoben,<br />
die Gesamt-Schülerzahlen s<strong>in</strong>d auf dem<br />
„Bildungsserver Berl<strong>in</strong>-Brandenburg“ (http://<br />
bildungsserver.berl<strong>in</strong>-brandenburg.de) des<br />
Landes<strong>in</strong>stituts für Schule <strong>und</strong> Medien Berl<strong>in</strong>-<br />
Brandenburg aufgeführt.<br />
E<strong>in</strong>e Differenzierung nach K<strong>in</strong>dern, die bereits<br />
im Elternhaus zweisprachig aufwachsen, wurde<br />
nicht vorgenommen.<br />
12 Information: Jolanta Skręty, Bildungsverwaltung<br />
ZAO Słubice/Urszula Zakowicz, Schulverwaltung<br />
ZEAS Słubice<br />
15
10.30 Przyjazd uczestników i rejestracja<br />
11.20 Wystąpienie dzieci z przedszkola Eurokita we Frankfurcie nad Odrą<br />
11.30 Powitanie<br />
Sören Bollmann, Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
11.40 Szanse, jakie daje znajomość języka sąsiada<br />
Tomasz Pilarski, Słubicki Miejski Ośrodek Kultury SMOK<br />
Oferta nauki języka niemieckiego w Słubicach<br />
12.00 Jolanta Skręty, Zespół Adm<strong>in</strong>istracyjny Oświaty w Słubicach: Przedszkola, szkoły podstawowe, gimnazja<br />
12.15 Urszula Zakowicz, Zespół Ekonomiczno-Adm<strong>in</strong>istracyjny Szkół w Słubicach: Szkoły ponadgimnazjalne<br />
Oferta nauki języka polskiego we Frankfurcie nad Odrą<br />
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
8. Programm der Veranstaltung (28.09.2011) Program spotkania (28.09.2011)<br />
Holzmarkt 7 • D-15230 <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
Kontakt:<br />
Katr<strong>in</strong> Becker<br />
tel.: +49 335 606985-11<br />
e-mail: katr<strong>in</strong>.becker@frankfurt-slubice.eu<br />
12:30 Krzysztofa Grelka, Karl-Liebknecht-Gymnasium <strong>Frankfurt</strong> (O)/doradca ds. jęz. polskiego: Język polski w szkołach ponadpodstawowych<br />
12.45 Współpraca międzynarodowa w obszarze edukacji w jednoczącej się Europie<br />
Radosław Wróblewski, Kuratorium Oświaty w Gorzowie Wlkp.<br />
Warsztat nr 2 (sala 03): Język sąsiada w szkołach<br />
Oferta języka sąsiada, formy kontaktu, kontynuacja, pomysły i cele<br />
Jerzy Grabowski, Szkoła Podstawowa nr 1 im. M. Kopernika w Słubicach<br />
Anna Makosch/Agata Prokop, Szkoła Waldorfska we Frankfurcie (O)/Zespół<br />
Szkół Ekonomiczno-Rolniczych w Słubicach<br />
Petra Stiller, Szkoła Podstawowa Mitte we Frankfurcie (O)<br />
Moderacja: Katr<strong>in</strong> Becker, Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
Podział na warsztaty (sala 03 / 104)<br />
13.00-14.15<br />
Warsztat nr 1 (sala 104): Język sąsiada w przedszkolach<br />
Formy kontaktu z jęz. sąsiada, realizacja projektów, kontynuacja, pomysły i cele<br />
Mar<strong>in</strong>a Hendel/Julia Wagner-Krawczyk, Eurokita we Frankfurcie (O)<br />
Jadwiga Grabowska, Przedszkole Samorządowe nr 1 „Jarzęb<strong>in</strong>ka“ w Słubicach<br />
Daniel Werner, Ewang. Przedszkole Gertraud-Marien we Frankfurcie (O)<br />
Przemysław Karg, Urząd Miejski w Słubicach<br />
Moderacja: Sören Bollmann, Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
14.15-14.45 Przerwa z poczęstunkiem<br />
Warsztat nr 4 (sala 03):<br />
Możliwości kooperacji pomiędzy Słubicami a <strong>Frankfurt</strong>em nad Odrą<br />
Wymiana dzieci i młodzieży w regionie przygranicznym<br />
Dorota Bastos, Polsko-Niemiecka Wymiana Młodzieży<br />
14.45-15.45<br />
Warsztat nr 3 (sala 104):<br />
Metody i jakóść nauki języków obcych<br />
Czy jest recepta na naukę języków obcych?<br />
dr Rosemarie Beck, Instytut szkół i mediów Berl<strong>in</strong>a i Brandenburgii<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
Moderacja: Sahra Damus, Uniwersytet Europejski Viadr<strong>in</strong>a/Towarzystwo<br />
Polsko-Niemieckie w Brandenburgii<br />
Wczesna nauka języków – nowe pomysły i materiały Goethe-Institut<br />
Michael Falz, Goethe-Institut w Warszawie<br />
Moderacja: dr Przemysław Chojnowski, Collegium Polonicum w Słubicach<br />
15.45-16.00 Podsumowanie<br />
Kawa & ciasto<br />
JęZyK SąSiADA W PRZEDSZKOLACH i SZKOłACH<br />
W SłUBiCACH i WE FRAnKFURCiE nAD ODRą<br />
Projekt współf<strong>in</strong>ansowany ze środków Europejskiego F<strong>und</strong>uszu Rozwoju<br />
Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej<br />
Polska (Województwo Lubuskie) – Brandenburgia 2007-2013.<br />
Pokonywać granice poprzez wspólne <strong>in</strong>westowanie w przyszłość<br />
28.09.2011, godz. 10.30-16.45<br />
Uniwersytet Europejski Viadr<strong>in</strong>a, Audimax Sala 03, Logenstr. 2, <strong>Frankfurt</strong> (O)<br />
16
Holzmarkt 7 • 15230 <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
Kontakt:<br />
Katr<strong>in</strong> Becker<br />
Tel.: +49 335 606985-11<br />
E-Mail: katr<strong>in</strong>.becker@frankfurt-slubice.eu<br />
10.30 E<strong>in</strong>treffen/Registrierung<br />
11.20 Auftritt der K<strong>in</strong>der der Eurokita <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
11.30 Begrüßung<br />
Sören Bollmann, <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
11.40 Chancen durch die Nachbarsprache<br />
Tomasz Pilarski, Leiter des <strong>Słubicer</strong> Kulturzentrums SMOK<br />
Deutschangebot <strong>in</strong> Słubice<br />
12.00 Jolanta Skręty, Bildungsverwaltung ZAO Słubice: <strong>Kitas</strong>, Gr<strong>und</strong>schulen, Gymnasium<br />
12.15 Urszula Zakowicz, Schulverwaltung ZEAS Słubice: Weiterführende Schulen<br />
Polnischangebot <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
12:30 Krzysztofa Grelka, Karl-Liebknecht-Gymnasium <strong>Frankfurt</strong> (Oder)/Fachberater<strong>in</strong> Polnisch: Polnisch an weiterführenden Schulen<br />
12.45 Europäische Bildungsprogramme zur schulischen Zusammenarbeit<br />
Radosław Wróblewski, Bildungskuratorium Gorzów Wlkp.<br />
Workshop 2 (Raum 03): Nachbarsprache an den Schulen<br />
Fremdsprachenangebot, Kontaktformen, Kont<strong>in</strong>uität, Ideen & Ziele<br />
Jerzy Grabowski, Gr<strong>und</strong>schule Nr. 1 Słubice<br />
Anna Makosch/Agata Prokop, Waldorfschule <strong>Frankfurt</strong> (Oder)/Schule für Wirtschaft<br />
<strong>und</strong> Landwirtschaft <strong>in</strong> Słubice<br />
Petra Stiller, Gr<strong>und</strong>schule Mitte <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
Moderation: Katr<strong>in</strong> Becker, <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Aufteilung <strong>in</strong> Workshops (Raum 03 / 104)<br />
13.00-14.15<br />
Workshop 1 (Raum 104): Nachbarsprache <strong>in</strong> den <strong>Kitas</strong><br />
Projektumsetzung, Umgang mit der Nachbarsprache, Kont<strong>in</strong>uität, Ideen &Ziele<br />
Mar<strong>in</strong>a Hendel/Julia Wagner-Krawczyk, Eurokita <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
Jadwiga Grabowska, K<strong>in</strong>dergarten Nr. 1 <strong>in</strong> Slubice „Jarzęb<strong>in</strong>ka“<br />
Daniel Werner, ev. K<strong>in</strong>dergarten Gertraud-Marien <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
Przemysław Karg, Stadtverwaltung Słubice<br />
Moderation: Sören Bollmann, <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
14.15-14.45 Pause mit Imbiss<br />
Workshop 4 (Raum 03):<br />
Kooperationsmöglichkeiten zwischen <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
14.45-15.45<br />
Workshop 3 (Raum 104):<br />
Methoden <strong>und</strong> Qualität des Fremdsprachenunterrichts<br />
Gibt es Rezepte für e<strong>in</strong>en guten Fremdsprachenunterricht?<br />
Dr. Rosemarie Beck, Landes<strong>in</strong>stitut für Schule <strong>und</strong> Medien Berl<strong>in</strong>-Brandenburg<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
K<strong>in</strong>der- <strong>und</strong> Jugendaustausch im grenznahen Raum<br />
Dorota Bastos, Deutsch-Polnisches Jugendwerk<br />
Moderation: Sahra Damus, Europa-Universität Viadr<strong>in</strong>a/Deutsch-Polnische<br />
Gesellschaft Brandenburg<br />
Frühes Fremdsprachenlernen – neue Ideen <strong>und</strong> Materialien des Goethe-Instituts<br />
Michael Falz, Goethe Institut Warschau<br />
Moderation: Dr. Przemysław Chojnowski, Collegium Polonicum Słubice<br />
15.45-16.00 Abschlussplenum<br />
anschließend: Kaffee & Kuchen<br />
NACHBARSPRACHE IN KITAS UND AN SCHULEN<br />
IN FRANKFURT (ODER) UND SŁUBICE<br />
Dieses Projekt wird aus Mitteln des Europäischen Fonds für Regionale Entwicklung<br />
(EFRE) im Rahmen des Operationellen Programms der grenzübergreifenden<br />
Zusammenarbeit Polen (Wojewodschaft Lubuskie) – Brandenburg 2007-2013<br />
gefördert. Grenzen überw<strong>in</strong>den durch geme<strong>in</strong>same Investition <strong>in</strong> die Zukunft<br />
28.09.2011, 10.30-16.45 Uhr<br />
Europa-Universität Viadr<strong>in</strong>a, Audimax Raum 03, Logenstr. 2, <strong>Frankfurt</strong> (Oder)<br />
17
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
9. Teilnehmerliste (28.09.2011) Lista uczestników (28.09.2011)<br />
Nr. E<strong>in</strong>richtung / Instytucja Name / Nazwisko, Imię<br />
1 Stadt <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Baldauf, Klaus<br />
2 Deutsch-Polnisches Jugendwerk Bastos, Dorota<br />
3 Landes<strong>in</strong>stitut für Schule <strong>und</strong> Medien Berl<strong>in</strong>-Brandenburg Beck, Rosemarie Dr.<br />
4 <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum Becker, Katr<strong>in</strong><br />
5 Konrad-Wachsmann-Oberstufenzentrum Benkert, Astrid<br />
6 Frauen für <strong>Frankfurt</strong> Böhm-Spohn, Rosemarie<br />
7 <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum Bollmann, Sören<br />
8 IHK Ostbrandenburg Braun, Pedro<br />
9 Dolmetscher Bucholska, Natalia<br />
10 Dolmetscher Bucholski, Paweł<br />
11 Zespół Szkół Licealnych im. Zbigniewa Herberta w Słubicach Chojnowska, Joanna<br />
12 Collegium Polonicum Chojnowski, Przemysław<br />
13 Europa-Universität Viadr<strong>in</strong>a / DPG Brandenburg Damus, Sahra<br />
14 Zespół Ekonomiczno-Adm<strong>in</strong>istracyjny Szkół ZEAS Słubice Drzewiecki, Jarosław<br />
15 Goethe Institut Warschau Falz, Michael<br />
16 ev. K<strong>in</strong>dergarten Gertraud-Marien <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Gic, Dorota<br />
17 <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum G<strong>in</strong>ter, Anna<br />
18 Przedszkole nr 1 w Słubicach „Jarzęb<strong>in</strong>ka“ Grabowska, Jadwiga<br />
19 Szkoła Podstawowa nr 1 w Słubicach Grabowski, Jerzy<br />
20 Karl-Liebknecht-Gymnasium <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Grelka, Krzysztofa<br />
21 Europa-Universität Viadr<strong>in</strong>a, Student<strong>in</strong> Grzywacz, Zuzanna<br />
22 Eurokita <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Hendel, Mar<strong>in</strong>a<br />
23 Stadt <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Horn, Bett<strong>in</strong>a<br />
24 Kita "F<strong>in</strong>kenhäuschen" Jedamzik, Monika<br />
25 Stiftung SPI Hort "Nordlicht" Jur, Heike<br />
26 Adm<strong>in</strong>istracja Miejska w Słubicach Karg, Przemysław<br />
27 Konrad-Wachsmann-Oberstufenzentrum Kriwalski, Kordula Dr.<br />
28 DAA Kuczmanska, Kathar<strong>in</strong>a<br />
29 Wohnungswirtschaft <strong>Frankfurt</strong> (Oder) GmbH Lange, Anja<br />
30 Zespół Szkół Ekonomiczno-Rolniczych Lisik, Bożena<br />
31 F<strong>und</strong>acja na rzecz Collegium Polonicum Majchrzak, Natalia<br />
32 Waldorfschule <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Makosch, Anna<br />
33 K<strong>in</strong>derhaus am Südr<strong>in</strong>g Melchert, Katr<strong>in</strong><br />
34 <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum Mermer, Kaja<br />
35 Pewobe gGmbH Kita Bambi <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Metz, Katarzyna<br />
36 DAF-Lehrer Michael, C.<br />
37 Zespół Szkół Licealnych im. Zbigniewa Herberta w Słubicach Orłowska, Barbara<br />
38 Sport- <strong>und</strong> Schulverwaltungsamt <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Otto, Ellen<br />
39 <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum Pawelczyk, Ariel<br />
40 Słubicki Miejski Ośrodek Kultury (SMOK) Pilarski, Tomasz<br />
41 Zespół Szkół Ekonomiczno-Rolniczych Prokop, Agata<br />
42 Konrad-Wachsmann-Oberstufenzentrum Purps, Barbara<br />
43 Urząd Miejski w Słubicach Pyrgiel, Joanna<br />
44 Europa-Universität Viadr<strong>in</strong>a / Lektorat Polnisch Rajewicz, Tomasz Dr.<br />
45 Lebenshilfe <strong>Frankfurt</strong> (Oder) e.V. Reimann, Jolanta<br />
46 Stiftung SPI Hort "Nordlicht" Riske, Bärbel<br />
47 <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum Rutka, Hanna<br />
48 Stadt <strong>Frankfurt</strong> (Oder), Amt für Jugend <strong>und</strong> Soziales Schulz, Karola<br />
49 Pewobe gGmbH Kita Bambi <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Schulz, Ute<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
18
Język sąsiada w przedszkolach i szkołach w Słubicach i we Frankfurcie nad Odrą<br />
Nachbarsprache <strong>in</strong> <strong>Kitas</strong> <strong>und</strong> an Schulen <strong>in</strong> <strong>Frankfurt</strong> (Oder) <strong>und</strong> Słubice<br />
50 Zespół Szkół Ekonomiczno-Rolniczych Skalniak, Maria<br />
51 Zespół Adm<strong>in</strong>istracyjny Oświaty ZAO Słubice Skręty, Jolanta<br />
52 <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum Stanieczek, Agnieszka<br />
53 <strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum Staven, Astrid<br />
54 Gr<strong>und</strong>schule Mitte <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Stiller, Petra<br />
55 Rodzic Szurka, Daniel<br />
56 Eurokita <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Wagner-Krawczyk, Julia<br />
57 Oberschule U. v. Hutten Weiß, Angelika<br />
58 ev. K<strong>in</strong>dergarten Gertraud-Marien <strong>Frankfurt</strong> (Oder) Werner, Daniel<br />
59 Kuratorium Oświaty w Gorzowie Wlkp. Wróblewski, Radosław<br />
60 Zespół Ekonomiczno-Adm<strong>in</strong>istracyjny Szkół w Słubicach Zakowicz, Urszula<br />
<strong>Frankfurt</strong>-<strong>Słubicer</strong> Kooperationszentrum<br />
Słubicko-Frankfurckie Centrum Kooperacji<br />
19