WOCHENBLATT.pl - Zeitung der Deutschen in Polen Schlesien - Melodie des Lebens (Vorschau)
Erfolgreiche ePaper selbst erstellen
Machen Sie aus Ihren PDF Publikationen ein blätterbares Flipbook mit unserer einzigartigen Google optimierten e-Paper Software.
www.wochenblatt.<strong>pl</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche 8030<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
7913<br />
Nr 38 (1172), ISSN 2082-8195, nr <strong>in</strong>deksu 368202 19 – 25 IX 2014, cena 2,40 zł (VAT 5%)<br />
<strong>WOCHENBLATT</strong>.<strong>pl</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>Zeitung</strong> <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> <strong>in</strong> <strong>Polen</strong><br />
Nanu?<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Razy dwa<br />
Wroku 2014 mniejszość<br />
dowiodła, że stanowi prężny czynnik<br />
polityczny na Górnym Śląsku,<br />
bowiem w zbliżających się wyborach<br />
niemiecka w dwójnasób<br />
In Breslau trafen sich<br />
Kulturschaffende,<br />
für die <strong>Schlesien</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
ihre LARES: „<strong>Melodie</strong><br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Preisträger<strong>in</strong> Waltraud Simon von <strong>der</strong> Erika-<br />
Simon-Stiftung (Mitte). Rechts daneben ihr<br />
<strong>des</strong> <strong>Lebens</strong>“<br />
Laudator Prof. Michael Pietsch.<br />
ist. In <strong>der</strong> Aula<br />
Leopold<strong>in</strong>a LARES: wurde<br />
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
<strong>der</strong> LARES:<br />
Kulturpreis<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
samorządowych, które odbędą się 16<br />
listopada, względnie w drugiej turze<br />
wyborów, za<strong>pl</strong>anowanej na 30 listopada,<br />
jej kandydaci wystartują nie<br />
tylko w województwie opolskim, lecz<br />
także śląskim. Biorąc pod uwagę jej<br />
liczebność, nie ma w tym nic dziwnego,<br />
gdyż w gronie dotychczas około<br />
300 komitetów wyborczych zarejestrowanych<br />
w woj. opolskim komitet<br />
wyborczy MN jest największy.<br />
Dodajmy, że medialna <strong>in</strong>auguracja<br />
kampanii Niemców na Opolszczyźnie<br />
nastąpi podczas konferencji<br />
prasowej, która rozpocznie się<br />
1 października w obiekcie DomE-<br />
<strong>Schlesien</strong> 2014<br />
<strong>des</strong> Lan<strong>des</strong><br />
Nie<strong>der</strong>sachsen<br />
verliehen.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>Schlesien</strong><br />
Doppelt<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione. Dass LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens <strong>in</strong> Oberschlesien untersagt.<br />
ist, beweist sie<br />
<strong>Melodie</strong> <strong>des</strong> <strong>Lebens</strong> Lesen Sie S. 5<br />
XPO przy ul. Kępskiej o godz. 16.00,<br />
a całkiem oficjalnie – o 17.00, czyli<br />
też niejako podwójnie. Bo, jak wiadomo,<br />
co dwa razy to nie jeden…<br />
die deutsche M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit<br />
e<strong>in</strong> starker politischer Faktor<br />
2014 gleich doppelt, denn neben<br />
<strong>der</strong> Woiwodschaft Oppeln wird<br />
sie nun auch <strong>in</strong> <strong>der</strong> Woiwodschaft<br />
<strong>Schlesien</strong> mit eigenen Kandidaten<br />
<strong>in</strong> den Selbstverwaltungswahlen am<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Werbung / Reklama<br />
Poszukujemy<br />
pracowników fizycznych ze znajomością<br />
języka niemieckiego do prac:<br />
• magazynowych<br />
• recycl<strong>in</strong>gowych<br />
• na produkcji<br />
oraz specjalistów z j. niemieckim:<br />
elektryków, spawaczy, kierowców<br />
C+E, ślusarzy, operatorów koparek<br />
i ładowarek<br />
Bernard Czok<br />
warsztat<br />
• mechanika pojazdowa<br />
16. November bzw. <strong>in</strong> Stichwahlen<br />
am 30. November antreten. Und bei<br />
ihrer Stärke ke<strong>in</strong> Wun<strong>der</strong>: Unter<br />
den bislang etwa 300 registrierten<br />
Wahlkomitees <strong>in</strong> <strong>der</strong> Woiwodschaft<br />
Oppeln ist das Wahlkomitee <strong>der</strong><br />
deutschen Volksgruppe das größte.<br />
Der mediale Wahlauftakt <strong>der</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w • części jakikolwiek używane<br />
sposób zabronione.<br />
Kampagne <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> im<br />
• lakiernictwo<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung • blacharstwo<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Oferujemy:<br />
• wynajem samochodów<br />
• atrakcyjne wynagrodzenie<br />
• zakwaterowanie na terenie<br />
46-022 Kępa k. Opola, ul. Wróblińska 17b<br />
tel./fax: 77 456 86 58<br />
Niemiec<br />
CENTRUM<br />
kom. 602 369 462 (A4)<br />
• opiekę polskiego biura<br />
661 333 777<br />
7963<br />
besser.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie POMOCY<br />
do czytania. Powielanie w<br />
604 jakikolwiek<br />
963 702<br />
sposób zabronione.<br />
Za<strong>in</strong>teresowanych prosimy o wysyłanie CV<br />
DROGOWEJ<br />
LARES: na e-mail: Diese export@dako.org.<strong>pl</strong> Materialien lub s<strong>in</strong>d Tel. lediglich 32 279 96 80<br />
zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung www.autoczok.<strong>pl</strong><br />
ist strengstens untersagt.<br />
7877<br />
Foto: Magdalena Ilgmann/www.schlesien-heute.de<br />
Oppelner Land f<strong>in</strong>det übrigens am<br />
1. Oktober im DomExpo an <strong>der</strong> ul.<br />
Kępskiej mit e<strong>in</strong>er Pressekonferenz<br />
um 16:00 Uhr und ganz offiziell um<br />
17:00 Uhr statt – also ebenfalls quasi<br />
doppelt. Das hält ja bekanntlich<br />
Werbung / Reklama<br />
Till Scholtz-Knobloch<br />
Nowy punkt:<br />
Zakład Kamieniarski PPHU Sati<br />
46-073 Wrzoski, ul. Wrocławska 24<br />
tel. kom. 880 370 130, 784 518 593<br />
Oddział<br />
Ekspozycja nagrobków<br />
46-020 Krzanowice, Stara Droga 6 i 8<br />
tel. kom. (+48) 666 523 384<br />
Nagrobki<br />
Płytki granitowe<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy tel. (+48) 77 546 22 materiał 78<br />
służy tel. (+48) 77 wyłącznie 546 21 84<br />
do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
biuro@tanienagrobki.com.<strong>pl</strong><br />
biuro@tanienagrobki.com.<strong>pl</strong><br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt.<br />
od 1499 zł<br />
Jegliche<br />
od 76 zł/m²<br />
Vervielfältigung<br />
od 280 zł/m² od 320 ist<br />
zł/m²<br />
strengstens<br />
od 280 zł/m²<br />
untersagt.<br />
Schody<br />
Blaty<br />
Kom<strong>in</strong>ki<br />
Tarasy<br />
od 76 zł/m²<br />
7706<br />
I S S N 2 0 8 2 - 8 1 9 5<br />
<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche 8017<br />
Vervielfältigung ist strengstens <br />
untersagt.<br />
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
2 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Me<strong>in</strong>ungen Lesen bereitgestellt. op<strong>in</strong>ie Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Śląsku, ojczyzno moja!<br />
19. – 25. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie 10 września do czytania. Bronisław Komorowski Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
jako pierwszy prezydent RP przemawiał<br />
w niemieckim Bun<strong>des</strong>tagu w Berl<strong>in</strong>ie z<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Im Schatten <strong>des</strong> Sparens<br />
Als erster polnischer Staatspräsident hat<br />
Bronisław Komorowski am 10. September<br />
vor dem <strong>Deutschen</strong> Bun<strong>des</strong>tag <strong>in</strong><br />
e<strong>in</strong> wichtiges Wahlversprechen gehalten,<br />
das <strong>in</strong> vielen europäischen Staaten angesichts<br />
lahmen<strong>der</strong> Konjunkturentwicklung pamiętnych, jakie dane było dotychczas<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy nicht gut materiał ankommt; verlangt służy man wyłącznie doch wygłosić do w czytania. niemieckim parlamencie Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
gerade von Deutschland durch Neuverschuldungen<br />
s<strong>in</strong>d den lediglich Motor <strong>der</strong> Wirtschaft zum Lesen państw. bereitgestellt. A przyczyna nie leży np. Jegliche w tym, Vervielfältigung ist strengstens<br />
co niektórym przedstawicielom <strong>in</strong>nych<br />
LARES: Diese Materialien untersagt.<br />
Berl<strong>in</strong> gesprochen. Anlass war die Gedenkfeier<br />
„75 Jahre Beg<strong>in</strong>n Zweiter Weltkrieg“.<br />
E<strong>in</strong> solcher Anlass hat durchaus das Zeug,<br />
<strong>in</strong> die Parlamentsgeschichte e<strong>in</strong>zugehen.<br />
Doch <strong>der</strong> ganz große Er<strong>in</strong>nerungsfaktor<br />
<strong>der</strong> Rede, wie ihn manch an<strong>der</strong>e ausländische<br />
Staatsgäste nach e<strong>in</strong>er Rede vor<br />
dem deutschen Parlament oft genossen<br />
haben, wird Komorowski wohl versagt<br />
bleiben. Das liegt nicht etwa daran, dass<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
man ableiten:<br />
materiał<br />
E<strong>in</strong>e e<strong>in</strong>st<br />
służy<br />
als graue<br />
wyłącznie<br />
Maus bezpośrednich do czytania. świadków odchodzi, Powielanie pozostawiwszy<br />
w podręcznikach historii słowa,<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
bezeichnete Politiker<strong>in</strong> kann durchaus für<br />
e<strong>in</strong>e Überraschung gut se<strong>in</strong>. <strong>Polen</strong>s neue które niegdyś miały wstrząsnąć umysłami<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Komorowskis Rede unverstanden o<strong>der</strong><br />
ohne Zuspruch geblieben wäre. Die Zeit<br />
<strong>der</strong> ganz großen Gesten 25 Jahre nach<br />
dem Fall <strong>des</strong> Eisernen Vorhangs ist <strong>in</strong><br />
Europa aber wohl langsam vorbei. Die<br />
Erlebnisgeneration tritt ab und hat ihre<br />
aufrüttelnden Worte bereits <strong>in</strong> den Geschichtsbüchern<br />
h<strong>in</strong>terlassen. Das hat es<br />
also auch etwas Beruhigen<strong>des</strong>. Der etwas<br />
gedämpfte mediale Wi<strong>der</strong>hall <strong>in</strong> den deutschen<br />
Medien ist auch e<strong>in</strong> S<strong>in</strong>nbild dafür,<br />
dass Deutsche und <strong>Polen</strong> im Großen und<br />
Ganzen heute gut mite<strong>in</strong>an<strong>der</strong> können.<br />
Der 10. September im Berl<strong>in</strong>er Reichstagsgebäude<br />
bleibt <strong>der</strong> deutschen Öffentlichkeit<br />
dennoch sehr wohl <strong>in</strong> Er<strong>in</strong>nerung.<br />
Grund dafür ist jedoch, dass e<strong>in</strong>e denkwürdige<br />
Haushaltsdebatte am gleichen<br />
Tag im Hohen Haus Komorowski die<br />
dass se<strong>in</strong> Geburtshaus „vorher von e<strong>in</strong>er<br />
deutschen Familie verlassen“ wurde, was<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Wortwahl dann im Vergleich doch<br />
relativierend kl<strong>in</strong>gt. Zur Nachkriegsentwicklung<br />
<strong>in</strong> Europa betonte Komorowski,<br />
dass auch „die Achtung <strong>der</strong> M<strong>in</strong><strong>der</strong>hei-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
tenrechte“<br />
materiał<br />
zum Aushängeschild<br />
służy<br />
<strong>des</strong><br />
wyłącznie<br />
Kont<strong>in</strong>ents<br />
wurden. E<strong>in</strong> echter Prüfste<strong>in</strong> dafür nowego zadłużenia, zaś Angela Merkel Powróćmy jednak do przemówienia<br />
stag uchwalił do czytania. budżet bez choćby Powielanie centa na stanowisko w jakikolwiek premiera RP. sposób zabronione.<br />
wird sich wohl im November zeigen, wenn<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen<br />
dotrzymała<br />
bereitgestellt.<br />
w ten sposób ważnej<br />
Jegliche<br />
obiet-<br />
Komorowskiego,<br />
Vervielfältigung<br />
gdyż mimo wszystko<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Show stahl. Erstmals seit 1969 hat <strong>der</strong><br />
Deutsche Bun<strong>des</strong>tag e<strong>in</strong>en Etat ohne<br />
e<strong>in</strong>en e<strong>in</strong>zigen Cent Neuverschuldung<br />
beschlossen und Angela Merkel damit<br />
anzukurbeln. Doch die sonst als Künstler<strong>in</strong><br />
<strong>des</strong> kle<strong>in</strong>sten geme<strong>in</strong>samen politischen<br />
Nenners agierende Kanzler<strong>in</strong> bleibt<br />
<strong>in</strong> Sachen Sparen hart und schmeichelt<br />
so e<strong>in</strong>er tiefen <strong>in</strong>neren deutschen Überzeugung.<br />
Im H<strong>in</strong>blick auf <strong>Polen</strong> könnte<br />
Premierm<strong>in</strong>ister<strong>in</strong> Ewa Kopacz könnte<br />
das e<strong>in</strong> gutes Omen se<strong>in</strong>.<br />
Doch zurück zu Komorowskis Rede,<br />
denn e<strong>in</strong> Haar <strong>in</strong> <strong>der</strong> Suppe habe ich<br />
dann doch gefunden. Zur nationalsozialistischen<br />
Gewaltpolitik betonte er<br />
über Erledigtes und Unerledigtes aus den<br />
Rund-Tisch-Gesprächen gesprochen wird.<br />
W cieniu oszczędzania<br />
okazji uroczystości związanych z 75. rocznicą<br />
rozpoczęcia II wojny światowej. Tego<br />
rodzaju okoliczność ma bezsprzecznie<br />
potencjał, by zapisać się w dziejach parlamentaryzmu.<br />
Mimo to, przemówienie raczej<br />
nie zostanie uznane za jedno z owych<br />
jakoby wystąpienie Komorowskiego nie<br />
zostało właściwie zrozumiane albo nie<br />
zostało przyjęte z aprobatą. Chodzi raczej<br />
o to, że dziś, w 25 lat po upadku żelaznej<br />
kurtyny, powoli zdaje się przemijać w<br />
Europie czas wielkich gestów. Pokolenie<br />
potomnych. Ma to w sobie zatem także<br />
coś kojącego, a nieco stłumione echa<br />
przemówienia w niemieckich mediach są<br />
też symbolem tego, że obecnie Niemcy i<br />
Polacy, generalnie rzecz biorąc, całkiem<br />
nieźle się ze sobą dogadują.<br />
richtigerweise, dass <strong>Polen</strong> damals auch Niemniej jednak wydarzenia, jakie sztukmistrzyni wspólnego politycznego<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy von <strong>der</strong> materiał „Brutalität <strong>der</strong> służy Umsiedlungen“ wyłącznie miały do miejsce czytania. 10 września Powielanie w gmachu mianownika, w jakikolwiek w kwestiach oszczędzania sposób zabronione.<br />
erfasst worden sei, während er am eigenen berlińskiego Reichstagu, z pewnością jest nieugięta, działając zresztą w duchu<br />
LARES: Diese Materialien nie<strong>der</strong>schlesischen s<strong>in</strong>d lediglich Beispiel davon zum sprach, Lesen pozostaną bereitgestellt. w pamięci niemieckiego Jegliche spo-<br />
bardzo Vervielfältigung głębokiego wewnętrznego ist prze-<br />
strengstens untersagt.<br />
łeczeństwa, czego powodem jest wszakże<br />
to, iż wystąpienie Komorowskiego w<br />
wysokiej izbie otrzymało w tymże dniu<br />
konkurencję w postaci pamiętnej debaty<br />
na temat budżetu. Po raz pierwszy<br />
bowiem od 1969 roku niemiecki Bunde-<br />
nicy wyborczej, która w wielu państwach<br />
Europy nie jest dobrze przyjmowana z<br />
uwagi na kiepską koniunkturę, zwłaszcza<br />
że głównie od Niemiec wymaga się,<br />
aby zaciągając kolejne długi, podkręcały<br />
europejską gospodarkę. Mimo to<br />
kanclerz, odgrywająca na co dzień rolę<br />
konania właściwego Niemcom. W kontekście<br />
Polski można by rzec, iż Angela<br />
Merkel, określana niegdyś mianem szarej<br />
myszki polityki, potrafi sprawić niejedną<br />
niespodziankę. Za dobry omen można w<br />
związku z tym uznać wybór Ewy Kopacz<br />
Prosto z Sejmu<br />
udało mi się w nim znaleźć przysłowiowy<br />
włos w zupie. Mianowicie, mówiąc o narodowosocjalistycznej<br />
polityce przemocy,<br />
słusznie podkreślił, że Polska w owym<br />
czasie też cierpiała z powodu „brutalności<br />
przesiedleń”, zaś na przykładzie własnych<br />
doświadczeń z Dolnego Śląska mówił o<br />
tym, że dom, w którym się urodził, został<br />
„wcześniej opuszczony przez niemiecką<br />
rodz<strong>in</strong>ę”, co – biorąc pod uwagę dobór<br />
słów w obu przypadkach – brzmi nieco<br />
relatywizująco. Odnosząc się natomiast<br />
do rozwoju sytuacji w Europie od czasu<br />
zakończenia wojny, Komorowski zaznaczył,<br />
że jedną z wizytówek kontynentu<br />
stało się „poszanowanie praw mniejszości”.<br />
Prawdziwym probierzem postępów<br />
w tym zakresie będą zapewne listopadowe<br />
rozmowy o tym, co z postanowień<br />
zawartych przy okrągłym stole zostało<br />
dotychczas zrealizowane, a co nie.<br />
Till Scholtz-Knobloch<br />
Die Gedanken s<strong>in</strong>d frei<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Nie<strong>der</strong>sachsen sei dank<br />
Am vergangenen Wochenende hatte <strong>der</strong> Kultur <strong>Schlesien</strong>s für ihre Arbeit zu Schlesier zu se<strong>in</strong> bedeutet, diese Region<br />
zu lieben und dass die deutsche<br />
ich wie<strong>der</strong> die Chance, die Schönheit<br />
danken. Wichtig ist zu sagen, dass <strong>der</strong><br />
<strong>des</strong> deutschen Kulturerbes zu genie-<br />
ßen. In <strong>Schlesien</strong> haben wir das Glück,<br />
dass wir nicht nach Wien o<strong>der</strong> Dresden<br />
Kulturpreis als Preis <strong>des</strong> Lan<strong>des</strong> Nie<strong>der</strong>sachsen<br />
e<strong>in</strong> Ausdruck <strong>der</strong> bun<strong>des</strong>-<br />
Vergangenheit <strong>Schlesien</strong>s e<strong>in</strong> Teil <strong>der</strong><br />
Identität e<strong>in</strong>es solchen Menschen se<strong>in</strong><br />
Znakomite wystąpienie<br />
września prezydent RP Bronisław<br />
10 Komorowski – jako trzeci Polak w<br />
historii, po Bronisławie Geremku i Wła-<br />
deutschen Verbundenheit und <strong>der</strong> Sorge muss. Auch Prof. Heisig, <strong>der</strong> <strong>in</strong> Breslau dysławie Bartoszewskim – przemawiał<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy um die materiał deutsche Kultur służy <strong>in</strong> <strong>Schlesien</strong> wyłącznie ist. und nicht do <strong>in</strong> czytania. Wrocław geboren Powielanie ist, ist w niemieckim w jakikolwiek parlamencie! Jego sposób wystąpienie<br />
związane było z uroczystościami Beg<strong>in</strong>n <strong>des</strong> Zweiten Weltkrieges.<br />
zabronione.<br />
Dem gab auch <strong>der</strong> Innenm<strong>in</strong>ister Nie<strong>der</strong>sachsens<br />
s<strong>in</strong>d Boris lediglich Pistorius Ausdruck, zum Lesen Vergangenheit. bereitgestellt. Im Großen und Jegliche Ganzen upamiętniającymi Vervielfältigung rozpoczęcie II ist wojny strengstens<br />
Schlesier und e<strong>in</strong> Teil dieser deutschen<br />
LARES: Diese Materialien untersagt.<br />
fahren müssen, um die meisterhafte<br />
deutsche Architektur <strong>des</strong> Barocks zu<br />
bewun<strong>der</strong>n. Es reicht, nur nach Breslau<br />
zu fahren. Die Aula Leopold<strong>in</strong>a eignet<br />
sich beson<strong>der</strong>s gut für die Verleihung<br />
e<strong>in</strong>er Auszeichnung, die „Kulturpreis<br />
<strong>Schlesien</strong>“ heißt. In so e<strong>in</strong>em schönen<br />
Ambiente trifft man beson<strong>der</strong>s gerne<br />
bekannte Gesichter.<br />
światowej.<br />
Sporo miejsca mówcy poświęcili tego<br />
dnia historii obu państw, m.<strong>in</strong>. przewodniczący<br />
Bun<strong>des</strong>tagu Norbert Lammert<br />
wspomniał o trudnych stosunkach polsko-niemieckich<br />
i skom<strong>pl</strong>ikowanej hi-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy dass sie materiał sich als Schlesier<strong>in</strong> służy fühlt, wyłącznie obwohl do czytania. Bernard Powielanie Gaida storii w obu jakikolwiek krajów, a prezydent sposób Bronisław zabronione.<br />
ihre Bekannten aus <strong>der</strong> Region „rund<br />
Komorowski część historyczną swojego<br />
LARES: Diese Materialien um den s<strong>in</strong>d St. Annaberg lediglich ihr wi<strong>der</strong>sprechen“ zum Lesen bereitgestellt. Jegliche wystąpienia Vervielfältigung oparł na wątkach osobistych ist strengstens untersagt.<br />
Vertreter <strong>der</strong> Landsmannschaften, <strong>der</strong><br />
deutschen M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit und <strong>der</strong> Kulturelite<br />
Breslaus sowie Nie<strong>der</strong>schlesiens<br />
sitzen dabei schon seit Jahren zusammen,<br />
um beson<strong>der</strong>en Persönlichkeiten<br />
als er neben an<strong>der</strong>en Gästen auch die<br />
deutsche M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit begrüßte. Von den<br />
drei Preisträgern s<strong>in</strong>d sicherlich alle für<br />
<strong>Schlesien</strong> verdient, doch e<strong>in</strong>e ragte <strong>in</strong><br />
me<strong>in</strong>en Augen heraus: Die Journalist<strong>in</strong><br />
Beata Maciejewska sagte <strong>in</strong> ihrer Rede,<br />
und diesen Titel für sich beanspruchen.<br />
Sie h<strong>in</strong>gegen antwortete, dass für sie<br />
kann man sagen, dass die Preisverleihung<br />
e<strong>in</strong> Treffen von Schlesiern war,<br />
die durch die deutsche Sorge um die<br />
Kultur <strong>Schlesien</strong>s zusammengebracht<br />
wurde. Dafür gebührt dem Land Nie<strong>der</strong>sachsen<br />
Dank.<br />
Wersja polska na blogu<br />
Bernarda Gaidy na www.vdg.<strong>pl</strong><br />
i rodz<strong>in</strong>nych. Mówił o tym, że w obronie<br />
ziem litewskich jego dziadek zg<strong>in</strong>ął z rąk<br />
niemieckich okupantów, ale dodał też,<br />
że w okresie powojennym jego rodzice<br />
przenieśli się na Dolny Śląsk, gdzie zamieszkali<br />
w poniemieckim budynku,<br />
Bartek konkret<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie korzystali w jakikolwiek z poniemieckich mebli, sposób a on zabronione.<br />
bawił się zabawkami po niemieckich<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche<br />
dzieciach.<br />
Vervielfältigung<br />
Przykłady te podał dlatego,<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Problem z polityką<br />
niedzielę w dwóch niemieckich<br />
W krajach związkowych – Turyngii<br />
i Brandenburgii – odbyły się wybory do<br />
landtagów. Wyniki nie były jakoś szczególnie<br />
zaskakujące – wygrali ci, których<br />
się spodziewano: raz CDU, a raz SPD.<br />
by zobrazować, jak złożona jest historia<br />
Polski i Niemiec.<br />
Prezydent Bronisław Komorowski nie<br />
omieszkał też zwrócić uwagi na trwającą<br />
już od lat ścisłą współpracę pomiędzy<br />
Polską i Niemcami, określając ją jako<br />
strony powstanie pewnej populistycznej<br />
„alternatywy” nie może przecież dziwić<br />
w momencie, kiedy krajem rządzi<br />
wielka koalicja z CDU i SPD. W takich<br />
sytuacjach wyborcy bowiem tracą rozeznanie<br />
co do różnic pomiędzy lewicą sy, ale też i pod wpływem badań op<strong>in</strong>ii cud, a korzystając z okazji, odniósł się do<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
a prawicą<br />
materiał<br />
– kto czego<br />
służy<br />
broni?<br />
wyłącznie<br />
kto o co publicznej<br />
do<br />
wcale<br />
czytania.<br />
takie oczywiste<br />
Powielanie<br />
nie jest. teraźniejszości<br />
w jakikolwiek<br />
i przyszłości. Wspomniał<br />
sposób zabronione.<br />
zabiega? kto jakie wyznaje wartości? Na to wszystko nakłada się jeszcze o tym, że premier RP Donald Tusk został<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
To, co jest jednak szeroko komentowane,<br />
to fakt, iż na scenę polityczną<br />
w obu przypadkach wkroczyła alternatywa<br />
– Alternative für Deutschland.<br />
To nowe ugrupowanie polityczne spędza<br />
sen z powiek nie tylko politykom<br />
tradycyjnych partii w Niemczech, ale<br />
i komentatorom politycznym. Nikt tak<br />
do końca chyba dzisiaj w Niemczech<br />
przewodniczącym Rady Europejskiej, a<br />
Polska w ostatnich latach stała się bardzo<br />
ważnym partnerem dla Niemiec w<br />
pokonywaniu kryzysu i budowaniu siły<br />
Unii Europejskiej. W swoim wystąpieniu<br />
zachęcił też do jeszcze ściślejszej<br />
bardzo często partie prawicowe stoją więc w przededniu nowych wyborów współpracy na l<strong>in</strong>ii Berl<strong>in</strong> – Warszawa,<br />
głównie w jakikolwiek w takich obszarach sposób jak zabronione.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy w obronie materiał tez i „prawd służy historycznych” wyłącznie zapoznać do się czytania. bliżej z tymi, Powielanie którzy kandydują,<br />
i ich programami.<br />
gospodarka i bezpieczeństwo, przede<br />
wypracowanych przez komunistów w<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nie wie, jak zachować się wobec bądź<br />
co bądź rosnącego poparcia dla tego<br />
populistycznego ugrupowania. Z drugiej<br />
Nie <strong>in</strong>aczej zresztą jest w Polsce,<br />
gdzie partie prawicowe czy liberalne,<br />
jak PiS czy PO, w swych działaniach są<br />
częstokroć bardziej socjalne niż lewica.<br />
Dobrym przykładem w tym zakresie<br />
jest również polityka historyczna, gdzie<br />
okresie PRL. Z polityką mamy więc –<br />
i w Polsce, i w Niemczech – ogromny<br />
problem, bo to, co w czasach wojny czy<br />
przełomów wydawało nam się oczywiste,<br />
dzisiaj już wskutek podatności<br />
polityki na różnego rodzaju kompromi-<br />
rzeczywistość medialna i fakt, że jako<br />
społeczeństwo jesteśmy coraz mniej<br />
skłonni do własnych analiz sytuacji.<br />
Tymczasem pamiętajmy, że nie każda<br />
nowa „alternatywa” musi się okazać faktyczną<br />
i prawdziwą alternatywą. Warto<br />
Rafał Bartek<br />
wszystkim energetyczne. Reasumując<br />
– było to znakomite wystąpienie, wysoko<br />
ocenione przez Polaków, Niemców,<br />
tamtejszych parlamentarzystów, media,<br />
ekspertów politycznych i zaproszonych<br />
do Berl<strong>in</strong>a gości.<br />
als dritter Pole nach Bronisław Geremek<br />
und Władysław Bartoszewski e<strong>in</strong>e Rede<br />
im <strong>Deutschen</strong> Bun<strong>des</strong>tag gehalten. Diese<br />
stand im Zusammenhang mit den<br />
Feierlichkeiten zum Gedenken an den<br />
Recht viel Platz widmeten die Redner<br />
dabei <strong>der</strong> Geschichte bei<strong>der</strong> Staaten.<br />
So er<strong>in</strong>nerte Bun<strong>des</strong>tagspräsident<br />
Norbert Lammert an das schwierige<br />
deutsch-polnische Verhältnis und die<br />
kom<strong>pl</strong>izierte Geschichte bei<strong>der</strong> Län<strong>der</strong>,<br />
während Präsident Komorowski den<br />
geschichtlichen Teil se<strong>in</strong>er Ansprache<br />
auf e<strong>in</strong> persönliches und familiäres<br />
Narrativ stützte. Er sprach davon, dass<br />
se<strong>in</strong> Großvater bei <strong>der</strong> Verteidigung litauischer<br />
Gebiete durch die deutschen<br />
Besatzer ums Leben kam. Er fügte aber<br />
auch h<strong>in</strong>zu, dass se<strong>in</strong>e Eltern <strong>in</strong> <strong>der</strong> Zwischenkriegszeit<br />
nach Nie<strong>der</strong>schlesien<br />
siedelten und dort <strong>in</strong> e<strong>in</strong>em ehemals<br />
deutschen Haus e<strong>in</strong>zogen. Sie benutzten<br />
dort deutsche Möbel und er spielte mit<br />
Spielsachen deutscher K<strong>in</strong><strong>der</strong>! Er nannte<br />
diese Beispiele, um zu veranschaulichen,<br />
wie kom<strong>pl</strong>iziert die Geschichte <strong>Polen</strong>s<br />
und Deutschlands ist.<br />
Präsident Komorowski versäumte<br />
es auch nicht, auf die jahrelange enge<br />
Zusammenarbeit zwischen <strong>Polen</strong> und<br />
Deutschland h<strong>in</strong>zuweisen. Diese bezeichnete<br />
er als e<strong>in</strong> Wun<strong>der</strong> und nahm<br />
bei <strong>der</strong> Gelegenheit auch auf die Gegenwart<br />
und Zukunft Bezug. So erwähnte<br />
er, dass <strong>der</strong> polnische Premier Donald<br />
Tusk nun zum Europaratsvorsitzenden<br />
geworden ist und <strong>Polen</strong> <strong>in</strong> den letzten<br />
Jahren auch zu e<strong>in</strong>em wichtigen Partner<br />
Deutschlands <strong>in</strong> <strong>der</strong> Krisenbewältigung<br />
und beim Aufbau e<strong>in</strong>er starken Europäischen<br />
Union. In se<strong>in</strong>er Ansprache<br />
regte er zudem zu e<strong>in</strong>er noch engeren<br />
Kooperation zwischen Berl<strong>in</strong> und Warschau<br />
an, vornehmlich <strong>in</strong> Bereichen wie<br />
Wirtschaft und Sicherheit, hier vor allem<br />
Energiesicherheit. Resümierend:<br />
Es war e<strong>in</strong>e hervorragende Ansprache,<br />
die <strong>in</strong> <strong>Polen</strong> ebenso wie <strong>in</strong> Deutschland<br />
durch dortige Parlamentarier, Medien,<br />
Man kann nicht Wohlstand schaffen, <strong>in</strong>dem man die Lust zum Sparen nimmt.<br />
Abraham L<strong>in</strong>coln (1809-1865; 16. Präsident <strong>der</strong> USA)<br />
Nie można LARES: kreować N<strong>in</strong>iejszy dobrobytu, materiał odbierając służy chęć do wyłącznie oszczędzania.<br />
Hervorragende Ansprache<br />
do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Abraham L<strong>in</strong>coln (1809–1865; 16. prezydent USA)<br />
Der polnische Staatspräsident Bronisław<br />
Vervielfältigung Komorowski hat am 10. September ist strengstens LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche untersagt.<br />
Rys. Andrzej Sznejweis<br />
Poseł Ryszard Galla<br />
politische Experten und <strong>in</strong> Berl<strong>in</strong> teilnehmende<br />
Gäste hoch bewertet wurde.<br />
Notiert von Krzysztof Świerc
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
zrezygnowała z używania większości anglicyzmów,<br />
zaś niektóre rozgłośnie ra-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d Politik lediglich und zum Gesellschaft<br />
Lesen bereitgestellt. Polityka Jegliche i społeczeństwo<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Z Vaterlandu<br />
Warschau: Sejm-Marschall<strong>in</strong> neue Regierungschef<strong>in</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
diowe<br />
materiał<br />
grały muzykę wyłącznie<br />
służy<br />
niemieckojęzyczną.<br />
Dzień Języka Niemieckiego nicznego. Frakcja parlamentarna CDU/<br />
wyłącznie<br />
dzynarodowego<br />
do czytania.<br />
konkursu<br />
Powielanie<br />
architekto-<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Nr. 38/1172 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 3<br />
Wypełnią lukę<br />
Według <strong>in</strong>formacji m<strong>in</strong>istra komunikacji<br />
kraju związkowego Saksonii, Svena<br />
Morloka, władze krajowe przewidziały<br />
w przyszłorocznym budżecie 10 mln<br />
euro na zelektryfikowanie trasy Drezno<br />
– Görlitz, co zdaniem Morloka przyczyni<br />
się do ponownego skomunikowania<br />
regionu w stosowny sposób z dalekobieżną<br />
siecią szynową oraz poprawy jakości<br />
połączeń z sąsiednią Polską. Już przed<br />
II wojną światową miasto Görlitz było<br />
skomunikowane z siecią elektryczną niemieckich<br />
kolei państwowych na odc<strong>in</strong>ku<br />
do dworca Świebodzkiego we Wrocławiu,<br />
zanim władze radzieckie nie kazały<br />
zdemontować słupów. W 2003 roku<br />
Niemcy i Polska zawarły porozumienie<br />
jest obecnie o 40% wyższy niż na przełomie<br />
tysiącleci, liczba tak zatrudnionych<br />
zwiększyła się z 6,8 do 9,6 miliona osób,<br />
o czym <strong>in</strong>formuje gazeta „Passauer Neue<br />
Presse”. 7,8 miliona, czyli ponad 80%<br />
pracowników z tej grupy stanowią ko-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy „abyśmy materiał cenili własny służy język, bo wyłącznie tylko biety. Natomiast do czytania. liczba osób Powielanie zatrudnionych<br />
w tym samym okresie (2001–2012) Regierungschef. Denn vergangene Wo-<br />
geschrieben. w jakikolwiek Richtigstellung: sposób von Ex- zabronione.<br />
wtedy będzie on poważnie traktowany<br />
LARES: Diese Materialien poza granicami s<strong>in</strong>d lediglich naszego kraju”. zum Lesen na pełnym bereitgestellt. etacie nieznacznie spadła Jegliche (z<br />
Vervielfältigung reichte se<strong>in</strong> Rücktrittsgesuch ist bei strengstens untersagt.<br />
o pełnym zelektryfikowaniu brakujących<br />
jeszcze odc<strong>in</strong>ków połączenia Kraków –<br />
Wrocław – Drezno. Po stronie polskiej<br />
prace zostały już wykonane.<br />
Klose wyróżniony<br />
W Berl<strong>in</strong>ie odbyła się uroczystość<br />
uhonorowania Miroslava Klosego nagrodą<br />
<strong>in</strong>tegracyjną „Złotej Victorii”. Wygłaszająca<br />
laudację z okazji wręczania<br />
Pełna kompromitacja FDP<br />
W wyborach do landtagu Brandenburgii<br />
najsilniejszą partią okazała się<br />
ponownie SPD, natomiast Lewica odno-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie towała do spore czytania. straty, spadając Powielanie na trzecie sident w Bronisław jakikolwiek Komorowski sposób mit <strong>der</strong> zabronione.<br />
miejsce za CDU. Oznacza to możliwość Regierungsbildung zum 22. September<br />
Vervielfältigung beauftragt und muss am gleichen ist strengstens LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen kontynuowania bereitgestellt. sojuszu SPD/Lewica. Jegliche untersagt.<br />
nagrody Angela Merkel podkreśliła, że<br />
nie tylko awansował on do rangi ulubieńca<br />
niemieckich kibiców, lecz także przez<br />
13 lat był filarem narodowej reprezentacji<br />
Niemiec, a przy tym pozostał człowiekiem<br />
o wielkiej skromności. Fundatorem<br />
nagrody jest Stowarzyszenie Niemieckich<br />
Wydawców Czasopism. Podczas<br />
imprezy nie padła wszakże odpowiedź<br />
na pytanie, dlaczego Ślązak niemieckiego<br />
pochodzenia miałby podlegać <strong>in</strong>tegracji,<br />
chociaż sam Klose podkreślił, że „fakt<br />
gry w drużynie narodowej to najlepszy<br />
przykład na <strong>in</strong>tegrację”.<br />
Przeciwko anglicyzmom<br />
13 września część niemieckich gazet<br />
w ramach „Dnia Języka Niemieckiego”<br />
do której strony rosyjska i niemiecka progu wyborczego, przy czym w Brandenburgii<br />
do nie czytania. uzyskała nawet Powielanie 2% głoden<br />
Tagen w jakikolwiek will die gelernte sposób Ärzt<strong>in</strong> ihr zabronione.<br />
gew<strong>in</strong>nen konnte.<br />
und vor allem: wie? In den kommen-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy zamierzają materiał przystąpić służy po ogłoszeniu wyłącznie<br />
w listopadzie tego roku wyników mięsów!<br />
S-K Kab<strong>in</strong>ett zusammenstellen; ob es e<strong>in</strong><br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Werbung / Reklama<br />
jest organizowany corocznie od 2001<br />
roku w każdą drugą sobotę września. W<br />
trakcie obchodów można zwiedzać stoiska<br />
<strong>in</strong>formacyjne Stowarzyszenia Języka<br />
Niemieckiego, które pragnie „kreować i<br />
umacniać świadomość językową, która<br />
pozwoli ograniczyć bądź przeciwdziałać Rośnie liczba zatrudnionych<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie delt. w Etwa jakikolwiek nach Wahlsiegen sposób o<strong>der</strong><br />
bezkrytycznemu używaniu słów obcych, na część etatu<br />
zabronione.<br />
a zwłaszcza manii stosowania zbędnych, Odsetek osób pracujących w Niemczech<br />
bereitgestellt. w niepełnym wymiarze Jegliche godz<strong>in</strong> Vervielfältigung ist strengstens<br />
Aufstiegen von Politikern, denen<br />
LARES: Diese Materialien nadmiernie s<strong>in</strong>d rozpowszechnionych lediglich zum wy-<br />
Lesen untersagt.<br />
rażeń angielskich”. Kolejnym celem jest<br />
budzenie „poczucia piękna i wyrazistości<br />
języka niemieckiego” oraz wzmacnianie<br />
woli „posługiwania się dobrą i zrozumiałą<br />
niemczyzną w mowie i piśmie”. Inicjatorzy<br />
przedsięwzięcia chcieliby sprawić,<br />
Kontakty z Prusami Wschodnimi<br />
Na gęsto zabudowanej niegdyś królewieckiej Knipawie<br />
(Kneiphof) stoi dziś jedynie samotna katedra.<br />
Północne tereny Prus Wschodnich<br />
należące dziś do Rosji odwiedziła delegacja<br />
frakcji CDU/CSU niemieckiego<br />
Brähmigiem. Podczas wizyty, w obecności<br />
gubernatora Nikołaja Cukanowa<br />
zaprezentowano projekt pn. „Serce<br />
miasta”, którego przedmiotem jest odbudowa<br />
części historycznego centrum<br />
Królewca (Königsberg/Kal<strong>in</strong><strong>in</strong>grad),<br />
Foto: Ilda Gumerov<br />
CSU popiera władze Królewca w ich<br />
pragnieniu umacniania i pielęgnowania<br />
kontaktów z Niemcami pomimo istniejących<br />
obecnie napięć w bilateralnych<br />
stosunkach z Rosją.<br />
25,95 do 25,92 miliona osób).<br />
Bardziej emocjonujący przebieg miały<br />
wybory w Turyngii, gdzie ewentualna<br />
koalicja CDU/SPD posiadałaby jedynie<br />
nieznaczną większość parlamentarną.<br />
Nie jest też wykluczone, że w koalicję<br />
wejdą tu partie Lewicy, SPD i Zielonych.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Bun<strong>des</strong>tagu<br />
materiał<br />
na czele z<br />
służy<br />
przewodniczącym<br />
wyłącznie<br />
Zielonym<br />
do<br />
udało<br />
czytania.<br />
się wejść do<br />
Powielanie<br />
obu parlamentów<br />
z niejakim trudem. Tymczasem nommen ke<strong>in</strong> Aufstieg. Zum an<strong>der</strong>en<br />
vorsitzenden<br />
w jakikolwiek<br />
und ist damit<br />
sposób<br />
strengge-<br />
zabronione.<br />
Grupy Wypędzonych, Wysiedleńców<br />
i Mniejszości Niemieckich, Klausem miejsce FDP wydaje się już na stałe oku-<br />
hat Kopacz ke<strong>in</strong>e Wahlversprechen<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
pować partia AfD, która po uzyskaniu<br />
prawie dwucyfrowego wyniku w Saksonii<br />
dokonała tego samego również w<br />
Turyngii i Brandenburgii, podczas gdy<br />
FDP w obu tych krajach związkowych<br />
nie zdołała pokonać 5-procentowego<br />
Kopacz beerbt Tusk<br />
„Hochmut kommt vor dem Fall“,<br />
ist e<strong>in</strong> häufig von Medien zitierter<br />
Satz aus dem Alten Testament, <strong>der</strong><br />
vom Hang zur Überschätzung han-<br />
weitreichende Wahlversprechen<br />
vorausgegangen s<strong>in</strong>d.<br />
Dieser Tage wurde viel vom Aufstieg<br />
von Regierungschef Donald Tusk<br />
(PO) zum künftigen EU-Ratspräsidenten<br />
<strong>in</strong> Brüssel gesprochen und<br />
Staatspräsident Bronisław Komorowski<br />
e<strong>in</strong>. Jetzt kreisten die Medien-Spekulationen<br />
um die Tusk-Nachfolge. Seit<br />
Montag ist es klar, Ewa Kopacz beerbt<br />
Donald Tusk. Zum<strong>in</strong><strong>des</strong>t wurde die bisherige<br />
Sejm-Marschall<strong>in</strong> von Staatsprä-<br />
Tag die Vertrauensfrage im Parlament<br />
überstehen.<br />
Das e<strong>in</strong>gangs zitierte Sprichwort ist<br />
bei dieser Personalie aber unpassend:<br />
Zum e<strong>in</strong>en steht das Premier-Amt protokollarisch<br />
unterhalb <strong>des</strong> Parlaments-<br />
ausgesprochen, die sie eventuell nicht<br />
halten könnte. In Politikkreisen und <strong>Zeitung</strong>sredaktionen<br />
zerbrechen sich die<br />
Beobachter <strong>der</strong>weil die Köpfe über zweierlei<br />
D<strong>in</strong>ge: Mit welcher Mannschaft<br />
wird Kopacz das Land weiterführen<br />
reges Stühlerücken am Kab<strong>in</strong>ettstisch<br />
geben wird, ist noch unklar.<br />
Spekuliert wird über den Wechsel<br />
von Außenm<strong>in</strong>ister Radosław Sikorski<br />
als ihr Nachfolger und auch über an<strong>der</strong>e<br />
M<strong>in</strong>isterwechsel. Gegen e<strong>in</strong>e größere<br />
Regierungsumbildung spricht, dass<br />
die Sejmwahlen bereits kommen<strong>des</strong><br />
Jahr anstehen und e<strong>in</strong>er neuen Regierungsmannschaft<br />
nur e<strong>in</strong> Jahr bleiben<br />
würde. Beobachter spekulieren aber<br />
auch darauf, dass Kopacz, die <strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
ersten Tusk-Regierung bereits Gesundheitsm<strong>in</strong>ister<strong>in</strong><br />
war, ihrer Regierung<br />
e<strong>in</strong>en eignen P<strong>in</strong>selstrich verleihen<br />
wolle. Neue Gesichter am Kab<strong>in</strong>ettstisch<br />
wären e<strong>in</strong> Zeichen, dass sie nicht<br />
nur Tusks Politik fortführe, son<strong>der</strong>n<br />
eigenständig agiere.<br />
Von <strong>der</strong> Opposition wird die neue<br />
Regierungschef<strong>in</strong>, die als Sejm-Marschall<strong>in</strong><br />
noch auf Ausgleich zwischen<br />
den Parteien aus war, dagegen nicht<br />
geschont. Als führungsschwach und<br />
außenpolitisch unerfahren wird sie von<br />
konservativer Seite kritisiert. Auch wird<br />
ihr vorgeworfen, als Gesundheitsm<strong>in</strong>ister<strong>in</strong><br />
e<strong>in</strong>er vergewaltigten 14-Jährigen<br />
zur Abtreibung verholfen zu haben. Kopacz<br />
muss auch die eigenen Parteireihen<br />
h<strong>in</strong>ter sich zu schließen. Während<br />
PO-Funktionäre wie Grzegorz Schetyna<br />
zahlreiche Parlamentarier h<strong>in</strong>ter sich<br />
haben, verfügt sie nur über die Akzeptanz<br />
<strong>der</strong> sogenannten „Genossenschaft“<br />
um Vize-Parlamentspräsident Cezary<br />
Grabarczyk. Ihr erster Test jedenfalls<br />
werden die Selbstverwaltungswahlen<br />
<strong>in</strong> zwei Monaten se<strong>in</strong>, die Generalprobe<br />
für die Wahl 2015. Sollte sie kommen<strong>des</strong><br />
Jahr gew<strong>in</strong>nen, wäre sie zwar nicht die<br />
erste Regierungschef<strong>in</strong> <strong>in</strong> <strong>Polen</strong>. Aber<br />
die erste, die auch Parlamentswahlen<br />
Markus Nowak<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
MASZ<br />
15-30 LAT<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w Proponujemy jakikolwiek sposób staż/praktykę<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung w Niemczech ist w strengstens zawodach: untersagt.<br />
NIE MASZ PRACY<br />
JESTEŚ MIESZKAŃCEM OPOLSZCZYZNY<br />
Bist Du zwischen 15<br />
und 30 Jahre alt<br />
Hast Du ke<strong>in</strong>en Job<br />
Bist Du E<strong>in</strong>wohner <strong>der</strong> Oppelner Region<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał<br />
Zdobądź nowe<br />
służy<br />
doświadczenie<br />
wyłącznie<br />
wyjeżdżając<br />
do czytania.<br />
na staż/praktykę<br />
Powielanie w<br />
samochodowy,<br />
jakikolwiek<br />
mechatronik<br />
sposób<br />
samochodowy,<br />
zabronione.<br />
elektryk sam.,<br />
do Niemiec i uzyskaj certyfikat.<br />
elektrotechnik sam. (obsługa pojazdów hybrydowych), blacharz<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich Nie musisz znać zum biegle Lesen języka bereitgestellt. niemieckiego!!! Jegliche Vervielfältigung sam., lakiernik sam. ist strengstens untersagt.<br />
Złóż dokumenty rekrutacyjne do 30 września 2014 r.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w monter jakikolwiek sprzętu elektronicznego sposób zabronione.<br />
(monter tzw. <strong>in</strong>teligentnych<br />
Weź udział w Projekcie<br />
systemów), monter systemów radiowo-telewizyjnych, monter<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wsparcie<br />
kompetencji<br />
na starcie<br />
„Wsparcie kompetencji na starcie”<br />
realizowanym przez Wojewódzki Urząd Pracy<br />
w Opolu w partnerstwie z Handwerkskammer<br />
Mannheim Rheim-Neckar-Odenwald.<br />
Szczegóły dostępne są w Biurze Projektu<br />
lub na stronie<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy www.kompetencje.wup.opole.<strong>pl</strong><br />
wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung W ramach projektu ist strengstens zapewniamy: untersagt.<br />
BIURO PROJEKTU: 45-231 Opole<br />
ul. Oleska 127 IIp.<br />
tel. 77 44 231 44<br />
www.kompetencje.wup.opole.<strong>pl</strong><br />
Projekt jest<br />
realizowany w okresie:<br />
Unterstützung<br />
<strong>der</strong> Kompetenzen<br />
am Start<br />
Branża budowlana: murarz, kafelkarz (glazurnik), sztukator,<br />
zbrojarz, malarz, tapeciarz, hydraulik i monter <strong>in</strong>stalacji sanitarnych,<br />
monter <strong>in</strong>stalacji klimatyzacyjnych i grzewczych.<br />
Branża mechaniki pojazdowej i serwisu pojazdów: mechanik<br />
Branża przemysł drzewny i meblarstwo: stolarz, cieśla, lakiernik<br />
drzewny.<br />
Branża obróbka metali i spawalnictwo: tokarz, frezer, ślusarz,<br />
spawacz, szlifierz metali, lakiernik, operator CNC, pneumatyk.<br />
Branża elektryczna i elektroniczna: elektryk, monter elektronik,<br />
i serwisant urządzeń elektronicznych.<br />
Branża adm<strong>in</strong>istracja i zarządzanie: pracownik obsługi biurowej.<br />
Branża piekarniczo-cukiernicza: piekarz, cukiernik, sprzedawca.<br />
Branża fryzjerstwo i kosmetologia: fryzjer, kosmetyczka,<br />
manikiurzystka.<br />
• stypendium stażowe oraz stypendium szkoleniowe<br />
• zwrot kosztów dojazdu na spotkanie z doradcą zawodowym,<br />
psychologiem, pośrednikiem pracy oraz warsztat aktywnego<br />
poszukiwania pracy<br />
• ubezpieczenie na wypadek leczenia i NNW<br />
• transport, noclegi, wyżywienie na stażu/praktyce w Niemczech<br />
e-mail: kompetencje@wup.opole.<strong>pl</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie marzec do czytania. 2013 – czerwiec Powielanie 2015 w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d Projekt lediglich współf<strong>in</strong>ansowany zum Lesen przez Unię bereitgestellt. Europejską w ramach Jegliche Europejskiego Vervielfältigung Funduszu Społecznego ist strengstens untersagt.<br />
8027
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
4 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich Aus zum den Lesen Regionen bereitgestellt. Z regionów<br />
Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Elb<strong>in</strong>g: Ausstellung zur Stadtgeschichte mit e<strong>in</strong>em Modell von Hans-Joachim Pfau<br />
Notizen<br />
QQStett<strong>in</strong>er Philharmonie LARES: eröffnet:<br />
Am 5. September wurde <strong>der</strong> Neubau<br />
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>der</strong> Stett<strong>in</strong>er Philharmonie mit e<strong>in</strong>em<br />
19. – 25. September 2014<br />
Friedrich-Wilhelm-Platz wirkt auch als M<strong>in</strong>iatur<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Konzert feierlich eröffnet. Der Bau <strong>des</strong><br />
Architektenbüros Barozzi Veiga aus Barcelona<br />
an <strong>der</strong> ul. Małopolska fällt durch<br />
se<strong>in</strong>e leuchtende Außenfassade mit<br />
markanten, asymmetrisch abfallenden<br />
Spitzen auf. Das Gebäude verfügt über<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
zwei Konzertsäle für knapp 1.200 Gäste.<br />
Es wurde am gleichen Ort erbaut, an dem<br />
e<strong>in</strong>st das 1884 errichtete deutsche Konzerthaus<br />
stand.<br />
QQAutobahn <strong>der</strong> Freiheit: Am 11.<br />
September 2014 hat die Autobahn zwischen<br />
Frankfurt (O<strong>der</strong>) und dem Berl<strong>in</strong>er<br />
R<strong>in</strong>g den Namen „Autobahn <strong>der</strong> Freiheit“<br />
1.200 Stunden Arbeit stecken <strong>in</strong> dem Modell <strong>des</strong> Friedrich-Wilhelm-Platzes. Bei <strong>der</strong> Eröffnung lauscht Hans-Joachim Pfau (re.) <strong>der</strong> Rede <strong>des</strong> Stadtpräsidenten Jerzy Wilk. Fotos: Uwe Hahnkamp<br />
Im Archäologisch-Historischen Museum von Elb<strong>in</strong>g wurde anlässlich <strong>des</strong><br />
777-jährigen Stadtjubiläums die Ausstellung „Zeugnisse. Geschichte <strong>in</strong><br />
karten. Doch nur e<strong>in</strong> kle<strong>in</strong>er Teil se<strong>in</strong>er<br />
eigenen Sammlung konnte verwendet<br />
werden – wegen e<strong>in</strong>er zeitlichen E<strong>in</strong>-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Gesichtern materiał – Gesichter służy <strong>der</strong> wyłącznie Geschichte“ eröffnet. do czytania. E<strong>in</strong> ganz beson<strong>der</strong>es Powielanie schränkung. w jakikolwiek „Der Hermann-Balk-Brunnen<br />
dort h<strong>in</strong>ten wurde <strong>der</strong> Stadt 1918<br />
sposób zabronione.<br />
Exponat ist e<strong>in</strong> Modell, das den Friedrich-Wilhelm-Platz im Jahr 1919 zeigt.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche geschenkt, Vervielfältigung und diese Gebäude ist gegen-<br />
strengstens <strong>des</strong> Friedrich-Wilhelm-Platzes.<br />
untersagt.<br />
Als Pangritz-Colonie bei Elb<strong>in</strong>g o<strong>der</strong><br />
Elb<strong>in</strong>g 3 betitelt Hans-Joachim Pfau<br />
die Beschreibung <strong>des</strong> 1913 e<strong>in</strong>geme<strong>in</strong>deten<br />
Stadtteils auf se<strong>in</strong>er Internetseite.<br />
Sie ist e<strong>in</strong>e auf Sandboden entstandene<br />
erhalten. Dafür wurde die erste deutsche<br />
H<strong>in</strong>weistafel an <strong>der</strong> A12 enthüllt, teilt<br />
die deutsche Botschaft <strong>in</strong> Warschau mit.<br />
Zwischen Warschau und <strong>der</strong> deutschen<br />
Grenze trägt die A2 diesen Namen bereits<br />
seit Juni 2014.<br />
Q Internationale Theaterperfomance:<br />
Die <strong>in</strong>ternationale Theaterperformance<br />
„Was quietscht im Gras?“ (Co<br />
w trawie piszczy?) hat im Pommerschen<br />
Lan<strong>des</strong>museum <strong>in</strong> Greifswald Premiere<br />
gefeiert. In <strong>der</strong> Performance arbeiten<br />
Schauspieler aus <strong>Polen</strong> und Deutschland<br />
zusammen. Alle leben und arbeiten <strong>der</strong>zeit<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> deutsch-polnischen Region<br />
Pommern. Es s<strong>in</strong>d weitere Aufführungen<br />
Q<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Siedlung<br />
materiał<br />
nördlich <strong>der</strong><br />
służy<br />
Altstadt<br />
wyłącznie<br />
von Elb<strong>in</strong>g.<br />
Ihr Name kommt vom Kaufmann mit e<strong>in</strong>em Trick beholfen: „Das ganze <strong>der</strong> hier <strong>in</strong> Elb<strong>in</strong>g als Fallschirmspr<strong>in</strong>ger<br />
ter nicht<br />
do<br />
selbst<br />
czytania.<br />
gefertigt, son<strong>der</strong>n<br />
Powielanie<br />
sich Stammlokal<br />
w jakikolwiek<br />
<strong>des</strong> Boxers Max Schmel<strong>in</strong>g,<br />
sposób zabronione.<br />
Karl Pangritz, <strong>der</strong> den Grund 1801 er-<br />
Modell ist im Maßstab 1:87 gebaut, also stationiert war.“ Auch se<strong>in</strong>e Mutter g<strong>in</strong>g<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
worben und an die ersten Siedler, meist<br />
ärmere Handwerker, verpachtet hatte.<br />
Mit dem Anschluss an die Straßenbahn<br />
1926/27 wurde sie zu e<strong>in</strong>em beliebten<br />
Ausflugsziel.<br />
Hans-Joachim Pfau <strong>pl</strong>atzierte auch die<br />
Straßenbahn auf se<strong>in</strong>em Modell <strong>des</strong> früheren<br />
materiał Friedrich-Wilhelm-Platzes: służy wyłącznie „Sie chim Pfau do und czytania. lacht. Powielanie noch w selbst jakikolwiek erlebt. Um die Er<strong>in</strong>nerungen sposób zabronione.<br />
mich selbst verewigt“, sagt Hans-Joa-<br />
den Trümmerzustand Elb<strong>in</strong>gs nach 1945<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
jp fährt bei mir quer über den Platz zum Grundlage waren Er<strong>in</strong>nerungen, alte zu behalten, verwirklicht akribisch<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> deutsch-polnischen Grenzregion<br />
ge<strong>pl</strong>ant.<br />
Foto: www.gartz.de<br />
Alten Markt und zur Anlegestelle am<br />
Kętrzyn: Arno Surm<strong>in</strong>ski w kręgu za<strong>in</strong>teresowania<br />
Powrót do domu<br />
Fluss Elb<strong>in</strong>g. Später fuhr sie <strong>in</strong> Längsrichtung<br />
an <strong>der</strong> Post vorbei und teilte<br />
sich nach Norden Richtung Vogelsang<br />
und Pangritz.“ Die Fahrzeuge, Bäume<br />
und Personen hat <strong>der</strong> Schre<strong>in</strong>ermeis-<br />
dem Maßstab e<strong>in</strong>er Modelleisenbahn, so<br />
dass ich für diese dekorativen Elemente<br />
auf <strong>der</strong>en Produkte zurückgreifen<br />
konnte.“ Das Modell wirkt erstaunlich<br />
lebendig. „Diese Figur mit dem schwarzweißen<br />
Hund, das b<strong>in</strong> ich, da habe ich<br />
Photos und Bücher, vor allem aber Post-<br />
über dem damaligen Rathaus wurden<br />
1920 abgerissen“, wobei Hans-Joachim<br />
Pfau auf das Modell zeigt. Er kennt selber<br />
aus se<strong>in</strong>er K<strong>in</strong>dheit die meisten <strong>der</strong><br />
Gebäude: „Das gelbe Gebäude hier war<br />
das Cafe Maurizio. Es war um 1940 das<br />
etwa alle zwei Monate bei Fahrten <strong>in</strong><br />
die Stadt dorth<strong>in</strong>. „Weiter h<strong>in</strong>ten gab<br />
es die Kaufhäuser von Kusch & Ilgner.<br />
Da war e<strong>in</strong>e Eisenbahn aufgebaut o<strong>der</strong><br />
Spielsachen – o<strong>der</strong> etwas Süßes.“<br />
Als Elfjähriger hat Hans-Joachim Pfau<br />
je<strong>des</strong> Detail <strong>in</strong> se<strong>in</strong>em Modell, wie die<br />
elektrische Beleuchtung für das Türmchen<br />
auf dem Rathaus o<strong>der</strong> die vom<br />
Postamt ausgehenden Telegraphendrähte.<br />
1.200 Stunden und etwa 1.200 Euro<br />
Materialkosten stecken <strong>in</strong> <strong>der</strong> M<strong>in</strong>iatur<br />
In <strong>der</strong> Ausstellung „Zeugnisse. Geschichte<br />
<strong>in</strong> Gesichtern – Gesichter <strong>der</strong><br />
Geschichte“, die sich <strong>in</strong> Aufnahmen von<br />
Gesprächen, Dokumenten und Alltagsgegenständen<br />
den Er<strong>in</strong>nerungen ehemaliger<br />
E<strong>in</strong>wohner von Stadt und Kreis<br />
Elb<strong>in</strong>g annimmt, hat se<strong>in</strong> Modell e<strong>in</strong>en<br />
Platz gefunden. Hans-Joachim Pfau hat<br />
schon die nächste Idee: „E<strong>in</strong> Modell <strong>der</strong><br />
Elb<strong>in</strong>ger Burg würde mich reizen.“<br />
Uwe Hahnkamp<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Już niebawem ukaże się dwujęzyczne<br />
polsko-niemieckie wydanie<br />
powieści Arno Surm<strong>in</strong>skiego, niemieckiego<br />
pisarza pochodzącego<br />
z Prus Wschodnich (Jegławki pod<br />
Kętrzynem). Zaś 17 października<br />
w Kętrzynie otwarta zostanie wystawa<br />
poświęcona twórcy z okazji<br />
jego 80. urodz<strong>in</strong>.<br />
Arno Surm<strong>in</strong>ski urodził się w okolicach<br />
Kętrzyna w 1934 roku. Pod<br />
koniec wojny stracił rodziców, których<br />
deportowano na wschód. Po 1945 roku<br />
opuścił rodz<strong>in</strong>ne strony i wyjechał w<br />
głąb Niemiec. Wspomnienia z tego okresu<br />
Surm<strong>in</strong>ski zawarł w swojej twórczości<br />
literackiej. Opublikował około 20 powieści<br />
i zbiorów opowiadań, wśród nich np.<br />
„Jokehnen, czyli jak długo jedzie się z<br />
Prus Wschodnich do Niemiec”, powieść<br />
o charakterze autobiograficznym, czy<br />
„Poln<strong>in</strong>ken, czyli historia niemieckiej<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie byłych do mieszkańców czytania. parafii Powielanie Sętal w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
w Hamm.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Spotkanie odbyło się 30 sierpnia w<br />
Hamm. Przybyło na nie 110 osób,<br />
byłych mieszkańców Nowych Włók<br />
(Neu Vierzighuben), Dąbrówki Wielkiej<br />
(Groß Damerau) i Sętala (Süssenthal),<br />
czyli wsi należących do jednej parafii Sę-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie tal. Ludzie do z czytania. tych wsi kiedyś Powielanie byli ze sobą w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
bardzo zżyci. Większość z tych, którzy<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen<br />
przyjechali<br />
bereitgestellt.<br />
na spotkanie w Hamm,<br />
Jegliche<br />
opu-<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
ściła rodz<strong>in</strong>ne strony w drugiej połowie<br />
lat 70. Często, chociaż mieszkali kiedyś<br />
blisko siebie i często się spotykali – nie<br />
widzieli się od wyjazdu, a więc nawet<br />
ponad 40 lat.<br />
Całe popołudnie i długi wieczór trwa-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał młodości, spędzonej<br />
ło więc radosne odkrywanie tożsamości,<br />
służy wyłącznie do czytania. Powielanie w Przyjaciół jakikolwiek Sętala<br />
– mówią.<br />
a i tak jeszcze wszyscy ze wszystkimi nie<br />
sposób zabronione.<br />
pod Kętrzynem w Je-<br />
porozmawiali. Co przezorniejsi przy-<br />
zaprezentowało<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
miłości”. Ta ostatnia powieść dostępna<br />
jest też w języku polskim. Jednak na<br />
język polski przetłumaczono niewiele<br />
dzieł Surmińskiego.<br />
– To był też jeden z powodów, dla<br />
których postanowiliśmy wydać właśnie<br />
powieść Arno Surm<strong>in</strong>skiego. Zdecydowaliśmy<br />
się na „Grunowen o<strong>der</strong> Das<br />
vergangene Leben”, skontaktowaliśmy<br />
nieśli zdjęcia ze szkoły lub komunijne.<br />
Były wspólne tańce i śpiewy piosenek<br />
niemieckich i polskich zapamiętanych<br />
ze szkoły. Zaskoczeniem dla wszystkich<br />
było to, że zdecydowaną większość<br />
uczestników spotkania stanowiło śred-<br />
pokolenie, ludzie w wieku 40–60 lat. którzy okazali się bardzo sympatyczni<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie – Baliśmy do czytania. się, że ludzie się Powielanie zamkną w – twierdzi w jakikolwiek Erna Motzki, kiedyś sposób z Sętala, zabronione.<br />
swoich kręgach, a tu jest wręcz odwrot-<br />
obecnie z Gütersloh.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
się z mieszkającą we Wiedniu polską<br />
tłumaczką <strong>in</strong>nych książek pisarza i oczywiście<br />
z samym Surm<strong>in</strong>skim, któremu<br />
pomysł też przypadł do gustu – mówi<br />
Monika Wittek ze Związku Niemieckich<br />
Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych,<br />
wydawcy powieści. Premiera tej<br />
dwujęzycznej publikacji odbędzie się<br />
podczas otwarcia wystawy poświęconej<br />
– A przyjechałam, żeby zobaczyć, jak<br />
po 37 latach wygląda pewien chłopak z<br />
Dąbrówki, który mi się kiedyś podobał<br />
– żartuje jej kuzynka Hilda Motzki-<br />
-Goerke, kiedyś też z Sętala, a obecnie<br />
z Gütersloh.<br />
Obie kuzynki chodziły w szkole pod-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy kilka publikacji materiał i zapewne służy na wyłącznie tym to samo do liczyłam czytania. tutaj. Nie Powielanie zawiodłam stawowej w jakikolwiek do jednej klasy. Do sposób jednej klasy<br />
chodził także Werner Kuz<strong>in</strong>a i Dieter<br />
zabronione.<br />
koniec – mówi Monika Wittek. się. Spotkałam ich tutaj, ale też wielu<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich Anna zum Durecka Lesen ludzi, bereitgestellt. których nie znałam wcześniej Jegliche i Schmidt. Vervielfältigung Obaj nie tylko uczestniczą ist strengstens w<br />
untersagt.<br />
pisarzowi, która z kolei będzie miała<br />
miejsce 17 października w Kętrzynie.<br />
– Oczywiście <strong>pl</strong>anujemy zaprezentować<br />
Arno Surm<strong>in</strong>ski skończy niebawem 80 lat.<br />
Wspomnienia z okresu<br />
gławkach, to główny<br />
motyw przewodni<br />
twórczości pisarza<br />
Arno Surm<strong>in</strong>skiego.<br />
książkę również w <strong>in</strong>nych miejscach, np.<br />
w Opolu – zapowiada Wittek. Książka<br />
zostanie wydrukowana w nakładzie od<br />
1000 do 1500 egzem<strong>pl</strong>arzy. Nie będzie to<br />
pierwsza publikacja, którą przygotowuje<br />
ZNSSK. – Powoli nasza biblioteczka<br />
się powiększa, udało nam się wydać już<br />
Foto: www.arno-surm<strong>in</strong>ski.de<br />
Hamm: Trzecie spotkanie po latach<br />
Ojczyzna na jedno popołudnie<br />
Ojczyzna to nie tylko miejsce, w którym<br />
się człowiek wychował, ale<br />
to także ludzie, z którymi za młodu<br />
miał do czynienia. Taka idea przyświecała<br />
organizatorom spotkania<br />
nie wszyscy się ze sobą mieszają – cieszy<br />
się Jan Hacia, współorganizator. Cieszą<br />
się także uczestnicy.<br />
– Jestem pierwszy raz na takim spotkaniu.<br />
W ostatnim roku byłam na<br />
spotkaniu w Werl. To duża impreza.<br />
Spotkałam tam wielu znajomych i na<br />
Radosne odkrywanie tożsamości w wykonaniu Stowarzyszenia Przyjaciół Sętala.<br />
Działające<br />
w starej ojczyźnie<br />
Stowarzyszenie<br />
pamiątki ze stron<br />
rodz<strong>in</strong>nych.<br />
„Zeugnisse. Geschichte <strong>in</strong> Gesichtern<br />
– Gesichter <strong>der</strong> Geschichte“<br />
Archäologisch-Historisches Museum <strong>in</strong><br />
Elb<strong>in</strong>g (Bulwar Zygmunta Augusta 11,<br />
82-300 Elb<strong>in</strong>g) täglich außer montags<br />
9:00 bis 17:00 Uhr, sonntags E<strong>in</strong>tritt frei.<br />
Foto: lek<br />
spotkaniach w Niemczech, ale dość<br />
często odwiedzają swój heimat – Sętal.<br />
– Coś nas ciągnie do starych Warmiaków,<br />
nie chcemy ich stracić z oczu<br />
Leon Groβ pochodzi z Nowych Włók,<br />
w których jego ojciec wiele lat był sołtysem.<br />
Obecnie mieszka w Kloppenburgu<br />
i jak jego dwóch braci pracuje w Merce<strong>des</strong>ie.<br />
Strony rodz<strong>in</strong>ne pamięta mało, bo<br />
w dniu wyjazdu był jeszcze dzieckiem.<br />
Wędrował jednak od stolika do stolika,<br />
poznając coraz to nowych ludzi.<br />
Spotkanie byłych parafian parafii Sętal<br />
pokazało jeszcze, że chociaż od heimatu<br />
dzieli ich ponad 1000 km, to ich sercu<br />
nadal jest bliski i nie ma muru między<br />
tymi, którzy wyjechali, a tymi, którzy<br />
zostali. Na specjalnym stoisku w holu<br />
Stowarzyszenie Przyjaciół Sętala (działające<br />
w starej ojczyźnie) zaprezentowało<br />
im pamiątki ze stron rodz<strong>in</strong>nych, w tym<br />
pocztówki i kalendarze z pięknymi widokami.<br />
Wzruszeni goście ofiarowali na<br />
remont sętalskiego kościoła 220 euro.<br />
lek
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen <strong>Schlesien</strong> bereitgestellt. śląsk Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Breslau: Kulturpreis <strong>Schlesien</strong> <strong>des</strong> Lan<strong>des</strong> Nie<strong>der</strong>sachsen<br />
Nr. 38/1172 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 5<br />
<strong>Schlesien</strong> – <strong>Melodie</strong> <strong>des</strong> <strong>Lebens</strong><br />
„Ich b<strong>in</strong> so stolz Schlesier<strong>in</strong> zu se<strong>in</strong>!“,<br />
pold<strong>in</strong>a, das Herzstück aller Schlesier,<br />
<strong>der</strong> deutschen und polnischen. Und<br />
sagte Waltraud Simon, erste Vorsitzende<br />
<strong>der</strong> Erika-Simon-Stiftung<br />
f<strong>in</strong>det, ich f<strong>in</strong>de das ist e<strong>in</strong>e Premiere<br />
das es gerade heute hier wie<strong>der</strong> statt-<br />
und Empfänger<strong>in</strong> <strong>des</strong> Son<strong>der</strong>preises<br />
für me<strong>in</strong> ganzes Leben“, so die Witwe<br />
<strong>des</strong> Stiftungsgrün<strong>der</strong>s Gerhard Simon.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
bei <strong>der</strong> diesjährigen Vergabe <strong>des</strong><br />
Kulturpreises <strong>Schlesien</strong>, <strong>der</strong> am 13.<br />
September <strong>in</strong> <strong>der</strong> Aula Leopold<strong>in</strong>a<br />
<strong>der</strong> Universität Breslau feierlich<br />
überreicht wurde.<br />
Man hätte für diese Veranstaltung<br />
ke<strong>in</strong>en passen<strong>der</strong>en Rahmen f<strong>in</strong>den<br />
können als das Hauptgebäude <strong>der</strong><br />
jahrhun<strong>der</strong>tealten Universität zu Breslau.<br />
Dies betonte <strong>der</strong> nie<strong>der</strong>sächsische<br />
M<strong>in</strong>ister für Inneres und Sport, Boris<br />
Pistorius, <strong>der</strong> zu Breslau e<strong>in</strong>e beson<strong>der</strong>e<br />
Beziehung hat. „Seit Amtsantritt<br />
vor e<strong>in</strong>e<strong>in</strong>halb Jahren habe ich mich<br />
sehr darauf gefreut, dass ich den zweiten<br />
Kulturpreis <strong>Schlesien</strong>, den ich verleihen<br />
darf, hier <strong>in</strong> Breslau übergebe, weil me<strong>in</strong>e<br />
Mutter und ihre Eltern aus Breslau<br />
stammten. Me<strong>in</strong>e Großmutter ist hier<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Prof. Norbert<br />
materiał<br />
Heisig (Mitte) erhielt<br />
służy<br />
e<strong>in</strong>en <strong>der</strong><br />
wyłącznie<br />
Kulturpreise aus den Händen<br />
do<br />
von<br />
czytania.<br />
Boris Pistorius (rechts).<br />
Powielanie<br />
L<strong>in</strong>ks im Bild:<br />
denskirche w jakikolwiek <strong>in</strong> Jauer – dem Geburtsort sposób zabronione.<br />
Radosław Mołoń, Vizemarschall <strong>der</strong> Woiwodschaft Nie<strong>der</strong>schlesien.<br />
von Waltraud Simon. „Me<strong>in</strong>e unendlich<br />
Foto: Klaudia Kandzia<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche geliebt Vervielfältigung Friedenskirche bedeutet mir ist un-<br />
strengstens untersagt.<br />
aufgewachsen und hat lange Jahre hier<br />
gelebt“, freute sich <strong>der</strong> M<strong>in</strong>ister, <strong>der</strong><br />
zugleich Juryvorsitzen<strong>der</strong> <strong>des</strong> Kulturpreises<br />
ist.<br />
Die Jury entschied <strong>in</strong> diesem Jahr, u.a.<br />
die Buchautor<strong>in</strong> und Redakteur<strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
Gazeta Wyborcza Beata Maciejewska zu<br />
würdigen. Sie erfülle e<strong>in</strong>e Art Mission,<br />
sagte ihr Laudator Maciej Łagiewski,<br />
schaft <strong>der</strong> Universität Breslau. Ihm war<br />
es nicht gegönnt <strong>in</strong> Breslau zu studieren,<br />
doch wann immer er kann, engagiert<br />
er sich für diese Universität. Die Restaurierung<br />
<strong>des</strong> barocken Kaiserportals<br />
<strong>der</strong> Universität und <strong>des</strong> barocken De-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
ckenfreskos<br />
materiał<br />
im Oratorium<br />
służy<br />
Marianum<br />
wyłącznie<br />
Ähnlich<br />
do<br />
erg<strong>in</strong>g<br />
czytania.<br />
es Waltraud<br />
Powielanie<br />
Simon von die Nie<strong>der</strong>sächsische<br />
w jakikolwiek<br />
Lan<strong>des</strong>regierung<br />
sposób zabronione.<br />
o<strong>der</strong> die E<strong>in</strong>richtung e<strong>in</strong>es Universitäts- <strong>der</strong> Erika-Simon-Stiftung. „Für mich ist damals den Kulturpreis <strong>Schlesien</strong> gestiftet.<br />
Museums dort s<strong>in</strong>d nur e<strong>in</strong>ige se<strong>in</strong>er Breslau, und ganz beson<strong>der</strong>s die Leo-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Direktor <strong>des</strong> Breslauer Stadtmuseums.<br />
Sie schreibt Bücher und Artikel über die<br />
Werbung / Reklama<br />
Geschichte <strong>Schlesien</strong>s und ist auch Mitbegrün<strong>der</strong><strong>in</strong><br />
<strong>der</strong> Aktion „Gebt zurück,<br />
was uns gehört“, die Breslauer Kunst<br />
aus Warschau, Krakau o<strong>der</strong> Posen zurückholt.<br />
Zurück nach Breslau kommt immer<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy wie<strong>der</strong> materiał Preisträger Norbert służy Heisig, wyłącznie gebürtiger<br />
Breslauer, Begrün<strong>der</strong> und Prätraud<br />
Simon.<br />
do czytania. Powielanie e<strong>in</strong>mal w begonnen“, jakikolwiek er<strong>in</strong>nerte sposób sich Wal-<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien sident s<strong>in</strong>d <strong>der</strong> deutsch-polnischen lediglich zum Gesell-<br />
Lesen bereitgestellt. Jegliche Der Vervielfältigung Kulturpreis <strong>Schlesien</strong> <strong>des</strong> ist Lan<strong>des</strong> strengstens untersagt.<br />
Leistungen. „<strong>Schlesien</strong> ist die <strong>Melodie</strong><br />
me<strong>in</strong>es <strong>Lebens</strong> (…) Nach den prägenden<br />
Jugendjahren habe ich die frühere schlesische<br />
Heimat nicht vergessen können“,<br />
sagte Prof. Heisig <strong>in</strong> se<strong>in</strong>er Danksagung.<br />
Zabrze: Konferencja w Muzeum Miejskim<br />
Zatrudnimy<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do BLACHARZY<br />
czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen<br />
SAMOCHODOWYCH<br />
bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
od zaraz<br />
w Niemczech,<br />
umowa o pracę.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do<br />
praca@illustro.<strong>pl</strong><br />
czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
tel. 775474372<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
8033<br />
Im Breslauer Rathaus<br />
wurde die Ausstellung<br />
„Breslauer Silber“ aus<br />
<strong>der</strong> Sammlung von Prof.<br />
Norbert Heisig eröffnet.<br />
Agencja pracy ILLUSTRO<br />
KRAZ 6257<br />
Waltraud Simon leitet nach dem Tod<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Gerhard w jakikolwiek Simons 2008 die Stiftung, sposób die zabronione.<br />
unter an<strong>der</strong>em die Errichtung und Ausstattung<br />
Vervielfältigung <strong>der</strong> Schatzkammer im Glocken-<br />
ist strengstens LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche untersagt.<br />
turm <strong>der</strong> St. Jakobus-Kirche <strong>in</strong> Neisse<br />
mitf<strong>in</strong>anzierte. Ebenso för<strong>der</strong>te sie u.a.<br />
Sanierungsarbeiten <strong>in</strong> <strong>der</strong> Erlöserkirche<br />
<strong>in</strong> Bad Warmbrunn, <strong>der</strong> Frauenkirche <strong>in</strong><br />
Lauban o<strong>der</strong> <strong>der</strong> Taufkapelle, <strong>des</strong> Altars,<br />
<strong>der</strong> Kanzel und <strong>der</strong> Glocke <strong>in</strong> <strong>der</strong> Frie-<br />
geheuer viel. Sie ist für mich Heimat,<br />
Geborgenheit, Frieden, Dankbarkeit.<br />
Und nicht zuletzt Schicksal, denn <strong>in</strong><br />
dieser Kirche b<strong>in</strong> ich me<strong>in</strong>em Mann<br />
Gerhard Simon erstmals begegnet. So<br />
hat <strong>in</strong> dieser Kirche me<strong>in</strong> Leben noch<br />
Nie<strong>der</strong>sachsen wird seit 1977 verliehen.<br />
Weil im Bun<strong>des</strong>land Nie<strong>der</strong>sachsen nach<br />
Kriegsende beson<strong>der</strong>s viele Flüchtl<strong>in</strong>ge<br />
und Vertriebene aus <strong>Schlesien</strong> e<strong>in</strong>e neue<br />
Heimat fanden und zum Wie<strong>der</strong>aufbau<br />
Nie<strong>der</strong>sachsens beigetragen haben hat<br />
Mitbegrün<strong>der</strong> war <strong>der</strong> 2006 verstorbene<br />
Dr. Herbert Hupka, langjähriger<br />
Bun<strong>des</strong>vorsitzen<strong>der</strong> <strong>der</strong> Landsmannschaft<br />
<strong>Schlesien</strong>, Nie<strong>der</strong>- und Oberschlesien.<br />
„Dr. Hupka wollte damals geme<strong>in</strong>sam<br />
mit dem M<strong>in</strong>isterpräsidenten Ernst<br />
Albrecht schlesische Künstler ehren, die<br />
nach <strong>der</strong> Vertreibung <strong>in</strong> <strong>der</strong> Bun<strong>des</strong>republik<br />
lebten. Damals gab es kaum<br />
Möglichkeiten e<strong>in</strong>es Austausches. Das<br />
hat sich durch die politische Wende vollständig<br />
geän<strong>der</strong>t. Und Herbert Hupka<br />
hat erkannt, dass die Zeit <strong>der</strong> Monologe<br />
vorbei war, und die Zeit <strong>des</strong> Dialoges<br />
begann“, er<strong>in</strong>nerte sich Prof. Michael<br />
Pietsch von <strong>der</strong> Johannes-Gutenberg-<br />
Universität Ma<strong>in</strong>z. So hat sich 1991 die<br />
Nie<strong>der</strong>sächsische Lan<strong>des</strong>regierung als<br />
Ziel gesetzt zur geme<strong>in</strong>samen Pflege<br />
<strong>des</strong> Kulturguts <strong>Schlesien</strong>s auch <strong>in</strong> <strong>Polen</strong><br />
lebende Kulturschaffende zu ehren. „Die<br />
beson<strong>der</strong>e Verb<strong>in</strong>dung <strong>der</strong> geme<strong>in</strong>samen<br />
Kultur <strong>in</strong> <strong>der</strong> Vergangenheit zu<br />
betonen und deutlich zu machen, dass<br />
das im Grunde genommen die Voraussetzung<br />
ist für e<strong>in</strong> friedliches Europa<br />
<strong>der</strong> Völker – <strong>des</strong>wegen ist dieser Preis<br />
nicht nur e<strong>in</strong> Kulturpreis, e<strong>in</strong> Preis <strong>der</strong><br />
Wirkenden im Bereich Kultur und Publizistik,<br />
son<strong>der</strong>n e<strong>in</strong> Preis <strong>der</strong> durchaus<br />
auch <strong>der</strong> Völkerverständigung dienen<br />
soll und <strong>der</strong> europäischen, geme<strong>in</strong>samen<br />
Zukunft“, betonte M<strong>in</strong>ister Pistorius, <strong>der</strong><br />
sich mit dem Besuch <strong>in</strong> Breslau e<strong>in</strong>en<br />
Wunsch erfüllte – nämlich die Stadt se<strong>in</strong>er<br />
Vorfahren endlich kennen zu lernen.<br />
Klaudia Kandzia<br />
Skutki wielkich wojen<br />
<strong>WOCHENBLATT</strong>.<strong>pl</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
K<br />
http://www.facebook.com/wochenblatt<strong>pl</strong> s. dr Piotr Górecki (Zabrze) przedstawił<br />
obraz I wojny światowej<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens<br />
w<br />
untersagt.<br />
8028<br />
odzyskiwał i jednocześnie chciał pokazać<br />
swoją<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek<br />
lojalność w stosunku<br />
sposób<br />
do państwa<br />
– mówił ks. Górecki. Odnośnie<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
na współpracę. Twierdzę, podobnie jak<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie <strong>in</strong>ni w historycy, jakikolwiek że kardynała sposób nie można zabronione.<br />
osądzać z dzisiejszej perspektywy. Ni-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie (Muzeum w jakikolwiek Górnictwa Węglowego sposób w zabronione.<br />
Zabrzu). Przemysł ten był znaczącym ciężkie obrażenia.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche<br />
8032 elementem Vervielfältigung gospodarki całego cesarstwa ist strengstens untersagt.<br />
7489<br />
O skutkach wielkich wojen mówili m.<strong>in</strong>.: ks. dr Piotr Górecki, zastępca prezydenta miasta Jan Pawluch i dr Adam<br />
Frużyński.<br />
9 września odbyła się w Zabrzu konferencja naukowa pt. „Zabrze w latach<br />
wielkich wojen 1914–1918 i 1939–1945”. W polskiej literaturze powojennej<br />
tematyka ta była przedstawiana jednostronnie. Na konferencji chciano<br />
zatem oddać całkowity obraz ówczesnego Zabrza.<br />
zarządzeniach książęco-biskupiego ordynariatu<br />
diecezji wrocławskiej (Verordnungen<br />
<strong>des</strong> Fürstbischoflichen Vikariatamtes<br />
zu Breslau). Kościół w Niemczech,<br />
który w czasach Kulturkampfu stracił<br />
zaufanie państwa, po latach powoli je<br />
do kardynała Bertrama stwierdził: „W<br />
literaturze, szczególnie dotyczącej drugiej<br />
wojny światowej, można znaleźć zarzut,<br />
że kardynał Bertram był zbyt lojalnym<br />
obywatelem i nie rozpoznał, że z nową<br />
formą państwa nie można godzić się<br />
gdy nie był dobrym politykiem i nigdy<br />
zresztą za polityka się nie uważał, był<br />
duszpasterzem i zależało mu zawsze na<br />
dobru wiernych”.<br />
Rozwojowi zabrzańskiego przemysłu<br />
w czasie I wojny światowej poświęcony<br />
był referat dr. Adama Frużyńskiego<br />
Foto: Johannes Rasim<br />
niemieckiego, umożliwiającym prowadzenie<br />
działań wojennych. Prelegent<br />
podkreślił ważność produkowanego tu<br />
drutu potrzebnego do produkcji pocisków<br />
artyleryjskich oraz drutu kolczastego,<br />
którym otaczano okopy. Ocenia<br />
się, że ciężar drutu kolczastego używanego<br />
w okopach na froncie zachodnim<br />
(od Atlantyku po Szwajcarię) wynosił<br />
600 tys. ton. Znaczna część tego drutu<br />
została wyprodukowana właśnie w Zabrzu.<br />
W 1914 roku władze, jak gdyby<br />
nie zdając sobie sprawy ze znaczenia<br />
górnictwa, powołały do służby wojskowej<br />
wielu wykwalifikowanych górników.<br />
Walczyli oni głównie na froncie zachodnim.<br />
Z czasem w kopalniach zaczęto<br />
odczuwać brak wykwalifikowanej kadry,<br />
która mogłaby kształcić młodych górników.<br />
Wówczas takie kształcenie trwało<br />
pięć lat. Od 1916 roku zaczęto tych<br />
górników stopniowo zwalniać z frontu,<br />
oczywiście część z nich zg<strong>in</strong>ęła, a tylko<br />
część wróciła, ale biorąc pod uwagę, że<br />
musieli oni przeżyć np. siedmiodniowy<br />
ostrzał artyleryjski, wielu z nich przeżyło<br />
traumę wojenną lub nie nadawało się<br />
już do pracy w kopalni ze względu na<br />
Johannes Rasim
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
6 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen <strong>Schlesien</strong> bereitgestellt. śląsk Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Reise: Mit dem Drahtesel von München nach Groß Kottul<strong>in</strong><br />
Abgasfrei <strong>in</strong> die Heimat<br />
19. – 25. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Ende August 2014 unternahmen He<strong>in</strong>rich und Maximilian Henkel – Vater<br />
und Sohn – e<strong>in</strong>e Radtour von München nach Groß Kottul<strong>in</strong> (Kotul<strong>in</strong>) <strong>in</strong><br />
Oberschlesien, dem Heimatdorf <strong>der</strong> Familie.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał Den Impuls gab służy letztlich wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien erst s<strong>in</strong>d das lediglich passende zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Die Strecke war über 750 km lang<br />
und führte quer durch Bayern,<br />
Böhmen, Mähren und <strong>Schlesien</strong>. Die<br />
beiden wählten den kürzesten Weg,<br />
<strong>der</strong> sie durch Wäl<strong>der</strong> und Wiesen, wie<br />
auch stark befahrene Straßen mit LKW<br />
zum Ziel führte. Täglich wurden jeweils<br />
zirka 100 km zurückgelegt, denn e<strong>in</strong><br />
bisschen Regeneration sollte täglich<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien Fahrradtour s<strong>in</strong>d entworfenes lediglich T-Shirt, zum das Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
schon dabei se<strong>in</strong>.<br />
„Den Anstoß für die Fahrradtour gab<br />
me<strong>in</strong> Sohn Maximilian. Ich wollte mit<br />
ihm e<strong>in</strong> Abenteuer erleben und mich <strong>der</strong><br />
Herausfor<strong>der</strong>ung stellen, etwas Außergewöhnliches<br />
zu tun, was ich zuvor noch<br />
nie gemacht hatte. Zudem wollte ich die<br />
große Entfernung zwischen München<br />
und Groß Kottul<strong>in</strong> am eigenen Leibe<br />
spüren“, so Vater He<strong>in</strong>rich Henkel.<br />
Im Jahre 2012 wurde die Idee zu dieser<br />
Fahrradreise geboren. Die Planungen<br />
wurden immer wie<strong>der</strong> verschoben,…<br />
bis zum Weihnachtsfest 2013. Den Impuls<br />
dazu gab letztlich erst das passende<br />
Weihnachtsgeschenk vom Sohn an<br />
se<strong>in</strong>en Vater. Es war e<strong>in</strong> extra für die<br />
mit den Wappen Münchens und <strong>der</strong><br />
Heimat bedruckt wurde. „Nun gab es<br />
ke<strong>in</strong> Zurück mehr. Ke<strong>in</strong>er von uns ist<br />
e<strong>in</strong> Hochleistungsfahrer. Nur e<strong>in</strong>en<br />
Monat vor unserer Fahrradtour habe<br />
ich beschlossen, mich für die Tour<br />
nicht bewältigen würde und sich so die<br />
Fahrradtour vergraulen würde“, scherzt<br />
He<strong>in</strong>rich Henkel.<br />
Am letzten Tag ihrer geme<strong>in</strong>samen<br />
Fahrradreise organisierte se<strong>in</strong>e Ehefrau<br />
e<strong>in</strong>e Überraschung für ihren Ehemann<br />
bis zum neunten <strong>Lebens</strong>jahr verbracht<br />
hatte. Kurz vor Groß Kottul<strong>in</strong> war für<br />
sie e<strong>in</strong>e Pause wo sie quasi traditionell<br />
Eis <strong>in</strong> <strong>der</strong> Eisdiele „Urszulka“ <strong>in</strong> Groß<br />
Strehlitz aßen. Anschließend machten<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy vorzubereiten. materiał Dafür służy tra<strong>in</strong>ierte wyłącznie me<strong>in</strong> und Sohn. do czytania. Sie sollten pünktlich Powielanie um Annaberg, w jakikolwiek um für ihre glückliche sposób Ankunft<br />
zu danken; anschließend g<strong>in</strong>g’s<br />
zabronione.<br />
Sohn Maximilian mit mir jedoch nicht, 17:30 Uhr <strong>in</strong> Groß Kottul<strong>in</strong> e<strong>in</strong>treffen,<br />
LARES: Diese Materialien denn er s<strong>in</strong>d befürchtete, lediglich dass er das zum Tra<strong>in</strong><strong>in</strong>g Lesen wo He<strong>in</strong>rich bereitgestellt. Henkel se<strong>in</strong>e K<strong>in</strong>dheit Jegliche noch Vervielfältigung auf e<strong>in</strong> Bier <strong>in</strong>s Wirtshaus „U ist Mar-<br />
strengstens untersagt.<br />
Die beiden Sportler haben gerade das Zielband durchbrochen.<br />
Quelle: Dom<strong>in</strong>ika Galla<br />
sich die beiden auf den Weg nach St. wurde vorbereitet, ebenso Medaillen<br />
und Lorbeerkränze vom Ortsvorsteher<br />
Albert Osmanda. Dies alles war Auftakt<br />
für e<strong>in</strong>e zünftige Schlemmerei am Lagerfeuer.<br />
ka“. Die Spannung war groß, denn die<br />
Die Rückfahrt nach München g<strong>in</strong>g<br />
letzte Station war das Elternhaus von dann leichter, denn nun ließen Vater<br />
Ehefrau Bernadetta, wo auf sie jubelnde und Sohn wie<strong>der</strong> den Motor heulen und<br />
Gäste aus Familie und Bekanntenkreis nahmen das Auto.<br />
warteten. E<strong>in</strong>e professionelle Ziell<strong>in</strong>ie<br />
Dom<strong>in</strong>ika Galla<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Silesiaca LARES: (66): Diese Will-Erich Materialien Peuckert s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Najbardziej śląski ze wszystkich Ślązaków<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Podczas swoich literackich wypraw natrafiłem na doborową grupę „666<br />
piewców Śląska”, począwszy od mniej znanych, na najpopularniejszym<br />
(Eichendorff) skończywszy, od najmniejszego (Max Hermann-Neisse –<br />
z racji wzrostu) po najbardziej znaczącego (Gerhart Hauptmann).<br />
Przypomniałem postać najwcześniejszego<br />
z górnośląskich pisarzy uzmysławia nam,<br />
Twórczość Peuckerta<br />
(Mikołaj z Koźla), zaś w osobie Frie<strong>der</strong>ike<br />
Kempner poznaliśmy „niechcący” że po 1945 roku<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał fundament egzystencji służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien człowieka s<strong>in</strong>d lediglich śląskiego zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
najzabawniejszą śląską autorkę. Nie<br />
wspomniałem dotychczas o najbardziej<br />
szalonym ze wszystkich śląskich poetów,<br />
którym był Quir<strong>in</strong>us Kuhlmann,<br />
urodzony w 1651 roku we Wrocławiu,<br />
w 1689 roku poddany torturom w Moskwie<br />
za herezję, po czym spalony żywcem.<br />
Celem Kuhlmanna było połączenie<br />
poszczególnych religii i stworzenie w<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Złotoryi. materiał Wykształcił służy się na nauczyciela<br />
szkoły powszechnej w sem<strong>in</strong>arium<br />
wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien nauczycielskim s<strong>in</strong>d lediglich w Bolesławcu, zum po czym Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
ten sposób jednego królestwa ducha.<br />
Pojechał on np. do Konstantynopola,<br />
aby nawrócić tureckiego sułtana, oraz do<br />
Moskwy, by głosić wiarę w prawosławnej<br />
Rosji. Gdyby Quir<strong>in</strong>us Kuhlmann<br />
bardziej skoncentrował się na swoich<br />
literackich umiejętnościach, znalazłby<br />
zapewne pocześniejsze miejsce także<br />
w n<strong>in</strong>iejszej serii artykułów, bowiem<br />
jego poezje były obiecujące, choć często<br />
równie szalone jak jego pomysły.<br />
Na zakończenie cyklu chciałbym<br />
wszakże skupić się na przypomnieniu<br />
postaci etnologa i pisarza Willa-Ericha<br />
Peuckerta, który był najbardziej śląskim<br />
ze wszystkich śląskich literatów. Urodził<br />
się w 1895 roku w Garnczarach koło<br />
Weihnachtsgeschenk,<br />
e<strong>in</strong> extra für<br />
die Fahrradtour<br />
entworfenes T-Shirt.<br />
został bezpowrotnie<br />
zniszczony.<br />
wykonywał tenże zawód. W latach<br />
1922–1927 studiował na uniwersytecie<br />
we Wrocławiu historię Niemiec, germanistykę,<br />
prehistorię, ludoznawstwo i etnologię.<br />
Po uzyskaniu tytułu doktora był<br />
pracownikiem naukowym w „Instytucie<br />
Geschafft – He<strong>in</strong>rich und Maximilian Henkel s<strong>in</strong>d <strong>in</strong><br />
Groß Kottul<strong>in</strong>.<br />
Foto: Dom<strong>in</strong>ika Galla<br />
Will-Erich Peuckert<br />
Peuckert uzyskał habilitację z zakresu ludoznawstwa,<br />
publikując pracę pt. „Zwölf<br />
Sibyllen Weissagungen”. W 1935 roku<br />
władze narodowosocjalistyczne odebrały<br />
mu uprawnienia naukowe docenta nieetatowego<br />
z powodu jego „politycznej<br />
niesolidności”, co zmusiło go przez kilka<br />
następnych lat do udzielania się w jednej<br />
z wiosek w Górach Kaczawskich w<br />
z książek nałożono nań zakaz dalszego<br />
publikowania recenzji. Po wypędzeniu<br />
z rodz<strong>in</strong>nych stron podjął pracę na katedrze<br />
ludoznawstwa uniwersytetu w<br />
Getyndze.<br />
Źródło: Johannes Rasim<br />
Dorobek twórczości Willa-Ericha<br />
Peuckerta jest bardzo różnorodny i<br />
obszerny. Głównym przedmiotem jego<br />
dociekań był człowiek śląski – ziemia<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Niemieckim” materiał wrocławskiego służy wyłącznie uniwersytetu<br />
oraz docentem ludoznawstwa w pisarza. W lipcu 1942 roku w reakcji na mieszkańcy wraz z ich specyficzną<br />
charakterze do czytania. nauczyciela prywatnego Powielanie i śląska w i jej jakikolwiek dzieje, kultura Śląska sposób i jego zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien<br />
Akademii<br />
s<strong>in</strong>d<br />
Pedagogicznej.<br />
lediglich<br />
W 1932<br />
zum<br />
roku<br />
Lesen<br />
politycznie<br />
bereitgestellt.<br />
niepożądaną recenzję<br />
Jegliche<br />
jednej naturą.<br />
Vervielfältigung<br />
Twórczość Peuckerta uzmysła-<br />
ist strengstens untersagt.<br />
wia nam, że po 1945 roku fundament<br />
egzystencji człowieka śląskiego został<br />
bezpowrotnie zniszczony: „Codzienny<br />
sposób życia, ukorzenienie w sąsiedztwie<br />
i wspólnocie, oddychanie ojczystym<br />
językiem. Dar sentencji i pieśni.<br />
Ojczyzna”. Lista jego utworów literackich<br />
jest długa i obejmuje m.<strong>in</strong>. takie pozycje,<br />
jak: „Passion. E<strong>in</strong> Drama” (1919),<br />
powieść „Apokalypse 1618” (1921),<br />
nowela „Glücksk<strong>in</strong>d <strong>in</strong> Krakau” (1939)<br />
czy powieść „So lange die Erde steht”<br />
(1941), a także cykl wesołych opowiadań<br />
pt. „Heimatgeme<strong>in</strong>de Birkigt” (1943).<br />
Will-Erich Peuckert położył też wielkie<br />
zasługi w dziele publikowania dorobku<br />
legend śląskich. Warto tu odnotować<br />
ich zbiory pt. „Schlesische Sagen” (1924)<br />
oraz „Die Sagen vom Berggeist Rübezahl”<br />
(1926). Ponadto ukazał się zbiór<br />
baśni zatytułowany „<strong>Schlesien</strong>s deutsche<br />
Märchen” (1932), a także „Ostdeutsches<br />
Sagenbüchle<strong>in</strong>, Ostdeutsches Märchenbüchle<strong>in</strong>”<br />
(oba z 1951 r.) oraz „Schlesische<br />
K<strong>in</strong><strong>der</strong>- und Hausmärchen” (1953).<br />
Jeżeli ktoś mnie zapyta, co z dorobku<br />
literatury śląskiej bym mu polecił, to<br />
odpowiem bez wątpienia: książki Willa-<br />
-Ericha Peuckerta, najlepiej wszystkie!<br />
Pisarz Gerhart Pohl (1902–1966)<br />
powiedział kiedyś o Peuckercie: „W<br />
całym moim życiu nie spotkałem człowieka<br />
bardziej śląskiego od Willa-Ericha<br />
Peuckerta…, tak setnego i krewkiego<br />
Ślązaka, mocno tkwiącego korzeniami<br />
w rodz<strong>in</strong>nej ziemi i roztaczającego wokół<br />
siebie tak silną woń legend, baśni i<br />
śląskich humoresek, że zaprawdę można<br />
by mniemać, iż jest to jakaś nowa, przebiegła<br />
transformacja Pana Liczyrzepy”.<br />
Johannes Rasim<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Karol<strong>in</strong> łůnaczi<br />
i zajś nowi urlop. Tak se pomyślałach łostatniymi promiyniůma słůńca, a już coby znołd takoł robota, co tyż baje z<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy wczoraj, materiał że ani se czowiek służy nie wyłącznie obejrzi by se szło do myjśleć, czytania. że tak fajnie Powielanie to już niyj we w 100% jakikolwiek zadowolůni, bo sposób niy mieć zabronione.<br />
i po leku zajś Wszystkich Świentych, nie baje, a jednak! Cza wykorzystać takyj roboty to nie je lekko… to potym<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy gorzi materiał z tym, że zajś cza służy baje zamiatać wyłącznie i robota do i chyntnie czytania. se dů niyj Powielanie chodzi, tyż niekedy w niy jakikolwiek ma wyjścia, ale jak sposób umiecie, zabronione.<br />
odkurzać, jak igły polecům, ale co tam, człowiekowi ani tak nie przeszkadzoł, to zmieńcie takoł robota jak nojszybci.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Zajś nastympni tydziyń przelecioł,<br />
dzieci z podstawówki, młodzież z<br />
gimnazjów i szkół średnich już zapomniały<br />
o wakacjach. My jeszcze chwila<br />
mogymy se niymi nacieszyć. Niektorzi<br />
tera dopiyro na urlop jadům, tacy to<br />
se mogům pocieszyć, nům już tak dobrze<br />
nie je, niestety. Ale cza se pomyjśleć,<br />
że za niedugo zajś baje nowi rok<br />
potym już niewiela cza i już zajś Boży<br />
Narodzyniy...<br />
Nie wiam, czamu tyn czas aż tak<br />
szybko leci. Dopiyro co była Wigilia i<br />
zajś cza baje wszystko na nowo szykować,<br />
na ta świyżoł, wuniajůncoł<br />
cho<strong>in</strong>ka to już dzisiej se festy cieszam,<br />
najważniejszy, że fajnie wůnioł i blank<br />
dobrze wyglůndoł, ale nie bandam sam<br />
wům tera opowiadać o cho<strong>in</strong>ce, jak za<br />
oknym słoneczko świyci i cza se cieszyć<br />
ty łostatniy ciepły dni i jechać kaj ze<br />
familiům, a nojlepij na kołach, coby<br />
trocham świyżygo luftu se nachytać.<br />
Możecie tyż jaki do krałzy zawrzyć, co<br />
jak już go nie baje, to se go bajecie můgli<br />
wypujścić. Prz<strong>in</strong>ajmnij teoretycznie idzie<br />
tak zrobić. Ale wiycie, jak se moł fajnoł<br />
że urlop już wykorzystani. A joł jak na<br />
rajzie nie mogam narzykać, niy ma co<br />
zapeszać, ale wszystko je w jak nojlepszym<br />
porzůndku. Życzam kożdymu,<br />
czowiek se yno mynczi, jak do takyj roboty<br />
idzie, i wcale se nie dziwiam, bo<br />
nie idzie robić czygojś, na co se niy moł<br />
ochoty. Abo kajś, kaj atmosfera roboty<br />
nie je w porzůndku, bo wtedy to se czowiek<br />
yno nerwuje, że zajś musi do tyj<br />
roboty iść, a po co to wszystko?! Naja…<br />
A sztudyntům, co za chwilam zacznům<br />
sztudiować, to powiam yno<br />
tela, żeby nie zapůmnieli pokupować se<br />
nowych zeszytów, nowych dugopisów,<br />
no, chyba że majům stary dobrze zachowany,<br />
bo wiycie, nie zawsze se cojś<br />
pisze, a raczi czynści cojś kopiuje i to nie<br />
cza kupować nowych kartek, zeszytów i<br />
tak dali. Naja… zawsze to oszczyndnie.<br />
A po co za moc kupować, jak potym se<br />
i tak tygo nie zużyje. Wiam, jak to je,<br />
czowiek kupuje, a potym połowy rzeczy<br />
nie potrzebuje. A tera wům powiem yno<br />
tela: pamiyntejcie, coby cieszyć se tym,<br />
co mołcie, i nie narzykać całi czas, bo<br />
zawsze może być jeszcze yno gorzi. q
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen <strong>Schlesien</strong> bereitgestellt. śląsk Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Samstagskurse: Noch freie Plätze für DFK-Gruppen<br />
Nr. 38/1172 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 7<br />
Letzte Chance für Nachzügler<br />
Oppelner<br />
Nachrichten<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Q<br />
Es gibt noch immer freie Plätze für<br />
DFK-Gruppen, die e<strong>in</strong>en deutschen<br />
Samstagskurs bei sich organisieren<br />
möchten. „Im letzten Moment s<strong>in</strong>d<br />
e<strong>in</strong> paar Ortsgruppen ausgefallen.<br />
Q Archiv <strong>der</strong> erzählten Geschichte:<br />
Das Haus <strong>der</strong> Deutsch-Polnischen<br />
Zusammenarbeit veranstaltet zusammen<br />
mit Partnern am 17. Oktober 2014<br />
Workshops für Vertreter <strong>der</strong> DFK und<br />
nadzieję – wszystko okraszone żywym<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie i autentycznym w jakikolwiek językiem niemieckim. sposób zabronione.<br />
Jak zwykle nie przewidujemy żadnego<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche szkolnego Vervielfältigung siedzenia w ławkach i ist pisania strengstens untersagt.<br />
Dies ist e<strong>in</strong>e Chance für all diejenigen,<br />
die das Projekt bei sich realisieren<br />
möchten“, sagt Programmkoord<strong>in</strong>ator<br />
Ryszard Karolkiewicz.<br />
Schon am 20. September startet das<br />
neue Herbst-W<strong>in</strong>ter-Semester <strong>der</strong><br />
deutschen Samstagskurse. Die Formel<br />
Lehrer, die das Fach Deutsch als M<strong>in</strong><strong>der</strong>heitensprache<br />
und das ergänzende Fach<br />
Geschichte und Gesellschaft „Erbschaft<br />
<strong>der</strong> Epochen“ unterrichten. Die Workshops<br />
werden von den Mitarbeitern <strong>des</strong><br />
Instituts für Geschichte <strong>der</strong> Universität<br />
Oppeln geleitet. Im Rahmen <strong>der</strong> Workshops<br />
werden auch konkrete didaktische<br />
bleibt dieses Jahr unverän<strong>der</strong>t mit zehn<br />
Lehrgängen jeweils samstags ab Ende<br />
September bis Anfang Dezember. „Wie<br />
üblich gibt es dabei Spiele und Unterhaltung,<br />
spannende Aufgaben, Begegnungen<br />
und bildnerische Arbeiten u.a.<br />
mit Eltern – das hoffen wir jedenfalls.<br />
All das garniert mit lebendigem und<br />
echtem Deutsch. E<strong>in</strong> Sitzen <strong>in</strong> Schul-<br />
goty Oleskiej, Dębskiej Kuźni, a nawet<br />
z Gdańska. Mam też cichą nadzielę, że<br />
kurs sobotni uda się po raz pierwszy<br />
zorganizować w Katowicach – mówi<br />
Ryszard Karolkiewicz.<br />
Tematycznie niemieckie kursy sobot-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie Anmeldungen do czytania. s<strong>in</strong>d direkt Powielanie beim Pro-<br />
poświęcone w jakikolwiek będą rodz<strong>in</strong>ie, sposób ale na<br />
Kursgruppen an<br />
zabronione.<br />
grammkoord<strong>in</strong>ator Ryszard Karolkiewicz<br />
unter bereitgestellt. <strong>der</strong> Telefonnummer Jegliche 783 262 – zapewnia Vervielfältigung koordynator. – Pani ist Edy-<br />
strengstens<br />
uczestników czekają też niespodzianki<br />
Q<br />
LARES: Diese Materialien etwa s<strong>in</strong>d zehn lediglich neuen zum Lesen untersagt.<br />
bänken und Schreiben <strong>in</strong> Heften ist wie<br />
immer nicht vorgesehen“, versichert Ryszard<br />
Karolkiewicz. In diesem Semester<br />
sollen erneut 70 Gruppen an den Start<br />
gehen. Für die letzten Nachzügler bleiben<br />
noch e<strong>in</strong> paar Plätze frei. Dieses<br />
Mal kommen übrigens Kursgruppen<br />
an etwa zehn neuen Standorten h<strong>in</strong>zu.<br />
„Ihren Wunsch, e<strong>in</strong>en Kurs zu orga-<br />
Materialien und Unterrichtsszenarien<br />
ausgearbeitet, die von Lehrern <strong>in</strong> ihrer<br />
Arbeit und von den Vertretern <strong>der</strong> DFK<br />
<strong>in</strong> verschiedenen gesellschaftlichen Initiativen<br />
genutzt werden können. Für die<br />
Workshops kann man sich bis 13. Oktober<br />
bei Izabela Marzodko unter 77 402 51 05<br />
und iza.marzodko@haus.<strong>pl</strong> anmelden.<br />
Q Europäischer Tag <strong>der</strong> Sprachen:<br />
Die Oppelner Österreich-Bibliothek<br />
veranstaltet anlässlich <strong>des</strong> Europäischen<br />
Tages <strong>der</strong> Sprachen am 26. September<br />
ab 8:30 Uhr e<strong>in</strong>en Workshop für K<strong>in</strong><strong>der</strong><br />
unter dem Motto „Me<strong>in</strong>e erste Deutschlandreise“,<br />
ab 10:00 Uhr e<strong>in</strong>en literarischkünstlerischen<br />
Workshops mit <strong>der</strong> „Raupe<br />
Nimmerstatt“ und ab 12:00 Uhr den Vor-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
hat nun<br />
materiał<br />
e<strong>in</strong> neues Curriculum<br />
służy wyłącznie<br />
für die<br />
Wdo czytania. Powielanie<br />
spotkania<br />
w jakikolwiek<br />
organizacyjnego dla<br />
sposób<br />
prowadzących.<br />
zabronione.<br />
kursleitenden Lehrer zusammengestellt, ciąż są jeszcze wolne miejsca dla<br />
wo diese, so hoffen wir, viele neue An-<br />
kół DFK, które chciałyby u siebie Koła DFK, które chciałyby jeszcze<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nisieren, haben nun erstmals auch die<br />
DFK-Gruppen Zlönitz, Bowallno, Radlau,<br />
Ellguth (Radlau), Dembiohammer<br />
und sogar <strong>der</strong> DFK Danzig angemeldet.<br />
Und ich habe auch die leise Hoffnung,<br />
dass nun auch <strong>in</strong> Kattowitz erstmals<br />
e<strong>in</strong> Samstagskurs zustande kommt“, so<br />
Karolkiewicz.<br />
Thematisch s<strong>in</strong>d die aktuellen deut-<br />
trag „Deutschland im Visier“. Ab 14:00 Uhr<br />
gibt es noch den Sprachworkshop „Me<strong>in</strong><br />
<strong>Lebens</strong>lauf auf Deutsch“. Der E<strong>in</strong>tritt zu<br />
allen Veranstaltungen ist frei. Anmeldung<br />
unter: 77 47 47 085, bibliotekaaustriacka.opole@wbp.opole.<strong>pl</strong><br />
adur<br />
regungen f<strong>in</strong>den werden.“ Ihre neuen<br />
„Lehrbücher” bekamen die Lehrer<br />
bereits am vergangenen Samstag beim<br />
Organisationstreffen für die Kursleiter<br />
zu Gesicht.<br />
E<strong>in</strong> DFK, <strong>der</strong> noch e<strong>in</strong>en Samstagskurs<br />
bei sich organisieren möchte, sollte Nowy semestr jesienno-zimowy Karolkiewicza pod numerem telefonu<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Oppelner Nachrichten<br />
e<strong>in</strong>e Gruppe von 15 teilnahmewilligen niemieckich kursów sobotnich ruszy 783 262 281 lub mailem: samstagskurs@<br />
K<strong>in</strong><strong>der</strong>n zwischen sechs und elf Jahren już 20 września. Sama forma kursów o2.<strong>pl</strong>.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
schen Samstagskurse <strong>der</strong> Familie gewidmet.<br />
Den Teilnehmern w<strong>in</strong>ken<br />
aber auch Überraschungen, versichert<br />
Brzeg: Wystawa poświęcona historii fotografii<br />
Mistrzowie obiektywu<br />
war e<strong>in</strong>e <strong>Zeitung</strong>, die von 1895 bis<br />
1935 im Oppelner Land erschien.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Początkowo na fotografie stać było<br />
tylko najbogatszych. Do Brzegu anonimowy<br />
dagerotypista z Berl<strong>in</strong>a dotarł<br />
w roku 1843, o czym świadczy<br />
ogłoszenie w „Allgeme<strong>in</strong>er Briegischer<br />
Anzeiger”. Historię fotografów<br />
brzeskich w latach 1843–1944 przedstawia<br />
najnowsza wystawa w Muzeum<br />
Piastów Śląskich w Brzegu.<br />
okazji otwarcia wystawy, którą na<br />
Z brzeskim zamku będzie można<br />
zwiedzać od 19 września, wydano rów-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Baden-Württemberg w jakikolwiek unterstellt sposób ist, und zabronione.<br />
das Institut für Germanistik an <strong>der</strong> Oppelner<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung<br />
Universität unterzeichneten<br />
ist<br />
e<strong>in</strong>en<br />
strengstens untersagt.<br />
nież fol<strong>der</strong> poświęcony historii brzeskich<br />
fotografów i ich działalności. Dowiadujemy<br />
się z niego, że początkowo mieszkańcy<br />
Brzegu, którzy chcieli posiadać<br />
swój portret, musieli liczyć jedynie na<br />
wędrownych fotografów, którzy co jakiś<br />
czas przyjeżdżali do miasta, najczęściej z<br />
głębi Niemiec. O przyjeździe fotografów<br />
<strong>in</strong>formowały ogłoszenia w lokalnych<br />
Die Kooperationsvere<strong>in</strong>barung solle die<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
traditionellem Motiv.<br />
Zusammenarbeit mit <strong>der</strong> Universität<br />
<strong>in</strong> Oppeln stärken und weiter för<strong>der</strong>n,<br />
LARES: Diese Materialien Wystawę s<strong>in</strong>d w Muzeum lediglich Piastów Śląskich można zum oglądać Lesen od 19 września. bereitgestellt. Foto: J. Jegliche Stem<strong>pl</strong>ewski Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
gazetach.<br />
Pierwsze przenośne atelier fotograficzne<br />
powstało w Brzegu w 1851 roku,<br />
otworzył je Eduard Höcker z Wrocławia,<br />
fotograf, dagerotypista i malarz. Swoje<br />
atelier miał Höcker w Domu Niemieckim,<br />
hotelu zniszczonym w 1945 roku.<br />
Wkrótce zapomniano o dagerotypach,<br />
fotografie na papierze były tańsze. Prawdziwą<br />
furorę zaczęły robić, także w Brzegu,<br />
eleganckie albumy fotograficzne,<br />
które tu oferował Theodor Traugott<br />
He<strong>in</strong>ze. Same albumy można też było<br />
nabyć w brzeskich sklepach.<br />
Pierwszym stałym fotografem w<br />
Brzegu był A. Kühn, który swoje atelier<br />
otworzył na Oppelner Straße 105, dziś<br />
ul. Mikołaja Reja 9. O tym, jak prężny<br />
fotograficznie staje się Brzeg około roku<br />
1867, świadczy chociażby fakt zorganizowania<br />
w mieście wystawy fotografii<br />
Vergangenen Sonnabend fand <strong>in</strong> Oppeln e<strong>in</strong> Organisationstreffen für die Kursleiter statt.<br />
Dieses Mal kommen<br />
Standorten h<strong>in</strong>zu.<br />
<strong>der</strong> Koord<strong>in</strong>ator: „Edyta Krakowczyk<br />
W latach 1843–1944<br />
dagerotypowało lub<br />
fotografowało w Brzegu<br />
41 mistrzów obiektywu.<br />
na wzór podobnych w Londynie, Paryżu<br />
czy Hamburgu. Mimo to przez cała<br />
lata sześćdziesiąte XIX wieku w Brzegu<br />
na stałe działa tylko jeden zakład – A.<br />
Kühna. Piękne portrety w jego wykonaniu<br />
można zresztą podziwiać też na<br />
Foto: K. Trela<br />
zusammenbekommen sowie e<strong>in</strong>en Lehrer<br />
und e<strong>in</strong>en Ausrichtungsort f<strong>in</strong>den.<br />
281 o<strong>der</strong> per E-Mail an samstagskurs@<br />
o2.<strong>pl</strong> möglich.<br />
Kursy sobotnie: Są jeszcze wolne miejsca<br />
dla kół DFK – Ostatnia szansa dla<br />
spóźnialskich<br />
zorganizować niemieckie kursy sobotnie.<br />
– W ostatniej chwili wykruszyło<br />
się kilka grup, co jest szansą dla wszystkich<br />
tych, którzy chcieliby ten projekt<br />
realizować u siebie – podkreśla Ryszard<br />
Karolkiewicz, koordynator programu.<br />
pozostanie w tym roku bez zmian, czyli<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy wystawie. materiał W 1879 roku służy brzeskich wyłącznie fotografów<br />
jest już trzech, a w 1877 roku 1843–1944”.<br />
Beziehungen zwischen Deutschland kommen.<br />
skiego do „Historia czytania. fotografii Powielanie w Brzegu, Kle<strong>in</strong>en w jakikolwiek zwischen unseren bilateralen sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien swoje atelier s<strong>in</strong>d w lediglich Brzegu otwiera zum też świet-<br />
Lesen bereitgestellt. A. Jegliche Durecka und Vervielfältigung <strong>Polen</strong> ganz gut deutlich machen.“ ist strengstens untersagt.<br />
ny fotograf wrocławski Albert Schön,<br />
który wykonuje tez zdjęcia <strong>pl</strong>enerowe.<br />
To atelier działa na brzeskim rynku prawie<br />
70 lat, kolejno przejmują je fotografowie:<br />
Richter, Spr<strong>in</strong>ger i Gröger. W<br />
latach dwudziestych XX wieku w Brzegu <strong>der</strong> angeht.“ <strong>Schlesien</strong> erfülle <strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie jest już do 20 zakładów czytania. fotograficznych. Powielanie W deutsch-polnischen w jakikolwiek Zusammenarbeit sposób zabronione.<br />
latach 1916–1930 dwa zakłady fotogra-<br />
e<strong>in</strong>e Brückenbaufunktion. In diesem<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
ficzne ma w mieście Gustav Krahl, który<br />
poza portretami robi też zdjęcia miasta<br />
na pocztówki.<br />
Kto chciałby je, a także wiele historycznych<br />
fotografii zobaczyć, pow<strong>in</strong>ien<br />
koniecznie zwiedzić brzeską wystawę i<br />
przeczytać fol<strong>der</strong> Bogusława Szybkow-<br />
10 spotkań w soboty od końca września<br />
do początku grudnia. – Jak zwykle będą<br />
gry i zabawy, ciekawe zadania, spotkania<br />
i prace <strong>pl</strong>astyczne z udziałem m.<strong>in</strong>.<br />
rodziców – a przynajmniej mamy taką<br />
w zeszytach – zapewnia Ryszard Karolkiewicz.<br />
W tym semestrze ma ponownie<br />
ruszyć 70 grup. Jest jeszcze kilka wolnych<br />
miejsc dla ostatnich spóźnialskich.<br />
Tym razem grupy kursowe powstaną<br />
też w około 10 nowych miejscach. –<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Chęć w zorganizowania jakikolwiek kursów sposób raz zabronione.<br />
pierwszy zgłosiły w tym roku m.<strong>in</strong>. koła<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche DFK Vervielfältigung ze Źl<strong>in</strong>ic, Wawelna, Radłowa, ist Li-<br />
strengstens untersagt.<br />
ta Krakowczyk przygotowała kolejne<br />
nowe curriculum dla nauczycieli prowadzących,<br />
gdzie znajdą wiele nowych<br />
<strong>in</strong>spiracji – mówi Ryszard Karolkiewicz.<br />
Nauczyciele nowe „podręczniki” mieli<br />
okazję obejrzeć już w sobotę podczas<br />
zorganizować u siebie kursy sobotnie,<br />
pow<strong>in</strong>ny zebrać grupę 15 chętnych<br />
dzieci w wieku od 6 do 11 lat, znaleźć<br />
nauczyciela oraz miejsce, gdzie taki kurs<br />
mógłby się odbywać. Zgłaszać można się<br />
bezpośrednio do koordynatora Ryszarda<br />
Anna Durecka<br />
Groß Ste<strong>in</strong>: M<strong>in</strong>ister Gall aus Stuttgart zu Gast<br />
Kooperation im Fokus<br />
Der Innenm<strong>in</strong>ister von Baden-<br />
Württemberg, Re<strong>in</strong>hold Gall (SPD),<br />
besuchte <strong>in</strong> <strong>der</strong> vergangenen Woche<br />
<strong>Schlesien</strong>. Wie er betonte, sei dies<br />
aber ke<strong>in</strong>e politische Reise: „Ich<br />
möchte mit Menschen vor Ort <strong>in</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
Kontakt<br />
w jakikolwiek<br />
kommen.<br />
sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung möchte mich mit Ihnen austau-<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Ich schen, mir Ihre Sorgen und Nöte anhören.“<br />
Darüber h<strong>in</strong>aus führte den M<strong>in</strong>ister<br />
e<strong>in</strong> ganz konkretes Anliegen nach<br />
Oppeln: Das „Institut für Volkskunde<br />
<strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> <strong>des</strong> östlichen Europa“<br />
(IVDE), das dem Innenm<strong>in</strong>isterium<br />
Kooperationsvertrag. Das Institut für<br />
Volkskunde <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> <strong>des</strong> östlichen<br />
Europa dokumentiert und analysiert die<br />
historische und gegenwärtige Popularund<br />
Alltagskultur <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> <strong>in</strong> und<br />
aus Ost-, Ostmittel- und Südosteuropa.<br />
betont Gall: „Beispielsweise durch Studentenaustausch,<br />
durch geme<strong>in</strong>same<br />
Tagungen und Sem<strong>in</strong>are. Durch geme<strong>in</strong>same<br />
wissenschaftliche Forschung,<br />
was unsere Geschichte, aber auch, was<br />
Zukunftsperspektiven für unsere Län-<br />
Zusammenhang begrüßte Gall die Wahl<br />
von M<strong>in</strong>isterpräsident Donald Tusk zum<br />
Europaratspräsidenten: „Ich b<strong>in</strong> sehr<br />
optimistisch. Ihr M<strong>in</strong>isterpräsident hat<br />
e<strong>in</strong>e ganz wichtige Entscheidungs- und<br />
Gestaltungsfunktion auf europäischer<br />
Ebene erhalten. Und das kann man im<br />
M<strong>in</strong>ister Gall erhielt von Stanisław Nicieja e<strong>in</strong>e Tasse mit<br />
Foto: Dariusz Panza<br />
Außerdem traf Gall sich mit den<br />
Vertretern <strong>der</strong> deutschen M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit<br />
am Sitz <strong>des</strong> VDG. <strong>Schlesien</strong> verlasse er<br />
mit e<strong>in</strong>em guten Gefühl: „Man spürt,<br />
die Menschen haben Freude an ihrer<br />
Arbeit. Sie haben mir natürlich auch<br />
e<strong>in</strong> paar D<strong>in</strong>ge gesagt, wo sie von uns<br />
noch Unterstützung erwarten würden.<br />
Nämlich, dass wir auf <strong>der</strong> politischen<br />
Ebene deutlich machen, dass die deutsche<br />
Sprache gerade <strong>in</strong> <strong>Schlesien</strong> e<strong>in</strong><br />
wichtiger Standortfaktor se<strong>in</strong> kann. Und<br />
das werden wir zur Sprache br<strong>in</strong>gen.“<br />
Nach se<strong>in</strong>em Aufenthalt <strong>in</strong> Oppeln g<strong>in</strong>g<br />
es für den M<strong>in</strong>ister weiter nach Raschau<br />
und zum St. Annaberg. Abschließend<br />
besuchte er das KZ Auschwitz. Gall<br />
versprach, im nächsten Jahr wie<strong>der</strong>zu-<br />
Marie Baumgarten
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
8 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen <strong>Schlesien</strong> bereitgestellt. śląsk Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Pazurkiem<br />
Nie<strong>der</strong>schlesien: Wissenschaftsfestival jetzt auch für Germanophile<br />
Kotysia<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Englisch<br />
materiał służy wyłącznie<br />
Muss<br />
do czytania.<br />
–<br />
Powielanie<br />
Deutsch<br />
w jakikolwiek sposób<br />
Plus<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Pendol<strong>in</strong>o<br />
Podpisanie umowy stowarzyszeniowej<br />
pomiędzy Unią<br />
Europejską a Ukra<strong>in</strong>ą otwiera<br />
długotrwały proces, którego efektem<br />
wcale nie musi być akcesja nęka-<br />
19. – 25. September 2014<br />
nego konfliktem z Rosją kraju. Aby<br />
wejść do europejskich struktur,<br />
rządzący w Kijowie muszą nadrobić<br />
wieloletnie zaniechania w zakresie<br />
demokratyzacji życia publicznego<br />
i dostosować swoje prawodawstwo<br />
do obowiązujących na Starym Kontynencie<br />
norm.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Zwei Herzen, materiał zwei Seelen”, służy „Me<strong>in</strong>e wyłącznie erste durch do das Anatomische czytania. Institut Powielanie am Collegium<br />
Anatomicum <strong>der</strong> Mediz<strong>in</strong>ischen<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Deutschstunde” – dies s<strong>in</strong>d weitere Festivalthemen,<br />
s<strong>in</strong>d die lediglich empfehlenswert zum s<strong>in</strong>d Lesen Universität bereitgestellt. an <strong>der</strong> ul. Chałubińskiego Jegliche 6a. Vervielfältigung ist strengstens LARES: Diese Materialien untersagt.<br />
Europa nie może lekceważyć<br />
op<strong>in</strong>ii własnych mieszkańców, którzy<br />
zaczynają ulegać retoryce radykalnych<br />
ugrupowań politycznych. Unię<br />
od środka najchętniej rozsadziłaby<br />
prawicowa Mar<strong>in</strong>e Le Pen z Francji,<br />
a w ubiegłotygodniowych wyborach<br />
für an <strong>der</strong> deutschen Kultur und <strong>der</strong><br />
Geschichte deutschsprachiger Räume<br />
Interessierte. Das diesjährige Festival<br />
folgt dem Motto „Pfade <strong>des</strong> Verstan<strong>des</strong>”.<br />
Zentral f<strong>in</strong>det das Festival <strong>in</strong> Breslau<br />
vom 19. bis 24. September statt, dezen-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy trale Veranstaltungen materiał służy gibt es zudem wyłącznie <strong>in</strong> für Historische do czytania. und Pädagogische Powielanie Wissenschaften<br />
<strong>der</strong> Breslauer Uni an <strong>der</strong><br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Liegnitz (25.-26. September), Glogau<br />
LARES: Diese Materialien (2.-3. Oktober), s<strong>in</strong>d lediglich Görlitz (2.-3. zum Okto-<br />
Lesen ul. Dawida bereitgestellt. 1.<br />
Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
do landtagów w Turyngii i Brandenburgii<br />
nadspodziewanie wysokie<br />
poparcie uzyskała bazująca na ludzkich<br />
lękach antyeuropejska AfD.<br />
Czy te lęki przepędzi ze społecznej<br />
świadomości obejmujący najwyższe<br />
stanowisko w Europie Donald Tusk?<br />
Tuska zdążyli już zaakceptować<br />
w Staniszczach Wielkich. W czasie<br />
dożynek, które odbyły się w tej miejscowości,<br />
ktoś przygotował transparent<br />
z napisem: „Premier we wsi<br />
był co <strong>in</strong>o, a już momy pendol<strong>in</strong>o”. –<br />
Oby aktualne europejskie problemy<br />
udało się rozwiązać w tempie szybkiej<br />
kolei, a nie jelenia na biegunach,<br />
Der Maulwurf Gwarek buddelt sich quer<br />
durchs Land und berichtet von se<strong>in</strong>en Abenteuern<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
ciągnącego dwukołowy wózek!<br />
Józef Kotyś<br />
Heute geht er mit Hase Felix auf Deutschlandreise<br />
Die Österreich-Bibliothek <strong>in</strong> Oppeln bietet K<strong>in</strong><strong>der</strong>n<br />
und Erwachsenen e<strong>in</strong>e spannende Reise durch<br />
TERMINE<br />
Hallig, die, -en – wysepka<br />
QQGleiwitz: Das Museum LARES: <strong>in</strong> Gleiwitz<br />
Deutschland <strong>in</strong> Form e<strong>in</strong>es Workschops an. Am<br />
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek Vorlage, die, sposób -en – tu: zabronione.<br />
pomysł<br />
veranstaltet am 19. September um 17:00 26. September, um 8:30 Uhr, treffen sich <strong>in</strong> <strong>der</strong> Österreich-<br />
Wattenmeer, das – watty (Morza Północnego)<br />
Uhr e<strong>in</strong>en LARES: Vortrag zum Diese Thema Materialien „Residen-<br />
Bibliothek s<strong>in</strong>d lediglich (<strong>pl</strong>. Piłsudskiego zum 5) Kle<strong>in</strong> Lesen und Groß bereitgestellt. um geme<strong>in</strong>-<br />
Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
zen auf Wiesen und <strong>in</strong> Wäl<strong>der</strong>n. Schlösser<br />
und Adelshäuser im Gleiwitzer und<br />
Tarnowitzer Kreis“. Den Vortrag hält die<br />
Historiker<strong>in</strong> Anna Kwiecień. Der E<strong>in</strong>tritt<br />
ist frei.<br />
Q Namysłów: Od 20 września w<br />
sam den Abenteuern <strong>des</strong> kle<strong>in</strong>en Hasen Felix zu lauschen.<br />
„Mit Felix auf großer Deutschlandreise“ ist e<strong>in</strong> beliebtes<br />
K<strong>in</strong><strong>der</strong>buch von Annette Langen und Constanza Droop.<br />
Und eben dieses Buch dient als Vorlage um durch Spiel<br />
und Spaß vieles über Deutschland zu erfahren.<br />
Sehenswürdigkeit, die, -en – zabytek, osobliwość<br />
Izbie Regionalnej w Namysłowie można<br />
oglądać wystawę „Ocalone dziedzictwo” z<br />
okazji 400-lecia kościoła pw. św. Michała<br />
Archanioła w Michalicach. Czynne: poniedziałek<br />
– sobota 9.00–17.00, niedziela<br />
11.00–16.00.<br />
Q Schurgast: Am 21. September,<br />
Q LARES: N<strong>in</strong>iejszy So materiał geht es mit służy Felix auf wyłącznie Sylt, Deutschlands do czytania. nördlichste Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Insel. Dort geschieht es: Felix wird von e<strong>in</strong>er W<strong>in</strong>dböe er-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
fasst und auf e<strong>in</strong>e w<strong>in</strong>zige Hallig im Wattenmeer geweht.<br />
Aber das ist nur die erste Station se<strong>in</strong>er abenteuerlichen<br />
Deutschlandreise, die ihn vom Wattenmeer bis h<strong>in</strong>auf<br />
auf die Zugspitze führt. Dank se<strong>in</strong>er Siebenmeilenstiefel<br />
entdeckt <strong>der</strong> reiselustige Kuschelhase große Städte,<br />
Q LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
viele<br />
materiał<br />
Sehenswürdigkeiten<br />
służy wyłącznie<br />
und erstaunliche<br />
do czytania.<br />
Schätze im<br />
Powielanie<br />
In <strong>der</strong> Österreich-Bibliothek<br />
w<br />
gehen<br />
jakikolwiek<br />
K<strong>in</strong><strong>der</strong> mit Felix, dem<br />
sposób zabronione.<br />
eigenen Land. <br />
q Hasen, auf Deutschlandreise.<br />
Foto: Klaudia Kandzia<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
um 15:00 Uhr, wird auf dem Gelände <strong>der</strong><br />
Schloss– und Parkanlage <strong>in</strong> Schurgast<br />
(Skorogoszcz) die Ausstellung „Brücken<br />
<strong>der</strong> Oppelner Woiwodschaft“ eröffnet.<br />
Um 16:00 Uhr gibt es e<strong>in</strong>e historische<br />
Nachstellung und um 19:00 Uhr e<strong>in</strong>e multimediale<br />
Präsentation <strong>der</strong> Geschichte <strong>der</strong><br />
Schurgaster Brücke.<br />
Konzept: Klaudia Kandzia<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Q<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Już 19 bereitgestellt. października 2014 w Hali Jegliche Widowiskowo-Sportowej Vervielfältigung w Kędzierzynie- ist strengstens untersagt.<br />
Q Gliwice: Dom Współpracy Polsko-<br />
-Niemieckiej zaprasza 18 września na<br />
polsko-niemieckie sem<strong>in</strong>arium pt. „Fe<strong>der</strong>alizm<br />
w Europie na przykładzie Śląska<br />
i Dolnej Saksonii”. Początek o godz. 9.30<br />
przy siedzibie DWPN w Gliwicach.<br />
Q Breslau: Noch bis zum 26. Oktober<br />
kann man im Breslauer Stadtmuseum<br />
die Bil<strong>der</strong>ausstellung <strong>des</strong> deutschen Restaurators<br />
und Malers Christoph Wetzel<br />
besichtigen.<br />
QQKamień Śląski: 26 września na<br />
zamku w Kamieniu Śląskim odbędzie się<br />
projekcja filmu „Gloria i Exodus. Historia<br />
śląskiej szlachty” oraz spotkanie z reżyserami.<br />
Początek o godz. 19.00.<br />
Das 17. Nie<strong>der</strong>schlesische Wissenschaftsfestival steht vor <strong>der</strong> Tür und<br />
<strong>in</strong> <strong>des</strong>sen Rahmen u.a. die Vorträge „Berge <strong>in</strong> <strong>der</strong> deutschen Kultur”,<br />
„Englisch Muss – Deutsch Plus. Warum wir Fremdsprachen brauchen”<br />
und „Lustiges Lernen o<strong>der</strong> Deutsch leicht gemacht” sowie e<strong>in</strong> deutscher<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Poesie-Rezitationswettbewerb.<br />
materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
„Mit deutschen Lie<strong>der</strong>n auf Du und Die stationäre Veranstaltung (Breslau)<br />
LARES: Diese Materialien Du”, „Emil s<strong>in</strong>d Krebs lediglich – <strong>der</strong> geniale zum Poly-<br />
Lesen ist thematisch bereitgestellt. überaus attraktiv. Jegliche Viele Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
glotte aus <strong>Schlesien</strong>”, „Basteln – deutsche<br />
Werkzeugnamen”, <strong>der</strong> Spaziergang<br />
durch Breslau „Auf den Spuren<br />
deutscher Literatur”, „Nationale M<strong>in</strong><strong>der</strong>heiten<br />
im Glatzer Bergland”, „Die<br />
Kulissen von Hitlers Machtergreifung.<br />
ber), Habelschwerdt (9.-10. Oktober),<br />
Hirschberg (9.-10. Oktober), Waldenburg<br />
(13.-24. Oktober), Reichenbach<br />
(15.-17. Oktober), Frankenste<strong>in</strong> (22.-24.<br />
Oktober) und Lüben (23.-24. Oktober).<br />
Der E<strong>in</strong>tritt ist überall frei, die Zahl <strong>der</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Plätze<br />
materiał<br />
ist aber teilweise<br />
służy<br />
begrenzt<br />
wyłącznie<br />
– dies fentlichkeit.<br />
do czytania.<br />
H<strong>in</strong>zu kommen<br />
Powielanie<br />
Lehrbeiträge 1.500<br />
w<br />
E<strong>in</strong>zelvorhaben“,<br />
jakikolwiek<br />
sagt Dr.<br />
sposób<br />
Kazimierz<br />
zabronione.<br />
gilt <strong>in</strong>sbeson<strong>der</strong>e für die Vorführungen von passionierten Wissenschaftsfreunden<br />
– unkonventionell und spannend. Universität Breslau und Gebietskoor-<br />
www.festiwal.wroc.<strong>pl</strong> abrufbar.<br />
Orzechowski, Lehrbeauftragter an <strong>der</strong><br />
und Workshops <strong>in</strong> Chemie, Physik, Me-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
diz<strong>in</strong> und Krim<strong>in</strong>alistik.<br />
Wissenschaftler haben dafür gesorgt,<br />
die Ware Wissen gut zu verpacken.<br />
Ihre Pforten öffnen dazu wissenschaftliche<br />
Arbeitsräume, die ansonsten für<br />
die Öffentlichkeit geschlossen bleiben.<br />
Ge<strong>pl</strong>ant ist etwa e<strong>in</strong>e abendliche Tour<br />
E<strong>in</strong> Angebot sowohl für Nervenstarke<br />
als auch Leute mit e<strong>in</strong>em fragilen Nervenkostüm.<br />
„Stress als unzertrennlicher<br />
<strong>Lebens</strong>gefährte. Wie wird man damit<br />
fertig, um glücklich leben zu können”<br />
ist <strong>der</strong> Themenvorschlag <strong>der</strong> Fakultät<br />
„Das Wissenschaftsfestival ist e<strong>in</strong>e<br />
Möglichkeit, die neusten wissenschaftlichen<br />
Errungenschaften zu präsentieren,<br />
und e<strong>in</strong>e Gelegenheit zur Diskussion und<br />
zum Me<strong>in</strong>ungsaustausch zwischen Menschen<br />
aus <strong>der</strong> Wissenschaft und <strong>der</strong> Öf-<br />
Das Programm umfasst <strong>in</strong>sgesamt zirka<br />
Kędzierzyn-Koźle: Odliczanie do gali szlagierów<br />
Magiczne melodie<br />
Foto: www.music-base.de<br />
Q<br />
Simoni, a właściwie Edward Edward Simoni tworzy<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie Krok, do urodził czytania. się 7 sierpnia Powielanie 1959 w<br />
klimatyczne<br />
jakikolwiek<br />
melodie,<br />
sposób zabronione.<br />
roku w Bytomiu i to tam stawiał pierw-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung które gatunkowo ist strengstens untersagt.<br />
sze kroki w swojej muzycznej edukacji.<br />
W wieku 7 lat rozpoczął naukę gry na<br />
skrzypcach i fortepianie w PSM w Bytomiu.<br />
W latach 1973–1976 grał na flecie,<br />
skrzypcach i fortepianie w jazzrockowej<br />
formacji Rak, którą współtworzyli z nim:<br />
Jan Skrzek, Jerzy Klimas, Bogdan Kisiel<br />
d<strong>in</strong>ator <strong>des</strong> Nie<strong>der</strong>schlesischen Wis-<br />
Das Hauptgebäude <strong>der</strong> Breslauer Universität, wo ebenfalls Veranstaltungen <strong>des</strong> Wissenschaftsfestivals ge<strong>pl</strong>ant s<strong>in</strong>d.<br />
senschaftsfestivals. In digitaler Form ist<br />
das Festivalprogramm im Internet unter<br />
-Koźlu odbędzie się czwarta edycja koncertu z cyklu „Piosenka nie zna<br />
granic”, na której wystąpią gwiazdy muzyki biesiadnej z Polski, Niemiec<br />
i Czech. W tym roku na kędzierzyńsko-kozielskiej scenie zaprezentuje się<br />
też Edward Simoni, pochodzący z Bytomia.<br />
Edward sięgają od delikatnego<br />
rocka, przez pop<br />
aż po techno.<br />
Marek Perzyński<br />
Pana. Już pierwsza płyta nagrana za pomocą<br />
tego <strong>in</strong>strumentu przyniosła mu<br />
wyróżnienie złotej płyty. W międzyczasie<br />
status złotych i <strong>pl</strong>atynowych uzyskało<br />
już kilka albumów Simoniego. Artysta<br />
tworzy klimatyczne melodie, które gatunkowo<br />
sięgają od delikatnego rocka,<br />
przez pop aż po techno. Jako pierwszy<br />
<strong>in</strong>strumentalista Edward Simoni został<br />
też zaproszony do programu stacji ZDF<br />
– „ZDF-Hitparade”, w Berl<strong>in</strong>ie. Niemieckie<br />
listy przebojów Simoni szturmował<br />
jednak dopiero duetem z Christianem<br />
Franke i piosenką „Der Apfelbaum”<br />
(Jabłoń). Simoni nagrał już ponad 20<br />
albumów. Najpiękniejsze i najbardziej<br />
znane melodie polsko-niemieckiego<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie i Janusz do Ziomber. czytania. Zespół działał Powielanie przy w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
adur<br />
bytomskim klubie studenckim Pyrlik. szaleńca”, „Koniokrad” i „Prolog”. Potem<br />
LARES: Diese Materialien Edward Simoni s<strong>in</strong>d od wielu lediglich lat gra na fletni Pana. zum Lesen Nagrał bereitgestellt. dla Polskiego Radia utwory Jegliche „Step Simoni Vervielfältigung nauczył się sam grać na ist fletni strengstens untersagt.<br />
<strong>in</strong>strumentalisty usłyszymy już 19 października<br />
w Kędzierzynie-Koźlu.<br />
adur<br />
Foto: M. Perzyński
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Nr. 38/1172 LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich Glaube zum und Lesen Religion bereitgestellt. Wiara Jegliche i religia Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wochenblatt.<strong>pl</strong> 9<br />
Ermland: Wallfahrt <strong>in</strong> die Heimat<br />
Kronika Parafialna<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione. Q<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Geme<strong>in</strong>samkeit erleben<br />
Die Ermlandfamilie ist e<strong>in</strong>e Geme<strong>in</strong>schaft<br />
von Jungen und Alten, die selber<br />
o<strong>der</strong> <strong>der</strong>en Vorfahren aus dem<br />
Ermland stammen. Dazu gehören<br />
Q Wallfahrt nach Zuckmantel:<br />
Der Verband deutscher Gesellschaften<br />
organisiert am 20. September e<strong>in</strong>e<br />
Busfahrt zur Wallfahrt <strong>in</strong>s tschechische<br />
Maria Hilf nahe Zuckmantel. Abfahrt<br />
ist um 8:00 Uhr vom Park<strong>pl</strong>atz an <strong>der</strong><br />
Kreuzung ul. 1 Maja/Dubois. Anmelden<br />
kann man sich im Büro <strong>des</strong> VdG unter <strong>der</strong><br />
Telefonnummer 77/453 85 07 o<strong>der</strong> über<br />
bei uns. Mir gefällt es hier“, so Barbara<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Lammert w jakikolwiek aus Bergheim bei sposób Köln, die zabronione.<br />
zum ersten Mal dabei war und ohne<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche familiäre Vervielfältigung B<strong>in</strong>dungen an das Ermland ist strengstens untersagt.<br />
Q<br />
Internet unter: monika.wittek@vdg.<strong>pl</strong>.<br />
Die Kosten belaufen sich auf 40,– Złt.<br />
Q Konferencja: 19 września w Centrum<br />
Kultury Chrześcijańskiej w Kłodzku<br />
(ul. Kardynała Wyszyńskiego 1) od godz.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie das schweißt w jakikolwiek zusammen.“ sposób zabronione.<br />
Dazu gab es noch zwei beson<strong>der</strong>e Ereignisse<br />
Vervielfältigung auf dieser Fahrt: e<strong>in</strong> Paar ist aus strengstens LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche untersagt.<br />
auch die heute <strong>in</strong> <strong>der</strong> Erzdiözese<br />
Ermland und im Königsberger Gebiet<br />
lebenden Katholiken deutscher<br />
Abstammung. Vom 3. bis 10. September<br />
hatte sich e<strong>in</strong>e 30-köpfige<br />
Reisegruppe zu e<strong>in</strong>er Wallfahrt <strong>in</strong>s<br />
Ermland aufgemacht, die die Ermlandfamilie<br />
organisiert hat.<br />
Die Ermlän<strong>der</strong> außerhalb ihrer ursprünglichen<br />
Heimat leben <strong>in</strong> ganz<br />
Deutschland und <strong>in</strong> <strong>der</strong> Welt verstreut.<br />
Um so wichtiger s<strong>in</strong>d Treffen und Begegnungen<br />
sowie regelmäßige Fahrten<br />
<strong>in</strong>s Ermland. Dabei geht es natürlich<br />
auch um Tourismus und Besichtigungen,<br />
wie <strong>der</strong> Krankenhauspfarrer Arnold<br />
Margenfeld aus Koblenz zugibt,<br />
<strong>der</strong> die geistliche Leitung <strong>der</strong> Wallfahrt<br />
hatte. „Wir waren <strong>in</strong> Stett<strong>in</strong> und Danzig<br />
und fuhren unter an<strong>der</strong>em über Thorn<br />
und Gnesen zurück“, so Margenfeld.<br />
Wesentlich war für die Teilnehmer <strong>der</strong><br />
Besuch von Wallfahrtsorten wie Heiligel<strong>in</strong>de<br />
(Święta Lipka), Glottau (Głotowo)<br />
15.00 odbędzie się konferencja pod tytułem<br />
„Dziedzictwo duchowe i materialne<br />
diecezji świdnickiej”. Przewodniczy bp<br />
Adam Bałabuch. Odprawiona też zostanie<br />
msza św. poświęcona pamięci błogosławionego<br />
Gerharda Hirschfel<strong>der</strong>a. Urodzony<br />
w Kłodzku niemiecki ksiądz Gerhard<br />
Hirschfel<strong>der</strong> był męczennikiem<br />
Kościoła katolickiego, duszpasterzem<br />
młodzieży związanym z ziemią kłodzką.<br />
Kongregation <strong>der</strong> Kathar<strong>in</strong>enschwes-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
tern, Reg<strong>in</strong>a<br />
materiał<br />
Protmann.<br />
służy<br />
Außerdem<br />
wyłącznie<br />
er weitläufig<br />
do czytania.<br />
mit dem dortigen<br />
Powielanie<br />
Pfarrer Erzbischof<br />
w jakikolwiek<br />
von Ermland als e<strong>in</strong>e<br />
sposób<br />
große,<br />
zabronione.<br />
wollen sie die heimatliche Region und verwandt, <strong>des</strong>sen Vorfahr<strong>in</strong> bei <strong>der</strong> Grenzen überschreitende Geme<strong>in</strong>schaft<br />
Familien besuchen, dem entsprechend Ersche<strong>in</strong>ung <strong>der</strong> Muttergottes im Jahr zu feiern.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
o<strong>der</strong> Dietrichswalde (Gietrzwałd), <strong>der</strong><br />
Kontakt zu Priestern vor Ort, o<strong>der</strong> die<br />
Beschäftigung mit <strong>der</strong> Grün<strong>der</strong><strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
także potrawy z <strong>in</strong>nych regionów Polski i Europy.<br />
Dwa lata temu pierwsza książka<br />
kucharska ks. prof. Hanicha, pt.<br />
„Opolszczyzna w wielu smakach”, stała<br />
się hitem wydawniczym nie tylko w<br />
opolskiej części Górnego Śląska. Jak<br />
twierdzi sam autor, to, iż doczekała się<br />
ona kontynuacji, wynika z dwóch powodów.<br />
Po pierwsze – za<strong>in</strong>teresowanie<br />
„Opolszczyzną w wielu smakach” było<br />
W kazaniach otwarcie występował przeciw<br />
narodowym socjalistom, broniąc<br />
zasad wiary chrześcijańskiej. Rozwijał<br />
katolickie organizacje młodzieżowe,<br />
które miały zapobiec szerzeniu się ideologii<br />
narodowosocjalistycznej. W sierpniu<br />
1942 r. został zamęczony w niemieckim<br />
obozie koncentracyjnym.<br />
Q Bad Kudowa: Am 20. September<br />
f<strong>in</strong>det im Hirschfel<strong>der</strong>-Haus (Foto) <strong>in</strong><br />
Tscherbeney (Czermna-Kudowa, ul. B.<br />
o wiele większe niż nakład. Także dodruk<br />
nie zaspokoił zapotrzebowania.<br />
Wydanie kolejnego tomu było więc logiczną<br />
konsekwencją. Drugi powód jest<br />
natury f<strong>in</strong>ansowej. Lecz nie chodziło<br />
bynajmniej o polepszenie sytuacji materialnej<br />
prószkowskiego proboszcza, lecz<br />
o ratunek dla tamtejszego kościoła parafialnego,<br />
a mówiąc ściślej – 300-letniego<br />
muru oporowego okalającego świątynię.<br />
Jego renowacja to ogromna <strong>in</strong>westycja.<br />
Książka jest wkładem ks. prof. Hanicha<br />
w ratowanie zabytku.<br />
Nowe dzieło proboszcza z Prószkowa<br />
– „Smaki polskie i opolskie. Skarby<br />
Chrobrego 49) e<strong>in</strong> Treffen mit Zeitzeugen<br />
<strong>des</strong> seligen Gerhard Hirschfel<strong>der</strong> statt. In<br />
Vorträgen kommen <strong>in</strong> <strong>der</strong> Heimat verbliebene<br />
Zeitzeugen genau wie Vertriebene<br />
und Rückkehrer zu Wort. Am darauffolgenden<br />
Tag wird um 12:00 Uhr <strong>in</strong><br />
<strong>der</strong> Tscherbeneyer Kirche e<strong>in</strong>e Heilige<br />
Messe zum Gedenken an den Seligen<br />
gelesen.<br />
Q Góra św. Anny: W dniach 11–14<br />
Pf. Bronisław Żuchowski<br />
Fünfundzwanzigster<br />
Sonntag<br />
im Jahreskreis<br />
21.09.2014<br />
1. Lesung: Jes 55, 6-9<br />
2. Lesung: Phil 1,20-24.27a<br />
Evangelium: Mt 20,1-16a „So werden<br />
die Letzten die Ersten se<strong>in</strong>.“<br />
września na Górze św. Anny odbyły się<br />
diecezjalne uroczystości z obchodami kalwaryjskimi<br />
ku czci Podwyższenia Krzyża<br />
Świętego. Szczególnym gościem podczas<br />
sobotniego nabożeństwa i procesji ze<br />
świecami był nuncjusz apostolski w Polsce,<br />
abp Celest<strong>in</strong>o Migliore. W niedzielę<br />
w grocie lurdzkiej odbyła się uroczysta<br />
suma pontyfikalna i nabożeństwo na<br />
zakończenie obchodów kalwaryjskich.<br />
Q Selfie: Auch Papst Benedikt XVI.<br />
ist nun mit e<strong>in</strong>em „Selfie“ im Internet<br />
vertreten. Giuseppe Ricciardi, e<strong>in</strong> Mitarbeiter<br />
<strong>des</strong> Päpstlichen Sem<strong>in</strong>ars Posillipo<br />
bei Neapel, stellte e<strong>in</strong> Foto von sich<br />
und dem emeritierten Papst auf se<strong>in</strong>e<br />
Facebook-Seite. Es zeigt e<strong>in</strong>en lächelnden<br />
um die positive Bilanz im jenseits nicht se<strong>in</strong>e Früchte <strong>in</strong> e<strong>in</strong>em entsprechenden für Wohlverhalten und Gutes tun nicht<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy zu gefährden. materiał Es gibt służy auch bei wyłącznie Jesus, im Verhalten do trägt. czytania. Schon die Leistung Powielanie ist nur den w Lohn jakikolwiek im Himmel, son<strong>der</strong>n sposób auch zabronione.<br />
Neuen Bund, Leistung und Lohn. Aber Gnade, da sie ohne die liebende H<strong>in</strong>-<br />
Wohlergehen auf Erden. q Kamera neigt.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy das Abhängigkeitsverhält materiał służy nis von wyłącznie Lohn den Entscheidung, do czytania. <strong>der</strong> Powielanie nicht se<strong>in</strong>e Taten, w jakikolwiek und Gegen rechnung, sposób <strong>der</strong> zabronione.<br />
und Leistung auf. Es gibt Lohn und es Güte Gottes. Die Lei stung son<strong>der</strong>n se<strong>in</strong>e Leistung und Entlohnung,<br />
LARES:<br />
Gleichnis<br />
Diese<br />
will, wie<br />
Materialien<br />
alle Gleich-<br />
gibt Leistung,<br />
s<strong>in</strong>d lediglich<br />
aber <strong>der</strong> Hausherr<br />
zum<br />
fühlt<br />
Lesen<br />
<strong>des</strong> Christen<br />
bereitgestellt.<br />
ist nicht die-<br />
Liebe,<br />
Jegliche<br />
H<strong>in</strong>gabe,<br />
Vervielfältigung<br />
se<strong>in</strong> o<strong>der</strong> um e<strong>in</strong> mo<strong>der</strong>nes<br />
ist strengstens Q untersagt.<br />
Das nisse Jesu, e<strong>in</strong>en religiösen Sachverhalt<br />
anschaulich ma chen. Dieser<br />
religiöse Zweck prägt manchmal schon<br />
die Züge <strong>der</strong> Erzählung. So ist es kaum<br />
wahrsche<strong>in</strong>lich, dass e<strong>in</strong>e Stunde vor<br />
Feier abend noch Arbeitssuchende anstehen<br />
und ebenso wenig wahrsche<strong>in</strong>lich,<br />
dass e<strong>in</strong> Gutsherr e<strong>in</strong>e Stunde vor<br />
Feierabend noch Arbeiter e<strong>in</strong> stellt. Auch<br />
dicht war das Reiseprogramm. 47 Mal ist<br />
Publikacja: Kul<strong>in</strong>arna podróż księdza Hanicha<br />
Die Gruppe vor <strong>der</strong> Kapelle am Ersche<strong>in</strong>ungsort <strong>der</strong> Muttergottes <strong>in</strong> Dietrichswalde (Gietrzwałd).<br />
Der deutschen Messe<br />
von Ermland bei.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien dziedzictwa s<strong>in</strong>d kul<strong>in</strong>arnego” lediglich – trudno zum na-<br />
Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
zwać książką kieszonkową. Wydawnictwo<br />
formatu A4 ma ponad 900 stron i<br />
waży 2,5 kg. Jest to nie tyle zbiór potraw<br />
kuchni regionalnej, co przepisy na dania,<br />
które dziś jada się w regionie. Jak<br />
zauważa autor, rolada z kluskami i modrą<br />
Q<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Wort materiał zum służy Sonntag<br />
wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
die von ihm angeordnete Reihenfolge diese beiden Begriffe haben mit denen wendung Gottes gar nicht zustande<br />
LARES: Diese Materialien bei <strong>der</strong> s<strong>in</strong>d Auszahlung lediglich <strong>des</strong> Lohnes zum ist un-<br />
Lesen <strong>des</strong> Alten bereitgestellt. Testamentes, aber auch Jegliche mit kommt, Vervielfältigung erst recht aber <strong>der</strong> Lohn, ist <strong>der</strong> strengstens untersagt.<br />
gewöhnlich und nur aus <strong>der</strong> Deutung<br />
<strong>des</strong> Gleichnisses zu verstehen. Das<br />
Gleichnis will immer nur e<strong>in</strong>e Wahrheit<br />
verdeutlichen. Hier handelt es sich<br />
darum, dass <strong>der</strong> Hausherr für unglei che<br />
Arbeit den gleichen Lohn bezahlt. Er löst<br />
sich nicht gebunden wie im Verhältnis<br />
zwischen zwei Tarifpartnern für e<strong>in</strong>e bestimmte<br />
vere<strong>in</strong>barte Leistung e<strong>in</strong>en bestimmten<br />
vere<strong>in</strong>barten Lohn zu zahlen.<br />
Sünden <strong>der</strong> Frommen mussten durch<br />
Unglück im Diesseits abbezahlt werden,<br />
Lothar Baumgart aus Laiß bei Mehlsack<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie (Pieniężno) do czytania. auf Wallfahrten Powielanie <strong>in</strong> die Heimat<br />
gekommen. Für ihn, <strong>der</strong> heute im Wappen <strong>des</strong> Erzbistums Ermland.<br />
bei <strong>der</strong> w Wallfahrt jakikolwiek die Standarte sposób mit dem<br />
<strong>in</strong> Dietrichswalde<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien wohnte s<strong>in</strong>d lediglich <strong>der</strong> Erzbischof zum Lesen Sauerland bereitgestellt. lebt, hat die Aussage ´wo Jegliche mei-<br />
Nicht Vervielfältigung <strong>der</strong> letzte Term<strong>in</strong> für die ist Wall-<br />
strengstens untersagt.<br />
ne Wiege stand, da ist me<strong>in</strong> Heimatland´<br />
e<strong>in</strong>e beson<strong>der</strong>e Bedeutung. „In Dietrichswalde<br />
war ich schon vor me<strong>in</strong>er<br />
Geburt. Me<strong>in</strong>e Mutter war im sechsten<br />
Monat schwanger, als sie hierher kam“,<br />
er<strong>in</strong>nerte sich Baumgart. Außerdem ist<br />
1877 dabei war.<br />
nawzajem to, co było w ich kuchniach<br />
najlepsze. Potomkowie rodz<strong>in</strong> kresowych<br />
zajadają się dziś potrawami uchodzącymi<br />
za arcyśląskie, a nieznane w regionie<br />
dawniej barszcz, bigos czy pierogi stały<br />
się trwałym elementem jadłospisu wielu<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy kapustą materiał dawno już straciła służy dom<strong>in</strong>ującą wyłącznie śląskich do rodz<strong>in</strong>. czytania. Dodatkowo Powielanie regionalne Śląska w i jakikolwiek <strong>in</strong>nych regionów. Jak sposób zauważa zabronione.<br />
pozycję na śląskich stołach. Po 1945 smaki znacząco wzbogaciły się po 1989 we wstępie autor, książka może stać się<br />
LARES: Diese Materialien<br />
r. miejscowi<br />
s<strong>in</strong>d<br />
i<br />
lediglich<br />
przybysze przejmowali<br />
zum Lesen<br />
r., kiedy<br />
bereitgestellt.<br />
otworzyły się granice i<br />
Jegliche<br />
w lokal-<br />
kul<strong>in</strong>arną<br />
Vervielfältigung<br />
wizytówką Śląska Opolskiego<br />
ist strengstens untersagt.<br />
nej kuchni na dobre zagościły np. potrawy<br />
włoskie. Tom „Smaki polskie i opolskie...”<br />
zawiera ponad 2500 przepisów na<br />
denen unserer diesseitigen Arbeitswelt<br />
nicht das Ger<strong>in</strong>gste zu tun. Der Lohn,<br />
den Jesus verheißt, das ist das Himmelreich,<br />
das Se<strong>in</strong> bei Gott.<br />
Er ist immer Gnade, Geschenk<br />
<strong>der</strong> freien lieben-<br />
se o<strong>der</strong> jene Tat, dieses<br />
o<strong>der</strong> jenes Werk, das e<strong>in</strong>en<br />
Anspruch e<strong>in</strong>räumt,<br />
die Leistung <strong>des</strong> Christen ist se<strong>in</strong>e Liebe,<br />
se<strong>in</strong>e H<strong>in</strong>gabe, se<strong>in</strong> Gnadenverhältnis<br />
zu Gott. Dies ist <strong>der</strong> Baum, <strong>der</strong> dann<br />
Die Leistung e<strong>in</strong>es<br />
Christen s<strong>in</strong>d<br />
Gnadenverhältnis<br />
zu Gott.<br />
„Ich habe mir die Region mehr<br />
unter dem Gesichtspunkt Landschaft<br />
und Kultur angeschaut. Es gibt hier viele<br />
Kirchen, architektonisch an<strong>der</strong>e als<br />
ist. Hedwig Michallik wie<strong>der</strong>um ist <strong>in</strong><br />
Mohrungen (Morąg) geboren und war<br />
bereits e<strong>in</strong>ige Male auf <strong>der</strong> Wallfahrt:<br />
„Ich fühle mich wohl. Das Wichtigste ist<br />
<strong>der</strong> Zusammenhalt <strong>in</strong> <strong>der</strong> Gruppe. Wir<br />
s<strong>in</strong>gen und beten im Bus geme<strong>in</strong>sam,<br />
<strong>der</strong> Gruppe wurde im Dom zu Frauenburg<br />
(Frombork) von Domherr Andre<br />
Schmeier aus Allenste<strong>in</strong> getraut. Und am<br />
letzten Tag im Ermland hatte Hildegard<br />
Bendel Geburtstag. Sie stammt aus dem<br />
Raum Braunsberg (Braniewo) und trägt<br />
fahrer, aber doch e<strong>in</strong> feierlicher Schlusspunkt<br />
war die deutschsprachige Messe,<br />
die am 8. September mittags <strong>in</strong> <strong>der</strong> Kirche<br />
<strong>in</strong> Dietrichswalde gehalten wurde.<br />
Dort versammelten sich Ermlän<strong>der</strong> aus<br />
<strong>Polen</strong> und Deutschland, um sie mit dem<br />
Uwe Hahnkamp<br />
Skarby kul<strong>in</strong>arne uratują skarb historyczny<br />
W ostatnich tygodniach ukazała się druga książka kucharska pióra ks.<br />
prof. Andrzeja Hanicha, proboszcza parafii w Prószkowie, a zarazem<br />
historyka Śląska i badacza dziejów Kościoła. Tym razem przedmiotem<br />
jego kul<strong>in</strong>arnych dociekań jest nie tylko kuchnia ziemi opolskiej, lecz<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał Środki ze sprzedaży służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien<br />
książki<br />
s<strong>in</strong>d lediglich<br />
idą na odre-<br />
Q<br />
zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
staurowanie 300-letniego<br />
muru oporowego<br />
okalającego świątynię<br />
w Prószkowie.<br />
Foto: Uwe Hahnkamp<br />
Ks. prof. Andrzej Hanich „Smaki polskie i opolskie. Skarby dziedzictwa kul<strong>in</strong>arnego” wydał ze środków własnych pod<br />
auspicjami Instytutu Śląskiego w Opolu. Książkę zamówić można pod adresem: ahanich@o2.<strong>pl</strong>.<br />
przysmaki kuchni domowej. Zostały one<br />
wypróbowane i są rekomendowane przez<br />
mieszkańców opolskiej części Górnego<br />
i Polski, gdyż eksponuje skarby dziedzictwa<br />
kul<strong>in</strong>arnego regionu i kraju.<br />
Dawid Smolorz<br />
nie verdient werden kann. Gott will den<br />
ganzen Menschen mit all se<strong>in</strong>en Kräften,<br />
se<strong>in</strong>er Treue und se<strong>in</strong>er Liebe, die<br />
sich <strong>in</strong> allen Handlungen<br />
und Werken äußert. Die<br />
Mentalität <strong>der</strong> Rechnung<br />
Wirtschaftsschlagwort zu<br />
gebrauchen, beherrscht<br />
nicht nur die Arbeitswelt,<br />
son<strong>der</strong>n weith<strong>in</strong> auch das geistige, ja<br />
das religiöse Denken. Wir Christen erwarten,<br />
um nicht zu sagen, wir for<strong>der</strong>n,<br />
Źródło: archiwum prywatne A. Hanich<br />
Josef Ratz<strong>in</strong>ger, <strong>der</strong> sich von rechts <strong>in</strong> die<br />
kan<br />
Foto: Masch<strong>in</strong>enjunge/Wikipedia<br />
Foto: H. Ulbrich
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
10 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Aktuelles<br />
Lesen bereitgestellt. Aktualności<br />
Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Frankfurt am Ma<strong>in</strong>/Moskau: Jugendbegegnungen mit Comiczeichner Artur Klose<br />
Der Prophet im eigenen Lande…<br />
Jugendliche aus Oberschlesien haben musste neben <strong>der</strong> deutschen Sprache<br />
auch manches englische Wort hervorgekramt<br />
werden.<br />
<strong>in</strong> Frankfurt am Ma<strong>in</strong> an <strong>der</strong> diesjährigen<br />
Sommer-Jugendbegegnung Nachdem die jungen Leute jeweils<br />
<strong>des</strong> Goethe-Instituts teilgenommen, an den Vormittagen gefor<strong>der</strong>t waren,<br />
19. – 25. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
standen für sie an den Nachmittagen<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Besuche materiał im <strong>Deutschen</strong> służy Filmmuseum, wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
dem Geburtshaus Goethes, <strong>der</strong> Frankfurter<br />
s<strong>in</strong>d Börse o<strong>der</strong> lediglich dem Geldmuseums zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens LARES: Diese Materialien untersagt.<br />
die aus Mitteln <strong>des</strong> EU-Programms<br />
„Jugend <strong>in</strong> Aktion“ geför<strong>der</strong>t wurde.<br />
Für die jungen Oberschlesier bedeutete<br />
die Teilnahme vom 16. bis 22.<br />
August den Austausch mit Jugendlichen<br />
vorwiegend aus den deutschen M<strong>in</strong><strong>der</strong>heiten<br />
<strong>in</strong> Lettland, Rumänien und Ungarn,<br />
sowie natürlich Jugendlichen aus<br />
<strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> Bun<strong>des</strong>bank an. Die<br />
Abende traf man sich zu Diskussionen<br />
o<strong>der</strong> Filmen.<br />
Artur Klose, <strong>der</strong> sich natürlich beson<strong>der</strong>s<br />
freute, dass junge Menschen aus<br />
se<strong>in</strong>er oberschlesischen Heimat teilnah-<br />
V.l.n.r.: Carmen Sowada aus Friedrichsthal (Zagwizdzie), Robert Sowada aus Stubendorf, Artur Klose, Sahra Felix aus<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy men, würde materiał solche Sem<strong>in</strong>are służy auch wyłącznie gerne Krascheow do und Anna czytania. Kasiura aus Krappitz; Powielanie nicht auf dem Foto: Oliwer w Czech jakikolwiek aus Stubendorf Foto: sposób Nad<strong>in</strong>e Klose zabronione.<br />
<strong>in</strong> Oberschlesien durchführen. Dem<br />
LARES: Diese Materialien Wochenblatt s<strong>in</strong>d sagte lediglich er: „Gefragt zum ist dabei Lesen dieser bereitgestellt. Tage erst e<strong>in</strong>mal Kloses fast Jegliche schon 6. Juni Vervielfältigung anlässlich Alexan<strong>der</strong> Puschk<strong>in</strong>s ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Menschen materiał aus an<strong>der</strong>en służy Län<strong>der</strong>n wyłącznie dafür „Jahr <strong>der</strong> do deutschen czytania. Sprache Powielanie und Literatur<br />
<strong>in</strong> Russland 2014/15“ und das paralchenende<br />
mit e<strong>in</strong>em großen Festival im<br />
Startschuss w jakikolwiek <strong>in</strong><strong>des</strong> am vergangenen sposób Wo-<br />
zabronione.<br />
zu begeistern.“<br />
LARES: Diese Materialien Doch s<strong>in</strong>d da <strong>der</strong> lediglich Prophet im zum eigenen Lesen lel laufende bereitgestellt. Jahr <strong>der</strong> russischen Jegliche Sprache Eremitage-Garten Vervielfältigung unweit <strong>des</strong> ist Roten strengstens Institut zu drängen. untersagt.<br />
<strong>der</strong> Bun<strong>des</strong>republik Deutschland. Den<br />
Bogen spannte <strong>der</strong> aus Kle<strong>in</strong> Strehlitz<br />
stammende und <strong>in</strong> Oberschlesien bestens<br />
durch se<strong>in</strong>e Comicfiguren Bobby<br />
und Molly bekannte Artur Klose, <strong>der</strong><br />
mittlerweile <strong>in</strong> Hofgeismar bei Kassel<br />
lebt. Se<strong>in</strong> Comic-Zeichen-Workshop<br />
brach schnell das Eis zwischen den<br />
unterschiedlichen Herkunftsregionen,<br />
zumal auch <strong>in</strong>haltlich die Ause<strong>in</strong>an<strong>der</strong>setzung<br />
über e<strong>in</strong>e geme<strong>in</strong>same europäische<br />
Identität sowie die Regionen<br />
Europas im Mittelpunkt stand. Dennoch<br />
auch die SKGD und ihre E<strong>in</strong>stellung<br />
zur Werbung für die Region sowie für<br />
die Jugendarbeit. Mich würde es sehr<br />
freuen, endlich auch dort die Möglichkeit<br />
zu bekommen, <strong>in</strong> dieser Form für<br />
me<strong>in</strong>e alte Heimat zu werben und junge<br />
Lande 2014 nicht zum Zuge kam, ist<br />
„zweite Heimat“ Russland an <strong>der</strong> Reihe.<br />
Nach zahlreichen Workshops dort war<br />
<strong>der</strong> Absolvent <strong>der</strong> Kasseler Kunsthochschule<br />
am 13./14. September zum zehnten<br />
Mal als „Botschafter <strong>der</strong> deutschen<br />
Sprache“ Gast <strong>in</strong> Moskau. Anlass ist das<br />
und Literatur <strong>in</strong> Deutschland, die am<br />
215. Geburtstag geme<strong>in</strong>sam <strong>in</strong> Berl<strong>in</strong><br />
eröffnet wurden. Zu Ende geht das<br />
geme<strong>in</strong>same Jahr genau zwölf Monate<br />
später <strong>in</strong> Moskau zum 140. Geburtstag<br />
von Thomas Mann.<br />
In Moskau erfolgte <strong>der</strong> russische<br />
Platzes. Überdimensionale Wortspiele,<br />
die „größte Deutschstunde <strong>der</strong> Welt“,<br />
e<strong>in</strong>e K<strong>in</strong><strong>der</strong>universität, Poetry-Slam,<br />
Theaterperformances, Breakdance-Battles,<br />
Konzerte deutscher Bands und Lesungen<br />
deutscher Werke standen ebenso<br />
auf dem Festivalprogramm wie <strong>der</strong> Besuch<br />
<strong>der</strong> Maus aus <strong>der</strong> WDR-„Sendung<br />
mit <strong>der</strong> Maus“. Und es gab auch hier den<br />
bewährten Comic-Zeichen-Workshop<br />
mit Artur Klose, <strong>der</strong> den K<strong>in</strong><strong>der</strong>n und<br />
Jugendlichen <strong>in</strong> Russland Comics anhand<br />
<strong>der</strong> Grimmschen Märchen näher<br />
brachte.<br />
Mit <strong>der</strong> Schaffung solcher Netzwerke<br />
im Kultur- und Bildungsbereich wollen<br />
das Auswärtige Amt und das Goethe-<br />
Institut die Stellung <strong>des</strong> <strong>Deutschen</strong> als<br />
Fremdsprache im russischen Bildungssystem<br />
ausbauen. Für 2015 ist von beiden<br />
gar e<strong>in</strong>e große Bildungskonferenz<br />
<strong>in</strong> Königsberg (Kal<strong>in</strong><strong>in</strong>grad) ge<strong>pl</strong>ant.<br />
Vielleicht e<strong>in</strong> guter Anlass auch für<br />
Partner aus <strong>der</strong> deutschen M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit<br />
auf <strong>der</strong> polnischen Seite Ostpreußens<br />
(Ermland-Masuren), auf e<strong>in</strong>e Beteiligung<br />
o<strong>der</strong> Teilnahme beim Goethe-<br />
Till Scholtz-Knobloch<br />
Medien: Ende e<strong>in</strong>es M<strong>in</strong><strong>der</strong>heitenblatts<br />
Górnośląski panel: Pozytywnie o mniejszości niemieckiej na międzynarodowej konferencji<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Fehlende Sensibilität Niemcy fenomenem<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
In den vergangenen Wochen hatten wir mehrfach über Schwierigkeiten<br />
berichtet, die e<strong>in</strong> M<strong>in</strong><strong>der</strong>heitenmedium wie das Wochenblatt umschiffen<br />
muss. Dass die Herausgabe e<strong>in</strong>er eigenen Schrift nicht auf Ewigkeiten<br />
sicher ist, hat nun auch die erst im Mai 1997 gegründete „Deutsche Rundschau“<br />
von Deutschkanadiern erleben müssen. Ihr Chefredakteur Juri<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Klugmann berichtet:<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
O roli mniejszości niemieckiej w wyborach rozmawiano podczas między-<br />
LARES: Diese Materialien 31. August s<strong>in</strong>d 2014 lediglich e<strong>in</strong>stellen müssen. zum (…) Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
„Als wir die erste Ausgabe herausgaben,<br />
taten wir, e<strong>in</strong> idealistisches <strong>in</strong>ternationales<br />
Team von engagierten Journalisten,<br />
Buchautoren, Fotografen und<br />
Schreibtalenten unter me<strong>in</strong>er Führung,<br />
dies mit <strong>der</strong> Absicht, e<strong>in</strong>e anspruchsvolle<br />
<strong>in</strong>ternationale Monatszeitung<br />
nią. Z analizy dr. Cezarego Trosiaka z<br />
Uniwersytetu Adama Mickiewicza w<br />
Poznaniu wynika, jak ważne jest posiadanie<br />
przez mniejszość własnego komi-<br />
Uczestnicy konferencji akademickiej „Polityka etniczna: teorie, koncepcje, wyznania”. Foto: Ł. B.<br />
tetu: – Jest w województwie opolskim<br />
znacząca różnica pomiędzy wyborami<br />
narodowej konferencji akademickiej „Polityka etniczna: teorie, koncepcje,<br />
wyznania”. Jedyny uczestnik z Uniwersytetu Opolskiego, dr Norbert parlamentarnych w niektórych gm<strong>in</strong>ach<br />
samorządowymi a parlamentarnymi. W<br />
Honka, mówił o wytworzeniu się „górnośląskiego panelu” wokół tematu ludzie należący do mniejszości niemieckiej<br />
głosowali na Platformę Obywatel-<br />
mniejszości niemieckiej w Polsce.<br />
ską, w wyborach samorządowych w tych<br />
– Wraz z profesorem Romualdem<br />
samych gm<strong>in</strong>ach Platforma przegrywała<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Generalkonsuls materiał selbst służy die moralische wyłącznie Jończym, do doktorem czytania. Cezarym Powielanie Trosiakiem<br />
z Uniwersytetu Adama Mickie-<br />
w że jakikolwiek gołym okiem widać, sposób zabronione.<br />
Anerkennung unseres geme<strong>in</strong>samen<br />
LARES: Diese Materialien Engagements s<strong>in</strong>d zur lediglich Pflege <strong>der</strong> deutschen zum Lesen wicza bereitgestellt. w Poznaniu oraz profesorem Jegliche Ad-<br />
Vervielfältigung jak dobrze rozwijają ist się strengstens untersagt.<br />
rianem Siadkowskim z Wyższej Szkoły<br />
Biznesu w Dąbrowie Górniczej sporo<br />
rozmawialiśmy na temat mniejszości<br />
niemieckiej w Polsce. Wytworzył się,<br />
można powiedzieć, taki „górnośląski<br />
panel” – zauważył Norbert Honka po<br />
für Deutsch sprechende und -lernende<br />
Menschen zu schaffen. In den vergangenen<br />
17 ½ Jahren wurden mehr als zwei<br />
Millionen Exem<strong>pl</strong>are unserer Deutsche<br />
Rundschau <strong>in</strong> mehr als 140 Staaten versandt.<br />
Rund 80.000 ständige Leser auf<br />
fünf Kont<strong>in</strong>enten griffen nach unseren<br />
Schätzungen zu unserem Blatt, welches<br />
von 176 freien Mitarbeitern auf fünf<br />
Kont<strong>in</strong>enten, darunter namhafte Publizisten<br />
wie Altbun<strong>des</strong>kanzler Helmut<br />
Schmidt, Samuel Korn, Georg Soros und<br />
Prof. Weirich, ehrenamtlich geför<strong>der</strong>t<br />
wurde. Unsere Deutsche Rundschau<br />
wurde 1997 von <strong>der</strong> Internationalen<br />
Medienhilfe (IMH) als „Publikation <strong>des</strong><br />
Jahres“ und im Herbst 2012 mit dem renommierten<br />
kanadischen Medienpreis<br />
ausgezeichnet. Diese Anerkennung freute<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy ckerei. materiał Vor zwei Jahren służy schrieb wyłącznie mir <strong>der</strong> konferencji. do czytania. Na wspólne Powielanie rozmowy o na przykładzie w jakikolwiek mniejszości niemieckiej: sposób zabronione.<br />
deutsche Botschafter <strong>in</strong> Ottawa Werner polskiej i europejskiej polityce etnicznej Wywiązała się na ten temat szeroka dyskusja,<br />
LARES: Diese Materialien<br />
Wnendt,<br />
s<strong>in</strong>d<br />
dass er<br />
lediglich<br />
e<strong>in</strong> Treffen mit<br />
zum<br />
den He-<br />
Lesen<br />
zjechało<br />
bereitgestellt.<br />
się kilkudziesięciu naukow-<br />
Jegliche Vervielfältigung<br />
gdyż pod tym względem<br />
ist<br />
mniej-<br />
strengstens untersagt.<br />
ców z Polski, lecz również z Ukra<strong>in</strong>y i<br />
Czech. Jej celem było zwrócenie uwagi<br />
na problematykę etniczną Polski oraz<br />
<strong>in</strong>tegracja naukowców zajmujących się<br />
tym tematem – tłumaczą organizatorzy z<br />
Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej<br />
rausgebern deutschkanadischer Medien<br />
<strong>pl</strong>ant. Obgleich ich mehrfach nachfragte,<br />
fand dieses Treffen bis heute nicht statt.<br />
Vom deutschen Generalkonsulat Toronto<br />
wurde unser <strong>Zeitung</strong> <strong>in</strong> den vergangenen<br />
Jahren nicht e<strong>in</strong>mal zum „Tag <strong>der</strong> deutschen<br />
E<strong>in</strong>heit“ e<strong>in</strong>geladen, obgleich <strong>in</strong> w Lubl<strong>in</strong>ie.<br />
jest fakt, że mniejszość niemiecka budzi<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
unseren<br />
materiał<br />
Reihen drei Redakteure<br />
służy wyłącznie<br />
wirkten, Ważną<br />
do<br />
rolę<br />
czytania.<br />
wśród wielu<br />
Powielanie<br />
tematów za<strong>in</strong>teresowanie<br />
w jakikolwiek<br />
nie tylko w<br />
sposób<br />
opolskiej<br />
zabronione.<br />
die aus <strong>der</strong> ehemaligen DDR stammten. poruszanych na konferencji zajmowały części Górnego Śląska, lecz także poza<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
und motivierte uns.<br />
Doch unterm Strich muss sich auch<br />
e<strong>in</strong>e <strong>Zeitung</strong> wie unsere rechnen. Trotz<br />
aller Anstrengungen (…) gelang es uns<br />
lei<strong>der</strong> nicht, unsere <strong>Zeitung</strong> wirtschaftlich<br />
dauerhaft <strong>in</strong> die Gew<strong>in</strong>nzone zu<br />
führen. Die wachsende Differenz zwischen<br />
rückläufigen Werbee<strong>in</strong>nahmen und<br />
Abo-E<strong>in</strong>nahmen und stetig steigenden<br />
mniejszości narodowe i etniczne. Specjalizujący<br />
się w tych kwestiach dr Norbert<br />
Honka wygłosił wykład na temat roli<br />
mniejszości narodowych w samorządach<br />
Naukowcy mówili,<br />
gm<strong>in</strong>y zarządzane przez<br />
mniejszość niemiecką.<br />
szość niemiecka jest fenomenem. – W<br />
<strong>in</strong>nych regionach członkowie mniejszości<br />
startują wprawdzie w wyborach, ale z<br />
list <strong>in</strong>nych partii, tylko my mamy własny<br />
komitet – mówi Honka.<br />
Ciekawym wnioskiem z konferencji<br />
z mniejszością – zauważył Trosiak. Norbert<br />
Honka tłumaczy ten fenomen: – To<br />
bierze się z mylnego przekonania, że w<br />
Sejmie mamy zagwarantowane miejsca,<br />
dlatego też w samorządach mobilizacja<br />
jest o wiele większa.<br />
Honka dodaje, że na konferencji<br />
dom<strong>in</strong>owały również pozytywne op<strong>in</strong>ie<br />
na temat gm<strong>in</strong> zarządzanych przez<br />
mniejszość niemiecką. Naukowcy mówili,<br />
że gołym okiem widać, jak dobrze<br />
rozwijają się gm<strong>in</strong>y zarządzane przez<br />
mniejszość niemiecką, głównie dzięki<br />
małym i średnim przedsiębiorstwom,<br />
sprowadzanym i zarządzanym przez<br />
członków mniejszości.<br />
– Konferencja była potrzebna i co<br />
mnie cieszy: zrodził się pomysł, aby<br />
tego typu spotkania organizowane<br />
były cyklicznie – podsumowuje Norbert<br />
Honka. Efektem konferencji ma być<br />
publikacja pokonferencyjna, zawierająca<br />
najważniejsze wnioski z jej przebiegu<br />
oraz wygłoszone referaty.<br />
Łukasz Biły<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Kraft, materiał notwendigen IT-Kenntnisse służy wyłącznie und wichtigsten do czytania. „Schicksalsjahre“ Powielanie zwischen dem 35,- w € o<strong>der</strong> jakikolwiek vergünstigt 20,- € Teilnahmebeitrag<br />
und erhalten Fahrtkostenzuschüsse. wystawy jest Manfred Spata z Bonn.<br />
sposób zabronione.<br />
nötigen F<strong>in</strong>anzen.“<br />
Beg<strong>in</strong>n <strong>des</strong> Ersten Weltkriegs und dem EU-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum JK/S-K Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Produktions- und Vertriebskosten führten<br />
dazu, dass wir uns mit unserer Deutsche<br />
Rundschau Juli/August 2014-Ausgabe<br />
von unseren Lesern <strong>in</strong> Aller Herren<br />
Län<strong>der</strong> und unserem Traum von e<strong>in</strong>er<br />
unabhängigen „Weltzeitung für Deutschsprechende“<br />
verabschiedeten. Auch die<br />
neuen elektronischen Medien und <strong>der</strong><br />
damit verbundenen Wandel im Verhalten<br />
<strong>der</strong> Medienkonsumenten und im<br />
<strong>Zeitung</strong>smarkt führten dazu, dass wir<br />
unsere <strong>in</strong>ternationale Monatszeitung zum<br />
Die Differenz zwischen E<strong>in</strong>nahmen und<br />
Ausgaben bezahlen wir seit 17 ½ Jahren<br />
aus unserem Privatvermögen h<strong>in</strong>zu (…).<br />
H<strong>in</strong>zu kommt, dass uns vom offiziellen<br />
Deutschland und se<strong>in</strong>en hiesigen<br />
Repräsentanten, den Botschaftern und<br />
Sprache und Kultur im Ausland versagt<br />
blieb. Bestes Beispiel: In den vergangenen<br />
zwei Jahrzehnten setzten we<strong>der</strong><br />
e<strong>in</strong> deutscher Botschafter noch se<strong>in</strong> für<br />
Medien zuständiger Adlatus ihre Füße<br />
<strong>in</strong> unsere Redaktionsräume o<strong>der</strong> Dru-<br />
Diese Ausgrenzung unserer Leserschaft<br />
machte uns betroffen.<br />
Aufgrund <strong>der</strong> geschil<strong>der</strong>ten wirtschaftlichen<br />
Umstände und fehlenden Sensibilität<br />
<strong>der</strong> hiesigen offiziellen Repräsentanten<br />
Deutschlands beschlossen wir, dass wir<br />
stressfrei genießen möchten (…). Ich<br />
hoffe um Verständnis, dass wir unsere<br />
<strong>in</strong>ternationale <strong>Zeitung</strong>, vor allem <strong>in</strong> Anbetracht<br />
unseres fortschreitenden Alters<br />
und angeschlagenen Gesundheitszustan<strong>des</strong>,<br />
nicht mehr zur Onl<strong>in</strong>e-Publikation<br />
wandeln möchten. Uns fehlen dazu die<br />
unsere Pensionen und Ersparnisse zukünftig<br />
materiał auf an<strong>der</strong>e Weise służy ausgeben wyłącznie und Kurz do gefasst czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
den Herbst unseres <strong>Lebens</strong> möglichst<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Qbereitgestellt. QSchicksalsjahre: Vom 17. bis Jegliche 19. Okto-<br />
Beitritt Vervielfältigung <strong>Polen</strong>s und nach dem Umgang ist mit strengstens Q untersagt.<br />
ber 2014 veranstaltet die Academia Baltica im<br />
Akademiezentrum Sankelmark <strong>in</strong> Schleswig-<br />
Holste<strong>in</strong> die deutsch-polnische Begegnung<br />
„Deutschland und <strong>Polen</strong>. Wendepunkte<br />
<strong>der</strong> geme<strong>in</strong>samen Geschichte von 1914 bis<br />
2004“. Im Rahmen <strong>des</strong> Sem<strong>in</strong>ars werden die<br />
ihnen <strong>in</strong> späteren Generationen h<strong>in</strong>terfragt.<br />
Weitere Infos und Anmeldungen bis 26. September<br />
unter Academia Baltica, Akademieweg<br />
6, D-24988 Oeversee, Tel. +49(0)4630-550,<br />
E-Mail: office@academiabaltica.de (www.academiabaltica.de).<br />
Teilnehmer aus <strong>Polen</strong> zahlen<br />
Q Śląsk w kartografii: 20 września<br />
o godz. 17.00 w Muzeum Ziemi Kłodzkiej<br />
otwarta zostanie wystawa „Śląsk w kartografii<br />
XV-XVIII w.”. Zaprezentowane zostaną mapy,<br />
książki i weduty śląskich miast ze zbiorów<br />
Haus <strong>Schlesien</strong> w Königsw<strong>in</strong>ter, w tym słynna<br />
mapa wrocławskiego nauczyciela i kartografa<br />
Mart<strong>in</strong>a Helwiga z 1561 r. Kuratorem<br />
q
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Aktuelles<br />
Lesen bereitgestellt. Aktualności<br />
Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Posen: Für E<strong>in</strong>heimische und Nachtschwärmer<br />
Leserbrief: Affront<br />
Nr. 38/1172 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 11<br />
Schulbuch und ke<strong>in</strong> Ende<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Die an Gastronomie-Betrieben unterschiedlicher<br />
Kategorien nicht gerade<br />
arme Altstadt von Posen ist seit<br />
dem 12. August um e<strong>in</strong> Angebot, das<br />
Nach <strong>der</strong> Lektüre <strong>des</strong> Artikels „(K)<br />
e<strong>in</strong> Schulbuch für alle“ <strong>in</strong> Ausgabe<br />
1170 muss ich betonen: Die Aussagen<br />
von Malgorzata Szybalska vom Bildungsm<strong>in</strong>isterium,<br />
das Buch sei so teuer wie<br />
e<strong>in</strong> allgeme<strong>in</strong>bilden<strong>des</strong> verstehe wer will.<br />
Ist Fremdsprache ke<strong>in</strong>e Bildung? Wo<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie ist das w Kriterium? jakikolwiek O<strong>der</strong> ist die sposób Seitenzahl zabronione.<br />
Amtes gefragt.<br />
entscheidend? Fakt ist doch: Alle beantragten<br />
Vervielfältigung sprachgebundenen Lehrbücher ist strengstens LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche untersagt.<br />
man hier eigentlich nicht erwarten<br />
würde, reicher.<br />
An <strong>der</strong> Kreuzung ul. Garbary (Große<br />
Gerberstr.) und <strong>der</strong> ul. Wielka<br />
(Breite Str.), nur zirka 300 Meter vom<br />
Alten Markt und damit vom Posener<br />
Zentrum entfernt, sticht den Passanten<br />
e<strong>in</strong> Imbisswagen mit <strong>der</strong> deutschen<br />
Aufschrift „Currywurst“ <strong>in</strong>s Auge. Hier<br />
wurden f<strong>in</strong>anziert, nur die deutschen<br />
nicht wegen <strong>der</strong> Anzahl. Das hat natürlich<br />
e<strong>in</strong>en faden Beigeschmack und es<br />
sei doch die Frage gestellt, woran liegt<br />
es denn wirklich <strong>in</strong> e<strong>in</strong>em demokratischen<br />
<strong>Polen</strong>?<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Die w Kostenrechnung jakikolwiek wäre sposób doch ganz zabronione.<br />
diese Pe<strong>in</strong>lichkeit zu bere<strong>in</strong>igen.<br />
Wojciech Moliński und Łukasz Augustyn setzen auf Berl<strong>in</strong>er <strong>Lebens</strong>gefühl.<br />
e<strong>in</strong>fach, ohne das <strong>in</strong> <strong>der</strong> <strong>Zeitung</strong> überhaupt<br />
Vervielfältigung konkrete Kosten für die deutschen ist strengstens<br />
Foto: Detlef Ollesch<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche untersagt.<br />
bieten Łukasz Augustyn und Wojciech<br />
Moliński die Berl<strong>in</strong>er Spezialität zu kundenfreundlichen<br />
Öffnungszeiten, nämlich<br />
täglich von 11 bis 23 Uhr und an<br />
den Wochenenden bis 2 Uhr nachts, an.<br />
Dabei setzen sie weniger auf deutsche<br />
Touristen, son<strong>der</strong>n wollen das <strong>in</strong> <strong>Polen</strong><br />
wenig bekannte Gericht vor allem bei<br />
ihren Landsleuten bekanntmachen. Ideelle<br />
Unterstützung erhalten sie dabei<br />
Bücher genannt wurden. E<strong>in</strong>sparungen,<br />
wenn wir nur die letzten Zahlen ohne<br />
Preiserhöhungen <strong>der</strong> Bücher im Laufe<br />
<strong>der</strong> Jahre berechnen, die nicht abgerufen<br />
wurden (siehe Tabelle unten).<br />
Da solche Beträge ja e<strong>in</strong>mal im Haus-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie halt vorgesehen w jakikolwiek waren, ist es doch sposób e<strong>in</strong> Affront<br />
die größte M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit auszuschlie<strong>der</strong><br />
Beigeschmack.<br />
zabronione.<br />
l<strong>in</strong>arische Renaissance ist das <strong>in</strong> Posen<br />
LARES: Diese Materialien <strong>in</strong><strong>des</strong> s<strong>in</strong>d nicht, denn lediglich die ostpreußische zum Lesen bereitgestellt. Jegliche ßen. Vervielfältigung Nun haben wir <strong>in</strong> Nie<strong>der</strong>schlesien ist strengstens untersagt.<br />
vom <strong>Deutschen</strong> Currywurst-Museum<br />
<strong>in</strong> Berl<strong>in</strong>. So erfährt <strong>der</strong> Kunde auch<br />
von unterschiedlichen Berl<strong>in</strong>er Currywürsten,<br />
ob nun mit o<strong>der</strong> ohne Darm<br />
als „Kreuzberger“, „Charlottenburger“,<br />
Spandauer o<strong>der</strong> „Prenzlauer“.<br />
Ob die Geschäftsidee funktioniert,<br />
wissen die beiden Jungunternehmer, die<br />
ihre Imbissware auch auf Deutsch und<br />
ke<strong>in</strong>e Probleme mit <strong>der</strong> Politik. Aber<br />
warum nicht mehr Zusammenarbeit?<br />
Wir haben doch <strong>in</strong> <strong>der</strong> Völkerverständigung<br />
und Aussöhnung e<strong>in</strong>en großen<br />
Schritt gemacht.<br />
Bleibt die Frage, warum die unnötigen<br />
Sollte <strong>der</strong> VDG mit den polnischen<br />
Behörden die Situation nicht bere<strong>in</strong>igen<br />
können, so wäre vielleicht <strong>der</strong> Beauftragte<br />
Hartmut Koschyk o<strong>der</strong> das Auswärtige<br />
Amt zu bilateralen Gesprächen bereit,<br />
Über die Aussage von Mart<strong>in</strong> Cichon,<br />
<strong>der</strong> auch noch stellvertreten<strong>der</strong> Vorsitzen<strong>der</strong><br />
<strong>der</strong> Bildungsgesellschaft ist, kann<br />
man nur erstaunt se<strong>in</strong>. Es sei denn, es<br />
s<strong>in</strong>d bei <strong>der</strong> Beantragung Fehler gemacht<br />
worden, was aus dem Artikel nicht hervorgeht.<br />
Auch die von ihm genannten<br />
Vorgaben würde <strong>der</strong> <strong>in</strong>teressierte Leser<br />
gern kennenlernen. So bleibt nur e<strong>in</strong> fa-<br />
Natürlich wäre e<strong>in</strong> neues Schulbuch<br />
mit entsprechenden regional-lan<strong>des</strong>kundlichen<br />
Aspekten außerordentlich wünschenswert.<br />
Zunächst gilt es aber schon<br />
jetzt die Gleichberechtigung <strong>der</strong> M<strong>in</strong><strong>der</strong>heiten<br />
ist zu gewährleisten und das gilt es<br />
im Bildungsbereich „wie<strong>der</strong>“-herzustellen.<br />
Horst Ulbrich<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
ihren 65.<br />
materiał<br />
Geburtstag<br />
służy<br />
und den<br />
wyłącznie<br />
E<strong>in</strong>tritt<br />
do Preis czytania. Powielanie<br />
Ste<strong>in</strong>e<br />
w<br />
im<br />
jakikolwiek<br />
Getriebe <strong>des</strong> demokratischen<br />
sposób zabronione.<br />
<strong>in</strong>s Rentenalter. Łukasz Augustyn und<br />
Wandels <strong>der</strong> Zeit?<br />
Wojciech Moliński s<strong>in</strong>d da bescheidener<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Umfeld Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Englisch feilbieten, noch nicht. Über<br />
die Preise kann jedenfalls niemand<br />
meckern. 10 Złoty mit Pommes o<strong>der</strong><br />
8 Złoty mit Brötchen ist <strong>der</strong> Spaß aus<br />
<strong>der</strong> früheren preußischen Hauptstadt<br />
<strong>der</strong> Posener, aus Berl<strong>in</strong>, wert. E<strong>in</strong>e ku-<br />
Currywurst hält E<strong>in</strong>zug<br />
Die Currywurst feierte<br />
am 4. September ihren<br />
65. Geburtstag.<br />
Trümmerfrau Herta Heuwer bot am<br />
4. September 1949, und damit fast 30<br />
Jahre nach dem preußischen Verlust<br />
Posens, erstmals an e<strong>in</strong>em Berl<strong>in</strong>er<br />
Imbiss ihre Erf<strong>in</strong>dung Currywurst an.<br />
Diese feierte damit vor wenigen Tagen<br />
und wollen erst e<strong>in</strong>mal e<strong>in</strong> paar Monate<br />
durchhalten. Da bleibt e<strong>in</strong>em momentan<br />
nur, ihnen viel Erfolg zu wünschen.<br />
Detlef Ollesch/S-K<br />
Deutsche Briefmarke von 2011 über deutsche Erf<strong>in</strong>dungen:<br />
Thermoskanne, Currywurst und Teebeutel<br />
Unsere Bewertung<br />
Lifestyle<br />
(Vorsitzen<strong>der</strong> DFK Glatz)<br />
Slowakische M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit ab 2008 6 x 48.300 PLN = 289.800 PLN<br />
M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit <strong>der</strong> Lemken ab 2009 5 x 127.950 PLN = 639.750 PLN<br />
Ukra<strong>in</strong>ische M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit ab 2012 2 x 247.580 PLN = 495.160 PLN<br />
Gesamte<strong>in</strong>sparungen<br />
1.424.710 PLN<br />
Poron<strong>in</strong>: BJDM-Jugendkonferenz LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał rückt näher służy wyłącznie do czytania. Powielanie VdG: w Literarischer jakikolwiek Wettbewerb<br />
sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Vier Sem<strong>in</strong>are an e<strong>in</strong>em Ort<br />
Die von langer Hand ge<strong>pl</strong>ante Jugendkonferenz<br />
<strong>des</strong> BJDM rückt immer<br />
näher. Vom 7. bis 9. November<br />
An die Fe<strong>der</strong>!<br />
Der Verband deutscher Gesellschaften<br />
veranstaltet e<strong>in</strong>en literarischen<br />
Wettbewerb unter dem<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Motto w „Schicksal jakikolwiek <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> sposób <strong>in</strong> zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche<br />
<strong>Polen</strong><br />
Vervielfältigung<br />
nach 1945“. Die Idee für<br />
ist<br />
den<br />
strengstens untersagt.<br />
kommt die Jugend <strong>der</strong> deutschen<br />
Volksgruppe aus verschiedenen<br />
Regionen <strong>Polen</strong>s zu gleich vier geme<strong>in</strong>samen<br />
Sem<strong>in</strong>aren zusammen.<br />
„Die Teilnehmer <strong>der</strong> Jugendkonferenz<br />
können dort sicher <strong>in</strong>teressante<br />
Erfahrungen sammeln. Sie können<br />
Wettbewerb und die Regeln erklärt<br />
Łukasz Biły vom VdG.<br />
„Wir haben uns überlegt, wie man<br />
e<strong>in</strong> breiteres Publikum mit den Themen<br />
Oberschlesische Tragödie und Zweiter<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Weltkrieg w jakikolwiek – <strong>der</strong> nächstes Jahr sposób vor genau zabronione.<br />
70 Jahren zu Ende gegangen ist – <strong>in</strong>teressieren<br />
Vervielfältigung könnte. Wir haben es ist bisher strengstens LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche untersagt.<br />
mit Ausstellung und wissenschaftlichen<br />
Publikationen versucht, diesmal wollten<br />
wir was an<strong>der</strong>es“, sagt Łukasz Biły.<br />
Letzten En<strong>des</strong> hat man sich für e<strong>in</strong>en<br />
literarischen Wettbewerb aus e<strong>in</strong>em<br />
sim<strong>pl</strong>en Grund entschieden: Es wird<br />
sich untere<strong>in</strong>an<strong>der</strong> austauschen und<br />
zeigen, wie die M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit bei ihnen<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Region aussieht. Wir erwarten<br />
viele Teilnehmer aus dem Norden, zum<br />
Beispiel aus Sw<strong>in</strong>emünde, aber auch aus<br />
Posen und Breslau. Und dort arbeitet<br />
die M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit an<strong>der</strong>s“, sagt <strong>der</strong> Lan<strong>des</strong>vorsitzende<br />
<strong>in</strong> Oppeln, <strong>der</strong> Oberschlesier<br />
Roland Giza. Bereits zum 15.<br />
Mal organisiert <strong>der</strong> BJDM die Jugendkonferenz.<br />
Die Jubiläumsausgabe f<strong>in</strong>det<br />
<strong>in</strong> Poron<strong>in</strong> bei Zakopane statt. Auf die<br />
Teilnehmer warten vier verschiedene<br />
Workshops rund um die deutsche Kultur<br />
und Geschichte. „Dort können die Jugendlichen<br />
viel Neues erfahren: Welche<br />
Plätze <strong>in</strong> Deutschland man unbed<strong>in</strong>gt<br />
mal besuchen sollte, o<strong>der</strong> welchen Slang<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie <strong>der</strong> Fotografie do czytania. erlernen und Powielanie mit e<strong>in</strong>er die Teilnehmer w jakikolwiek motivieren, sposób sich selber<br />
zwei <strong>in</strong> polnischer<br />
zabronione.<br />
Kamera die eigenen E<strong>in</strong>drücke von <strong>der</strong> mit den Themen Zweiter Weltkrieg und Arbeiten sollen das<br />
LARES: Diese Materialien Sprache s<strong>in</strong>d lediglich angeboten. zum Lesen<br />
Jugendkonferenz<br />
bereitgestellt.<br />
festhalten.<br />
Jegliche<br />
Oberschlesische<br />
Vervielfältigung<br />
Tragödie ause<strong>in</strong>an<strong>der</strong>-<br />
ist strengstens Thema untersagt.<br />
„Das Schicksal<br />
zusetzten und darum geht es schließlich<br />
den Veranstaltern. „Mit den Regeln wollen<br />
wir die Teilnehmer auch so wenig<br />
wie möglich e<strong>in</strong>schränken.<br />
Erstens: Es können sowohl Zeitzeugen<br />
<strong>der</strong> Ereignisse teilnehmen, wie<br />
auch Jugendliche. Die Texte können<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
auf Polnisch<br />
w jakikolwiek<br />
o<strong>der</strong> auf Deutsch<br />
sposób<br />
geschrieben<br />
werden. Auch geographisch und<br />
zabronione.<br />
Aufruf: LARES: Er<strong>in</strong>nerungen Diese Materialien von Auswan<strong>der</strong>ern s<strong>in</strong>d lediglich gesuchtzum Lesen bereitgestellt. Jegliche national Vervielfältigung gibt es ke<strong>in</strong>e E<strong>in</strong>schränkungen. ist strengstens untersagt.<br />
die deutsch-polnischen Beziehungen<br />
zwischen Westfalen und <strong>Schlesien</strong> zu<br />
erforschen und zu dokumentieren. Rele-<br />
Anne Friedrichs, Wissenschaftler<strong>in</strong> an <strong>der</strong> Universität Lüneburg, sucht<br />
Briefe, Fotografien und Er<strong>in</strong>nerungstexte von Menschen, die zwischen<br />
1870 und 1950 e<strong>in</strong>e Zeit lang im Ruhrgebiet gelebt haben.<br />
Von Interesse s<strong>in</strong>d Korrespondenzen,<br />
Postkarten und Fotos ebenso Dokumente zu weiteren <strong>Lebens</strong>stationen<br />
vant s<strong>in</strong>d dabei auch Er<strong>in</strong>nerungen und<br />
wie Berichte über das alltägliche Leben, <strong>in</strong> Belgien, Frankreich o<strong>der</strong> Amerika.<br />
Beruf und Arbeit, Essen und Konsum, Kopien o<strong>der</strong> Anfragen senden Sie<br />
die Familie o<strong>der</strong> Erfahrungen im Krieg. bitte an Dr. Anne Friedrichs, Niemiecki<br />
Instytut Historyczny w Anliegen <strong>des</strong> Forschungsprojektes ist es,<br />
Warszawie,<br />
Wichtigste Regel: Die Arbeiten sollen<br />
das Thema „Das Schicksal <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong><br />
<strong>in</strong> <strong>Polen</strong> nach 1945“ wi<strong>der</strong>spiegeln,<br />
sagt Łukasz Biły. Wichtig für die<br />
Veranstalter sei aber auch die historische<br />
Wahrheit. „Wir wollen schon, dass<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie sich w die jakikolwiek Autoren an die Fakten sposób halten, zabronione.<br />
obwohl natürlich e<strong>in</strong>zelne Personen<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
o<strong>der</strong> Orte erfunden se<strong>in</strong> können.“ Beurteilt<br />
wird natürlich auch <strong>der</strong> künstlerische<br />
Wert <strong>des</strong> Werkes. Dabei sollen<br />
die Hobby-Schriftsteller ke<strong>in</strong>e Angst<br />
vor dem Ausdrücken <strong>der</strong> eigenen Me<strong>in</strong>ung<br />
haben. Wer nicht will, muss die<br />
Arbeit auch nicht mit se<strong>in</strong>em Namen<br />
Sollte die Situation<br />
nicht bere<strong>in</strong>igt werden<br />
können, wäre die Hilfe<br />
von Hartmut Koschyk<br />
o<strong>der</strong> <strong>des</strong> Auswärtigen<br />
Deutsche Vertriebene aus den Ostgebieten im Jahr 1945.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Palac Karnickich, materiał Aleje służy Ujazdowskie wyłącznie 39, do czytania. Powielanie unterschreiben. w jakikolwiek Auch Pseudonyme sposób s<strong>in</strong>d zabronione.<br />
PL-00-540 Warszawa, annefriedrichs@<br />
zugelassen. Für den Wettbewerb dürfen nung gibt es auf www.vdg.<strong>pl</strong><br />
LARES: Diese Materialien yahoo.de. s<strong>in</strong>d lediglich zum S-K Lesen Die Zeche bereitgestellt. Zollern <strong>in</strong> Dortmund<br />
Foto: Jegliche T. Bachner literarische Vervielfältigung Formen (Roman, ist Erzäh-<br />
strengstens untersagt.<br />
lung o<strong>der</strong> Essay) angemeldet werden.<br />
Die Länge liegt bei m<strong>in</strong><strong>des</strong>tens 50 und<br />
maximal 70 Seiten A4 (Microsoft Word<br />
- Times New Roman 12). Das sche<strong>in</strong>t<br />
ziemlich viel auf den ersten Blick, doch<br />
Łukasz Biły hat ke<strong>in</strong>e Angst, dass das<br />
Interesse am Wettbewerb ger<strong>in</strong>g se<strong>in</strong><br />
wird: „Wir können versprechen, dass die<br />
Preise die Mühe entschädigen werden.<br />
Genaue Summen darf ich noch nicht<br />
verraten, aber sie werden vergleichbar<br />
mit Preisen <strong>der</strong> größten polnischen Literaturwettbewerbe<br />
se<strong>in</strong>“. Die Gew<strong>in</strong>nerarbeit<br />
wird vom VdG auf Deutsch und<br />
Polnisch veröffentlicht. E<strong>in</strong>sen<strong>des</strong>chluss<br />
für die Teilnehmer ist <strong>der</strong> 1. Januar<br />
2015. Mehr Infos zu dem Wettbewerb<br />
Poron<strong>in</strong> liegt malerisch am Fuße <strong>der</strong> Tatra.<br />
Zwei <strong>der</strong> Sem<strong>in</strong>are<br />
werden <strong>in</strong> deutscher,<br />
man <strong>in</strong> Deutschland im Alltag spricht“,<br />
verrät Giza. Zwei <strong>der</strong> Sem<strong>in</strong>are werden<br />
<strong>in</strong> deutscher, zwei <strong>in</strong> polnischer Sprache<br />
Strom <strong>in</strong>s Ruhrgebiet<br />
Foto: Kolan<strong>in</strong>/Wikipedia<br />
angeboten. Darüber h<strong>in</strong>aus kann man<br />
aber zum Beispiel auch die Grundlagen<br />
Anmelden kann man sich für die<br />
Jugendkonferenz noch bis zum 10.<br />
Oktober. Weitere Infos zur Konferenz<br />
und zur Anmeldung f<strong>in</strong>det man auf <strong>der</strong><br />
Internetseite www.bjdm.eu<br />
Marie Baumgarten<br />
Wichtigste<br />
Voraussetzung: Die<br />
<strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> <strong>in</strong><br />
<strong>Polen</strong> nach 1945“<br />
wi<strong>der</strong>spiegeln.<br />
sowie demnächst e<strong>in</strong>e Wettbewerbsord-<br />
A. Durecka<br />
Foto: Wikipedia
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
12 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Wirtschaft Lesen bereitgestellt. Gospodarka<br />
Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Gospodarka: W Zielonej Górze zakończyło się święto w<strong>in</strong>obrania<br />
Kobiety, w<strong>in</strong>o i śpiew<br />
19. – 25. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Od 6 do 13 września w Zielonej Górze<br />
trwało największe w Polsce święto<br />
w<strong>in</strong>obrania, dowodząc tezy, że Lubuskie<br />
w<strong>in</strong>em stoi. Jak co roku, jeden<br />
dzień był po niemiecku: wszystkie<br />
imprezy w mieście prowadzone były<br />
w tym języku.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Nikogo to już nie dziwi, zrozumiano<br />
bowiem, że jest to święto niemieckie,<br />
a fakt ten chętnie podkreśla przewodniczący<br />
Towarzystwa Społeczno-<br />
-Kulturalnego Mniejszości Niemieckiej<br />
(TSKMN) w Zielonej Górze, Bolesław<br />
Gustaw Bernaczek, który powiedział:<br />
– Święto w<strong>in</strong>obrania zaczęli tutaj organizować<br />
i obchodzić Niemcy około<br />
XVI wieku, ale tradycje w<strong>in</strong>iarskie w<br />
Zielonej Górze sięgają przełomu XII i<br />
XIII wieku. Wówczas to Niemcy, którzy<br />
zamieszkiwali te tereny, doszli do wniosku,<br />
że ziemie te nie są zbyt urodzajne,<br />
nie ma tu również jakiegoś większego<br />
i konkretnego przemysłu, ale za to doskonale<br />
nadają się na uprawę w<strong>in</strong>orośli.<br />
I tak przystąpili do pracy, by przemienić<br />
tutejsze ziemie w w<strong>in</strong>nice. Ba, z niemiecką<br />
konsekwencją na przestrzeni wieków<br />
i na zasadzie prób i błędów wyhodowali<br />
szczepy odporne na różnego rodzaju<br />
były tu sprowadzane przed wiekami.<br />
Mało tego, w<strong>in</strong>iarze z Zielonej Góry i<br />
okolic na bazie tych starych szczepów<br />
dzisiaj starają się odbudowywać w<strong>in</strong>nice<br />
i czynią to z dużą skutecznością. Tymi<br />
starymi szczepami olbrzymie za<strong>in</strong>tere-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał Górze sięgają służy przełomu wyłącznie<br />
sowanie<br />
do<br />
wykazują<br />
czytania.<br />
Niemcy,<br />
Powielanie<br />
którzy specjalnie<br />
tutaj przyjeżdżają, by je zakupić lepiej. Z tego też powodu wspieramy<br />
tożsamości<br />
w jakikolwiek<br />
był pielęgnowany<br />
sposób<br />
jak naj-<br />
zabronione.<br />
XII i XIII wieku.<br />
i hodować w okolicach, gdzie mieszkają. władze miasta w ich działaniach na tym<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
zarazy, by się przyjęły.<br />
Czyniono tak dlatego, że w tamtych<br />
czasach nie stosowano żadnych środków<br />
chemicznych i przy braku odporności<br />
słabe szczepy w<strong>in</strong>orośli po prostu g<strong>in</strong>ęły.<br />
Pyszne, zdrowe i z klasą<br />
Końcowy efekt okazał się imponujący,<br />
bo szczepy wyhodowane przed wiekami<br />
różnego rodzaju w<strong>in</strong>a z okolicznych<br />
w<strong>in</strong>nic i zachęcając przechodniów do<br />
degustacji, a także do ich kupna. Przygotowano<br />
też specjalny kiermasz, a w<br />
mieście ustawiono aż cztery sceny, gdzie<br />
mogły występować zespoły muzyczne.<br />
A było ich tym razem bardzo dużo, bo<br />
program artystyczny był niezwykle<br />
bogaty. Nie brakowało też imprez to-<br />
Europę – podkreśla Bolesław Gustaw – Wiem, co mówię, bo sam w wolnych patronem tego w<strong>in</strong>obrania jest obecnie<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Bernaczek materiał i dodaje: – służy Owszem, wyłącznie byli i chwilach do w czytania. formie hobbystycznej Powielanie zajmuję<br />
się hodowlą w<strong>in</strong>orośli i potrafię z jest to, że patronem była w<strong>in</strong>iarka i tak<br />
Bachus, w jakikolwiek a przecież niemiecką sposób tradycją zabronione.<br />
warzyszących.<br />
tacy, którzy przed wiekami krytykowali<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
do dzisiaj można podziwiać, a przede<br />
wszystkim kosztować robione z nich<br />
w<strong>in</strong>a, a te są pyszne, zdrowe i mają klasę.<br />
Najdobitniej świadczy o tym fakt, że<br />
zdobywały i nadal zdobywają różnego<br />
rodzaju prestiżowe nagrody we Francji,<br />
Niemczech czy Włoszech: – Na uwagę<br />
zasługuje również to, że właśnie tutaj, w<br />
Zielonej Górze, robione były pierwsze<br />
mojej małej w<strong>in</strong>niczki wyprodukować<br />
około 50 litrów w<strong>in</strong>a w ciągu roku. Nie<br />
ma tego wiele, ale jest to prawdziwe<br />
w<strong>in</strong>o, a przy tym pyszne i bez jakichkolwiek<br />
sztucznych dodatków.<br />
Korzystając z okazji, warto przypo-<br />
Z tego też powodu opisywane były mnieć, że po II wojnie światowej w<strong>in</strong>iarnie<br />
do w Zielonej czytania. Górze Powielanie i okolicach jest kobieta w jakikolwiek oraz w<strong>in</strong>o i śpiew, sposób stąd też zabronione.<br />
przecież symbolem piękności i radości<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy różne materiał historie dotyczące służy w<strong>in</strong>. wyłącznie Jedna z<br />
nich mówi o tym, że wojska tureckie, zostały przejęte przez Polaków, a że były dużo śpiewamy!<br />
LARES: Diese Materialien które znalazły s<strong>in</strong>d lediglich się na tych ziemiach, zum nie Lesen gotowe bereitgestellt. do pracy, to te tradycje Jegliche były w Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
na Starym Kontynencie szampany, które<br />
zdobyły rynek francuski! Tak, to nie<br />
pomyłka, bo dopiero później Francuzi<br />
zaczęli produkować własne szampany.<br />
Mówię o tym dlatego, że jest to bardzo<br />
ciekawa historia, którą nie każdy zna,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie Schlesische do czytania. Wirtschaftsschau Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche und Vervielfältigung Vorstellungen <strong>der</strong> Investoren. ist Diese strengstens untersagt.<br />
Capgem<strong>in</strong>i sucht Mitarbeiter<br />
Capgem<strong>in</strong>i <strong>Polen</strong>, e<strong>in</strong> <strong>in</strong>ternationaler<br />
Anbieter von Consult<strong>in</strong>g-, Technologieund<br />
Outsourc<strong>in</strong>g-Diensten, will noch<br />
dieses Jahr 200 neue Mitarbeiter e<strong>in</strong>stellen.<br />
Wie die Unternehmensführung<br />
mitteilte, habe man <strong>in</strong> Kattowitz und <strong>in</strong><br />
Oppeln noch zwanzig offene Stellen.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Bezeichnung w jakikolwiek Festung wäre sposób durchaus zabronione.<br />
passend.” Die Hauswirte werden im ersten<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung<br />
Stock wohnen, ihnen werden<br />
ist<br />
dort<br />
strengstens untersagt.<br />
Oppeln neben dem Odra-Stadion sollen<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
<strong>in</strong>nerhalb<br />
w jakikolwiek<br />
<strong>der</strong> nächsten e<strong>in</strong>e<strong>in</strong>halb<br />
sposób<br />
Jahre<br />
zabronione.<br />
e<strong>in</strong>e absolute Metamorphose erleben.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
In diesen beiden Städten bef<strong>in</strong>den sich<br />
zwei von fünf <strong>Polen</strong>-Büros <strong>der</strong> Firma<br />
mit <strong>in</strong>sgesamt über 1.500 Beschäftigten.<br />
Weitere E<strong>in</strong>stellungen seien ge<strong>pl</strong>ant, da<br />
das Unternehmen im Sommer <strong>in</strong> weitere<br />
<strong>in</strong>ternationale Projekte e<strong>in</strong>gestiegen sei,<br />
sagte Marc<strong>in</strong> Nowak, Geschäftsführer<br />
für Infrastrukturelle Dienstleistungen<br />
<strong>in</strong> Osteuropa bei Capgem<strong>in</strong>i. Es würden<br />
vor allem Personen mit sehr guten<br />
Deutsch-, Französisch- und Englischkenntnissen<br />
gesucht.<br />
wie<strong>der</strong>holten Male zeigt sich nun, dass April 2016 abgeschlossen se<strong>in</strong>. E<strong>in</strong>fahrtstor über die Gehsteige bis h<strong>in</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy dies viel materiał zu wenig ist, zumal służy es mit wyłącznie Inter- do czytania. Powielanie zu e<strong>in</strong>er w jakikolwiek neuen Zuschauertribüne, sposób Umkleide<br />
und Klubhalle.<br />
zabronione.<br />
System nur e<strong>in</strong>en e<strong>in</strong>zigen Bieter gibt, Schlesische Barbakane<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Teures Angebot für Schwimmbad<br />
Die Firma Inter-System hat bisher das<br />
e<strong>in</strong>zige Angebot für das Schwimmbad<br />
an <strong>der</strong> ul. Wejherowska <strong>in</strong> Breslau abgegeben.<br />
Dies beläuft sich auf 85 Millionen<br />
Złoty und liegt damit deutlich<br />
über den anfänglichen Schätzungen <strong>der</strong><br />
Stadtverwaltung. Die Schwimmhalle an<br />
<strong>der</strong> ul. Wejherowska soll für die World<br />
Games 2017 mo<strong>der</strong>nisiert werden. Sie<br />
entsteht aus e<strong>in</strong>em <strong>der</strong> Schwimmbecken<br />
<strong>des</strong> jetzigen Hallenba<strong>des</strong> und soll<br />
dem olympischen Standard von 50 mal<br />
25 Metern entsprechen. R<strong>in</strong>gsum s<strong>in</strong>d<br />
Zuschauerränge mit 500 bis 700 Plätzen<br />
ge<strong>pl</strong>ant. Dem architektonischen Konzept<br />
zufolge soll die Anlage schlicht und<br />
Bernaczek: – Święto<br />
w<strong>in</strong>obrania Niemcy<br />
zaczęli obchodzić około<br />
XVI wieku, ale tradycje<br />
w<strong>in</strong>iarskie w Zielonej<br />
a która świadczy o niezwykle bogatych<br />
tradycjach tych ziem w produkcji<br />
w<strong>in</strong> i szampanów oraz ich wpływie na<br />
tutejsze w<strong>in</strong>a, twierdząc, że są zbyt kwaśne<br />
i niedobre, ale było tak tylko z tego<br />
powodu, że wtedy doceniano przede<br />
wszystkim w<strong>in</strong>a słodkie, a wytrawne<br />
i półwytrawne doceniali wówczas wyłącznie<br />
smakosze i spece.<br />
chciały tu pozostać, bo... ponoć w<strong>in</strong>o<br />
im nie smakowało – było po prostu<br />
kwaśne. Ciekawostką jest również to,<br />
Geschäftssitz <strong>des</strong> Kohlekonzerns Kompania Węglowa <strong>in</strong> Kattowitz <br />
neomo<strong>der</strong>nistisch mit Lichtspalt zum<br />
Westpark se<strong>in</strong>.<br />
Die Stadt hatte dafür ursprünglich<br />
35 Millionen Złoty veranschlagt. Zum<br />
und <strong>der</strong> möchte die Baumaßnahme eben<br />
für 85 Millionen Złoty übernehmen. Ob<br />
das Unternehmen aber auch tatsächlich<br />
beauftragt wird, steht noch offen. Entscheidend<br />
ist hierbei, wie hoch die Mitf<strong>in</strong>anzierung<br />
durch das Sportm<strong>in</strong>isterium<br />
ausfällt. Nach Ankündigungen <strong>des</strong><br />
Wiedzą, co robią<br />
– Moim zdaniem wiedzą, co robią, bo<br />
nasze szczepy są wyjątkowo zdrowe, silne<br />
i praktycznie nie chorują – zapewnia<br />
Bolesław Gustaw Bernaczek i dodaje:<br />
pewnym stopniu kultywowane, ale... zaczęto<br />
produkować tu tak zwane jabcoki.<br />
Dlaczego? Bo tutejsze w<strong>in</strong>nice zostały<br />
Foto: Kris D/wikipedia<br />
Złoty für den Zweck locker machen.<br />
Das ist möglicherweise zu wenig. die<br />
Bauarbeiten müssten am 1. Oktober<br />
dieses Jahres starten und bis zum 30.<br />
Sie hat e<strong>in</strong>e Fläche von knapp 600<br />
Quadratmetern und wirkt wie e<strong>in</strong>e<br />
kaum e<strong>in</strong>nehmbare Festung. Geme<strong>in</strong>t<br />
ist e<strong>in</strong> vom Architektenbüro Bogusław<br />
Pilch entworfenes Gebäude an <strong>der</strong> ul.<br />
Dębowa <strong>in</strong> Kattowitz. Die Konstruktion<br />
ist im Atelier Arcon entstanden. „Das<br />
Foto Mohylek/Wikipedia<br />
Podczas święta w<strong>in</strong>obrania ulice Zielonej Góry toną w kolorach i tłumie ludzi, nie pustoszejąc do późnej nocy.<br />
Tak piękne w<strong>in</strong>nice i widoki otaczają Zieloną Górę.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Bolesław Gustaw<br />
że w pobliżu Zielonej Góry do dzisiaj wykarczowane, by budować w tym miejscu<br />
Vervielfältigung osiedla mieszkaniowe. – Na ist szczę-<br />
strengstens LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen zachowały bereitgestellt. się dawne szczepy w<strong>in</strong>, Jegliche które<br />
untersagt.<br />
ście w dzisiejszej Zielonej Górze władze<br />
miasta dbają o tradycje w<strong>in</strong>iarskie, a<br />
zatem i niemieckie, za co mieszkający tu<br />
Niemcy są im bardzo wdzięczni. Bardzo<br />
zależy nam bowiem na tym, aby każdy<br />
element niemieckiej kultury, tradycji i<br />
polu, wydając między <strong>in</strong>nymi różnego<br />
rodzaju biuletyny oraz opisując wszystko,<br />
co z tym związane, w naszej gazecie<br />
„Grünberger Monatsblatt” – mówi Bolesław<br />
Gustaw Bernaczek i kontynuuje:<br />
– Nie zgadzamy się tylko z tym, że<br />
pow<strong>in</strong>no pozostać. Dlatego będziemy<br />
nadal robić wszystko, by tradycji stało<br />
się zadość lub żeby wspomniana przeze<br />
mnie w<strong>in</strong>iarka stała się co najmniej równorzędnym<br />
partnerem do Bachusa. Tym<br />
bardziej że nie jest on zbyt urodziwy, a<br />
Tysiące gości, moc atrakcji<br />
W tym roku podczas święta w<strong>in</strong>obrania<br />
Zieloną Górę odwiedziło jak zwykle<br />
stammen aus diesem Stadtteil und identifizieren<br />
sich mit unseren Bef<strong>in</strong>dlichkeiten<br />
und Vorschlägen”, sagte Bogusław<br />
Pilch. „Als <strong>der</strong> Eigentümer den Gesamtentwurf<br />
zum ersten Mal sah, me<strong>in</strong>te er,<br />
es sei ja e<strong>in</strong>e Barbakane. Aber auch die<br />
rund 280 Quadratmeter und dazu e<strong>in</strong>e<br />
geräumige 30 Quadratmeter große Terrasse<br />
zur Verfügung stehen.<br />
Tennis<strong>pl</strong>ätze zum Run<strong>der</strong>neuern<br />
Die Tennis<strong>pl</strong>ätze an <strong>der</strong> ul. Oleska <strong>in</strong><br />
Der Belag soll ausgewechselt werden<br />
und das Ziegelmehl durch Kunstrasen<br />
ersetzt. Mit <strong>der</strong> ge<strong>pl</strong>anten Überdachung<br />
wird soll die ganzjährige Nutzung möglich<br />
werden. Die im Moment noch verfallende<br />
Anlage verwandelt sich vom<br />
Vergangene Woche endete die dazugehörige<br />
Bauausschreibung. Auftragnehmer<br />
ist die Firma Tenistal aus Danzig.<br />
„Bei <strong>der</strong> Wahl <strong>der</strong> Auftragnehmers war<br />
die garantierte Funktionalität <strong>der</strong> Anlage<br />
für die Stadtbewohner das wichtigste<br />
Argument. Nicht ohne Bedeutung war<br />
Foto: Nmasti/Wikipedia<br />
tysiące gości w tym z Czech i Niemiec, a<br />
szczególnie z partnerskiego miasta Zielonej<br />
Góry, Cottbus, które – korzystając<br />
z okazji – prezentowało tu na specjalnie<br />
przygotowanym stoisku swoje atrakcje<br />
turystyczne. Władze Zielonej Góry w<br />
jej centrum zapewniły też miejsce dla<br />
dziesiątek straganów, gdzie w<strong>in</strong>iarze<br />
prezentowali swoje wyroby, oferując<br />
– Na uwagę zasługuje zachowanie<br />
policji, która w dniach święta w<strong>in</strong>obrania<br />
pozwalała na bardzo dużo, ale – co<br />
ciekawe – nie odnotowano praktycznie<br />
żadnych rozrób. A tych, których degustacja<br />
i zabawa pochłonęła zbyt mocno,<br />
przez co stali się na tyle „zmęczeni”, że<br />
nie radzili sobie z dotarciem do swoich<br />
domów, policja po prostu podwoziła<br />
lub odprowadzała pod konkretny adres.<br />
A zatem pełna kultura! – kończy<br />
z uśmiechem Bolesław Gustaw Bernaczek.<br />
Krzysztof Świerc<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Bürger<strong>pl</strong>attform-Abgeordneten materiał służy wyłącznie Michał Gebäude do knüpft czytania. ganz stark Powielanie die umliegende<br />
alte Bebauung an. Das Gesamt-<br />
haben, über Erfahrung bei ähnli-<br />
KW-Vorstand Mirosław Taras.<br />
auch, w dass jakikolwiek die Firma, die wir sposób beauftragt zabronione.<br />
Jaros als Initiator <strong>der</strong> World Games <strong>in</strong><br />
LARES: Diese Materialien Breslau s<strong>in</strong>d wollte lediglich das Ressort 23 Millionen zum Lesen konzept bereitgestellt. resultiert aus den Wünschen Jegliche chen Vervielfältigung Bauprojekten verfügt”, sagte ist Op-<br />
strengstens untersagt.<br />
pelns stellvertreten<strong>der</strong> Stadtpräsident<br />
Krzysztof Kawałko. Und Stadtsprecher<strong>in</strong><br />
Al<strong>in</strong>a Pawlicka-Mamczura ergänzte:<br />
„Die Danziger Firma hat sich neben<br />
<strong>der</strong> Auftragsübernahme auch dazu<br />
verpflichtet, e<strong>in</strong>e Tennisschule, Sommercamps,<br />
Turniere für K<strong>in</strong><strong>der</strong> und<br />
Jugendliche sowie Ferienhorte zu organisieren.<br />
Dies wird das Sport- und<br />
Freizeitangebot für die Stadtbewohner<br />
ohne Frage bereichern.” Für die Durchführung<br />
<strong>der</strong> Arbeiten hat Tenistal nun<br />
18 Monate Zeit.<br />
KW muss Gürtel enger schnallen<br />
Dem Kohlekonzern Kompania<br />
Węglowa (KW) mit se<strong>in</strong>en 54.000 Beschäftigten<br />
droht <strong>der</strong> Konkurs. Das letzte<br />
Jahr endete mit Geschäftse<strong>in</strong>bußen von<br />
mehr als 600 Millionen Złoty und im ersten<br />
Quartal dieses Jahres kamen weitere<br />
250 Millionen Złoty rote Zahlen h<strong>in</strong>zu.<br />
E<strong>in</strong>zige Rettung für die EU-weit größte<br />
Bergbaugesellschaft ist vermutlich e<strong>in</strong>e<br />
Umstrukturierung. Diese gründet sich<br />
auf den Verkauf von vier Bergwerken,<br />
die Aufhebung <strong>des</strong> Kohledeputates für<br />
Rentner und den Stopp <strong>des</strong> 14. Monatsgehaltes.<br />
„Dies wird unsere Ausgaben<br />
reduzieren, so dass wir mehr Geld für<br />
unsere laufenden Geschäfte bekommen.<br />
Bei den jetzigen För<strong>der</strong>mengen ist es zur<br />
Erhaltung <strong>der</strong> Arbeits<strong>pl</strong>ätze notwendig,<br />
dass wir den Gürtel enger schnallen<br />
und die Belegschaft e<strong>in</strong>ige schwierige<br />
Entscheidungen akzeptiert”, sagte <strong>der</strong><br />
Krzysztof Świerc
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen RAtgeber bereitgestellt. Poradnik Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Porady: Na co należy zwrócić uwagę przy konstruowaniu umowy o pracę<br />
Nr. 38/1172 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 13<br />
Zatrudnianie pracowników w Niemczech<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Pracodawca ma dość dużą swobodę<br />
podczas konstruowania umowy<br />
o pracę. Jeśli jednak chce mieć<br />
pewność, że w razie potrzeby będzie<br />
w stanie przeforsować jej zapisy<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
również przed sądem, pow<strong>in</strong>ien<br />
znać kilka najważniejszych zasad.<br />
Wybierz odpowiedni rodzaj umowy<br />
Dla większości firm standardem będzie<br />
umowa o pracę na czas nieokreślony.<br />
Jednak coraz chętniej pracodawcy<br />
wybierają umowy na czas określony. Ich<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
zaletą jest to, że automatycznie wygasają<br />
wraz z ostatnim dniem obowiązywania<br />
lub w momencie osiągnięcia założonego<br />
celu. W odniesieniu do umów na czas<br />
określony obowiązują jednak po części<br />
<strong>in</strong>ne zasady niż w stosunku do umów<br />
o pracę na czas nieokreślony.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Ustal treść umowy<br />
Możesz swobodnie kształtować wiele<br />
punktów umowy. Musisz jednak zwrócić<br />
uwagę na to, by za pomocą sformułowań<br />
w umowie precyzyjnie określić swoje<br />
zamierzenia. Poniżej kilka wskazówek<br />
odnośnie do najistotniejszych punktów<br />
umowy:<br />
Czas trwania umowy: Jeśli chcesz zawrzeć<br />
umowę na czas określony bez podawania<br />
merytorycznych podstaw, należy wyraźnie<br />
wpisać w umowie jej dzień zakończenia.<br />
Można to uczynić na przykład za<br />
pomocą następującego sformułowania:<br />
„Stosunek pracy ulega zakończeniu z<br />
dniem 31 lipca 2015, bez konieczności<br />
wcześniejszego wypowiedzenia”.<br />
Z kolei jeśli w umowie na czas określony<br />
mają być podane merytoryczne<br />
podstawy jej zawarcia, muszą one zostać<br />
precyzyjnie nazwane (na przykład jako<br />
„zastępstwo na czas urlopu macierzyńskiego/wychowawczego”).<br />
Rodzaj umówionej pracy: W umowie określone<br />
zostaje, jaką pracę będzie wykonywał<br />
twój pracownik. Jeśli np. chcesz<br />
go zatrudnić jako handlowca, będzie on<br />
musiał wykonywać wszystkie czynności<br />
wpisujące się w wizerunek tego zawodu.<br />
zatrudnienia na okres próbny (maksy-<br />
wypłacane z wynagrodzeniem. Wtedy Niezdolność do pracy: Jeśli pracownik<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie jednak do pow<strong>in</strong>ieneś czytania. określić maksymalną Powielanie zachoruje, w jakikolwiek zobowiązany jest sposób zgłosić zabronione.<br />
dopuszczalną liczbę nadgodz<strong>in</strong>.<br />
LARES: Diese Materialien malnie s<strong>in</strong>d 6 miesięcy), lediglich pow<strong>in</strong>no zum zostać Lesen to bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Jako mały przedsiębiorca często jesteś<br />
jednak zmuszony do przydzielania pracownikom<br />
dość różnorodnych zadań. W<br />
związku z tym zastanów się dobrze: im<br />
dokładniej opiszesz rodzaj umówionej<br />
pracy w umowie, tym mniejsze będziesz<br />
miał później pole manewru, jeśli chodzi<br />
o przydzielenie pracownikowi <strong>in</strong>nych<br />
zadań. Jeśli np. zatrudniłeś kogoś na stanowisku<br />
księgowego, nie możesz później<br />
zlecić mu sporządzania ofert.<br />
Miejsce pracy: Jeśli twoja firma ma kilka<br />
filii, w umowie o pracę możesz zastrzec<br />
możliwość oddelegowania pracownika<br />
do <strong>in</strong>nej lokalizacji – oczywiście biorąc<br />
pod uwagę jego możliwości związane<br />
na przykład z dojazdem do <strong>in</strong>nego<br />
miasta.<br />
Okres próbny: Jeśli zachodzi potrzeba<br />
dobrowolne świadczenie ze strony pracodawcy,<br />
oraz co dzieje się w przypadku,<br />
gdy dana osoba zostaje zatrudniona/<br />
zwolniona w trakcie roku.<br />
Czas pracy: Przy ustalaniu czasu pracy<br />
należy kierować się normami wynika-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy przez pracownika, materiał chyba służy że zostało wyłącznie to jącymi do z ustawy czytania. o czasie pracy. Powielanie Możesz<br />
niono. Bywa jednak i tak, że pracodawca poczucia niesprawiedliwości.<br />
zbyt w pochopnie jakikolwiek podejmuje decyzję sposób o po-<br />
zabronione.<br />
wyraźnie ustalone w umowie o pracę. zarządzić nadgodz<strong>in</strong>y wyłącznie wtedy,<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Werbung / Reklama<br />
Okres wypowiedzenia<br />
przez pracodawcę<br />
wydłuża się po dwóch<br />
latach zatrudnienia<br />
proporcjonalnie<br />
do stażu pracy<br />
u obecnego<br />
pracodawcy.<br />
wyraźnie określone w umowie.<br />
Okres wypowiedzenia umowy o pracę: Ustawowy<br />
okres wypowiedzenia wynosi 4<br />
tygodnie, licząc do 15. dnia miesiąca lub<br />
do końca miesiąca. Pracodawca zatrudniający<br />
najwyżej 20 pracowników może<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy zastosować materiał również okres służy wypowiedzenia<br />
bez wymienionego wyżej stałego czy pracownik otrzymuje stałe prawo słabszą, mającą mniej argumentów na zycji wygranej. Ba... jeśli na-<br />
wyłącznie w umowie. do czytania. Ważne jest, aby Powielanie określić, nę w pokrzywdzoną, jakikolwiek bo w tym sposób wypadku zabronione.<br />
swojego szefa, to jest na po-<br />
LARES: Diese Materialien term<strong>in</strong>u s<strong>in</strong>d końcowego. lediglich Okres wypowie-<br />
zum Lesen do takiej bereitgestellt. premii, czy chodzi jedynie Jegliche o obronienie<br />
Vervielfältigung<br />
się, ale czy słusznie?<br />
ist<br />
Okazuje<br />
strengstens<br />
wet szef faktycznie<br />
untersagt.<br />
ma rację,<br />
dzenia przez pracodawcę wydłuża się<br />
po 2 latach zatrudnienia pracownika<br />
w danej firmie i rośnie proporcjonalnie<br />
do stażu pracy u obecnego pracodawcy.<br />
Nie działa to jednak w drugą stronę, tj.<br />
jeśli chodzi o wypowiedzenie umowy<br />
Uwaga! Tradycyjne wypowiedzenie z<br />
zachowaniem okresu wypowiedzenia zasadniczo<br />
nie jest możliwe w przypadku<br />
umowy o pracę na czas określony. Jest<br />
ono możliwe tylko wtedy, gdy zostało<br />
jasno określone w umowie o pracę. urlopu to 24 dni robocze w przypadku<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał pracownika służy wyłącznie Wynagrodzenie: do czytania. Należy w sposób Powielanie jasny 6-dniowego w jakikolwiek tygodnia pracy sposób lub 20 dni zabronione.<br />
uregulować kwestię wynagrodzenia (wy-<br />
LARES: Diese Materialien<br />
w<br />
s<strong>in</strong>d<br />
danej<br />
lediglich<br />
firmie i rośnie<br />
roboczych w przypadku 5-dniowego<br />
zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nagrodzenie zasadnicze oraz ewentualne<br />
premie i przysługujące pracownikowi<br />
dodatki), jak również określić term<strong>in</strong>, w<br />
którym będzie ono wypłacane. Przy zatrudnianiu<br />
pracownika możesz również<br />
ustalić, że ewentualne nadgodz<strong>in</strong>y będą<br />
To też ważne<br />
Jeśli twoi pracownicy otrzymują<br />
dodatkowe świadczenia (np. w postaci<br />
dodatku urlopowego czy premii<br />
świątecznej), zwróć szczególną uwagę<br />
na odpowiednie sformułowanie tego<br />
jeśli zastrzegłeś sobie taką możliwość w<br />
umowie o pracę. Bez takiego uzgodnienia<br />
nadgodz<strong>in</strong>y dopuszczalne będą tylko<br />
w naprawdę wyjątkowych sytuacjach.<br />
Urlop wypoczynkowy: Ustawowy wymiar<br />
tygodnia pracy, co w obu przypadkach<br />
odpowiada 4 tygodniom rocznie. Jeśli<br />
oferujesz pracownikowi większy niż<br />
przewidziany ustawą wymiar urlopu,<br />
pow<strong>in</strong>ieneś umieścić odpowiedni zapis o<br />
dodatkowym urlopie w umowie o pracę.<br />
Bardzo często zdarza się tak, że kiedy<br />
dochodzi do zwolnienia pracownika<br />
w danym przedsiębiorstwie, stajemy po<br />
stronie zwalnianego, uważając go za stro-<br />
się, że w tym wypadku bywa różnie. Owszem,<br />
zdarzają się sytuacje, że pracownik<br />
danej firmy nie wypełnia powierzonych<br />
mu obowiązków do tego stopnia, że<br />
nawet jego koledzy nie są w stanie mu<br />
współczuć, a nawet chcą, by go zwol-<br />
Rys. Andrzej Sznejweis<br />
To konieczność<br />
In e<strong>in</strong>er Firma hat je<strong>der</strong> Mitarbeiter<br />
se<strong>in</strong>e eigenen Pläne und Existenzbedürfnisse.<br />
Der e<strong>in</strong>e spart sich Urlaubstage<br />
für das nächste Jahr an, für<br />
das er vielleicht e<strong>in</strong>e Weltreise ge<strong>pl</strong>ant<br />
hat, e<strong>in</strong> an<strong>der</strong>er verzichtet lieber auf<br />
Urlaub und lässt sich die Urlaubszeit<br />
erstatten, da er jeden Cent braucht, um<br />
beispielsweise se<strong>in</strong> Haus zu Ende zu<br />
bauen, se<strong>in</strong>e Wohnung zu renovieren<br />
usw. In <strong>der</strong> kommenden Wochenblatt-<br />
Ausgabe gehen wir auf das Thema Urlaub<br />
aus Sicht <strong>des</strong> Arbeitgebers e<strong>in</strong>,<br />
und dabei eben auch auf Situationen,<br />
wo e<strong>in</strong> Beschäftigter <strong>in</strong> e<strong>in</strong>em Jahreszeitraum<br />
ke<strong>in</strong>en Urlaub wünscht bzw.<br />
sich diesen auszahlen lassen möchte,<br />
weil ihm das so besser passt. Hier stellen<br />
sich allerd<strong>in</strong>gs zwei Fragen: S<strong>in</strong>d<br />
solche Lösungen überhaupt möglich?<br />
Und: Lässt das Bun<strong>des</strong>arbeitsrecht sie<br />
zu? Darüber ausführlich bereits nächste<br />
Woche.<br />
ci niezdolność do pracy w pierwszym<br />
dniu trwania choroby. Jeśli choroba<br />
trwa dłużej niż 3 dni, musi przedłożyć<br />
zaświadczenie lekarskie o niezdolności<br />
do pracy. Możesz jednak zastrzec w<br />
umowie o pracę, że „chorobowe” musi<br />
zostać przedłożone już pierwszego dnia.<br />
Sporządź umowę w formie pisemnej<br />
Umowa o pracę może być zawarta w<br />
formie ustnej bądź pisemnej. Mimo to<br />
zaleca się wybór formy pisemnej z uwagi<br />
na fakt, że jest ona zdecydowanie lepsza<br />
w celach dowodowych lub w kwestiach<br />
spornych.<br />
Ważne: Jeśli chcesz zawrzeć z pracownikiem<br />
umowę na czas określony, musisz<br />
sformułować pisemnie okres jej obowiązywania.<br />
W przeciwnym wypadku<br />
stanie się ona automatycznie umową o<br />
pracę na czas nieokreślony.<br />
Rubryka jest tworzona przez<br />
Krzysztofa Świerca<br />
oraz firmę Smuda Consult<strong>in</strong>g.<br />
Zachęcamy również do odwiedzenia<br />
strony www.<strong>in</strong>tertax24.com<br />
oraz www.smuda-consult<strong>in</strong>g.com.<br />
zbyciu się niechcianego pracownika<br />
– i co wtedy? Otóż<br />
jeśli zwalniany ma większą<br />
świadomość swoich praw od<br />
pozbywając się danego pracownika, ale<br />
zwalniany posiada większą świadomość<br />
prawa, to też wygra! A zatem, drodzy pracodawcy,<br />
przeczytanie dzisiejszej lektury<br />
to dla was konieczność, jeśli chcecie uniknąć<br />
kłopotów, wyrzutów sumienia czy<br />
Notował Krzysztof Świerc<br />
Foto: A. Durecka<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Akcja – prenumerata<br />
Każdy czytelnik, który w okresie 22.09.2014 - 31.10.2014 zaprenumeruje<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
lub przedłuży prenumeratę tygodnika Wochenblatt.<strong>pl</strong>, otrzyma od redakcji upom<strong>in</strong>ek.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wśród prezentów m.<strong>in</strong>. płyty, książki oraz pobyt w hotelu Dębowe Wzgórze*.<br />
Więcej <strong>in</strong>formacji pod numerem telefonu 77 546 556<br />
Kontakt mailowy: sw@wochenblatt.<strong>pl</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Serdecznie Powielanie zapraszamy w jakikolwiek do skorzystania sposób zabronione. z promocji!<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Cennik prenumerat:<br />
Prenumerata pocztowa (województwo opolskie, śląskie) – 119,00 zł/rok<br />
Prenumerata roczna (pozostałe województwa) – 210,00 zł<br />
Prenumerata półroczna (pozostałe województwa) – 105,00 zł<br />
Prenumerata kwartalna (pozostałe województwa) – 55,00 zł<br />
<strong>WOCHENBLATT</strong>.<strong>pl</strong><br />
*Oferta dotyczy prenumeraty krajowej<br />
8035
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
14 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Sport bereitgestellt. Sport Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Siatkówka: Pierwsze w tym sezonie trofeum kędzierzyńsko-kozielskich siatkarzy<br />
Zaksa z superpucharem!<br />
W<br />
19. – 25. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Przygotowujący się do rozpoczęcia rozgrywek PlusLigi siatkarze Zaksy<br />
Kędzierzyn-Koźle, którzy w tym sezonie mierzą w zdobycie mistrzostwa<br />
Polski, w m<strong>in</strong>ioną sobotę zdobyli Superpuchar Województwa Opolskiego,<br />
pokonując w Niemodl<strong>in</strong>ie występującą w I lidze Stal Nysa 3:0.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
przeszłości, kiedy nysanie występowali<br />
w Diese najwyższej Materialien klasie s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens<br />
Dom<strong>in</strong>acja Zaksy<br />
LARES: untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał zostali powołani służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien do s<strong>in</strong>d reprezentacji lediglich Polski zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
rozgrywkowej w kraju i zaliczali się w<br />
niej do ścisłej czołówki, konfrontacje<br />
pomiędzy Stalą a ekipą z Kędzierzyna-<br />
-Koźla elektryzowały nie tylko region<br />
opolski, ale całą siatkarską Polskę, a<br />
faworyta wówczas trudno było jednoznacznie<br />
wskazać. Tym razem nie było<br />
z tym najmniejszych problemów: zdaniem<br />
ekspertów czy też kibiców, ale i<br />
naszym zwycięzcą tego spotkania mogli<br />
zostać tylko i wyłącznie podopieczni<br />
Sebastiana Świ<strong>der</strong>skiego. I tak się stało<br />
– kędzierzynianie byli zdecydowanie<br />
lepsi i choć nie zagrali na sto procent<br />
swoich możliwości i potencjału, to i tak<br />
bez trudu rozstrzygnęli losy tej potyczki<br />
w trzech setach. Ba, nie pozwolili Stali<br />
w żadnej z odsłon na przekroczenie 20<br />
punktów, wygrywając kolejno: 25:18,<br />
25:17 i 25:18.<br />
Nowi w formie<br />
Dom<strong>in</strong>acja kędzierzynian była olbrzymia,<br />
mimo że wystąpili bez swoich<br />
trzech najlepszych zawodników, którzy<br />
zostali powołani do reprezentacji Polski<br />
na trwające nad Wisłą mistrzostwa<br />
świata. Oprócz tego w zespole Zaksy nie<br />
wystąpił także <strong>in</strong>ny as – przede wszystkim<br />
środka pola, Łukasz Wiśniewski.<br />
Kędzierzyn-Koźle<br />
była olbrzymia, mimo<br />
że wystąpiła bez swoich<br />
trzech najlepszych<br />
zawodników, którzy<br />
na trwające właśnie<br />
mistrzostwa świata.<br />
Zanim rozpocznie się sezon PlusLigi, Zaksa będzie jeszcze mocniejsza niż w meczu ze Stalą Nysa Foto: Jerzy Stem<strong>pl</strong>ewski<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Nie ma materiał jednak tego złego, służy co by wyłącznie na dobre do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
nie wyszło, bo dzięki absencji swoich Opolskiego. Holen<strong>der</strong> imponował zagrywką,<br />
bereitgestellt. która była kluczem do wygrania Jegliche oczywiście Vervielfältigung na rywalach o wiele ist trud-<br />
strengstens<br />
brze wychodziła jak w Niemodl<strong>in</strong>ie, ale<br />
LARES: Diese Materialien gwiazdorów s<strong>in</strong>d trener lediglich kędzierzynian zum Se-<br />
Lesen untersagt.<br />
bastian Świ<strong>der</strong>ski mógł, a wręcz był do<br />
tego zmuszony, sprawdzić dyspozycję<br />
swoich rezerwowych, w tym także nowo<br />
sprowadzonych do zespołu siatkarzy.<br />
Mowa przede wszystkim o holen<strong>der</strong>skim<br />
rozgrywającym Nimirze Abdel-Azizie i<br />
wymienionych został nawet po meczu<br />
uznany za najlepszego zawodnika spotkania<br />
o Superpuchar Województwa<br />
całego meczu, bo totalnie rozbijała nyski<br />
team, który nie potrafił sobie z tym elementem<br />
gry Zaksy poradzić.<br />
Dobre rokowania<br />
Po meczu zapytany o skuteczność<br />
tego elementu, a jednocześnie wyraził<br />
nadzieję, że w trakcie sezonu PlusLigi<br />
zagrywka też będzie mu tak samo do-<br />
niejszych od nyskiej Stali. Holen<strong>der</strong> nie<br />
omieszkał również podkreślić radości z<br />
faktu, że dane mu jest bronić barw tak<br />
utytułowanej i mającej wysokie aspiracje<br />
drużyny jak Zaksa, która chce zdom<strong>in</strong>ować<br />
nie tylko krajowe rozgrywki, ale<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
brazylijskim<br />
materiał<br />
przyjmującym<br />
służy<br />
Lucasie<br />
wyłącznie<br />
Loh. swojej<br />
do<br />
zagrywki<br />
czytania.<br />
Abdel-Aziz<br />
Powielanie<br />
powiedział,<br />
że na tren<strong>in</strong>gach bardzo dużo w meczach na arenie międzynarodowej.<br />
także<br />
w<br />
pokazać<br />
jakikolwiek<br />
się z najlepszej<br />
sposób<br />
strony<br />
zabronione.<br />
Jak pokazała praktyka, obaj pokazali się<br />
z bardzo dobrej strony, ba, pierwszy z czasu poświęca właśnie doskonaleniu To samo zresztą powiedział Brazylij-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
czyk Loh, który występem przeciwko<br />
Nysie też zapowiedział się bardzo ciekawie,<br />
podobnie zresztą jak środkowy<br />
Aleksan<strong>der</strong> Maziarz, który wchodzi do<br />
pierwszego zespołu z Młodej Zaksy. To z<br />
kolei świadczy o tym, że w Kędzierzynie-<br />
-Koźlu nie tylko szuka się wzmocnień<br />
przez pozyskiwanie siatkarzy z <strong>in</strong>nych<br />
zespołów, ale równocześnie wychowuje<br />
się i szlifuje własne talenty, co oczywiście<br />
bardzo dobrze rokuje klubowi na<br />
przyszłość.<br />
W Nysie nie płaczą<br />
Kończąc, należy kilka słów poświęcić<br />
pokonanym, przed laty siatkarskiej<br />
dumie regionu – Stali Nysa, która już<br />
we wrześniu za<strong>in</strong>auguruje rozgrywki<br />
I ligi. Otóż porażka z Zaksą na pewno<br />
nie przynosi tej drużynie wstydu,<br />
zresztą nikt tego w Nysie tak po tym<br />
meczu nie odebrał, nikt też nie płakał<br />
z tego powodu. Więcej, były powody<br />
do zadowolenia, bo na tle tak silnego<br />
rywala jak Zaksa ujawnił się talent środkowego<br />
tej drużyny, Tomasza Kalembka,<br />
którego pozyskano w trakcie przerwy w<br />
rozgrywkach. Po tym, co pokazał ten<br />
siatkarz w niemodlińskim f<strong>in</strong>ale, wiele<br />
wskazuje na to, że będzie w nadchodzących<br />
rozgrywkach bardzo silnym<br />
punktem Stali. Liczy na to szkoleniowiec<br />
nysan Janusz Bułkowski, który przed<br />
laty był podporą tej drużyny i doskonale<br />
zna tego zawodnika, bo razem pracowali<br />
około dwóch lat w Bielsku-Białej i<br />
ponoć znakomicie się rozumieją. Oby<br />
owo zrozumienie przekuło się na wynik,<br />
czyli upragniony awans Stali Nysa do<br />
PlusLigi!<br />
Krzysztof Świerc<br />
- KSSPR Końskie 25:33, Olimp Grottkau<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie - AZS w Universität jakikolwiek Grünberg 26:19, sposób ŚKPR zabronione.<br />
Schweidnitz - Ostrovia Ostrowo 27:28,<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche MKS Vervielfältigung Kalisch - Czuwaj Przemyśl ist 36:24. strengstens untersagt.<br />
Nur e<strong>in</strong> Punkt für MKS<br />
In <strong>der</strong> 2. Fußball-Liga kam am vergangenen<br />
8. Spieltag <strong>der</strong> Tabellenführer<br />
MKS Kreuzburg bei Siarka Tarnobrzeg<br />
nicht über e<strong>in</strong> 1:1-Unentschieden<br />
h<strong>in</strong>aus. Den Ausrutscher <strong>des</strong> Spitzenreiters<br />
nutzten die auf Platz zwei und<br />
drei rangierenden Raków Tschenstochau<br />
und Energetyk ROW Rybnik. Die<br />
Tschenstochauer gewannen zuhause<br />
5:0 gegen Puszcza Niepołomice, die<br />
Rybniker bezwangen Wisła Puławy<br />
ebenfalls vor heimischer Kulisse mit<br />
3:0. Weitere Ergebnisse: Znicz Pruszków<br />
- Okocimski Brzesko 0:0, Błękitni<br />
Stargard - Legionovia Legionowo 2:1,<br />
Rozwój Kattowitz - Kotwica Kolberg<br />
1:1, Nadwiślan Góra - Zagłębie Sosnowitz<br />
1:3, Stal Stalowa Wola - Górnik<br />
Waldenburg 3:1, Stal Mielec - Limanovia<br />
Ilmenau 3:0.<br />
In <strong>der</strong> Tabelle führt <strong>der</strong> MKS Kreuzburg<br />
mit bislang 19 Punkten, drei Punkte<br />
vor Raków Tschenstochau und jeweils<br />
vier vor Energetyk ROW Rybnik und<br />
Błękitni Stargard. Im Tabellenkeller<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Siatkarskie<br />
LARES:<br />
MŚ:<br />
Diese<br />
Kolejna<br />
Materialien<br />
grupa do przejścia<br />
s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Szansa na medal!<br />
Znakomicie radzi sobie niemiecka<br />
Dawnych wspomnień czar<br />
Jednak o jedyny medal, i to z najszlachetniejszego<br />
kruszcu, NRD postarała<br />
się cztery lata wcześniej, podczas światowego<br />
czempionatu w Sofii. A ostateczna<br />
Brazylia po dziewięciu kolejnych zwycięstwach<br />
bez porażki należy do ścisłego<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
rozgrywka<br />
materiał<br />
z gospodarzami<br />
służy<br />
mistrzostw<br />
wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
rozstrzygającego<br />
była niezwykle dramatyczna. Wówczas<br />
grona faworytów. Niemcy rozpoczęli<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
reprezentacja podczas mistrzostw<br />
świata w siatkówce rozgrywanych<br />
na terenie Polski. Pomyślnie przeszła<br />
dwie fazy grupowe i dotarła<br />
do trzeciej, w której na <strong>pl</strong>acu boju<br />
pozostała jedynie czołowa szóstka.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy lata – zbieżnie materiał z rozgrywkami służy wyłącznie w piłce W obecnym do czytania. turnieju reprezentanci Powielanie karaibskiej<br />
wyspy grali słabo, odpadając Iranem, w brazylijskiej – aktualny mistrz najbliższe mecze.<br />
francuskiej w jakikolwiek grupie znalazły się sposób Niemcy z zabronione.<br />
nożnej). W ostatnim czasie na tym polu<br />
LARES: Diese Materialien niepodzielnie s<strong>in</strong>d dom<strong>in</strong>uje lediglich Brazylia, zum trium-<br />
Lesen po drugiej bereitgestellt. fazie grupowej, natomiast Jegliche olimpijski Vervielfältigung i kontynentu Rosja oraz ist go-<br />
strengstens untersagt.<br />
lepsza w bezpośredniej konfrontacji i<br />
Bułgarię, potem nastąpiła przegrana<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy dokonała materiał tego w stosunku służy 3:2. wyłącznie W tej fująca do kolejno czytania. w latach 2002, Powielanie 2006, 2010, 0:3 z w kolejnym jakikolwiek faworytem sposób czempionatu<br />
– Rosją, natomiast o awansie do<br />
zabronione.<br />
sytuacje obie drużyny zgromadziły po powtarzając dzieło Włochów z lat 1990,<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Tak wysoko nie dotarła od czasu<br />
zjednoczenia Niemiec, bo dotąd<br />
największym dokonaniem była 8. lokata<br />
sprzed czterech lat. Wcześniej do<br />
czołowej czwórki kwalifikowała się ekipa<br />
NRD, po raz ostatni w 1974 roku, zajmując<br />
ostatecznie 4. miejsce.<br />
Für Gwardia Oppeln war <strong>der</strong> Saisonauftakt <strong>in</strong> <strong>der</strong> 1. Handball-Liga durchaus erfolgreich – weiter so! Foto: K. Świ<strong>der</strong>ski<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy (17. und materiał 18. Platz) bef<strong>in</strong>den służy sich wyłącznie Górnik<br />
Waldenburg (1 Punkt) und Wisła Ilmenau, Brzesko - Stargard, Kattowitz Świętokrzyski - Olimp Grottkau, Czu-<br />
Mielec do - Tschenstochau, czytania. Legionowo Powielanie - Partien: w jakikolwiek KSZO Odlewnia Ostrowiec sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien Puławy. s<strong>in</strong>d Beide lediglich Teams haben <strong>in</strong> zum <strong>der</strong> ak-<br />
Lesen - Niepołomice. bereitgestellt. Jegliche waj Vervielfältigung Przemyśl - Gwardia Oppeln, ist KSSPR strengstens untersagt.<br />
tuellen Saison noch nicht gewonnen.<br />
Am kommenden Spieltag (20.-21. September)<br />
stehen folgende Begegnungen<br />
an: Waldenburg - Pruszków, Puławy<br />
- Stalowa Wola, Kreuzburg - Rybnik,<br />
Sosnowitz - Tarnobrzeg, Kolberg - Góra,<br />
decydująca fazę rozgrywano grupowo, a<br />
właśnie ostatni mecz z niepokonanymi<br />
na tym etapie Bułgarami miał decydujące<br />
znaczenie. Reprezentacja Niemieckiej<br />
Republiki Demokratycznej za sprawą<br />
jedynej porażki z Japonią musiała być<br />
13 pkt, ale w bilansie setowym NRD była<br />
o oczko lepsza od gospodarzy! Jeszcze<br />
w 1966 r. NRD uzyskała podobny rezultat<br />
do tego z 1974 roku. W rozgrywanych<br />
od 1949 roku mistrzostwach<br />
świata zanotowaliśmy dotąd, nie licząc<br />
obecnej, 17 edycji (od 1962 r. co cztery<br />
Na początku<br />
tygodnia los okazał<br />
się łaskawy dla<br />
niemieckiej drużyny.<br />
1994, 1998. Jednak rekord należy do<br />
reprezentacji ZSRR, 6-krotnego mistrza<br />
(1949, 1952, 1960, 1962, 1978, 1982).<br />
Dobre widoki<br />
Cztery lata temu we Włoszech Brazylia<br />
w f<strong>in</strong>ale łatwo pokonała Kubę 3:0.<br />
Gwardia gew<strong>in</strong>nt erstes Spiel<br />
Am Eröffnungsspieltag <strong>der</strong> 1.<br />
Handball-Liga setzte sich Mitfavorit<br />
Gwardia Oppeln zuhause mit 36:26<br />
(21:9) gegen KSZO Odlewnie Ostro-<br />
Kaleidoskop<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
wiec Świętokrzyski durch. Auch an-<br />
Tille <strong>in</strong> Bełchatów<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>der</strong>e Aufstiegsaspiranten fuhren ihre<br />
Punkte e<strong>in</strong>. Olimpia Deutsch Piekar<br />
besiegte im Heimspiel Viret Zawiercie<br />
mit 28:25, während Siódemka Liegnitz<br />
zuhause den MTS Chrzanów mit 38:22<br />
schlug. Weitere Ergebnisse: SPR Tarnów<br />
In <strong>der</strong> Tabelle führt Siódemka Liegnitz<br />
vor MKS Kalisch und Gwardia Oppeln.<br />
Schlusslicht auf dem 14. Platz ist<br />
MTS Chrzanów wegen se<strong>in</strong>er schlechten<br />
Tordifferenz. Am kommenden Spieltag<br />
(20. September) gibt es folgende<br />
Końskie - MKS Kalisch, Viret Zawiercie<br />
- SPR Tarnów, Siódemka Liegnitz<br />
- Olimpia Deutsch Piekar, AZS Universität<br />
Grünberg - ŚKPR Schweidnitz, MTS<br />
Chrzanów - Ostrovia Ostrowo.<br />
Krzysztof Świerc<br />
wprawdzie od porażki 0:3 z Brazylią,<br />
ale potem nastąpiło pasmo sukcesów:<br />
3:0 z Kubą, 3:1 z Tunezją i F<strong>in</strong>landią,<br />
oraz kończące I rundę 3:0 z Koreą Płd.<br />
Wygrane kontynuowali w kolejnym<br />
etapie, pokonując 3:0 Ch<strong>in</strong>y oraz 3:1<br />
czołowej szóstki zadecydowało pobicie<br />
Kanady 3:0. Na początku rozstrzygającego<br />
tygodnia los okazał się łaskawy<br />
dla niemieckiej drużyny. Zwycięzcy<br />
obu grup drugiej fazy, czyli Francja i<br />
Brazylia, zostali rozstawieni – do nich<br />
zostały dolosowane po dwie ekipy. We<br />
Die deutschen Volleyballer s<strong>in</strong>d mit<br />
dem E<strong>in</strong>zug <strong>in</strong> die dritte Runde bei <strong>der</strong><br />
Weltmeisterschaft auf Medaillenkurs.<br />
Anteil an den bisherigen Erfolgen hat<br />
auch <strong>der</strong> 1,84 m große Libero Ferd<strong>in</strong>and<br />
Tille. Der 25-jährige wird <strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
kommenden Saison für den polnischen<br />
Meister Skra Bełchatów auf dem Platz<br />
stehen. Bei den Gruppenspielen konnte<br />
Tille schon e<strong>in</strong>mal polnische Volleyball-<br />
Atmosphäre schnuppern. In <strong>Polen</strong> ist <strong>der</strong><br />
Sport viel populärer als <strong>in</strong> Deutschland,<br />
wo Tille zuletzt bei Generali Hach<strong>in</strong>g<br />
spielte. Von 4.000 bis 5.000 Zuschauern<br />
pro Punktspiel bei Skra Bełchatów könne<br />
man <strong>in</strong> Deutschland nur träumen, sagte<br />
<strong>der</strong> Nationalspieler im Tagesschau-Interview.<br />
„Man wird dort offenbar ständig<br />
auf <strong>der</strong> Straße erkannt und muss manchmal<br />
nicht mal etwas bezahlen, wenn man<br />
Essen geht. Das ist unvorstellbar.“ Trotz<br />
se<strong>in</strong>er Auszeichnung als bester Libero bei<br />
<strong>der</strong> Weltmeisterschaft <strong>in</strong> Italien 2010 ist<br />
ihm das bisher nie passiert.<br />
Juliane Preiß<br />
spodarz Polska. Swoją siatkarską moc<br />
ekipa znad Renu pokazała już w turnieju<br />
olimpijskim, docierając do ćwierćf<strong>in</strong>ału.<br />
Teraz aspiracje są jeszcze wyższe, a medal<br />
wielce prawdopodobny. Z grupowej<br />
trójki do półf<strong>in</strong>ału awansują bowiem po<br />
dwie drużyny, a wszystko rozstrzygnie<br />
się między wtorkiem a czwartkiem.<br />
Podopieczni belgijskiego Bun<strong>des</strong>tra<strong>in</strong>era<br />
Vitala Heynena (od lutego 2012<br />
r.) najpierw zagrają z Francją (16.09.), a<br />
dzień później – z Iranem. W sobotnich<br />
półf<strong>in</strong>ałach zmierzą się naprzemiennie<br />
(pierwsza z drugą) dwie najlepsze<br />
drużyny z obu grup, a w ostatnim dniu<br />
tygodnia odbędzie się zarówno mecz<br />
o 3. miejsce, jak i f<strong>in</strong>ał – wszystko w<br />
katowickim Spodku, gdzie reprezentacja<br />
Niemiec ze swoją gwiazdą Georgiem<br />
Grozerem na czele, rozegra właśnie dwa<br />
Witold Wolak
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Sport bereitgestellt. Sport Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Bun<strong>des</strong>liga: Trzecia seria spotkań<br />
Nr. 38/1172 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 15<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
mimo że w konfrontacji z Hoffenheim trzeciego gola, autorstwa Aubameyanga.<br />
Od w tego jakikolwiek momentu zespół sposób Jürgena zabronione.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie VfL częściej do czytania. było w posiadaniu Powielanie piłki (55<br />
procent) i oddało więcej strzałów na Kloppa wyczekiwał już tylko końcowego straciło jeszcze bramki!<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bramkę bereitgestellt. (22:15). Pierwsi jednak Jegliche gola gwizdka Vervielfältigung arbitra, za co został ukarany ist strengstens untersagt.<br />
Cena lekceważenia<br />
Pierwsze punkty w bieżącym sezonie<br />
stracił li<strong>der</strong> tabeli – Bayer Leverkusen,<br />
który po dwóch kolejkach<br />
rozgrywek 2013/14 jako jedyny zespół<br />
w niemieckiej ekstraklasie miał<br />
na koncie kom<strong>pl</strong>et punktów. Tym<br />
razem jednak „aptekarze” musieli<br />
zadowolić się tylko oczkiem, remisując<br />
u siebie z Wer<strong>der</strong>em Bremen<br />
3-3, „imponując” nieskutecznością<br />
i nonszalancją w grze defensywnej.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie r., kiedy do w czytania. ostatniej serii spotkań Powielanie m<strong>in</strong>ionego<br />
sezonu wygrał (3-1) u siebie z ciężyło Ma<strong>in</strong>z, konkretnie w Berl<strong>in</strong>ie z<br />
Podobnie w jakikolwiek Dortmund, sposób 3-1 zwy-<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Mönchengladbach. bereitgestellt. Jegliche Herthą, Vervielfältigung która pozostaje bez wygranej ist strengstens w Dokumentacja untersagt.<br />
kolejki<br />
Lekceważenie rywala, nad którym<br />
Bayer 04 miał olbrzymią przewagę<br />
(strzały na bramkę 26:8) sprawiło, że<br />
faworyzowani „aptekarze” zdobyli tylko<br />
punkt. A wszystko rozpoczęło się zgodnie<br />
z <strong>pl</strong>anem, kiedy w 17. m<strong>in</strong> Jedvaj<br />
wyprowadził Bayer na prowadzenie, a<br />
6 m<strong>in</strong> wcześniej Castro trafił w słupek<br />
bramki Wer<strong>der</strong>u. Zresztą po objęciu<br />
prowadzenia Leverkusen nadal przeważało<br />
i wciąż grało nieskutecznie, jak<br />
choćby w 28. m<strong>in</strong>, kiedy to z kolei Spahić<br />
trafił w słupek bramki Bremen, a 5<br />
m<strong>in</strong> później to samo uczynił Oeztunali!<br />
A że zmarnowane okazje często się mszczą,<br />
tak też stało się i tym razem, bo w<br />
ostatnich sekundach pierwszej odsłony<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie<br />
Stąd dopiero<br />
do czytania.<br />
w 27. m<strong>in</strong> po<br />
Powielanie<br />
u<strong>der</strong>zeniu bez problemów<br />
w jakikolwiek<br />
„zbiła” u siebie<br />
sposób<br />
Schalke<br />
zabronione.<br />
Götzego FCB objęło prowadzenie, a 04 4-1, zapisując na swoim koncie 3. z<br />
przysłowiową kropkę nad „i” dopiero rzędu zwycięstwo nad „niebieskimi”.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Bartels wyrównał.<br />
Kanonada po przerwie<br />
Po zmianie stron Bayer chciał szybko<br />
ponownie objąć prowadzenie, rzucił się<br />
do szturmu i po kwadransie gry ponownie<br />
dał się skontrować, kiedy to di Santo<br />
wyprowadził ekipę znad Wezery na prowadzenie.<br />
Trafienie to na dobre rozzło-<br />
mecz z rzędu, a Bayer nie wygrał po raz Jednak po raz pierwszy w tym meczu który nieoczekiwanie, ale zasłużenie<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy pierwszy materiał od 7 spotkań służy – licząc końcówkę<br />
m<strong>in</strong>ionego sezonu oraz elim<strong>in</strong>acje do 34. m<strong>in</strong>, kiedy to zagranie Grosskreutza przedłużenia do 4 serii bez porażki w<br />
wyłącznie piłka wylądowała do czytania. w siatce Powielanie dopiero w wygrał w we jakikolwiek Frankfurcie 1-0. Gola sposób na wagę zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
ściło „aptekarzy”, którzy z olbrzymim<br />
impetem rzucili się na rywali i już 180<br />
sek. później był remis 2-2, po celnym<br />
u<strong>der</strong>zeniu z rzutu wolnego Calhanoglu,<br />
a 10 m<strong>in</strong> później Son zdobył trzeciego<br />
gola dla Leverkusem (3-2) i wydawało<br />
się, że losy meczu zostały rozstrzygnięte.<br />
Jednak na 5 m<strong>in</strong> przed końcem<br />
meczu Proedl wykorzystał kolejny błąd<br />
obrońców Bayeru, przede wszystkim<br />
Boenischa, i wyrównał! Dzięki temu<br />
Wer<strong>der</strong> zremisował w tym sezonie trzeci<br />
LM, PN i bieżący sezon BL.<br />
Podziałem oczek (1-1) zakończyła się<br />
też konfrontacja mających duże ambicje<br />
w tym sezonie TSG Hoffenheim i VfL<br />
Wolfsburg. Wynik ten sprawił, że gospodarze<br />
tego meczu pozostają w obecnych<br />
rozgrywkach niepokonani, a „wilki”<br />
czekają wciąż na pierwsze zwycięstwo,<br />
zdobyli miejscowi, konkretnie Mo<strong>des</strong>te<br />
w 55. m<strong>in</strong>. „Volkswageny” skutecznie<br />
odpowiedziały dopiero na 60 sek. przed<br />
końcem pojedynku, kiedy to wyrównał<br />
niezawodny Olić. Jednak na wygraną w<br />
BL Wolfsburg czeka już od 10.05.2014<br />
Zwycięstwa FCB i BVB<br />
W przeciwieństwie do Bayeru kom<strong>pl</strong>ety<br />
punktów na własnych stadionach<br />
wywalczyli gracze Bayernu München i<br />
Borussii Dortmund. Pierwsi w <strong>der</strong>bach<br />
Po porażce z Hannoverem 96, Mirko Slomka jest już<br />
M’gladbach – Schalke 04 4-1 (1-0)<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy trenerem materiał HSV Hamburg. służy wyłącznie południa do 2-0 czytania. ograli VfB Stuttgart, Powielanie odnosząc<br />
z dumą Szwabii 9. ligowe zwy-<br />
dla Herthy i wydawało się, że remis jest<br />
rzutu w karnego jakikolwiek strzelił kontaktowego sposób gola<br />
Foto: Oleg Dubyna/Wikipedia<br />
zabronione.<br />
Frankfurt – Augsburg 0-1 (0-0)<br />
Hannover – Hamburg 2-0 (2-0)<br />
LARES: Diese Materialien Pierwszą s<strong>in</strong>d lediglich wygraną zum Lesen cięstwo bereitgestellt. z rzędu. Zgodnie z przewidy-<br />
Jegliche jeszcze Vervielfältigung możliwy. Jednak w pierwszej ist mi-<br />
strengstens untersagt.<br />
waniami od pierwszych do ostatnich<br />
m<strong>in</strong>ut tego spotkania <strong>in</strong>icjatywa (67<br />
procent posiadania piłki) należała do<br />
podopiecznych Pepa Guardioli, którym<br />
jednak ze względu na brak skuteczności<br />
wygrana nie przyszła wcale łatwo.<br />
na 5 m<strong>in</strong> przed końcem meczu postawił<br />
Ribery. W efekcie na zwycięstwo w BL<br />
z Bawarczykami Stuttgart czeka już od<br />
27.03.2010 r.<br />
Jeszcze korzystniej zaprezentował się<br />
Dortmund, który ograł Freiburg 3-1.<br />
na gola zamienił Ramos, ale już 7 m<strong>in</strong><br />
później po akcji Ramosa Kagawa podwyższył<br />
na 2-0, koronując golem swój<br />
powrót do BVB po dwóch latach gry w<br />
Manchester United. Po przerwie impet<br />
Dortmundu ostygł, mimo to nadal stroną<br />
dyktującą warunki byli miejscowi,<br />
co potwierdzili w 78. m<strong>in</strong> zdobyciem<br />
stratą gola, którego w ostatnich sekundach<br />
gry zdobył Sorg. Pomimo tego 9.<br />
z rzędu ligowa wygrana Borussii z Badeńczykami<br />
stała się faktem.<br />
Wygrana Ma<strong>in</strong>z<br />
rozgrywkach 2014/15. Stołeczny team<br />
przeważał, ale goście imponowali grą z<br />
kontry, czym po raz pierwszy „ukąsili”<br />
miejscowych w 36. m<strong>in</strong> (Okazaki), a<br />
po raz drugi w 70. m<strong>in</strong> (Allagui). Na<br />
4 m<strong>in</strong> przed końcem meczu Ronny z<br />
nucie doliczonego czasu gry Okazaki po<br />
raz trzeci umieścił piłkę w siatce „starej<br />
damy” i pierwsza wygrana Ma<strong>in</strong>z w tym<br />
sezonie stała się faktem.<br />
Pierwszą wygraną w rozgrywkach<br />
odniosła też Borussia M’gladbach, która<br />
Bohaterem tego meczu była wschodząca<br />
gwiazda niemieckiego futbolu – Hahn,<br />
który dwukrotnie umieszczał piłkę w<br />
bramce Schalke.<br />
Pierwsze trzy oczka do swojego konta<br />
w tym sezonie dopisał też Augsburg,<br />
meczach o punkty BL z E<strong>in</strong>trachtem<br />
zdobył w 49. m<strong>in</strong> Bobadilla.<br />
Bezbramkowym remisem zakończyła<br />
się z kolei potyczka tegorocznych beniam<strong>in</strong>ków<br />
BL – Pa<strong>der</strong>born i Köln. Więcej<br />
z gry i sytuacji do zdobycia gola mieli w<br />
tym meczu gospodarze, ale defensywa<br />
„Geissbocke” nie dała się zaskoczyć.<br />
Efekt? Obie drużyny pozostają niepokonane,<br />
a Köln jako jedyne w BL nie<br />
Hamburg natomiast jako jedyny w BL<br />
w tym sezonie jeszcze gola nie strzelił,<br />
a w Hannoverze uległ zasłużenie 0-2,<br />
ponosząc 3. porażkę z Dolnosaksończykami<br />
w 4 ostatnich potyczkach.<br />
Krzysztof Świerc<br />
2. Bun<strong>des</strong>liga: LARES: 5. seria N<strong>in</strong>iejszy spotkań materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Rewelacja z Ingolstadt<br />
Dotychczasowy li<strong>der</strong> tabeli VfL Bo-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
chum pozostał niepokonany w bieżącym<br />
sezonie, ale tym razem musiał<br />
zadowolić się tylko zdobyciem punktu,<br />
remisując u siebie w szlagierze<br />
kolejki z Karlsruher SC 1-1. Zwyciężył<br />
natomiast rewelacyjny beniam<strong>in</strong>ek<br />
z Leipzig, który pokonał u siebie tegorocznego<br />
spadkowicza z Bun <strong>des</strong>li<br />
gi, E<strong>in</strong>tracht Braunschweig, 3-1.<br />
Remis w Bochum nie krzywdzi żadnej<br />
z drużyn, mecz był wyrównany i<br />
pełen emocji, a oba teamy udowodniły,<br />
że dysponują podobnymi potencjałami.<br />
Pierwsi jednak do siatki trafili goście,<br />
konkretnie Torres strzałem głową w 19.<br />
m<strong>in</strong>. Miejscowi jednak nie zamierzali<br />
Kaiserslautern – Frankfurt 1-0 (1-0)<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Ingolstadt – Aalen 4-1 (1-0)<br />
Bochum – Karlsruhe 1-1 (0-1)<br />
LARES: Diese Materialien Audi-Sportpark s<strong>in</strong>d jest już lediglich gotowy na Bun<strong>des</strong>ligę, zum czy piłkarze Lesen FCI także? bereitgestellt. Na razie wiele wskazuje na to, że tak. Jegliche Vervielfältigung Foto ist stadionynet strengstens untersagt.<br />
gości trafił Poulsen, a m<strong>in</strong>utę później<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Tabela<br />
Frahn. Od tego momentu RBL zwolniło Bawarski pociąg<br />
tempo swoich akcji, zaczęło szanować Fantastycznie dysponowana jest<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
pogodzić się z porażką, i to na własnym<br />
stadionie, i od tego momentu<br />
coraz częściej przebywali na połowie<br />
Badeńczyków.<br />
Tasaka uratował punkt<br />
Pomimo optycznej przewagi Bochum<br />
długo nie potrafiło jednak oszukać dobrze<br />
zorganizowanej l<strong>in</strong>ii defensywnej<br />
gości. Długo, bo aż do 62. m<strong>in</strong>, kiedy<br />
to Tasaka znalazł sposób na golkipera<br />
KSC. Od tego momentu zarysowała się<br />
jeszcze większa przewaga VfL, ale im<br />
bliżej było bramki przyjezdnych, tym<br />
bardziej akcje gospodarzy traciły na<br />
dynamice, zdecydowaniu i dokładności.<br />
To z kolei sprawiło, że oba teamy<br />
pogodził remis, dzięki któremu żaden<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy RB znów materiał zwycięskie służy wyłącznie stadionie do zmierzy czytania. się z niepokonanym Powielanie tym w sezonie jakikolwiek wywalczyły tylko sposób oczko, a zabronione.<br />
Atut własnego boiska wykorzystało w bieżącym sezonie Darmstadt, który FCI na wyjazdach jeszcze nie przegrało,<br />
LARES: Diese Materialien natomiast s<strong>in</strong>d RB lediglich Leipzig, które zum pokonało Lesen wygrał bereitgestellt. dotąd wszystkie 3 mecze Jegliche u siebie, przywożąc Vervielfältigung dotychczas wygraną ist i remis. strengstens untersagt.<br />
z nich w obecnych rozgrywkach nie<br />
zaznał jeszcze goryczy porażki. Ciekawostką<br />
jest fakt, że z 7 ostatnich meczów<br />
w rozgrywkach odniosła<br />
Borussia M’gladbach,<br />
która „zbiła” u siebie<br />
Schalke 04 4-1.<br />
Atut własnego boiska<br />
wykorzystało RB<br />
Leipzig, które pokonało<br />
Braunschweig 3-1.<br />
pomiędzy tymi drużynami o punkty 2.<br />
Bun<strong>des</strong>ligi Bochum nie przegrało żadnego<br />
(w tym 5 remisów). A jak będzie<br />
w następnej kolejce? Bochum wybiera<br />
się do Frankfurtu, który z 5 potyczek<br />
tego sezonu przegrał 3 (1 wygrana), a u<br />
siebie jeszcze nie zwyciężył (porażka i strzelił Poulsen, pieczętując wygraną pozostawiając przyjezdnym żadnych<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy remis). materiał VfL z kolei za<strong>in</strong>kasował służy wyłącznie kom<strong>pl</strong>et Leipzig, do już czytania. 3. w bieżącym sezonie. Powielanie A 4. wąt<strong>pl</strong>iwości w jakikolwiek co do tego, kto sposób jest lepszą zabronione.<br />
oczek w obu wyjazdowych pojedyn-<br />
zwycięstwo znakomicie prezentujący się drużyną. Dzięki temu też podopieczni<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
kach, a zatem wystąpi w roli faworyta.<br />
KSC natomiast podejmie Nürnberg (z<br />
wyjazdów na razie przywiozło wygraną<br />
i remis) i spróbuje po raz pierwszy w<br />
tym sezonie zwyciężyć przed własną<br />
publicznością (dotąd 2 remisy).<br />
Braunschweig 3-1 i pozostaje niepokonane<br />
w tym sezonie. O losach meczu zadecydowała<br />
pierwsza odsłona, w której<br />
gospodarze zdom<strong>in</strong>owali rywala, a<strong>pl</strong>ikując<br />
mu dwie bramki. W 19. m<strong>in</strong> do siatki<br />
piłkę i za to zapłaciło w 48. m<strong>in</strong> utratą<br />
gola, po strzale Nielsena. Był to jednak<br />
moment, w którym gospodarze ponownie<br />
przejęli <strong>in</strong>icjatywę, co zaowocowało<br />
zdobyciem przez nich trzeciej bramki,<br />
którą na 6 m<strong>in</strong> przed końcem meczu<br />
beniam<strong>in</strong>ek z Saksonii będzie mógł odnieść<br />
w najbliższej serii, w której zmierzy<br />
się w Berl<strong>in</strong>ie z 1.FC Union, który w<br />
tym sezonie jeszcze nie wygrał meczu,<br />
notując 3 remisy i 2 porażki. Braunschweig<br />
z kolei, który przegrał już w 3<br />
z 5 potyczek tego sezonu, na własnym<br />
ale na wyjeździe wyłącznie remisował,<br />
Braunschweig z kolei przed własną publicznością<br />
dotąd nie zwyciężył (remis<br />
i 2 porażki), co zapowiada <strong>in</strong>teresujące<br />
widowisko.<br />
wciąż rewelacja rozgrywek – FC Ingolstadt,<br />
które w 5. serii spotkań bez<br />
najmniejszych kłopotów rozbił u siebie<br />
VfR Aalen 4-1. „Bawarski pociąg”, jak<br />
mówi się już na ten zespół, odniósł tym<br />
samym 3. zwycięstwo w tym sezonie, nie<br />
Ralpha Hasenhuettla objęli prowadzenie<br />
w tabeli! A w najbliższej serii spotkań<br />
ekipa z miasta Audi w <strong>der</strong>bach Bawarii<br />
zmierzy się na wyjeździe z TSV 1860<br />
München i pierwszy raz w swojej historii<br />
podejdzie do tego meczu w roli faworyta!<br />
Tym bardziej, że u siebie „lwy” w<br />
Leverkusen – Bremen 3-3 (1-1)<br />
Dortmund – Freiburg 3-1 (2-0)<br />
Hertha BSC – Ma<strong>in</strong>z 05 1-3 (0-1)<br />
Hoffenheim – Wolfsburg 1-1 (0-0)<br />
München – Stuttgart 2-0 (1-0)<br />
Pa<strong>der</strong>born – Köln 0-0<br />
Tabela<br />
1. Leverkusen.............3...........7............ 9-5<br />
2. München................3...........7............ 5-2<br />
3. Hannover...............3...........7............ 4-1<br />
4. Dortmund..............3...........6............ 6-5<br />
5. M’gladbach............3...........5............ 5-2<br />
pa<strong>der</strong>born..............3...........5............ 5-2<br />
7. Ma<strong>in</strong>z 05................3...........5............ 5-3<br />
8. Hoffenheim............3...........5............ 4-2<br />
9. Köln.......................3...........5............ 2-0<br />
10. Frankfurt................3...........4............ 3-3<br />
11. Bremen..................3...........3............ 6-6<br />
12. Augsburg...............3...........3............ 3-5<br />
13. Wolfsburg..............3...........2............ 4-5<br />
14. Freiburg.................3...........1............ 1-4<br />
15. Berl<strong>in</strong>.....................3...........1............ 5-9<br />
16. Schalke 04..............3...........1............ 3-7<br />
17. Stuttgart................3...........1............ 1-5<br />
18. Hamburg................3...........1............ 0-5<br />
Aalen natomiast, które nie zaznało w<br />
tym sezonie domowej porażki, podejmie<br />
SV Sandhausen, które z kolei z wyjazdów<br />
nie przywiozło jeszcze zwycięstwa,<br />
ponosząc kom<strong>pl</strong>et 2 porażek, ale ostrzeżeniem<br />
pow<strong>in</strong>ien być fakt, że w m<strong>in</strong>ionej<br />
serii zespół ten wygrał z groźnym Fürth.<br />
Krzysztof Świerc<br />
Dokumentacja kolejki<br />
Darmstadt – Aue 2-0 (1-0)<br />
Leipzig – Braunschweig 3-1 (2-0)<br />
Sandhausen – Fürth 1-0 (0-0)<br />
St. Pauli – TSV 1860 M. 1-2 (1-2)<br />
Heidenheim – 1.FC Union 3-1 (0-0)<br />
Nürnberg – Düsseldorf 0-2 (0-1)<br />
1. Ingolstadt..............5.........11.......... 12-4<br />
2. Leipzig...................5.........11............ 7-1<br />
3. Darmstadt..............5.........11............ 8-3<br />
4. Kaiserslautern........5.........11............ 9-6<br />
5. Bochum.................5...........9.......... 10-5<br />
6. Karlsruhe...............5...........9............ 7-4<br />
7. Düsseldorf..............5...........8............ 8-5<br />
8. Heidenheim...........5...........8............ 8-8<br />
9. Fürth......................5...........7............ 9-5<br />
10. Nürnberg...............5...........6............ 6-8<br />
11. TSV 1860 M............5...........5.......... 7-10<br />
12. Aalen.....................5...........5............ 5-8<br />
13. Braunschweig........5...........4............ 8-9<br />
14. Frankfurt................5...........4............ 4-6<br />
15. Sandhausen...........5...........4............ 3-7<br />
16. St. Pauli..................5...........4............ 4-9<br />
17. 1.FC Union..............5...........3............ 3-9<br />
18. Aue........................5...........0.......... 1-12
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
16 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Allerlei bereitgestellt. Różności Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wohlbef<strong>in</strong>den<br />
P<strong>in</strong>nwand<br />
QQKe<strong>in</strong> Smaltalkfan: LARES: Enterta<strong>in</strong>er<strong>in</strong> N<strong>in</strong>iejszy gert und materiał sogar Peilsen<strong>der</strong> służy unter ihrem wyłącznie Auto do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Anke Engelke ist privat ke<strong>in</strong> Freund von <strong>pl</strong>atziert. Auch das Gerücht, ihr Freund hätte<br />
Stress vermeiden<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens Bierbike untersagt.<br />
oberflächlicher Plau<strong>der</strong>ei. „Ich kann nicht<br />
19. – 25. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy QQHochzeit: materiał Der 81-jährige służy österreichische<br />
Baulöwe Richard „Mörtel” Lugner ist<br />
wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien wie<strong>der</strong> unter s<strong>in</strong>d <strong>der</strong> lediglich Haube. Lugner heiratete zum <strong>in</strong> Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
smalltalken”, sagte die Komiker<strong>in</strong>. Der Grund<br />
sei, dass sie immer ihr eigenes Gerede h<strong>in</strong>terfrage.<br />
E<strong>in</strong>e für sie wichtige Devise sei, zu<br />
sagen, was man me<strong>in</strong>t und zu me<strong>in</strong>en, was<br />
man sagt. Ge<strong>pl</strong>au<strong>der</strong>t hat Engelke dann aber<br />
Wien das 24 Jahre alte Model Cathy „Spatzi”<br />
Schmitz. Die gelernte Krankenschwester<br />
stammt aus Wittlich <strong>in</strong> Rhe<strong>in</strong>land-Pfalz. Für<br />
Lugner ist es die fünfte Ehe. Die Braut war <strong>in</strong><br />
e<strong>in</strong>er von sechs Schimmeln gezogenen Kutsche<br />
vor dem Schloss Schönbrunn vorgefah-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy ren. Rund materiał 150 Hochzeitsgäste służy feierten wyłącznie mit Entlohnung<br />
do czytania.<br />
und ke<strong>in</strong>e Aussicht<br />
Powielanie<br />
auf Beför<strong>der</strong>ung<br />
w jakikolwiek<br />
– das alles kann<br />
sposób<br />
Arbeiter<br />
zabronione.<br />
dem Paar. Lugner, <strong>der</strong> alljährlich dank se<strong>in</strong>er<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen und Angestellte bereitgestellt. krank machen. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
doch über ihre größten Mo<strong>des</strong>ünden: Das<br />
sei e<strong>in</strong>e „Madonna-Phase” <strong>in</strong> den 1980er<br />
Jahren gewesen mit Netz, Legg<strong>in</strong>gs, Ketten<br />
und Ohrr<strong>in</strong>gen. „Me<strong>in</strong> Hals ist zu kurz für<br />
schwere, lange Ohrr<strong>in</strong>ge, me<strong>in</strong> Gesicht war<br />
damals, pubertätsbed<strong>in</strong>gt, zu dick für offene<br />
Haare und große Neonspangen. Ich<br />
entschuldige mich.”<br />
Q Heiratsanträge abgelehnt:<br />
So steigert <strong>der</strong> Arbeitsstress das Risiko<br />
e<strong>in</strong>en Herz<strong>in</strong>farkt zu erleiden um<br />
40 Prozent, das Risiko e<strong>in</strong>e Depression<br />
zu entwickeln sogar um 80 Prozent<br />
(Deutsche Mediz<strong>in</strong>ische Wochenschrift,<br />
139/2014): Stresshormone steigern den<br />
Erlernter Umgang mit Belastungen am<br />
Arbeits<strong>pl</strong>atz (<strong>in</strong> Fabrik, Büro, Schule)<br />
und im Alltag, Besserung <strong>der</strong> Arbeitsbed<strong>in</strong>gungen<br />
führen zu e<strong>in</strong>er Stressvermeidung,<br />
was den Betrieben und<br />
<strong>der</strong> Gesellschaft zugute kommt, die<br />
QQAutobiographie geschrieben: Mit<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
gerade mal<br />
materiał<br />
26 Jahren hat<br />
służy<br />
die Dschungelkönig<strong>in</strong><br />
Melanie Müller offensichtlich genug spannung und <strong>in</strong> Ruhephasen, was f<strong>in</strong>den steigert.<br />
wyłącznie Herzschlag do czytania. anhaltend – auch Powielanie bei Ent-<br />
Gesundheit w jakikolwiek för<strong>der</strong>t und das sposób Wohlbe-<br />
Q<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen gesundheitlich bereitgestellt. äußerst ungünstig Jegliche ist. Vervielfältigung Dr. med. Manfred ist Gabor strengstens untersagt.<br />
Zapraszamy do prenumeraty<br />
Usługi<br />
Pogrzebowe<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. <strong>WOCHENBLATT</strong>.<strong>pl</strong><br />
Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Sprowadzanie<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen – prenumerata bereitgestellt. pocztowa (woj. Jegliche opolskie, śląskie): Vervielfältigung 119,00 zł<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Dreimal fiel e<strong>in</strong> Mann vor ihr auf die Knie<br />
und drei Mal hat Birgit Schrowange „Ne<strong>in</strong>“<br />
gesagt. Das berichtete sie jetzt <strong>in</strong> <strong>der</strong> Talkshow<br />
von Sandra Maischberger. E<strong>in</strong>e gute<br />
Entscheidung rückblickend betrachtet, denn<br />
die 56-Jährige weiß, dass sie heute drei Mal<br />
geschieden wäre, wenn sie die Anträge immer<br />
angenommen hätte. Mit Markus Lanz<br />
wäre sie fast vor den Traualtar getreten, doch<br />
auch die Beziehung zu <strong>der</strong> TV-Größe ist am<br />
Ende nach acht Jahren gescheitert. Auch<br />
wenn sie mittlerweile immer stärker auf die<br />
60 zugeht, hat sie ke<strong>in</strong>erlei Torschlusspanik<br />
und genießt ihr S<strong>in</strong>gle-Dase<strong>in</strong>.<br />
Q Abschied von Blacky: Freunde,<br />
Kollegen und Angehörige <strong>der</strong> Fernsehlegende<br />
Joachim Fuchsberger wollen am 22.<br />
Zakład<br />
Karriere und die Zeit davor: „Ich erzähle von Pogrzebowy<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy me<strong>in</strong>er materiał K<strong>in</strong>dheit im Osten, służy von me<strong>in</strong>en wyłącznie Problemen<br />
als pummeliger und flachbrüstiger<br />
do czytania. Powielanie firma<br />
przewozy<br />
w jakikolwiek świadcząca sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien Teenager s<strong>in</strong>d und me<strong>in</strong>en lediglich ersten Schritten zum im Lesen zagraniczne bereitgestellt. zwłok Jegliche usługi Vervielfältigung opiekuńcze ist za strengstens granicą untersagt.<br />
z całej Europy<br />
tel. 602 376 845<br />
September bei e<strong>in</strong>er Trauerfeier Abschied<br />
von „Blacky” nehmen. Die Beisetzung sei zu<br />
e<strong>in</strong>em späteren Zeitpunkt im engsten Familienkreis<br />
ge<strong>pl</strong>ant, teilte Fuchsbergers<br />
Witwe mit. „Nach dem Tod me<strong>in</strong>es Mannes<br />
habe ich viel Beistand und Unterstützung<br />
von Freunden bekommen”, sagte Gundula<br />
Fuchsberger. Dafür sei sie sehr dankbar. Die<br />
Trauerfeier f<strong>in</strong>det im August-Everd<strong>in</strong>g-Saal<br />
im Grünwal<strong>der</strong> Freizeitpark bei München<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do Zdzieszowice: czytania. tel. 77 484 Powielanie 41 76<br />
QQUmzug angedeutet: Liebes-Wirrwarr<br />
um die schöne TV-Mo<strong>der</strong>ator<strong>in</strong>! Und<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Krapkowice - Otmęt: tel. 77 446 60 66 Informacje: tel. +48 77 442 83 38 lub www.prosenior.<strong>pl</strong><br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
statt. E<strong>in</strong>e kirchliche Feier sei nicht ge<strong>pl</strong>ant,<br />
sagte Gundula Fuchsberger. Ihr Mann werde<br />
auf dem Waldfriedhof <strong>in</strong> Grünwald se<strong>in</strong>e<br />
letzte Ruhe f<strong>in</strong>den.<br />
QQAuswan<strong>der</strong>ung: Nach ihren vielen<br />
medienwirksamen Skandalen hat sich Jenny<br />
Elvers-Elbertzhagen entschieden, Deutschland<br />
den Rücken zu kehren. Unbemerkt von<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy haben. materiał Nun ist das Feuer służy lei<strong>der</strong> schon wyłącznie wie<strong>der</strong><br />
erloschen.<br />
adur<br />
do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Presse und Paparazzi packte sie ihre Sachen<br />
und zog mit Sohn und Freund Steffen von<br />
<strong>der</strong> Beeck <strong>in</strong> ihre neue Heimat Marbella.<br />
Im exklusiven Interview mit <strong>der</strong> Zeitschrift<br />
„Gala” verrät sie den Grund für ihre unerwartete<br />
Auswan<strong>der</strong>ung: „Wir s<strong>in</strong>d <strong>in</strong> den<br />
Süden gezogen, um <strong>der</strong> ganzen Familie,<br />
aber <strong>in</strong>sbeson<strong>der</strong>e Paul e<strong>in</strong> relativ normales<br />
Leben zu ermöglichen.” In Deutschland<br />
hätten die Fotografen sie permanent bela-<br />
<strong>WOCHENBLATT</strong>.<strong>pl</strong><br />
Impressum / Stopka redakcyjna<br />
Die Herausgabe <strong>der</strong> <strong>Zeitung</strong> ist dank f<strong>in</strong>anzieller För<strong>der</strong>ung<br />
<strong>des</strong> M<strong>in</strong>isteriums für Verwaltung und Digitalisierung sowie<br />
<strong>des</strong> Auswärtigen Amts mittels <strong>des</strong> Instituts für Auslandsbeziehungen möglich.<br />
Nakład/Auflage: 5850<br />
Mokrzycka, sw@wochenblatt.<strong>pl</strong>. Vertrieb, Market<strong>in</strong>g: Agnieszka Szotka, Mokrzycka, sw@wochenblatt.<strong>pl</strong>. Sprzedaż, market<strong>in</strong>g: Agnieszka Szotka,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
Kontakt:<br />
w<br />
Biuro redakcji/Redaktionsbüro:<br />
jakikolwiek<br />
tel./faks +48<br />
sposób<br />
77 45 46 556<br />
zabronione.<br />
a.szotka@wochenblatt.<strong>pl</strong>.<br />
a.szotka@wochenblatt.<strong>pl</strong>.<br />
Prenumerata/Abonnement: redakcja/Redaktion, Poczta Polska SA,<br />
Homepage: www.wochenblatt.<strong>pl</strong>, Onl<strong>in</strong>eredakteur: Juliane Preiß<br />
Strona <strong>in</strong>ternetowa: www.wochenblatt.<strong>pl</strong>, redaktor: Juliane Preiß Ruch SA, www.prenumerata.ruch.com.<strong>pl</strong>; tel. 22 693 70 00<br />
zwracamy. Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Zrealizowano dzięki dotacji M<strong>in</strong>istra Adm<strong>in</strong>istracji i Cyfryzacji<br />
i (za pośrednictwem Instytutu Stosunków Kulturalnych z Zagranicą)<br />
M<strong>in</strong>isterstwa Spraw Zagranicznych Republiki Fe<strong>der</strong>alnej Niemiec.<br />
Foto: Klara Meier<br />
Foto: www.promiflash.de<br />
sie geschlagen, habe die kle<strong>in</strong>e Familie sehr<br />
belastet. Letztendlich sei es vor allem für ihren<br />
Sohn die richtige Entscheidung gewesen:<br />
„Für ihn hat sich alles schlagartig verbessert”,<br />
so Elvers-Elbertzhagen.<br />
Stargäste beim Wiener Opernball Schlagzeilen<br />
macht, ist vorsichtig optimistisch:<br />
„Hoffentlich ist es dieses Mal die Richtige“,<br />
hatte er im Vorfeld gesagt.<br />
erlebt, um damit e<strong>in</strong> ganzes Buch zu füllen.<br />
„Heute ist die kle<strong>in</strong>e Melanie vom Dorf nicht<br />
nur viel schöner und selbstbewusster als<br />
Q<br />
früher, sie muss sich auch f<strong>in</strong>anziell ke<strong>in</strong>e – półroczna prenumerata zagraniczna: 60,00 euro<br />
Machnik N.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Sorgen mehr<br />
materiał<br />
machen. Letztlich<br />
służy<br />
hat mich<br />
wyłącznie<br />
die<br />
do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Szczegółowe <strong>in</strong>formacje otrzymają Państwo pod nr. tel. 77 45 46 556<br />
LARES: Diese Materialien<br />
Summe<br />
s<strong>in</strong>d<br />
aller dummen<br />
lediglich<br />
und klugen Entschei-<br />
zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
dungen hierher gebracht.” Mit diesen klugen<br />
Worten fasst Melanie Müller <strong>in</strong> ihrem autobiografischen<br />
Rückblick ihr bisheriges Leben<br />
zusammen. In ihrer Autobiografie berichtet<br />
sie über ihren erstaunlichen Verlauf ihrer<br />
TV. Da ist viel passiert, was die Öffentlichkeit<br />
so noch nicht mitbekommen hat ...”. Das<br />
Buch „Mach’s Dir selbst, sonst macht’s Dir<br />
ke<strong>in</strong>er” kann man ab dem 19. Oktober <strong>in</strong><br />
Deutschland kaufen.<br />
je<strong>der</strong> fragt sich mittlerweile: Was läuft da<br />
wirklich zwischen Sylvie Meis und ihrem<br />
Grafen? Immerh<strong>in</strong> sprechen die jüngsten<br />
geme<strong>in</strong>samen Fotos <strong>der</strong> beiden e<strong>in</strong>e deutliche<br />
Sprache. Und im Interview mit dem<br />
Frauenmagaz<strong>in</strong> „Grazia” macht die Ex von<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy HSV-Kicker materiał Rafael van <strong>der</strong> służy Vaart nun wyłącznie sogar do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Andeutungen, dass sie womöglich bald<br />
LARES: Diese Materialien umziehen s<strong>in</strong>d wird. lediglich „Da ist noch nichts zum ent-Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
schieden, ich habe me<strong>in</strong>en Blick offen <strong>in</strong><br />
alle Richtungen, und die Zukunft kann ich ja<br />
nicht voraussagen”, sagt Sylvie. Nachdenken<br />
darüber würde sie aber schon.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
QQAlles aus: Erst vor gut e<strong>in</strong>em Jahr<br />
machten materiał sie ihre Liebe öffentlich. służy Jetzt wyłącznie ist do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
schon wie<strong>der</strong> alles aus zwischen Eva Haber-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
mann und „Bild“-Reporter Ingo Wohlfeil.<br />
Kennengelernt hatten sich die Blond<strong>in</strong>e<br />
und <strong>der</strong> Reporter vor drei Jahren bei e<strong>in</strong>em<br />
Charity-Hun<strong>des</strong>chlitten-Rennen. Anfang<br />
2013 soll es auf dem Geburtstag e<strong>in</strong>es<br />
geme<strong>in</strong>samen Freun<strong>des</strong> <strong>in</strong> Berl<strong>in</strong> gefunkt<br />
Redaktionsanschrift: ul. M. Konopnickiej 6, 45-004 Opole, E-Mail: sw@<br />
wochenblatt.<strong>pl</strong>. Chefredakteur: Till Scholtz-Knobloch, Redaktion: Anna<br />
Durecka: „<strong>Schlesien</strong>“, „Allerlei“; Krzysztof Świerc: „Sport“, „Wirtschaft“;<br />
Juliane Preiß (ifa-Redakteur<strong>in</strong>): „Aus den Regionen“; Klaudia Kandzia:<br />
„Kirche und Gesellschaft”. Übersetzung: Andrzej Szypulski. Korrektur:<br />
Manfred Prediger, Krzysztof Szymczyk. Verlagssekretariat: Gabriela<br />
Foto: Grace Michaelson<br />
Hohe Anfor<strong>der</strong>ungen, permanenter Zeitdruck, e<strong>in</strong>e nicht angemessene<br />
Werbung / Reklama<br />
– roczna prenumerata za doliczeniem znaczków pocztowych: 210,00 zł<br />
– półroczna prenumerata za doliczeniem znaczków pocztowych: 105,00 zł<br />
– kwartalna prenumerata za doliczeniem znaczków pocztowych: 55,00 zł<br />
– roczna prenumerata zagraniczna: 120,00 euro<br />
Gogol<strong>in</strong>: tel. 77 466 62 60<br />
www.konefal.<strong>pl</strong> iSO 9001<br />
Adres redakcji: ul. M. Konopnickiej 6, 45-004 Opole, e-mail:<br />
sw@wochenblatt.<strong>pl</strong>. Redaktor naczelny: Till Scholtz-Knobloch. Redakcja:<br />
Anna Durecka – „Śląsk”, „Różności”; Krzysztof Świerc – „Sport”, „Gospodarka”;<br />
Juliane Preiß (dziennikarka z ramienia IfA) – „Z regionów”; Klaudia Kandzia<br />
– „Kościół i społeczeństwo”. Tłumaczenia: Andrzej Szypulski. Korekta:<br />
Manfred Prediger, Krzysztof Szymczyk. Sekretariat wydawnictwa: Gabriela<br />
lub pod adresem e-mail sw@wochenblatt.<strong>pl</strong><br />
7875<br />
Pro-Senior sp. z o.o.<br />
poszukuje opiekunek<br />
osób starszych<br />
(wymagana dobra znajomość języka niemieckiego)<br />
Pro-Senior Sp. z o.o., Opole, ul. Cygana 4/206<br />
Wydawca/Herausgeber: Zespół Producencki „Pro Futura“ Sp. z o.o.,<br />
ul. M. Konopnickiej 6, 45-004 Opole. Nr <strong>in</strong>deksu 368202.<br />
Skład komputerowy/Satz: LARES – Mateus Joschko<br />
Druk/Druck: Polskapresse Sp. z o.o., Oddział Prasa Wrocławska<br />
7874<br />
Foto: Malice Gold<br />
Im Vorfeld <strong>des</strong> allseits beliebten<br />
Oktoberfestes sche<strong>in</strong>t diese Nachricht<br />
vielleicht unglaubwürdig: Die<br />
<strong>Deutschen</strong> f<strong>in</strong>den Biertr<strong>in</strong>ken nicht<br />
immer toll. Vor allem nicht, wenn<br />
zu viel Bewegung im Spiel ist, so wie<br />
es bei e<strong>in</strong>em Bierbike <strong>der</strong> Fall ist.<br />
Bierbike? Was ist das denn? Hängt<br />
davon ab, wen man fragt. Ausdruck<br />
männlicher Tr<strong>in</strong>kfreude auf Rä<strong>der</strong>n,<br />
sagen die Fans. Für den Rest ist es<br />
<strong>der</strong> Dienstwagen <strong>des</strong> Alkoholteufels.<br />
E<strong>in</strong> fünf Meter langer Holztresen auf<br />
Rä<strong>der</strong>n: so sieht das Traumfahrzeug<br />
e<strong>in</strong>es Bierfans aus. Doch E<strong>in</strong>wohner<br />
und Passanten sehen das an<strong>der</strong>s:<br />
und for<strong>der</strong>n e<strong>in</strong>e Straßensperre für<br />
die Bierbikes. Vielleicht sollte man<br />
die Bikes e<strong>in</strong>fach <strong>in</strong> Kneipen andocken<br />
und die besoffenen Pedalisten<br />
könnten diese mit Strom versorgen?<br />
A. Durecka<br />
zmarłych z zagranicy<br />
Załatwianie formalności<br />
Opieka nad grobami<br />
Ozimek, Schodnia Nowa,<br />
www.machnik.ozimek.<strong>pl</strong><br />
Tel./fax: (077) 46−52−456<br />
KRAZ 6933<br />
Konto bankowe: Bank Zachodni WBK SA II O/Opole, 30 1090 2242 0000<br />
0005 7800 0577<br />
Bankverb<strong>in</strong>dung: Bank Zachodni WBK SA II O/Opole, IBAN: PL30 1090<br />
2242 0000 0005 7800 0577 SWIFT Code WBKPPLPP.<br />
Unverlangt e<strong>in</strong>gesandte Manuskripte werden nicht zurückgesandt. Die<br />
Redaktion behält sich vor, Zuschriften und Leserbriefe s<strong>in</strong>ngemäß zu kürzen.<br />
Die Redaktion haftet nicht für den Inhalt <strong>der</strong> Anzeigen. / Zastrzegamy sobie<br />
prawo skracania na<strong>des</strong>łanych tekstów; materiałów nie zamówionych nie<br />
1765<br />
7897<br />
8031