WOCHENBLATT.pl - Zeitung der Deutschen in Polen Der Orchester-Mann (Vorschau)
Erfolgreiche ePaper selbst erstellen
Machen Sie aus Ihren PDF Publikationen ein blätterbares Flipbook mit unserer einzigartigen Google optimierten e-Paper Software.
www.wochenblatt.<strong>pl</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche 8030<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
7913<br />
Nr 37 (1171), ISSN 2082-8195, nr <strong>in</strong>deksu 368202 12 – 18 IX 2014, cena 2,40 zł (VAT 5%)<br />
<strong>WOCHENBLATT</strong>.<strong>pl</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>Zeitung</strong> <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> <strong>in</strong> <strong>Polen</strong><br />
Nanu?<br />
<strong>Der</strong> LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
<strong>Orchester</strong>-<strong>Mann</strong><br />
materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens Robole<br />
untersagt.<br />
Niemcy pracują najwięcej<br />
w nadgodz<strong>in</strong>ach w porównaniu<br />
z resztą obywateli UE. Powoli<br />
zaczęliśmy się obawiać, że za mało<br />
pracujemy, co mogłoby nam grozić<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Interessen, w jakikolwiek vom Firmenvorsitz bei Biopax sposób über<br />
zabronione.<br />
se<strong>in</strong>en E<strong>in</strong>satz für die deutsche M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit <strong>in</strong><br />
Grünberg bis h<strong>in</strong> zu se<strong>in</strong>er Liebe zu Musik und We<strong>in</strong><br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
utratą otaczającego nas nimbu ludzi<br />
pracowitych. Tak się chyba jednak<br />
nie stanie, gdyż w ostatnim czasie<br />
pracujemy 40,4 godz<strong>in</strong>y tygodniowo<br />
przy uzgodnionym wymiarze pracy<br />
wynoszącym 37,7 godz<strong>in</strong>y. Co prawda<br />
Rumuni i Brytyjczycy pracowali<br />
ponad 40,8 godz<strong>in</strong>y na tydzień, ale<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Werbung / Reklama<br />
Poszukujemy<br />
pracowników fizycznych ze znajomością<br />
języka niemieckiego do prac:<br />
• magazynowych<br />
• recycl<strong>in</strong>gowych<br />
• na produkcji<br />
oraz specjalistów z j. niemieckim:<br />
elektryków, spawaczy, kierowców<br />
C+E, ślusarzy, operatorów koparek<br />
i ładowarek<br />
Bernard Czok<br />
Durch se<strong>in</strong>e vielfältigen Beschäftigungen und<br />
sche<strong>in</strong>t Bolesław Gustaw Bernaczek e<strong>in</strong> Mensch <strong>der</strong><br />
Renaissance zu se<strong>in</strong>.<br />
Foto: Jerzy Stem<strong>pl</strong>ewski<br />
warsztat<br />
• mechanika pojazdowa<br />
ich uzgodnienia taryfowe przewidują<br />
przeciętnie dłuższy czas pracy.<br />
Sami są więc sobie w<strong>in</strong>ni! Poza tym<br />
Niemiec za ponad połowę czasu<br />
pracy w nadgodz<strong>in</strong>ach nie prosi<br />
o rekompensatę w postaci urlopu.<br />
Jesteśmy więc nie tylko pracowici, ale<br />
Mit Bolesław Gustaw<br />
Bernaczek, von Beruf Ingenieur,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
i hojni – albo głupi?<br />
leidenschaftlicher Musiker,<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vorsitzen<strong>der</strong> Vervielfältigung <strong>der</strong> Sozial-<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Werbung / Reklama<br />
Kulturellen Gesellschaft <strong>der</strong><br />
<strong>Deutschen</strong> M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit (SKGDM) Gelegenheit<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
Grünberg, w jakikolwiek<br />
Chefredakteur<br />
sposób zabronione. <strong>in</strong> Deutschland<br />
des Grünberger Monatsblattes,<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens Wir suchen untersagt.<br />
e<strong>in</strong>e liebe<br />
Adrian M. Darr<br />
Geschäftsmann und<br />
Vorstandsvorsitzen<strong>der</strong> <strong>der</strong> Firma<br />
BIOPAX, sprach Krzysztof Świerc<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek Lesen Sie S. sposób 10<br />
zabronione.<br />
Wohnen und Essen frei.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w • części jakikolwiek używane<br />
sposób zabronione.<br />
• lakiernictwo<br />
pomocy domowej,<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung • blacharstwo<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Oferujemy:<br />
• wynajem samochodów<br />
ceniącej pracę z dziećmi,<br />
• atrakcyjne wynagrodzenie<br />
z dobrą znajomością języka<br />
• zakwaterowanie na terenie<br />
46-022 Kępa k. Opola, ul. Wróblińska 17b niemieckiego. Wymagane<br />
tel./fax: 77 456 86 58<br />
Niemiec<br />
CENTRUM<br />
kom. 602 369 462 (A4)<br />
prawo jazdy. Gwarantowane<br />
• opiekę polskiego biura<br />
661 333 777<br />
7963<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie POMOCY<br />
do czytania. Powielanie w<br />
604 jakikolwiek<br />
963 702<br />
sposób zabronione.<br />
zakwaterowanie oraz jedzenie.<br />
Za<strong>in</strong>teresowanych prosimy o wysyłanie CV<br />
DROGOWEJ<br />
LARES: na e-mail: Diese export@dako.org.<strong>pl</strong> Materialien lub s<strong>in</strong>d Tel. lediglich 32 279 96 80<br />
zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung www.autoczok.<strong>pl</strong><br />
ist strengstens Kontakt: bunj<strong>in</strong>sa@me.com<br />
untersagt.<br />
7877<br />
Haushaltshilfe<br />
k<strong>in</strong><strong>der</strong>lieb,<br />
mit Deutschkenntnissen.<br />
Führersche<strong>in</strong> erwünscht.<br />
Możliwość pracy<br />
w Niemczech<br />
Szukamy kochającej<br />
8024<br />
Nowy punkt:<br />
Zakład Kamieniarski PPHU Sati<br />
46-073 Wrzoski, ul. Wrocławska 24<br />
tel. kom. 880 370 130, 784 518 593<br />
Oddział<br />
Ekspozycja nagrobków<br />
46-020 Krzanowice, Stara Droga 6 i 8<br />
tel. kom. (+48) 666 523 384<br />
Nagrobki<br />
Płytki granitowe<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy tel. (+48) 77 546 22 materiał 78<br />
służy tel. (+48) 77 wyłącznie 546 21 84<br />
do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
biuro@tanienagrobki.com.<strong>pl</strong><br />
biuro@tanienagrobki.com.<strong>pl</strong><br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt.<br />
od 1499 zł<br />
Jegliche<br />
od 76 zł/m²<br />
Vervielfältigung<br />
od 280 zł/m² od 320 ist<br />
zł/m²<br />
strengstens<br />
od 280 zł/m²<br />
untersagt.<br />
Schody<br />
Blaty<br />
Kom<strong>in</strong>ki<br />
Tarasy<br />
od 76 zł/m²<br />
7706<br />
STIEBLICH<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy hale dla rolnictwa materiał i hangary służy samolotowe<br />
wyłącznie Landwirtschaftshallen do czytania. und Powielanie Flugzeughangars<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
<strong>in</strong>fo@stieblich.<strong>pl</strong> www.stieblich.<strong>pl</strong> Tel. +48 77 407 60 50<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens <br />
untersagt.<br />
HALLENBAU<br />
www.stieblich.de<br />
R<br />
Budujemy m.<strong>in</strong>.:<br />
hale przemysłowe, magazynowe, bud.<br />
biurowe, salony samochodowe, chłodnie,<br />
Wir bauen u.a.:<br />
Produktions- und Lagerhallen,<br />
Bürogebäude, Autohäuser, Kühlhallen,<br />
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
7878<br />
I S S N 2 0 8 2 - 8 1 9 5
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
2 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Me<strong>in</strong>ungen Lesen bereitgestellt. op<strong>in</strong>ie Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Śląsku, ojczyzno moja!<br />
12. – 18. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie m<strong>in</strong>ionym do czytania. tygodniu Powielanie byłem na w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
sem<strong>in</strong>arium zorganizowanym<br />
przez Instytut Stosunków Kulturalnych<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Schlesiens Literatur<br />
Vergangene Woche war ich zu e<strong>in</strong>em<br />
Sem<strong>in</strong>ar des Instituts für Auslandsbeziehungen<br />
<strong>in</strong> Stuttgart, die das<br />
z Zagranicą z siedzibą w Stuttgarcie, który<br />
wspiera działalność tygodnika „Wochenblatt.<strong>pl</strong>”<br />
oraz wielu zagranicznych<br />
organizacji mniejszości niemieckiej, nie<br />
tylko w Polsce, lecz także w Czechach czy<br />
na Węgrzech, a nawet w Rosji i Kazach-<br />
bis 30. Oktober statt.<br />
stanie. Sem<strong>in</strong>arium stało się też okazją<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy E<strong>in</strong>e materiał Teilnahme kann służy ich allen wyłącznie Studierenden<br />
und junge Germanisten nur emp-<br />
organizatorzy przypomnieli bowiem, że<br />
do krótkiej do czytania. podróży w przeszłość, Powielanie jego w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien fehlen, s<strong>in</strong>d denn hier lediglich kommt alles zusammen, zum Lesen w tym bereitgestellt. roku przypada jubileusz Jegliche 20-le-<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wochenblatt und viele an<strong>der</strong>e Auslandsglie<strong>der</strong>ungen<br />
deutscher M<strong>in</strong><strong>der</strong>heiten<br />
zwischen <strong>Polen</strong>, Tschechien o<strong>der</strong> Ungarn<br />
bis h<strong>in</strong>e<strong>in</strong> nach Russland o<strong>der</strong> Kasachstan<br />
unterstützen. Das wurde zu e<strong>in</strong>er<br />
kle<strong>in</strong>en Reise <strong>in</strong> die eigene Vergangenheit,<br />
denn die Veranstalter er<strong>in</strong>nerten daran,<br />
dass dieses Jahr das 20jährige Jubiläum<br />
des Entsendeprogramms gefeiert werden<br />
könne. Und – ich hatte es längst verdrängt<br />
– <strong>der</strong> erste Entsandte überhaupt war ich<br />
1994 selber, als ich <strong>in</strong> den K<strong>in</strong><strong>der</strong>schuhen<br />
des Projekts für nur drei Monate zum<br />
Bezirksverband <strong>der</strong> deutschen M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit<br />
<strong>in</strong> Stett<strong>in</strong> geschickt wurde. An me<strong>in</strong>e<br />
Zeit an <strong>der</strong> Grünen Schanze (Dworcowa)<br />
denke ich noch heute gerne, denn<br />
als Großstädter war Stett<strong>in</strong> schon etwas<br />
an<strong>der</strong>es als Oppeln o<strong>der</strong> me<strong>in</strong> heutiger<br />
Wohnort Kandrz<strong>in</strong>-Cosel.<br />
E<strong>in</strong>ige Jahre nach Stett<strong>in</strong> war ich als<br />
Studienleiter <strong>in</strong> <strong>der</strong> Sudetendeutschen Tagungsstätte<br />
„<strong>Der</strong> Heiligenhof “ im fränkischen<br />
Bad Kiss<strong>in</strong>gen tätig, womit damals<br />
auch manche Verb<strong>in</strong>dungen gen <strong>Polen</strong><br />
e<strong>in</strong>zogen. Me<strong>in</strong> noch heute amtieren<strong>der</strong><br />
Nachfolger, Gustav B<strong>in</strong><strong>der</strong>, hat diese<br />
neuen Kontakte zu me<strong>in</strong>er Freude noch<br />
umfassend ausgebaut und überraschte<br />
mich dieser Tage mit <strong>der</strong> E<strong>in</strong>ladung zur<br />
9. „Mitteleuropäischen Nachwuchsgermanistentagung“<br />
zum Thema „Die deutsche<br />
Literatur Schlesiens“. Diese f<strong>in</strong>det <strong>in</strong><br />
Zusammenarbeit mit dem <strong>Deutschen</strong><br />
Kulturforum östliches Europa vom 26.<br />
was Rang und Namen hat. Referenten<br />
s<strong>in</strong>d u.a.: Roswitha Schieb (Mart<strong>in</strong><br />
Opitz) Peter Lachmann (DurchFlug.<br />
E.T.A. Hoffmann <strong>in</strong> Schlesien); Antje<br />
Johann<strong>in</strong>g-Radziene aus Dünaburg <strong>in</strong><br />
Lettland (Die Vermessung Schlesiens <strong>in</strong><br />
Pietrek (Horst Bienek), Prof. Wojciech<br />
Kunicki (Oberschlesischer Literaturkanon?),<br />
Justyna Szlachta-Misztal (<strong>Der</strong><br />
Grenzcharakter Oberschlesiens <strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
zeitgenössischen Identitätsliteratur) o<strong>der</strong><br />
Marc<strong>in</strong> Wiatr (Literatur des Teschener<br />
Schlesiens). Zudem gibt es drei Lesungen<br />
mit materiał Peter Pragal, służy Tomasz wyłącznie Różycki pracowałem do czytania. w charakterze Powielanie kierownika Na przykład w jakikolwiek prof. Ernst Erich sposób Metzner zabronione.<br />
W kilka lat po pobycie w Szczec<strong>in</strong>ie tam cała <strong>pl</strong>ejada prom<strong>in</strong>entnych osób.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
und Ulrike Draesner (Anmeldungen ds. nauczania w ośrodku konferencyjnym wygłosi wykład o początkach literatury<br />
śląskiej Vervielfältigung w okresie średniowiecza. ist strengstens W<br />
LARES: Diese Materialien bis 15. s<strong>in</strong>d Oktober: lediglich Heiligenhof, Alte zum Euer-<br />
Lesen Niemców bereitgestellt. sudeckich „Heiligenhof” Jegliche w Bad<br />
untersagt.<br />
dorfer Str. 1, 97688 Bad Kiss<strong>in</strong>gen, Tel.:<br />
++49(0)97171470, E-Mail: hoertler@<br />
heiligenhof.de). E<strong>in</strong>e geradezu ideale<br />
Vertiefung zur Reihe von Johannes Rasim<br />
über schlesische Literaten, die wir<br />
kommende Woche abschließen. Noch<br />
o<strong>der</strong> Kultur stellen wir später <strong>in</strong> e<strong>in</strong>er<br />
neuen Reihe vor.<br />
Literatura Śląska<br />
W<br />
cia programu delegowania personelu<br />
edukacyjnego. A pierwszym oddelegowanym<br />
– o czym dawno zapomniałem<br />
– byłem ja sam, co miało miejsce w 1994<br />
roku, kiedy to wysłano mnie na zaledwie<br />
trzy miesiące do siedziby wojewódzkiej<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Gustav<br />
materiał<br />
Freytags „Soll<br />
służy<br />
und Haben“),<br />
wyłącznie<br />
Jan organizacji do czytania. mniejszości niemieckiej Powielanie w w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Pacholski (Theodor Fontanes Geschichten Szczec<strong>in</strong>ie, gdy cały projekt był jeszcze<br />
aus Schlesiens höchsten Bergen), Daniel w powijakach. Jeszcze dziś miło wspomi-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nam czas spędzony przy ul. Dworcowej<br />
(Grüne Schanze), gdyż z uwagi na to, że<br />
pochodzę z dużego miasta, żyło mi się<br />
w Szczec<strong>in</strong>ie nieco <strong>in</strong>aczej niż w Opolu<br />
czy Kędzierzynie-Koźlu, gdzie mieszkam<br />
obecnie.<br />
Kiss<strong>in</strong>gen we Frankonii, dzięki czemu zrodziły<br />
się też związki z Polską. Ku mojej<br />
radości, mój do dziś urzędujący następca<br />
Gustav B<strong>in</strong><strong>der</strong> kontakty te znacznie rozszerzył<br />
i ostatnio zrobił mi niespodziankę<br />
zaproszeniem do udziału w dziewiątej<br />
na Śląsku”. Konferencja odbędzie się w<br />
dniach 26–30 października we współpracy<br />
z Niemieckim Forum Kultury Europy<br />
Środkowej i Wschodniej.<br />
Mogę jedynie polecić wzięcie udziału<br />
w konferencji wszystkim studentom i<br />
młodym germanistom, gdyż zbierze się<br />
gronie referentów znajdą się też m.<strong>in</strong>.:<br />
Roswitha Schieb (Mart<strong>in</strong> Opitz), Peter<br />
Lachmann (DurchFlug. E.T.A. Hoffmann<br />
na Śląsku); Antje Johann<strong>in</strong>g-Radziene z<br />
Daugavpils na Łotwie (Rachuba Śląska<br />
w powieści Gustawa Freytaga „W<strong>in</strong>ien i<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
fehlende<br />
materiał<br />
Literaten <strong>der</strong><br />
służy<br />
Zeitgeschichte<br />
wyłącznie edycji „Środkowoeuropejskiej do czytania. Powielanie Konferencji ma”), w Jan jakikolwiek Pacholski (Opowieści sposób Theodora<br />
Fontane z najwyższych gór Śląska),<br />
zabronione.<br />
wie auch an<strong>der</strong>e zeitgenössische Persönlichkeiten<br />
aus Politik, Wissenschaft<br />
Młodych Kadr Germanistycznych”, której<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen<br />
temat<br />
bereitgestellt.<br />
brzmiał: „Literatura niemiecka<br />
Jegliche<br />
Daniel<br />
Vervielfältigung<br />
Pietrek (Horst Bienek), prof.<br />
ist<br />
Woj-<br />
strengstens untersagt.<br />
ciech Kunicki (Kanon literacki Górnego<br />
Śląska?), Justyna Szlachta-Misztal<br />
Prosto z Sejmu<br />
Gorący<br />
wrzesień<br />
(Przygraniczny charakter Górnego Śląska<br />
we współczesnej literaturze tożsamościowej)<br />
czy Marc<strong>in</strong> Wiatr (Literatura Śląska<br />
Cieszyńskiego). Ponadto odbędą się trzy<br />
wieczory autorskie z udziałem Petera<br />
Pragala, Tomasza Różyckiego i Ulrike<br />
Draesner (zgłoszenia do 15 października:<br />
Heiligenhof, Alte Euerdorfer Str. 1, 97688<br />
Bad Kiss<strong>in</strong>gen, tel. +49(0)97171470, e-<br />
-mail: hoertler@heiligenhof.de). Będzie<br />
to wręcz idealne pogłębienie tematyki<br />
poruszanej w cyklu Johannesa Rasima<br />
poświęconym śląskim literatom, który<br />
kończymy w nadchodzącym tygodniu.<br />
Postacie literatów z historii współczesnej,<br />
których zabrakło, jak również <strong>in</strong>ne<br />
współczesne osobistości ze świata polityki,<br />
nauki czy kultury przedstawimy w<br />
ramach nowego cyklu.<br />
Till Scholtz-Knobloch<br />
Die Gedanken s<strong>in</strong>d frei<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
E<strong>in</strong> wichtiger Schritt<br />
E<strong>in</strong> bekanntes Sprichwort besagt:<br />
„Reisen bildet“. In Anbetracht<br />
me<strong>in</strong>er vielen Reisen, <strong>in</strong> denen ich mit<br />
deutscher Kultur <strong>in</strong> <strong>Polen</strong> und außerhalb<br />
<strong>in</strong> Verb<strong>in</strong>dung komme, kann ich nur<br />
Die Zeit, die wir jetzt durchleben, ist Sejmikabgeordnete o<strong>der</strong> Bürgermeister<br />
temu premier RP Donald<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy nicht nur materiał von Erfolgen służy im Schulwesen wyłącznie aus unseren do czytania. Reihen gibt uns Powielanie etwas, das Tusk w jakikolwiek został wybrany przewodniczącym<br />
Rady Europejskiej, co sprawia,<br />
sposób zabronione.<br />
wie die Eröffnung <strong>der</strong> Schule <strong>in</strong> Mal<strong>in</strong>o wichtigerer als die beste Unterstützung<br />
LARES: Diese Materialien geprägt, s<strong>in</strong>d son<strong>der</strong>n lediglich auch von langfristigen zum Lesen se<strong>in</strong> kann bereitgestellt. – e<strong>in</strong> Stück Mitbestimmung. Jegliche że czekają Vervielfältigung nas dosyć poważne zmiany ist strengstens w<br />
untersagt.<br />
bezeugen, dass dies wahr ist.<br />
E<strong>in</strong>e Gelegenheit zu neuen Anregungen<br />
und zum Gedankenaustausch gab<br />
auch <strong>der</strong> Tag <strong>der</strong> Heimat im vorpommerschen<br />
Anklam letztes Wochenende.<br />
Bei Anwesenheit von e<strong>in</strong>igen hun<strong>der</strong>t<br />
Vertriebenen g<strong>in</strong>g ich <strong>in</strong> me<strong>in</strong>er Rede<br />
auf <strong>der</strong>en schreckliches Schicksal e<strong>in</strong>.<br />
Die Vertreibung ist e<strong>in</strong> wichtiges Ereignis<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Geschichte unserer Volksgruppe,<br />
doch m<strong>in</strong>destens ebenso wichtig<br />
s<strong>in</strong>d die Gegenwart und die Zukunft<br />
<strong>der</strong> deutschen M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit. Deswegen<br />
habe ich auch mit Freude über die bunte<br />
Tätigkeit unserer Geme<strong>in</strong>schaft gesprochen,<br />
die sich dynamisch entwickelt.<br />
Wie groß die Dynamik ist, sieht man<br />
schon an <strong>der</strong> ersten Septemberwoche.<br />
Visionen <strong>in</strong> <strong>der</strong> Wirtschaft und <strong>der</strong> Politik.<br />
Schon seit e<strong>in</strong>iger Zeit laufen die<br />
Bauarbeiten des Bus<strong>in</strong>esszentrums <strong>der</strong><br />
Stiftung für die Entwicklung Schlesiens.<br />
Dieses Zentrum soll u.a. e<strong>in</strong> weiterer<br />
Impuls unsererseits für die Wirtschaft<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy <strong>der</strong> Region materiał se<strong>in</strong>, denn służy schon seit wyłącznie langem do czytania. Powielanie gorący w wrzesień. jakikolwiek sposób zabronione.<br />
setzten wir solche Impulse mit Krediten<br />
Już w tym tygodniu premier Donald<br />
LARES: Diese Materialien o<strong>der</strong> <strong>der</strong> s<strong>in</strong>d Tätigkeit lediglich <strong>der</strong> Wirtschaftskam-<br />
zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Tusk Vervielfältigung wraz ze swoimi m<strong>in</strong>istrami ist poda strengstens untersagt.<br />
mer Schlesien. Aber auch die Tatsache,<br />
dass die deutsche M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit <strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
Woiwodschaft Schlesien <strong>in</strong> den Selbstverwaltungswahlen<br />
mit e<strong>in</strong>em eigenen<br />
Komitee starten wird, ist e<strong>in</strong>e erfreuliche<br />
Information. Jedes Ratsmitglied, je<strong>der</strong><br />
Die Mitglie<strong>der</strong> <strong>in</strong> <strong>der</strong> Woiwodschaft<br />
Schlesien haben das e<strong>in</strong>gesehen und<br />
den Schritt gewagt, <strong>der</strong> <strong>in</strong> <strong>der</strong> Woiwodschaft<br />
Oppeln längst selbstverständlich<br />
ist. Wir alle drücken ihnen die Daumen!<br />
Bernard Gaida<br />
Wersja polska na blogu<br />
Bernarda Gaidy na www.vdg.<strong>pl</strong><br />
się do dymisji, a prezydent Bronisław<br />
Komorowski wyznaczy kandydata<br />
na nowego premiera i powierzy mu<br />
utworzenie nowego rządu. Są to sprawy<br />
ważne, ponieważ wiążą się z pracą<br />
parlamentu, który będzie udzielał wo-<br />
Bartek konkret<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie tum w zaufania jakikolwiek nowemu premierowi sposób oraz zabronione.<br />
przyjmował jego exposé, a zatem także<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche<br />
i ustalenie<br />
Vervielfältigung<br />
tych zadań i priorytetów,<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Das Schlesiensem<strong>in</strong>ar rückt näher<br />
Das diesjährige Schlesiensem<strong>in</strong>ar<br />
auf Schloss Groß Ste<strong>in</strong> rückt immer<br />
näher.<br />
które rząd będzie chciał realizować co<br />
najmniej do końca tej kadencji, która<br />
będzie trwała jeszcze około roku i nie<br />
będzie łatwa. Spowodowane jest to tym,<br />
że po m<strong>in</strong>ionych wakacjach premier<br />
Donald Tusk wykazał się dużą empa-<br />
<strong>Polen</strong> lebenden M<strong>in</strong><strong>der</strong>heiten wichtigen wichtigsten Initiativen <strong>in</strong> unserer Region,<br />
die<br />
tią, trafiając w bardzo czułe miejsca – w<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Problematik<br />
materiał<br />
<strong>der</strong> Qualität<br />
służy<br />
<strong>der</strong> M<strong>in</strong><strong>der</strong>heitenbildung<br />
ause<strong>in</strong>an<strong>der</strong>setzten. Im Jahr gewidmet ist. Es ist e<strong>in</strong>er Art Forum, ny wielodzietne, którym zagwarantował k<strong>in</strong><strong>der</strong>reiche Familien.<br />
wyłącznie do<br />
dem<br />
czytania.<br />
deutsch-polnischen<br />
Powielanie<br />
Thema emerytów<br />
w jakikolwiek<br />
dając im podwyżki<br />
sposób<br />
i w rodzi-<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Das Haus <strong>der</strong> Deutsch-Polnischen<br />
Zusammenarbeit organisiert geme<strong>in</strong>sam<br />
mit den Partnern im Zeitraum<br />
vom 24. bis zum 27. September 2014<br />
das 19. Sem<strong>in</strong>ar zum Themenkom<strong>pl</strong>ex:<br />
„Das Bildungswesens für M<strong>in</strong><strong>der</strong>heiten<br />
<strong>in</strong> <strong>Polen</strong>: Gestern - Heute - Morgen“.<br />
Das diesjährige Thema des viertägigen<br />
Sem<strong>in</strong>ars ist e<strong>in</strong>e Art Antwort<br />
auf die For<strong>der</strong>ung <strong>der</strong> Geme<strong>in</strong>samen<br />
Kommission <strong>der</strong> Regierung und <strong>der</strong> nationalen<br />
und ethnischen M<strong>in</strong><strong>der</strong>heiten<br />
und wird <strong>in</strong> Zusammenarbeit mit dem<br />
polnischen M<strong>in</strong>isterium für Verwaltung<br />
und Digitalisierung und dem Bundesm<strong>in</strong>isterium<br />
des Innern <strong>der</strong> Bundesrepublik<br />
Deutschland veranstaltet.<br />
Mit <strong>der</strong> Wahl dieser Thematik wollen<br />
wir uns <strong>in</strong> diesem Jahr mit <strong>der</strong> für alle <strong>in</strong><br />
1991 ist das Bildungsgesetz <strong>in</strong> <strong>Polen</strong> geän<strong>der</strong>t<br />
worden und die Grundsätze e<strong>in</strong>er<br />
M<strong>in</strong><strong>der</strong>heitenbildung wurden festgelegt.<br />
Dank dieser Än<strong>der</strong>ung konnten endlich<br />
auch K<strong>in</strong><strong>der</strong> <strong>in</strong> Oberschlesien Deutsch<br />
als Muttersprache <strong>in</strong> den Schulen lernen.<br />
S<strong>in</strong>d aber die drei Stunden, die man damals<br />
e<strong>in</strong>geführt materiał hatte, służy heute auch wyłącznie noch Weitere do Informationen czytania. f<strong>in</strong>den Powielanie Sie unter spodarka, w jakikolwiek edukacja, służba zdrowia. sposób Czy zabronione.<br />
defrist endet am 19. September 2014. że rząd zauważy też, że jest jeszcze go-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
ausreichend? Welche weiteren Möglich-<br />
www.haus.<strong>pl</strong>.<br />
zatem będzie miał na to swój pomysł?<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
keiten gibt uns das Gesetz? Wie werden<br />
die genutzt? Was sagt die europäische<br />
Gesetzgebung zu diesem Thema? Wie<br />
sieht M<strong>in</strong><strong>der</strong>heitenbildung <strong>in</strong> an<strong>der</strong>en<br />
Län<strong>der</strong>n Europas aus?<br />
Das Schlesiensem<strong>in</strong>ar ist e<strong>in</strong>e <strong>der</strong><br />
<strong>in</strong> dem die Vertreter <strong>der</strong> deutschen<br />
M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit, <strong>der</strong> polnischen Mehrheit<br />
und die e<strong>in</strong>geladenen Gäste aus dem<br />
Ausland treffen und diskutieren. Ich<br />
lade Sie ganz herzlich zur Teilnahme am<br />
diesjährigen Sem<strong>in</strong>ar e<strong>in</strong>. Die Anmel-<br />
Rafał Bartek<br />
Wodurch unterscheiden sich Literatur und <strong>Zeitung</strong>? Die <strong>Zeitung</strong> kann man nicht lesen,<br />
und die Literatur liest man nicht. Oscar Wilde (1854-1900)<br />
z szeregiem niespodzianek. Mam tylko<br />
Jaka LARES: jest różnica N<strong>in</strong>iejszy między literaturą materiał a gazetą? służy Gazety wyłącznie da się czytać, do czytania. Powielanie nadzieję, w jakikolwiek że będą to działania, sposób które poprawią<br />
jakość funkcjonowania rządu i und Parlament beitragen.<br />
zabronione.<br />
LARES: a literatury Diese Materialien się nie czyta. Oscar Wilde (1854–1900)<br />
s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche parlamentu. Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Rys. Andrzej Sznejweis<br />
T<br />
ydzień<br />
polskim rządzie, które dotyczą nie tylko<br />
obsadzenia funkcji premiera RP, ale też<br />
<strong>in</strong>nych funkcji, jak choćby marszałka<br />
Sejmu. Do tego to wszystko odbywa<br />
się w przededniu wyborów samorządowych,<br />
a zatem zapowiada się niezwykle<br />
ulgi podatkowe.<br />
Stąd pytam – co zrobi nowy premier<br />
i nowy rząd i jakie on będzie miał priorytety<br />
przez ten najbliższy rok. O tym<br />
wszystkim na pewno w najbliższych<br />
dniach będzie gorąca dyskusja i wierzę,<br />
A żeby mieć dobry pomysł, to trzeba<br />
mieć i dobry rząd i tu pojawia się kolejne<br />
pytanie: kto z obecnych członków<br />
rządu, czyli m<strong>in</strong>istrów konstytucyjnych,<br />
pozostanie, a którzy będą wymienieni.<br />
Jestem przekonany, że z<strong>der</strong>zymy się tutaj<br />
Poseł Ryszard Galla<br />
Heißer September<br />
<strong>Polen</strong>s Premierm<strong>in</strong>ister Donald Tusk<br />
wird am 1. Dezember Präsident des<br />
Europäischen Rates. Das lässt nun weitreichende<br />
Verän<strong>der</strong>ungen <strong>in</strong> <strong>der</strong> polnischen<br />
Regierung erwarten, von denen<br />
neben dem Amt des Premierm<strong>in</strong>isters<br />
auch an<strong>der</strong>e Ämter wie etwa die des<br />
Sejm-Marschalls betroffen se<strong>in</strong> werden.<br />
Dies alles spielt sich im Vorfeld <strong>der</strong><br />
Kommunalwahlen ab. Es verspricht e<strong>in</strong><br />
überaus heißer September zu werden.<br />
Noch diese Woche tritt Premierm<strong>in</strong>ister<br />
Tusk zusammen mit se<strong>in</strong>en M<strong>in</strong>istern<br />
zurück. Staatspräsident Bronisław<br />
Komorowski ernennt dann e<strong>in</strong>en neuen<br />
Premier und beauftragt diesen mit <strong>der</strong><br />
Regierungsbildung. Dies s<strong>in</strong>d alles wichtige<br />
D<strong>in</strong>ge, da sie sich auch auf die Arbeit<br />
des Parlaments auswirken werden, <strong>in</strong>dem<br />
dieses anschließend über die Vertrauensfrage<br />
mit Bezug auf den neuen<br />
Premier entscheidet und dessen Exposé<br />
auswerten wird. Es geht also auch um die<br />
Festlegung jener Aufgaben und Prioritäten,<br />
die die Regierung dann m<strong>in</strong>destens<br />
bis Ende ihrer aktuellen Amtszeit weiterverfolgen<br />
will, also noch ca. e<strong>in</strong> Jahr.<br />
Und es wird ke<strong>in</strong>e e<strong>in</strong>fache Zeit se<strong>in</strong>,<br />
nachdem Premier Tusk große Empathie<br />
zeigte, <strong>in</strong>dem er zwei sensible Bereiche<br />
positiv ang<strong>in</strong>g, und zwar Rentenerhöhungen<br />
sowie Steuerermäßigungen für<br />
Ich b<strong>in</strong> somit gespannt, was <strong>der</strong> neue<br />
Premier tun wird und welche Prioritäten<br />
es im nächsten Jahreszeitraum gibt.<br />
Über all das wird <strong>in</strong> den kommenden<br />
Tagen ganz bestimmt heiß debattiert<br />
werden, und ich hoffe, dass die Regierung<br />
dabei nicht aus den Augen verliert,<br />
dass es noch Wirtschaft, Bildung,<br />
Gesundheitswesen etc. gibt. Zu guten<br />
Ideen gehört allerd<strong>in</strong>gs auch e<strong>in</strong>e gute<br />
Regierung. Das wirft folglich die Frage<br />
auf, wer von den jetzigen Regierungsmitglie<strong>der</strong>n,<br />
also den Verfassungsm<strong>in</strong>istern,<br />
bleibt und welche ersetzt werden.<br />
Ich hoffe nur, dass es sich dabei um<br />
Maßnahmen handeln wird, die zu e<strong>in</strong>er<br />
besseren Arbeitsqualität von Regierung<br />
Notiert von Krzysztof Świerc
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Nr. 37/1171 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 3<br />
lidarności w 1989 r. miał predyspozycje<br />
do objęcia najwyższych urzędów w<br />
państwie. Według Vettera „najważniejszym<br />
atutem Geremka była umiejętność<br />
formułowania jasnych strategicznych<br />
celów oraz wyznaczania opozycji kon-<br />
dotyczące wprowadzenia ww. opłaty drogowej,<br />
materiał o czym można było służy przeczytać wyłącznie na łań, które do należy czytania. przeprowadzić, Powielanie by cele <strong>der</strong> Straße w jakikolwiek wie<strong>der</strong>: Viele Autofahrer sposób zabronione.<br />
kretnych polityczno-taktycznych dzia-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
łamach tygodnika „<strong>Der</strong> Spiegel”. S-K te zrealizować”. Vetter był długoletnim<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen korespondentem bereitgestellt. niemieckiego Jegliche<br />
zwischen<br />
radia w Vervielfältigung<br />
O<strong>der</strong> und Bug lassen<br />
ist<br />
sich<br />
strengstens untersagt.<br />
Rozczarowanie z powodu dnia pamięci<br />
Heiko Hendriks, przewodniczący<br />
krajowego oddziału Stowarzyszenia<br />
Wschodnio- i Środkowoniemieckiego<br />
(OMV) w Nadrenii Północnej-Westfalii<br />
działającego w łonie partii CDU, oraz<br />
Werner Jostmeier, pełnomocnik frakcji<br />
CDU w landtagu ds. wypędzonych,<br />
uchodźców, przesiedleńców i mniejszości<br />
niemieckich, wydali oświadczenie<br />
w sprawie uchwały rządu fe<strong>der</strong>alnego<br />
dotyczącej ustanowienia „Dnia Pamięci<br />
o Ofiarach Uchodźstwa i Wypędzeń”, w<br />
którym czytamy: „Pragniemy wyrazić<br />
rozczarowanie decyzją o organizowaniu<br />
w dniu 20 czerwca, począwszy od<br />
2015 roku, obchodów »Dnia Pamięci<br />
o Ofiarach Uchodźstwa i Wypędzeń«<br />
w ramach Światowego Dnia Uchodźcy,<br />
gdyż powzięta uchwała pozostaje<br />
w tyle za uchwałami podjętymi przez<br />
władze krajowe Bawarii, Saksonii i Hesji,<br />
przewidującymi organizowanie, począwszy<br />
od 2014 roku, w każdą drugą niedzielę<br />
września, odrębnych obchodów<br />
Dnia Pamięci o Niemieckich Ofiarach<br />
Uchodźstwa i Wypędzeń. Naszym zdaniem,<br />
bardziej stosowne byłoby ustano-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał Wykład służy o wyłącznie życiu i dodała, do iż naczelnym czytania. celem Powielanie rządu pozostaje<br />
zrównoważony budżet, jednak weis auf e<strong>in</strong> Gesetz aus dem Jahr 1982, die Prohibition gilt.<br />
mit den w Ordnungshütern. jakikolwiek Mit sposób dem Ver-<br />
zabronione.<br />
działalności politycznej<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich profesora Bronisława zum Lesen z uwagi bereitgestellt. na możliwość pojawienia Jegliche się w <strong>in</strong> dem Vervielfältigung das Tr<strong>in</strong>ken <strong>in</strong> <strong>der</strong> Öffentlichkeit ist strengstens untersagt.<br />
wienie wzorem ww. krajów związkowych<br />
narodowego dnia pamięci poświęconego<br />
głównie historii samych Niemiec (…)<br />
Na ile jednak uda się to osiągnąć poprzez<br />
z<strong>in</strong>tegrowanie obchodów z istniejącym<br />
już od dawna Światowym Dniem<br />
Uchodźcy, jest co najmniej wąt<strong>pl</strong>iwe”.<br />
verboten wurde, stellen Polizei und Ordnungsämter<br />
häufig e<strong>in</strong> Bußgeld <strong>in</strong> Höhe<br />
von bis zu 100 Złoty aus. Gerade unter<br />
jungen Warschauern ist da das Weichselufer<br />
e<strong>in</strong> beliebter Treffpunkt, vor allem<br />
an lauen (Spät-)Sommerabenden. Dut-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
i jedynej<br />
materiał<br />
biografii o<br />
służy<br />
byłym m<strong>in</strong>istrze<br />
wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
zende<br />
w<br />
junge<br />
jakikolwiek<br />
Menschen kommen<br />
sposób<br />
hierher,<br />
zabronione.<br />
spraw zagranicznych w latach (1997–<br />
um – die Hochhäuser <strong>der</strong> Metropole im<br />
2000), przewodniczącym Unii Wolności<br />
Rücken – die ausgelassene Atmosphäre<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Spór między CDU i CSU<br />
W sporze wokół opłaty drogowej od<br />
samochodów osobowych szef CSU Horst<br />
Seehofer zarzucił m<strong>in</strong>istrowi f<strong>in</strong>ansów<br />
Wolfgangowi Schäuble sabotaż, oświadczając<br />
w wywiadzie udzielonym gazecie<br />
„Süddeutsche <strong>Zeitung</strong>”, iż Schäuble chce<br />
„uczynić wszystko”, aby nie dopuścić do<br />
pobierania opłaty od osób mieszkających<br />
poza terytorium Niemiec za przejazd<br />
(2000–2001), pośle na Sejm X, I, II i III<br />
kadencji, który od 2004 r. do śmierci<br />
w 2008 r. był posłem do Parlamentu<br />
Europejskiego. Autorem książki jest<br />
niemiecki dziennikarz Re<strong>in</strong>hold Vetter.<br />
W książce wydanej przez BWV Berl<strong>in</strong>er<br />
Wissenschafts-Verlag „Bronisław w Berl<strong>in</strong>ie, otworzyła podwoje dla ogółu können. Zudem glauben sich viele <strong>in</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Geremek. materiał Strategia polskiej służy rewolucji” wyłącznie społeczeństwa do czytania. w ramach Powielanie corocznego Sicherheit, w jakikolwiek da die Gesetzesnovelle sposób aus zabronione.<br />
gemacht werden.<br />
autor Re<strong>in</strong>hold Vetter pisze, iż Bronisław Dnia Otwartych Drzwi. S-K dem Jahr 2001 ex<strong>pl</strong>izit von „Straßen,<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
wszystkimi drogami na terenie RFN.<br />
Zażądał, aby partia CDU jednoznacznie<br />
Werbung / Reklama<br />
do landtagów, które odbędą się w nadchodzący<br />
weekend, skończy się „polityczny<br />
okres ochronny”. M<strong>in</strong>isterstwo<br />
kierowane przez Wolfganga Schäuble<br />
ostro skrytykowało <strong>pl</strong>any m<strong>in</strong>istra komunikacji<br />
Aleksandra Dobr<strong>in</strong>dta (CSU)<br />
Solidarność w Lubece<br />
„Fenomen Solidarności” to tytuł wystawy,<br />
której wernisaż odbędzie się 20<br />
września o godz. 18.00 w Lubece (DGB-<br />
-Haus, Holstentor<strong>pl</strong>atz 1-5). Wystawę<br />
otworzy Marek Sorgowicki, konsul<br />
Foto: bwv.verlag.eu<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Rzeczypospolitej materiał w Hamburgu, służy wyłącznie który M<strong>in</strong>ister do czytania. obrony narodowej Powielanie Ursula tum erleben, w jakikolwiek etwa beim Alkoholkonsum. sposób zabronione.<br />
wprowadzi w temat historii związku von <strong>der</strong> Leyen (CDU) odrzuca żądania<br />
podwyższenia bereitgestellt. budżetu wojskowego Jegliche Lediglich Vervielfältigung Bars, Biergärten o<strong>der</strong> ist Bier-<br />
strengstens<br />
Dieser ist <strong>in</strong> <strong>der</strong> Öffentlichkeit verboten. Das Tr<strong>in</strong>ken <strong>in</strong><br />
LARES: Diese Materialien zawodowego s<strong>in</strong>d Solidarność. lediglich Pokazane zum zo-<br />
Lesen untersagt.<br />
staną też filmy poświęcone tej tematyce,<br />
zrealizowane w Europejskim Centrum<br />
Solidarności w Gdańsku. Wystawę będzie<br />
można zobaczyć do 2 października.<br />
O Geremku w Bremie<br />
Geremka wysłuchają<br />
mieszkańcy Bremy 30<br />
września w Willi Ichon<br />
(Goethe<strong>pl</strong>atz 4) o godz.<br />
18.30. Będzie to zarazem<br />
prezentacja niedawno opublikowanej<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d Politik lediglich und zum Gesellschaft<br />
Lesen bereitgestellt. Polityka Jegliche i społeczeństwo<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Z Vaterlandu<br />
Warschau: Alkohol provoziert Diskurs<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
opowiedziała<br />
materiał<br />
się za wprowadzeniem<br />
służy wyłącznie<br />
takiej<br />
opłaty, oraz dodał, że po wyborach polskiej rewolucji; po zwycięstwie So-<br />
Geremek<br />
do<br />
był<br />
czytania.<br />
strategicznym<br />
Powielanie<br />
mózgiem<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche „Nichts Vervielfältigung spornt den Menschen ist so zum strengstens untersagt.<br />
Polsce. Wykład w Bremie uwieńczy dyskusja<br />
panelowa pod przewodnictwem<br />
prof. Stefana Garszteckiego, politologa<br />
TU w Chemnitz.<br />
kan<br />
Budżet wojskowy przedmiotem sporów<br />
Niemiec do wysokości dwóch procent<br />
wyniku gospodarczego kraju. Odnosząc<br />
się do celów wytyczonych przez blok<br />
NATO, m<strong>in</strong>ister stwierdziła, że należy<br />
spróbować utrzymać niemiecki budżet<br />
wojskowy na poziomie 1,3%. M<strong>in</strong>ister<br />
nadchodzących tygodniach nowych zadań<br />
należy rozmawiać o umiarkowanym<br />
zwiększeniu wydatków na zbrojenia.<br />
Rzut oka na siedzibę prezydenta<br />
Tłum zwiedzających zamek Bellevue Foto: Dirk Uloth<br />
6 września siedziba urzędu prezydenta<br />
RFN, którą jest zamek Bellevue<br />
<strong>Der</strong> selbsternannte Sheriff<br />
Handeln an, wie e<strong>in</strong> strenges Verbot.“<br />
Jenes Sprichwort stammt von<br />
dem Breslauer Aphoristiker Andrzej<br />
Majewski. Se<strong>in</strong>e Worte beschreiben<br />
gut den polnischen Alltag etwa auf<br />
e<strong>in</strong> Funkgerät anbr<strong>in</strong>gen, um sich<br />
gegenseitig vor Radarkontrollen<br />
zu warnen.<br />
Aber auch <strong>in</strong> an<strong>der</strong>en Sphären lässt<br />
sich <strong>der</strong> polnische Erf<strong>in</strong>dungsreich-<br />
stuben erlauben den Ausschank und<br />
Genuss von alkoholischen Getränken.<br />
Strenggenommen.<br />
Denn längst halten sich nicht alle daran<br />
und gerade junge Menschen machen<br />
immer wie<strong>der</strong> e<strong>in</strong>e leidliche Erfahrung<br />
am Hauptstadtfluss zu genießen. Und<br />
Bier o<strong>der</strong> an<strong>der</strong>e alkoholische Getränke<br />
fehlen dabei nur selten. Hier kommt die<br />
Polizei nur sehr umständlich h<strong>in</strong>, da<br />
das Gelände nicht überschaubar ist und<br />
Autos nicht ganz an das Ufer kommen<br />
Öffentlicher Alkoholkonsum <strong>in</strong> <strong>Polen</strong> f<strong>in</strong>det wie hier <strong>in</strong><br />
e<strong>in</strong>em Park <strong>in</strong> Sanok im Verborgenen statt.<br />
<strong>der</strong> Öffentlichkeit<br />
ist <strong>in</strong> <strong>Polen</strong> seit<br />
1982 verboten.<br />
Plätzen und Parks“ spricht, <strong>in</strong> denen<br />
Doch die sorglosen Warschauer haben<br />
die Rechnung ohne e<strong>in</strong>en Radfahrer<br />
gemacht, <strong>der</strong> – Berichten e<strong>in</strong>er Lokalzeitung<br />
zufolge – auf Patrollienfahrten<br />
Fotos von den meist friedlichen Alkoholkonsumenten<br />
macht und sie bei <strong>der</strong><br />
Polizei denunziert. Mittlerweile kursiert<br />
<strong>in</strong> den sozialen Netzwerken e<strong>in</strong> Foto von<br />
dem mutmaßlichen Denunzianten, um<br />
ihn bei e<strong>in</strong>er weiteren Fahrt entlang des<br />
Ufers zu entlarven. 120 Meldungen mache<br />
jener Radfahrer am Tag <strong>der</strong> Polizei,<br />
heißt es neben dem öffentlichen Aufruf.<br />
Die Polizei dementiert diese Zahl. In<br />
<strong>der</strong> Tat gehen täglich Meldungen über<br />
Alkoholkonsum <strong>in</strong> <strong>der</strong> Öffentlichkeit<br />
e<strong>in</strong>, die aber nicht nur von e<strong>in</strong>er Person<br />
Markus Nowak<br />
Foto: Silar/Wikipedia<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
MASZ<br />
15-30 LAT<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w Proponujemy jakikolwiek sposób staż/praktykę<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung w Niemczech ist w strengstens zawodach: untersagt.<br />
NIE MASZ PRACY<br />
JESTEŚ MIESZKAŃCEM OPOLSZCZYZNY<br />
Bist Du zwischen 15<br />
und 30 Jahre alt<br />
Hast Du ke<strong>in</strong>en Job<br />
Bist Du E<strong>in</strong>wohner <strong>der</strong> Oppelner Region<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał<br />
Zdobądź nowe<br />
służy<br />
doświadczenie<br />
wyłącznie<br />
wyjeżdżając<br />
do czytania.<br />
na staż/praktykę<br />
Powielanie w<br />
samochodowy,<br />
jakikolwiek<br />
mechatronik<br />
sposób<br />
samochodowy,<br />
zabronione.<br />
elektryk sam.,<br />
do Niemiec i uzyskaj certyfikat.<br />
elektrotechnik sam. (obsługa pojazdów hybrydowych), blacharz<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich Nie musisz znać zum biegle Lesen języka bereitgestellt. niemieckiego!!! Jegliche Vervielfältigung sam., lakiernik sam. ist strengstens untersagt.<br />
Złóż dokumenty rekrutacyjne do 30 września 2014 r.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w monter jakikolwiek sprzętu elektronicznego sposób zabronione.<br />
(monter tzw. <strong>in</strong>teligentnych<br />
Weź udział w Projekcie<br />
systemów), monter systemów radiowo-telewizyjnych, monter<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wsparcie<br />
kompetencji<br />
na starcie<br />
„Wsparcie kompetencji na starcie”<br />
realizowanym przez Wojewódzki Urząd Pracy<br />
w Opolu w partnerstwie z Handwerkskammer<br />
<strong>Mann</strong>heim Rheim-Neckar-Odenwald.<br />
Szczegóły dostępne są w Biurze Projektu<br />
lub na stronie<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy www.kompetencje.wup.opole.<strong>pl</strong><br />
wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung W ramach projektu ist strengstens zapewniamy: untersagt.<br />
BIURO PROJEKTU: 45-231 Opole<br />
ul. Oleska 127 IIp.<br />
tel. 77 44 231 44<br />
www.kompetencje.wup.opole.<strong>pl</strong><br />
Projekt jest<br />
realizowany w okresie:<br />
Unterstützung<br />
<strong>der</strong> Kompetenzen<br />
am Start<br />
Branża budowlana: murarz, kafelkarz (glazurnik), sztukator,<br />
zbrojarz, malarz, tapeciarz, hydraulik i monter <strong>in</strong>stalacji sanitarnych,<br />
monter <strong>in</strong>stalacji klimatyzacyjnych i grzewczych.<br />
Branża mechaniki pojazdowej i serwisu pojazdów: mechanik<br />
Branża przemysł drzewny i meblarstwo: stolarz, cieśla, lakiernik<br />
drzewny.<br />
Branża obróbka metali i spawalnictwo: tokarz, frezer, ślusarz,<br />
spawacz, szlifierz metali, lakiernik, operator CNC, pneumatyk.<br />
Branża elektryczna i elektroniczna: elektryk, monter elektronik,<br />
i serwisant urządzeń elektronicznych.<br />
Branża adm<strong>in</strong>istracja i zarządzanie: pracownik obsługi biurowej.<br />
Branża piekarniczo-cukiernicza: piekarz, cukiernik, sprzedawca.<br />
Branża fryzjerstwo i kosmetologia: fryzjer, kosmetyczka,<br />
manikiurzystka.<br />
• stypendium stażowe oraz stypendium szkoleniowe<br />
• zwrot kosztów dojazdu na spotkanie z doradcą zawodowym,<br />
psychologiem, pośrednikiem pracy oraz warsztat aktywnego<br />
poszukiwania pracy<br />
• ubezpieczenie na wypadek leczenia i NNW<br />
• transport, noclegi, wyżywienie na stażu/praktyce w Niemczech<br />
e-mail: kompetencje@wup.opole.<strong>pl</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie marzec do czytania. 2013 – czerwiec Powielanie 2015 w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d Projekt lediglich współf<strong>in</strong>ansowany zum Lesen przez Unię bereitgestellt. Europejską w ramach Jegliche Europejskiego Vervielfältigung Funduszu Społecznego ist strengstens untersagt.<br />
8027
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
4 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich Aus zum den Lesen Regionen bereitgestellt. Z regionów<br />
Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Allenste<strong>in</strong>: Zweitägige Konferenz zum 100jährigen Jubiläum <strong>der</strong> Schlacht von Tannenberg<br />
Notizen<br />
QQBundeswehr LARES: <strong>in</strong> Stett<strong>in</strong>: N<strong>in</strong>iejszy Die materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Bundeswehr schickt im Zuge <strong>der</strong> Ukra-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>in</strong>e-Krise mehr Soldaten nach Stett<strong>in</strong>.<br />
Auch <strong>Polen</strong> und Dänemark stocken ihre<br />
Truppen auf. Die drei Nationen betreiben<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> deutsch-polnischen O<strong>der</strong>-Stadt<br />
mit rund 200 Soldaten das Hauptquartier<br />
des sogenannten Mult<strong>in</strong>ationalen Korps<br />
Nordost. Dies soll zukünftig auf <strong>in</strong>sgesamt<br />
12. – 18. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy historischen materiał Ereignisses. służy Schon wyłącznie <strong>der</strong> do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Tagungsort war bewusst gewählt.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
400 dort stationierte Soldaten erhöht<br />
werden, die <strong>in</strong>nerhalb von e<strong>in</strong>em bis drei<br />
Monaten e<strong>in</strong>satzfähig wären. Die Zahl <strong>der</strong><br />
Bundeswehrsoldaten <strong>in</strong> Stett<strong>in</strong> dürfte sich<br />
damit von 30 auf 60 verdoppeln, berichtet<br />
die Frankfurter Allgeme<strong>in</strong>e <strong>Zeitung</strong>.<br />
Q Film und Diskussion zum<br />
Q<br />
im Zentrum <strong>der</strong> Schlacht steht. Wie <strong>der</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Historiker materiał Rafał Bętkowski służy ausführte, wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
gab es nicht nur südlich <strong>der</strong> Stadt bei Interessierte Besucher: Die Ausstellung „Die Schlacht bei Tannenberg“ wurde während Teilnehmer <strong>der</strong> Konferenz begeben sich auf dem Friedhof <strong>in</strong> Lahnau auf<br />
LARES: Diese Materialien Wa<strong>pl</strong>itz s<strong>in</strong>d heftige lediglich Kämpfe, son<strong>der</strong>n zum auch Lesen <strong>der</strong> Konferenz bereitgestellt. eröffnet.<br />
Jegliche Vervielfältigung Namenssuche.ist strengstens untersagt.<br />
Mauerfall: Anlässlich des Mauerfalls<br />
vor 25 Jahren organisieren am 18. und<br />
19. September <strong>in</strong> Warschau die deutsche<br />
Botschaft, die Stiftung für deutsch-polnische<br />
Zusammenarbeit und die Konrad<br />
Adenauer-Stiftung e<strong>in</strong>e Reihe von Veranstaltungen.<br />
Am Mittwoch, 18. September,<br />
um 18:00 Uhr, im Bildungszentrum<br />
Przystanek Historia wird <strong>der</strong> Film „Tschüss,<br />
im Hohenste<strong>in</strong>er Stadtwald und sogar<br />
drei Tage lang <strong>in</strong> den Straßen <strong>der</strong> Stadt.<br />
Neben den zivilen Opfern gab es auch<br />
enorme materielle Schäden.<br />
Wichtigster Faktor für den Aufschwung<br />
nach dem Krieg war das Tan-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy nenbergdenkmal, materiał das służy 1924 bis wyłącznie 1927 <strong>in</strong> do czytania. Powielanie H<strong>in</strong>denburg w jakikolwiek emporgehobenen sposób Mythos zabronione.<br />
Sauden errichtet und zum Touristenmagnet<br />
s<strong>in</strong>d <strong>der</strong> Region lediglich wurde. Zu zum dessen Lesen bereitgestellt. magnet wurde. Jegliche E<strong>in</strong>e Vervielfältigung Warnung vom Beg<strong>in</strong>n des ist Ersten strengstens<br />
das zum Touristen-<br />
<strong>der</strong> „Rache für 1410“.<br />
LARES: Diese Materialien untersagt.<br />
DDR“ gezeigt. Am 19. September, um<br />
17:00 Uhr, gibt es e<strong>in</strong>e deutsch-polnische<br />
Podiumsdiskussion unter dem Titel „Warschau<br />
1989 – dank <strong>Polen</strong> <strong>in</strong> die Freiheit<br />
und Wie<strong>der</strong>vere<strong>in</strong>igung”. <strong>Der</strong> E<strong>in</strong>tritt zu<br />
den Veranstaltungen ist frei. Mehr Informationen<br />
gibt es im Internet unter<br />
www.kas.de<br />
Q Posen: E<strong>in</strong> Leben <strong>in</strong> digitaler Abst<strong>in</strong>enz<br />
ist so gut wie unmöglich geworden.<br />
Wie hat sich <strong>der</strong> Wandel vom Analogen<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien<br />
Dreimal<br />
s<strong>in</strong>d<br />
ist es<br />
lediglich<br />
abgebrannt<br />
zum<br />
und wurde<br />
Lesen<br />
immer<br />
bereitgestellt.<br />
wie<strong>der</strong> aufgebaut. Das<br />
Jegliche<br />
Alte<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Das Alte Rathaus ist so alt wie Allenste<strong>in</strong><br />
(Olsztyn) selbst. Errichtet<br />
wurde es im Jahre 1380, wie Jerzy<br />
Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do Informationen czytania. über<br />
Sikorski se<strong>in</strong>em Buch Stary Ratusz die Europäische Route<br />
LARES: Diese Materialien w Olsztynie s<strong>in</strong>d na lediglich tle dziejów miasta zum be-<br />
Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy anstoßenden materiał Händlerbuden. służy Das wyłącznie Rathaus<br />
brannte 1620 <strong>in</strong> e<strong>in</strong>em stadtwei-<br />
<strong>der</strong> Uhrturm, und 1945 wurde es von<br />
das Alte do Rathaus czytania. zwei Mal. Powielanie Zuerst 1942 w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien ten Großbrand s<strong>in</strong>d lediglich nie<strong>der</strong>. Nach <strong>der</strong> zum Ersten Lesen Rotarmisten bereitgestellt. nie<strong>der</strong>gebrannt. Von Jegliche 1946 Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Q<br />
zum Digitalen auf uns und unsere Kommunikation<br />
ausgewirkt? Welche unterschiedlichen<br />
Erfahrungen gibt es dabei <strong>in</strong><br />
Europa und weltweit? Diesen Fragen geht<br />
das „atelier-dreieck“ nach. Ausgangspunkt<br />
ist dabei die Installation PencilMobilRoom<br />
<strong>der</strong> Künstler<strong>in</strong> Kerst<strong>in</strong> Schulz, die sich im<br />
Laufe e<strong>in</strong>er Wan<strong>der</strong>ausstellung mittels<br />
„Schwarmkunst“ sozial <strong>in</strong>teraktiv verän<strong>der</strong>t<br />
und durch Beiträge von Künstlern<br />
aus Posen, Hannover, Bristol o<strong>der</strong> Hiroshima.<br />
Die Ausstellung im Rahmen <strong>der</strong> 4.<br />
Mediations Biennale Posen ist bis September<br />
2015 zu sehen.<br />
Q Gedenkfeier <strong>in</strong> Lodsch: Ende<br />
August wurde <strong>in</strong> Lodsch anlässlich des 70.<br />
Jahrestages <strong>der</strong> Liquidierung <strong>der</strong> Opfer<br />
des Ghettos Litzmannstadt gedacht. Im<br />
Landesteilung 1772, als das Ermland e<strong>in</strong><br />
Teil Preußens wurde, zogen Kommissare<br />
des preußischen Königs im Rathaus e<strong>in</strong>.<br />
Erst im Jahr 1880 wurde das Gebäude<br />
wie<strong>der</strong> zum Rathaus. Auch Bürgermeister<br />
Oskar Belian wohnte dort. 1916 ver-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy lässt die materiał Stadtverwaltung służy den betagten wyłącznie Putzschicht do czytania. gotische Orig<strong>in</strong>alelemente Powielanie Besitz w <strong>der</strong> jakikolwiek Öffentlichen Woiwodschaftsbücherei.<br />
Die gemalte Aufschrift Biblio-<br />
sposób zabronione.<br />
Amtssitz und zieht <strong>in</strong> e<strong>in</strong>e neues Rathaus<br />
um.<br />
und <strong>in</strong> den Ecken auch Sonnenuhren<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d<br />
Im Zweiten<br />
lediglich<br />
Weltkrieg<br />
zum<br />
brannte<br />
Lesen<br />
entdeckt.<br />
bereitgestellt. Jegliche<br />
teka<br />
Vervielfältigung<br />
im Risalit des Nordflügels bef<strong>in</strong>det<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Mittelpunkt <strong>der</strong> Veranstaltung standen<br />
die Gedenkfeiern am Jüdischen Friedhof<br />
sowie am Bahnhof Radegast, von wo aus<br />
über 150.000 jüdische Männer, Frauen<br />
und K<strong>in</strong><strong>der</strong> <strong>in</strong> Vernichtungslager deportiert<br />
wurden. Im Ghetto selbst starben<br />
von 1940 bis 1944 über 40.000 Menschen.<br />
Zu den Opfern gehörten auch über 5.000<br />
Roma und S<strong>in</strong>ti, die <strong>in</strong>s sogenannte Zi-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche We Vervielfältigung wnętrzu monstrum z rdzawej ist strengstens untersagt.<br />
Q<br />
geunerlager des Ghettos verbracht worden<br />
waren.<br />
Q Ausstellung über pommersches<br />
Gut: Im Haus des <strong>Deutschen</strong> Ostens<br />
<strong>in</strong> München wird am 18. September<br />
jako sala konferencyjna podczas legal-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie kondygnacjach w jakikolwiek prezentowana sposób jest zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche<br />
historia nego etapu ich działalności.<br />
Vervielfältigung<br />
związku zawodowego<br />
ist<br />
Soli-<br />
strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie przełomu. w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
js Projekt Uroczystość otwarcia ECS odbyła<br />
LARES: Diese Materialien Architekci budowy<br />
s<strong>in</strong>d z Gdańska.<br />
Europejskiego Centrum Solidarności został zrealizowany przez pracownię architektoniczną Fort<br />
lediglich zum Lesen bereitgestellt. Foto: Wikipedia/Artur Jegliche Andrzej się 31 Vervielfältigung sierpnia, po ponad trzech ist latach strengstens na stronie www.ecs.org.<strong>pl</strong>. untersagt. <br />
e<strong>in</strong>en Ausstellung über das Schloss Lekow<br />
(Lekowo) eröffnet. In Wort, Bild und Film<br />
wird die Geschichte des Gutes <strong>in</strong> Pommern<br />
dargestellt. Die Ausstellung ist noch<br />
bis 19. Dezember zu sehen.<br />
Foto: hannover.de<br />
Foto: Wikipedia<br />
Wozu übertriebener Nationalismus führen kann<br />
Statt nur <strong>in</strong> Tagungsräumen zu sitzen,<br />
begaben sich die Teilnehmer<br />
<strong>der</strong> Konferenz „100. Jubiläum <strong>der</strong><br />
Schlacht bei Tannenberg“ am 30.<br />
und 31. August auch auf Spuren des<br />
<strong>Der</strong> Ausstellungssalon des Hohenste<strong>in</strong>er<br />
Freilichtmuseums wurde<br />
als Veranstaltungsort auserkoren, weil<br />
es <strong>in</strong> unmittelbarer Nähe des ehemaligen<br />
Tannenbergdenkmals liegt, und somit<br />
Entstehung, Geschichte und Zerstörung<br />
1945 referierte Bogumił Kuźniewski, <strong>der</strong><br />
Vorsitzende <strong>der</strong> Gesellschaft <strong>der</strong> Freunde<br />
von Hohenste<strong>in</strong>. Am Standort des Denkmals<br />
konnte er den Teilnehmern zeigen,<br />
was dort noch zu f<strong>in</strong>den ist – im Grunde<br />
schreibt. Aus dieser Zeit stammen die<br />
auf den Fassaden se<strong>in</strong>es ältesten Teils<br />
sichtbaren Bögen, sogenannte Eselsrücken.<br />
<strong>Der</strong> gotische Flügel wurde nach<br />
1500 errichtet. Im Erdgeschoss gab es<br />
e<strong>in</strong>e Markthalle mit an das Gebäude<br />
Wichtiger Faktor für<br />
den Aufschwung nach<br />
dem Krieg war das<br />
Tannenbergdenkmal,<br />
September als ifa-Kulturmanager beim<br />
Verband <strong>der</strong> deutschen Gesellschaften <strong>in</strong><br />
Ermland-Masuren tätig ist. Dieser hatte<br />
Allenste<strong>in</strong>: Altes Rathaus mit lebhafter Geschichte<br />
bis 1949 wurde es wie<strong>der</strong> aufgebaut.<br />
1968 brach erneut e<strong>in</strong> Feuer aus. 2003<br />
erlebte das Rathausgebäude anlässlich<br />
<strong>der</strong> 650-Jahrfeier <strong>der</strong> Stadt e<strong>in</strong>e vollständige<br />
Renovierung. Im südlichen<br />
Teil des Gebäudes wurden unter e<strong>in</strong>er<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
nichts<br />
materiał<br />
mehr. <strong>Der</strong> Rezeption<br />
służy<br />
<strong>der</strong><br />
wyłącznie<br />
Schlacht die Konferenz<br />
do czytania.<br />
zusammen mit<br />
Powielanie<br />
<strong>der</strong> Gesellschaft<br />
<strong>der</strong> Freunde von Hohenste<strong>in</strong> or-<br />
Wissen etwa durch die vom Kulturzent-<br />
gut aufe<strong>in</strong>an<strong>der</strong> abgestimmt.<br />
werden.<br />
w<br />
E<strong>in</strong><br />
jakikolwiek<br />
Weg ist die Vermittlung<br />
sposób<br />
von<br />
zabronione.<br />
bei Tannenberg im <strong>Deutschen</strong> Reich hat-<br />
Q<br />
sich Ralf Me<strong>in</strong>dl angenommen, <strong>der</strong> ab ganisiert. Die Tannenbergschlacht marrum<br />
Ostpreußen <strong>in</strong> Ell<strong>in</strong>gen konzipierte<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
kierte das traditionelle Bild des Krieges,<br />
welches viele Deutsche erwartet hatten,<br />
aber weit entfernt von <strong>der</strong> Realität <strong>der</strong><br />
Schützengräben war. Dennoch wurde sie<br />
sehr populär, und zwar wegen des von<br />
Weltkriegs für die heutige Zeit sah Wolfgang<br />
Thüne von <strong>der</strong> Landsmannschaft<br />
Ostpreußen <strong>in</strong> Hamburg. Übertriebener<br />
Nationalismus bot damals den idealen<br />
Boden für Kriegsideen. Ähnlichen Tendenzen<br />
heute müsse frühzeitig begegnet<br />
<strong>Der</strong>zeit ist das gesamte Rathaus im<br />
Za powierzchnię projekcyjną służą<br />
kaski byłych stoczniowców, a naoczni<br />
świadkowie tamtych wydarzeń<br />
opowiadają o owym okresie zrywu i<br />
und am Samstag eröffnete Ausstellung<br />
zum Ersten Weltkrieg <strong>in</strong> Ostpreußen,<br />
o<strong>der</strong> durch die sonntägliche Exkursion<br />
zu den regionalen Friedhöfen <strong>der</strong><br />
Schlacht. Bernard Gaida, Vorsitzen<strong>der</strong><br />
des Verbandes <strong>der</strong> deutschen sozialkulturellen<br />
Gesellschaften <strong>in</strong> <strong>Polen</strong>, sieht<br />
den Fakt, dass hier Russen und Deutsche<br />
nebene<strong>in</strong>an<strong>der</strong> beerdigt s<strong>in</strong>d, als<br />
Signal dafür, dass trotz des Krieges die<br />
Fe<strong>in</strong>de als Menschen gesehen wurden.<br />
Für ihn hat sich, wie er sagte, die Konferenz<br />
gelohnt. Auch Monika Krzenzek,<br />
Student<strong>in</strong> aus L<strong>in</strong>denort bei Ortelsburg,<br />
fand die Informationen reichhaltig und<br />
Wie e<strong>in</strong> Denkmal drei Feuer überstand<br />
Rathaus <strong>in</strong> Allenste<strong>in</strong> ist so alt wie die Stadt selbst. Heute gehört das<br />
Gebäude zu e<strong>in</strong>em bedeutenden Punkt auf <strong>der</strong> „Europäische Route <strong>der</strong><br />
Backste<strong>in</strong>gotik”.<br />
Mehr über<br />
<strong>der</strong> Backste<strong>in</strong>gotik gibt<br />
es im Internet unter<br />
www.eurob.org.<br />
Gdańsk: Otwarcie Europejskiego Centrum Solidarności<br />
Das Alte Rathaus ist e<strong>in</strong> beliebtes Postkartenmotiv, auch<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Vergangenheit.<br />
Za rdzawą stalą ożywa przełom<br />
stali mającego kształt kadłuba statku<br />
mieści się rdzeń Europejskiego<br />
Centrum Solidarności (ECS). Na powierzchni<br />
około 3000 metrów kwadratowych<br />
umiejscowionej na dwóch<br />
darność oraz upadku komunizmu.<br />
Foto: Archiv Czesla<br />
Fotos: Uwe Hahnkamp<br />
Uwe Hahnkamp<br />
In 2003 wurde das gotische Backste<strong>in</strong>gebäude<br />
grundsaniert.<br />
sich genau an <strong>der</strong> Stelle <strong>der</strong> deutschen<br />
Vorkriegsaufschrift Stadtbücherei.<br />
Alfred Czesla<br />
budowy. Centrum mieści się na części<br />
terenu dawnej Stoczni im. Len<strong>in</strong>a. W<br />
całość kom<strong>pl</strong>eksu zostaną włączone historyczne<br />
miejsca, jak <strong>pl</strong>ac Solidarności<br />
wraz z pomnikiem ku czci poległych<br />
stoczniowców i słynną bramą stoczni, a<br />
także dawny budynek Sali BHP stoczni,<br />
który służył działaczom związkowym<br />
Centrum ECS, powołane do życia<br />
jesienią 2007 roku w Gdańsku przez<br />
noszące tę samą nazwę zrzeszenie związkowe<br />
NSZZ Solidarność oraz m<strong>in</strong>isterstwo<br />
kultury, mieści w sobie muzeum<br />
poświęcone związkowi, tegoż centralne<br />
archiwum, bibliotekę multimedialną<br />
oraz centrum edukacyjne. Szczegółowe<br />
<strong>in</strong>formacje można znaleźć w <strong>in</strong>ternecie<br />
jp<br />
Foto: Europäische Route <strong>der</strong> Backste<strong>in</strong>gotik
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Schlesien bereitgestellt. śląsk Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Poron<strong>in</strong>: XV Konferencja Młodzieżowa<br />
Reńska Wieś: Letni puchar mniejszości po raz trzeci<br />
Nr. 37/1171 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 5<br />
Wiedza przez zabawę<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie grano do na „orliku” czytania. w Reńskiej Powielanie Wsi. w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen – Tegoroczny bereitgestellt. turniej niestety Jegliche zbiegł Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie zgłosiła do się czytania. jedna drużyna Powielanie dziewcząt, w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
która wzięła udział w turnieju na równi<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen z drużynami bereitgestellt. chłopców – kontynuuje Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
W zeszłym roku Konferencja Młodzieżowa odbyła się w Polanicy Zdroju<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie z niemieckimi do czytania. nazwami drużyn, Powielanie które w bramkarza jakikolwiek uznano sposób zabronione.<br />
nawiązują do nazw historycznych z danej<br />
miejscowości, bereitgestellt. bądź wymyślonymi Jegliche Vervielfältigung<br />
LARES: Diese Materialien to „Studnia s<strong>in</strong>d z wodą lediglich i wiadrem, zum ale bez Lesen<br />
Natalię Paczułę<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Właśnie rozpoczęła się rekrutacja do tegorocznej edycji Konferencji Młodzieżowej,<br />
organizowanej przez Związek Młodzieży Mniejszości Niemieckiej,<br />
która odbędzie się w dniach 7–9 listopada w Poron<strong>in</strong>ie.<br />
Konferencja Młodzieżowa to jeden ze<br />
sztandarowych projektów Związku<br />
Młodzieży Mniejszości Niemieckiej w<br />
Polsce, który co roku przyciąga mnóstwo<br />
młodych ludzi chcących poprzez dobrą<br />
zabawę zdobywać wiedzę zarówno teoretyczną,<br />
jak i praktyczną.<br />
Przez trzy dni uczestnicy będą pra-<br />
niemieckiej „Konsolidierung <strong>der</strong> Be-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
października,<br />
materiał<br />
wypełniając<br />
służy<br />
ankietę<br />
wyłącznie<br />
<strong>in</strong>ternetową,<br />
znajdującą się na fanpage’u z sześcioma punktami, zajęła drużyna miejsce z zerowym dorobkiem punk-<br />
dorobkiem<br />
do czytania.<br />
9 punktów. Drugie<br />
Powielanie<br />
miejsce, Wsi<br />
w<br />
(SV<br />
jakikolwiek<br />
Re<strong>in</strong>schdorf) zajęła<br />
sposób<br />
czwarte<br />
zabronione.<br />
na Facebooku.<br />
z Poborszowa (VfB Poborschau), zaś towym. Królem strzelców i najlepszym gegnungsstätten”.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
cowali w czterech grupach na wcześniej<br />
wybranych przez siebie warsztatach tematycznych.<br />
Tegoroczne propozycje<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie Anna, do während czytania. sie mehrere Powielanie Jahre <strong>in</strong> und w Meerrettich. jakikolwiek sposób zabronione.<br />
New York lebte und bei gelegentlichen Es gibt auch deftigere Speisen: Suppen,<br />
Vervielfältigung Quiches o<strong>der</strong> Eier <strong>in</strong> verschiedenen ist strengstens Unsere Bewertung LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Besuchen bereitgestellt. <strong>in</strong> Berl<strong>in</strong>. Sie fand Jegliche damals,<br />
untersagt.<br />
dass e<strong>in</strong> solches Café <strong>in</strong> Breslau fehle.<br />
Die E<strong>in</strong>richtung ist liebevoll ausgewählt<br />
und wirkt verspielt. Die Stimmung<br />
ist ungezwungen. Familien s<strong>in</strong>d herzlich<br />
willkommen. Sonst gehören sowohl Studenten<br />
als auch Touristen zur Kund-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie schaft. do Obwohl czytania. das Café direkt Powielanie <strong>der</strong> wählen. w jakikolwiek Beson<strong>der</strong>s empfehlenswert sposób zabronione.<br />
Foto: Adrian M. Darr Straße (ul. Św. Antoniego 10) liegt, ist ist aber die hausgemachte Limonade<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Im „Central Café” kann man neben leckerem Essen den urbanen Flair genießen.<br />
Werbung / Reklama<br />
Foto: BJDM<br />
l<strong>in</strong>y – jak przejść od słowa do czynu”,<br />
„Fotografia – czym to się je?”, a także<br />
warsztaty w języku niemieckim „Niemiecki<br />
macht Spaβ” oraz „Niemieckie<br />
tradycje”.<br />
Zgłoszenia można przesyłać do 10<br />
D. Mientus<br />
Breslau: Im „Central Café“ <strong>in</strong> Breslau f<strong>in</strong>det sich etwas für jeden Geschmack<br />
Dziewczyna najlepszym bramkarzem<br />
6 września rozegrano trzecią edycję<br />
Pucharu Letniego DFK (DFK-Sommerpokal),<br />
czyli turnieju piłkarskiego<br />
dla młodzieży organizowanego<br />
w gm<strong>in</strong>ie Reńska Wieś. Tradycyjnie<br />
się z rozgrywkami ligowymi drużyn juniorskich,<br />
dlatego mogły w nim wystąpić<br />
tylko cztery drużyny z terenu gm<strong>in</strong>y<br />
Reńska Wieś – mówi Tomasz Kandziora,<br />
organizator turnieju. – Ewenementem<br />
jest natomiast fakt, że do rozgrywek<br />
Kandziora.<br />
Celem turnieju jest <strong>in</strong>tegracja młodzieży<br />
ze środowiska mniejszości niemieckiej<br />
w gm<strong>in</strong>ie Reńska Wieś.<br />
– Ważne jest, aby młodzież „oswoiła<br />
się” z niemieckojęzycznością, no i<br />
samodzielnie – podkreślił organizator.<br />
Pomógł w tym na pewno spiker turnieju,<br />
Marc<strong>in</strong> Tumulka, który komentował<br />
rozgrywki w języku niemieckim.<br />
Turniej wygrała drużyna z Długomiłowic<br />
(Vorwärts/Naprzód Langlieben) z<br />
trzecie z dorobkiem trzech punktów<br />
Das „Central Café“ besteht nun schon<br />
mehr als zwei Jahre. Damals war es<br />
das erste se<strong>in</strong>er Art <strong>in</strong> <strong>der</strong> Stadt. Seitdem<br />
s<strong>in</strong>d weitere ähnliche Cafés <strong>in</strong> Breslau<br />
entstanden. Die Idee zu dem Café mit<br />
urbanem Flair kam <strong>der</strong> Inhaber<strong>in</strong>,<br />
Za najlepszego<br />
(SV Re<strong>in</strong>schdorf).<br />
Frühstücken wie <strong>in</strong> Berl<strong>in</strong> und New York<br />
Wenn man <strong>in</strong> Breslau e<strong>in</strong> ausgezeichnetes<br />
Frühstück sucht, ist man<br />
im „Central Café“ an <strong>der</strong> richtigen<br />
Adresse. Auch zum nachmittäglichen<br />
W Reńskiej Wsi rozegrano trzecią edycję Pucharu Letniego DFK.<br />
drużyna z Większyc (Rot-Weiß Wiegschütz).<br />
Drużyna dziewcząt z Reńskiej<br />
zawodnikiem turnieju został Mateusz<br />
es dennoch relativ ruhig und gemütlich,<br />
da <strong>der</strong> Verkehr sich <strong>in</strong> Grenzen hält.<br />
Die Speisekarte zeichnet sich durch<br />
Vielfalt aus. Im Vor<strong>der</strong>grund stehen<br />
vor allem die Bagels, von denen es e<strong>in</strong>e<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie Kaffee do mit czytania. Kuchen kann Powielanie man kaum sehr große Auswahl gibt, zum Beispiel<br />
mit Vollkorn, w jakikolwiek Sesam, Sonnenblumenkernen<br />
o<strong>der</strong> Zwiebeln. Für die Bagels,<br />
sposób zabronione.<br />
e<strong>in</strong>e bessere Wahl treffen.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche die Vervielfältigung zwischen 3,50 und 11,50 Złoty ist kos-<br />
strengstens untersagt.<br />
ten, werden viele verschiedene Beläge<br />
angeboten, ganz klassisch mit Butter,<br />
Marmelade, Käse o<strong>der</strong> Sch<strong>in</strong>ken, aber<br />
auch exotische Komb<strong>in</strong>ationen, wie<br />
Halloumi-Käse mit Sp<strong>in</strong>at und Tomaten<br />
o<strong>der</strong> geräucherter Fisch mit Pflaumen<br />
Varianten. Zu Rühr- o<strong>der</strong> Spiegelei kann<br />
man drei Zutaten wie Paprika, Tomaten<br />
o<strong>der</strong> Käse wählen. Alles zusammen kostet<br />
12 Złoty. Zu den leckeren Speisen<br />
kann man aus e<strong>in</strong>em großen Angebot<br />
an Kaffee o<strong>der</strong> frisch gepressten Säften<br />
Breslau: Verleihung des Kulturpreises Schlesien<br />
Breslauer geehrt<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Die Verleihung des Kulturpreises<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Schlesien Vervielfältigung f<strong>in</strong>det diesmal am ist 13. strengstens untersagt.<br />
September <strong>in</strong> Breslau <strong>in</strong> <strong>der</strong> Aula<br />
Leopold<strong>in</strong>a <strong>der</strong> Universität statt.<br />
Z okazji jubileuszu 40-lecia, oprócz wielu promocji na nasze usługi, <strong>Der</strong> 1977 <strong>in</strong>s Leben gerufene Kulturpreis<br />
Schlesien des Landes<br />
proponujemy<br />
LARES:<br />
Państwu<br />
N<strong>in</strong>iejszy<br />
udział<br />
materiał<br />
w konkursie<br />
służy wyłącznie<br />
z licznymi<br />
do<br />
nagrodami<br />
czytania. Powielanie<br />
pt.: Nie<strong>der</strong>sachsen dient <strong>der</strong> Würdigung<br />
von Künstlern, w jakikolwiek Wissenschaftlern sposób o<strong>der</strong> zabronione.<br />
LARES:<br />
„Najlepsze<br />
Diese<br />
hasło<br />
Materialien<br />
reklamowe<br />
s<strong>in</strong>d<br />
–<br />
lediglich<br />
Spec. ZOZ<br />
zum<br />
>Tańczak<br />
Lesen bereitgestellt.<br />
i S-ka< Sp.J.” Persönlichkeiten, die hervorragende Arbeiten<br />
Vervielfältigung auf dem Gebiet <strong>der</strong> Literatur, ist bil-<br />
strengstens untersagt.<br />
Jegliche<br />
Nagroda główna to: „Weekend we dwoje w hotelu SPA”<br />
szczegóły i regulam<strong>in</strong> konkursu na stronie www.stomatologia-im<strong>pl</strong>antologia.com/konkurs-jubileuszowy<br />
denden Kunst o<strong>der</strong> <strong>der</strong> Musik geleistet<br />
haben. Sie stammen entwe<strong>der</strong> selbst aus<br />
Schlesien o<strong>der</strong> ihr Werk weist Bezüge zu<br />
Schlesien auf. Die beiden Hauptpreise<br />
s<strong>in</strong>d mit je 4.000 Euro und <strong>der</strong> Son<strong>der</strong>preis<br />
mit 3.000 Euro dotiert.<br />
Chrzanowski z Długomiłowic, zaś za<br />
najlepszego bramkarza uznano Natalię<br />
Paczułę (SV Re<strong>in</strong>schdorf), która została<br />
wyróżniona za wyjątkowo ambitną postawę<br />
i poświęcenie.<br />
Nagrody ufundowało K<strong>in</strong>o Helios<br />
Kędzierzyn-Koźle, Dworek Komorno,<br />
Urząd Gm<strong>in</strong>y Reńska Wieś i mniejszość<br />
niemiecka. Turniej f<strong>in</strong>ansowany był ze<br />
środków niemieckich w ramach projektu<br />
ożywiania struktur mniejszości<br />
für 6,50 Złoty. Diese wechselt wie die<br />
Quiches, Suppen und Kuchen täglich.<br />
Von großer Bedeutung für das Lokal<br />
ist auch das mehrsprachige Personal.<br />
Egal, ob auf Polnisch, Deutsch, Englisch,<br />
Russisch o<strong>der</strong> Italienisch, selbst kom<strong>pl</strong>izierte<br />
Fragen und Wünsche werden<br />
freundlich beantwortet und erfüllt. Dazu<br />
br<strong>in</strong>gen die Mitarbeiter auch selber Ideen<br />
und Rezepte e<strong>in</strong>. Nicht umsonst bef<strong>in</strong>det<br />
sich das Café seit langem <strong>in</strong> den<br />
Top Drei <strong>der</strong> Onl<strong>in</strong>e-Restaurantführer.<br />
Das „Central Café“ hat täglich von 7 bis<br />
21 Uhr geöffnet.<br />
Adrian M. Darr<br />
die sich mit <strong>der</strong> Geschichte und Kultur<br />
Breslaus und Nie<strong>der</strong>schlesiens ause<strong>in</strong>an<strong>der</strong>setzt<br />
und den zweiten Hauptpreis<br />
hat die Jury dem Präsidenten <strong>der</strong><br />
Deutsch-Polnischen Gesellschaft <strong>der</strong><br />
Universität Breslau, Professor Norbert<br />
Heisig, zuerkannt, <strong>der</strong> die Gesellschaft<br />
gegründet hat und mit ihr zahlreiche<br />
Kulturprojekte för<strong>der</strong>t. <strong>Der</strong> Son<strong>der</strong>preis<br />
geht an die Erika-Simon-Stiftung<br />
aus R<strong>in</strong>teln <strong>in</strong> Nie<strong>der</strong>sachsen, die das<br />
Ziel hat, schlesische Kultur zu erhalten,<br />
<strong>in</strong>sbeson<strong>der</strong>e schlesische Geschichtsdenkmäler.<br />
Im Frühjahr 2015 werden die Preisträger<br />
die Gelegenheit haben, ihre Werke<br />
und Arbeiten <strong>in</strong> <strong>der</strong> Landesvertretung<br />
Nie<strong>der</strong>sachsen <strong>in</strong> Berl<strong>in</strong> präsentieren.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Die w Hauptpreise jakikolwiek gehen dieses sposób Jahr zabronione.<br />
e<strong>in</strong>mal an die Breslauer Journalist<strong>in</strong><br />
7915<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche und Vervielfältigung Buchautor<strong>in</strong> Beata Maciejewska, ist strengstens Ausgabe. untersagt.<br />
Service<br />
Preise<br />
Lage<br />
Foto: T. Kandziora<br />
dfk Re<strong>in</strong>schdorf/kan<br />
Von <strong>der</strong> Verleihung des Kulturpreises<br />
Schlesien berichten wir <strong>in</strong> <strong>der</strong> nächsten<br />
adur
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
6 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Schlesien bereitgestellt. śląsk Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
BdV Nie<strong>der</strong>sachsen: Fahrt durch Nie<strong>der</strong>schlesien mit vielen Gesprächen und historisch wichtigen Stationen<br />
12. – 18. September 2014<br />
Erste Gäste bei <strong>der</strong> neuen Generalkonsul<strong>in</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>Der</strong> Landesverband des Bundes <strong>der</strong><br />
Vertriebenen Nie<strong>der</strong>sachsen hat<br />
auch <strong>in</strong> diesem Jahr wie<strong>der</strong> e<strong>in</strong>e<br />
Fahrt nach Nie<strong>der</strong>schlesien unternommen.<br />
Erste Station war Görlitz, wo <strong>der</strong><br />
Leiter des Schlesischen Museums<br />
Markus Bauer und se<strong>in</strong>e Stellvertreter<strong>in</strong><br />
Mart<strong>in</strong>a Pietsch durch ihr Haus führten.<br />
Im Stadtbild <strong>in</strong>teressierten die Teilnehmer<br />
natürlich beson<strong>der</strong>s Unterschiede<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Bausubstanz <strong>der</strong> deutschen und<br />
<strong>der</strong> polnischen Stadthälfte (Zgorzelec).<br />
Dolmetscher<strong>in</strong> sowie Museumsleiter Andrzej Niedzielenko.<br />
Foto: BdV Nie<strong>der</strong>sachsen<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Jürgen Gretschel<br />
vom Nie<strong>der</strong>sächsischen Innenm<strong>in</strong>ister<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen den Schlesischen bereitgestellt. Kulturpreis erhalten Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Über Lauban führte die Fahrt nach<br />
Hirschberg zur Besichtigung <strong>der</strong> Gnadenkirche<br />
mit ihren neuerd<strong>in</strong>gs restaurierten<br />
Grufthäusern und <strong>der</strong> Innenstadt.<br />
Gerade Schlesien hatte durch<br />
die religiösen Ause<strong>in</strong>an<strong>der</strong>setzungen<br />
früherer Jahrhun<strong>der</strong>te stark zu leiden.<br />
Die Gnadenkirche, wie auch die später<br />
besichtigte Friedenskirche von Schweidnitz,<br />
s<strong>in</strong>d Symbole <strong>der</strong> religiösen Kompromisse<br />
zwischen dem evangelischen<br />
schwedischen König und dem katholischen<br />
deutschen Kaiser <strong>in</strong> Wien. Aber<br />
auch die Tiroler Häuser <strong>in</strong> Zillerthal-<br />
Erdmannsdorf veranschaulichten Folgen<br />
<strong>der</strong> schlesischen Toleranzpolitik <strong>in</strong><br />
jüngerer Zeit, nämlich die Aufnahme<br />
<strong>der</strong> ihres Glaubens wegen verfolgten<br />
Tiroler aus dem Zillertal <strong>in</strong> Österreich<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Stadt hatten<br />
materiał<br />
diese hier<br />
służy<br />
mitunter<br />
wyłącznie<br />
die Rolle Gruppe<br />
do<br />
über<br />
czytania.<br />
den Wi<strong>der</strong>standskreis<br />
Powielanie<br />
Stadtverwaltung<br />
w jakikolwiek<br />
über Vorarbeiten<br />
sposób<br />
<strong>in</strong>formierte,<br />
die angesichts <strong>der</strong> Ernennung<br />
zabronione.<br />
von Schutzherren über die verbliebenen gegen Hitler um Helmuth James Graf<br />
<strong>Deutschen</strong>.<br />
von Moltke und Peter Graf Yorck von zur Europäischen Kulturhauptstadt<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>in</strong> das damals preußische Schlesien.<br />
Erholung verhieß das Hotelrestaurant<br />
<strong>in</strong> Lomnitz, wo es <strong>der</strong> Familie von<br />
Küster gelungen ist, im „Hirschberger<br />
Tal <strong>der</strong> Schlösser“, e<strong>in</strong>e gastliche Stätte<br />
Silesiaca (65): LARES: Walter Meckauer N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
w noweli „Die Bergschmiede” (1916),<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie gdzie w główny jakikolwiek bohater szuka sposób w górach zabronione.<br />
legendarnej „górskiej kuźni”, ulegając<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche urokowi Vervielfältigung zatopionego dzwonu. ist Coraz strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie przyjechał do czytania. do Niemiec, gdzie Powielanie osiadł w bodaj w najbardziej jakikolwiek znaczących sposób powieści: zabronione.<br />
odbędą się w dniach Monachium. Aż do śmierci w 1966 roku „Die Bücher des Kaisers Wutai” (1928)<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen był mocno bereitgestellt. zaangażowany w działalność Jegliche oraz Vervielfältigung „Die Sterne fallen herab” ist (1952). strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Karol<strong>in</strong> łůnaczi<br />
wyboru. A kto wiy, czy to nie bůł łostatni za zaoczny sztudia cza płacić, i to wcale dali i cza se cieszyć z tygo, co baje. A je<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy taki fajni materiał weekend we służy tym roku. wyłącznie niemało, do to czytania. tyż jeszcze niy ma Powielanie pewnojści, z czygo, w za jakikolwiek niedugo wybory, sposób to wiycie, zabronione.<br />
Tyn czas se tak szybko zmiynioł, że że na pewno baje <strong>pl</strong>ac tam, kaj se chce. zastanówcie se już tera dobrze, na kogo<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Niy ma to jak pogodni, słůneczni<br />
weekend i co… leżeć choroł we łóżku.<br />
Taky cojś to yno mie se może zdarzyć.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy a tera materiał i robota i sztudia. służy Naja… wyłącznie jakoś leciał, do bo to czytania. m<strong>in</strong>ie tyż to, co we Powielanie życiu najfajniejszy,<br />
ty najfajniejszy momenty w tygo wyboru nie żałowali.<br />
dobrze w se jakikolwiek zastanówcie, cobyście sposób potym zabronione.<br />
to cza baje wszystko pogodzić, przeca<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie lungen do <strong>der</strong> czytania. Stadt sowie die Kontakte Powielanie zur w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Partnerstadt Wuppertal. Das vom stellvertretenden<br />
bereitgestellt. BdV-Landesvorsitzenden Jegliche Vervielfältigung ist strengstens LARES: Diese Materialien des Tourismus s<strong>in</strong>d lediglich <strong>in</strong> alten Mauern zum er-<br />
Lesen untersagt.<br />
richten. Jürgen Gretschel, Vorsitzen<strong>der</strong><br />
<strong>der</strong> deutschen Volksgruppe <strong>in</strong> Liegnitz,<br />
unterrichtete am Abend über die Zeit<br />
<strong>der</strong> Vertreibung und des Neuanfangs<br />
<strong>in</strong> Liegnitz. Wegen e<strong>in</strong>er militärisch<br />
bed<strong>in</strong>gten Ballung von Russen <strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
Im Stadtmuseum wurde die Gruppe<br />
vom Direktor Andrzej Niedzielenko<br />
empfangen, <strong>der</strong> im vergangen Jahr<br />
wały. Niemniej złośliwi twierdzili, że jej krewni próbowali wykupywać<br />
wszystkie dostępne egzem<strong>pl</strong>arze, aby zmniejszyć rozmiary pośmiewiska,<br />
jakie ich zdaniem spadnie na rodz<strong>in</strong>ę.<br />
Noszący to samo nazwisko Alfred Meckauer angażował<br />
Kempner, alias Alfred Kerr, zawyrokował<br />
o Frie<strong>der</strong>ike, że napisała ona<br />
się w działalność Kręgu<br />
najgorsze wiersze, jakie znała dotąd <strong>pl</strong>aneta.<br />
Frie<strong>der</strong>ike osiągnęła jeszcze coś najbliższe „Rozmowy<br />
Wangen, którego<br />
więcej, na jej temat powstało bowiem<br />
więcej parodii niż o jakiejkolwiek <strong>in</strong>nej<br />
niemieckiej pisarce, i to jeszcze za jej życia.<br />
Po zakończeniu II wojny światowej<br />
na rynku literackim pojawiła się nowa<br />
fala parodii, których głównym źródłem<br />
była publikacja pt. „Die Nachtigall im<br />
T<strong>in</strong>tenfass”. Redaktorem odpowiedzialnym<br />
za jej wydanie był nowelista, dramatopisarz<br />
i eseista Walter Meckauer.<br />
Urodzony w 1889 roku we Wrocławiu<br />
Meckauer ukończył studia z zakresu filozofii.<br />
Początkowo (1910–11) pracował<br />
jako urzędnik bankowy w Pek<strong>in</strong>ie, zaś<br />
po powrocie został bibliotekarzem we<br />
Wrocławiu. Później pracował w Berl<strong>in</strong>ie<br />
w wydawnictwie Ullste<strong>in</strong> Verlag, a<br />
Die stellvertretende Liegnitzer Stadtpräsident<strong>in</strong> Dorota Purgal stellte im Neuen Rathaus die Stadt und die Partnerschaft<br />
zu Wuppertal vor. V.l.n.r.: <strong>der</strong> stellvertretende BdV-Landesvorsitzende Peter W<strong>in</strong>kler, Dorota Purgal, e<strong>in</strong>e<br />
unterrichtete über die<br />
Zeit <strong>der</strong> Vertreibung<br />
und des Neuanfangs<br />
<strong>in</strong> Liegnitz.<br />
także jako kierownik literacki na kilku<br />
Meckauer wyjechał przez Szwajcarię<br />
do Włoch, a potem do Francji. W 1942<br />
roku wrócił do Szwajcarii, a w 1947 roku<br />
wyemigrował do USA. W 1952 roku<br />
Ta pogoda tak szybko se zmiynioł, że bez<br />
to wszystko idzie tak szybko zachorować,<br />
a tera już nie baje lepi, yno gorzi.<br />
Wszyjscy bez piůntek, sobota i niydziela<br />
balowali, a joł co?! Joł leżała grzecznie<br />
w łóżku, bo przeca nie miałach <strong>in</strong>kszygo<br />
czowiek nie wiy, co baje, jak se obudzi, jedyn<br />
dziyń słůńcy, gorko na dworze, a <strong>in</strong>kszi<br />
dziyń zajś zimno, a na dodatek jeszcze<br />
leje abo i burza je. A jak se pomyślam,<br />
że za niedugo zajś se sztudia zacznům,<br />
to już wcale mie ciarki przechodzům, to<br />
zawsze je tak ciynżko se przyzwyczaić,<br />
hatte. Niedzielenko führte durch die<br />
zweisprachige Ausstellung „Adel <strong>in</strong><br />
Schlesien“. Da Stadtpräsident Tadeusz<br />
Krzakowski wegen se<strong>in</strong>es Urlaubes verh<strong>in</strong><strong>der</strong>t<br />
war, referierte se<strong>in</strong>e Vertreter<strong>in</strong><br />
Dorota Purgal über aktuelle Entwick-<br />
Peter W<strong>in</strong>kler jüngst verfasste Nachschlagewerk<br />
„Liegnitz von A-Z“ (siehe<br />
Wochenblatt 1168, S. 10) konnte bei <strong>der</strong><br />
Gelegenheit als Gastgeschenk übergeben<br />
werden. Bei e<strong>in</strong>em Besuch Kreisaus<br />
<strong>in</strong>formierte sich die nie<strong>der</strong>sächsische<br />
Wartenburg.<br />
Die Reise schloss mit dem Besuch<br />
<strong>der</strong> schlesischen Hauptstadt Breslau, wo<br />
Ukochany, dawny Wrocław<br />
Pomimo ośmieszających akcentów i wszelkich niezręczności Frie<strong>der</strong>ike<br />
Kempner była bardzo wziętą autorką, a jej książki świetnie się sprzeda-<br />
Wangeńskie”<br />
18–21 września<br />
w regionie Allgäu.<br />
Walter Meckauer<br />
Kręgu Wangen. Przy okazji warto wspomnieć,<br />
że kolejna edycja „Rozmów Wangeńskich”<br />
odbędzie się w dniach 18–21<br />
września w Wangen w regionie Allgäu.<br />
Chociaż Walter Meckauer po uzyskaniu<br />
promocji doktorskiej opublikował<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy niemieckich materiał scenach, m.<strong>in</strong>. służy w Gliwicach. wyłącznie szereg do rozpraw czytania. z zakresu filozofii Powielanie i teorii przyrody w jakikolwiek i chiński folklor. sposób zabronione.<br />
Prześladowany z powodu żydowskiego<br />
pochodzenia,<br />
dramatu, głównym obszarem jego działalności<br />
Pod koniec życia Meckauer powrócił<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich<br />
w 1933 roku<br />
zum<br />
Walter<br />
Lesen bereitgestellt.<br />
stała się twórczość literacka<br />
Jegliche<br />
i za-<br />
do<br />
Vervielfältigung<br />
poezji opiewającej ojczysty<br />
ist<br />
Śląsk,<br />
strengstens untersagt.<br />
czął on pisać liczne powieści oraz sztuki<br />
teatralne. Na wczesny okres jego twórczości<br />
duży wpływ wywarła wrocławska<br />
szkoła poetycka, a przede wszystkim<br />
sami se na to decydujymy, beleby yno<br />
było za tela chyntnych, coby otworzyli<br />
taki kierunek, na ktori tyż kożdi z nołs<br />
chce iść, bo z tym to różnie bywoł, choć<br />
A najgorszy, że tyż tak do kůńca richtig<br />
nic nie wiadůmo. Joł mům nadzieja, że ty<br />
dwa łostatniy, prz<strong>in</strong>ajmnij ty <strong>pl</strong>anowy łostatniy<br />
lata studiów se szybko skůńczům<br />
i nie cza baje se zamartwiać tym, że tyn<br />
czas tak pomału leci, ale z drugyj strůny<br />
tyż szkoda, żeby tyn czas blank szybko<br />
Foto: Okładka powieści „Gassen <strong>in</strong> fremden Städten”<br />
Die e<strong>in</strong>stige Ritterakademie – die Schule des schlesischen Adels – <strong>in</strong> Liegnitz beherbergt heute das Kupfermuseum.<br />
Aleksandra Pierścińska-Lichwa von <strong>der</strong> neue Generalkonsul<strong>in</strong> Elisabeth Wolbers<br />
(siehe auch S. 11). Und auch <strong>der</strong><br />
Verband <strong>der</strong> deutschen Volksgruppe,<br />
die Breslauer DSKG, wurde besucht.<br />
2016 getroffen werden. Im deutschen Vorsitzende Renate Zajączkowska <strong>in</strong>formierte<br />
über aktuelle Veranstaltungen.<br />
Generalkonsulat begrüßte die Gruppe<br />
die gerade erst nach Breslau versetzte<br />
Peter W<strong>in</strong>kler/S-K<br />
Karl Biberfeld. W jego utworach można<br />
też dostrzec ekspresjonistyczną mistykę<br />
Carla Hauptmanna, nade wszystko<br />
dalej unoszą go wizje, jakich doświadcza<br />
w stanie półsnu, w jakim się znajduje.<br />
Pobyt w Ch<strong>in</strong>ach zadecydował o<br />
wyborze kolejnej tematyki jego opowiadań<br />
i wierszy, bowiem przepojone<br />
doświadczeniami z Ch<strong>in</strong> są dwie z jego<br />
Dodajmy, że druga z tych powieści<br />
uznawana jest za jeden z najbardziej<br />
udanych opisów życia na emigracji,<br />
gdyż jak rzadko który pisarz Meckauer<br />
zdołał przybliżyć czytelnikowi i uczynić<br />
bardziej zrozumiałą chińską filozofię<br />
czego przykładem jest utwór pt. „<strong>Der</strong><br />
Baum mit den goldenen Früchten”<br />
(1964). Już na kartach noweli pt. „Me<strong>in</strong><br />
Vater Oswald” (1954) przedstawia on<br />
naszym życiu. A jak tak se wejrzam do<br />
zadku, to już tera z niejednyj chwili se<br />
czowiek cieszůł i szkoda, że już m<strong>in</strong>yły.<br />
Naja… tak to niestety je. Ale czas leci<br />
bajecie głosować, bo jak by nie było, to<br />
tyż na nasza prziszłość wpływoł, kogo<br />
wybierymy. Źle głosować idzie zawsze,<br />
a jeszcze gorzi to nie iść wcale wybiyrać,<br />
bo potym tyż niy ma po co narzykać.<br />
Przeca nie łażymy co roku na wybory, to<br />
tyż tyn rołz idzie iść. Yno pamiyntejcie,<br />
obraz rodz<strong>in</strong>nego Wrocławia z okresu<br />
przełomu stuleci. Według jego własnych<br />
słów właśnie Wrocław, gdzie Meckauer<br />
spędził pierwsze 30 lat życia, odcisnął<br />
na nim szczególne piętno. Wyznaniem<br />
miłości do rodz<strong>in</strong>nego miasta jest też<br />
jego powieść „Viel Wasser floss den<br />
Strom h<strong>in</strong>ab” (1957), w której do Wrocławia<br />
powraca profesor Paul Freytag,<br />
wspom<strong>in</strong>ając czasy młodości („Jakaż to<br />
była wspaniała mnogość ludzi, na pozór<br />
różnych, lecz bez wyjątku radosnych!<br />
Każdy miał swoje własne, ważne życie i<br />
nie sposób było ich nie kochać”).<br />
Walter Meckauer, który był orędownikiem<br />
idei, na jakich zasadzała się republika<br />
weimarska, dostrzega fakt pojawiania<br />
się w Niemczech sił radykalnych,<br />
nade wszystko narodowego socjalizmu.<br />
W kronice obyczajowej „Wer W<strong>in</strong>d sät”<br />
(1932) poświęconej aktualnym wydarzeniom<br />
przepowiada upadek republiki<br />
weimarskiej uwarunkowany narastaniem<br />
sił o charakterze rasistowskim.<br />
W 1959 roku Meckauer pisze powieść<br />
autobiograficzną pt. „Gassen <strong>in</strong> fremden<br />
Städten”, która wychodzi nakładem wydawnictwa<br />
Ullste<strong>in</strong> Verlag.<br />
Johannes Rasim<br />
A tera już wům sam wiynci o polityce<br />
nie bandam łopowiadała, yno przipůmnam<br />
wům ło rozmajtych żniwniołkach,<br />
kery sům we naszyj okolicy, i to jak nie<br />
mołcie co robić na sobota i niydziela, to<br />
zawsze idzie jaki żniwniołk odwiedzić,<br />
to wům se na pewno nie baje nudzić, a<br />
atrakcjy se tam zawsze jaky fajny znejdzie,<br />
egal kaj by se nie pojechało. A nojlepi<br />
jak nojbliżi, coby nie cza było jechać autym,<br />
yno se zrobić jaki dugi szpacyr, coby<br />
se tyż na tym żniwniołku jaky dobry piwo<br />
beczkowy szło napić, bo takygo to w duma<br />
se nie napijecie. Besto nie zapůmnijcie<br />
odwiedzić jakichś dożynek we waszyj<br />
okolicy, coby ty żniwa poświyntować. q<br />
Foto: Mohylek/Wikipedia
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Schlesien bereitgestellt. śląsk Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Woiwodschaft Oppeln: 11. Deutsche Kulturtage starten im Oktober<br />
Nr. 37/1171 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 7<br />
Deutsche Kultur hautnah<br />
Oppelner<br />
Nachrichten<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Q<br />
Schon im Oktober starten die 11. <strong>Deutschen</strong> Kulturtage <strong>in</strong> <strong>der</strong> Woiwodschaft<br />
Oppeln. E<strong>in</strong>en Monat lang gibt es deutsche Musik, spannende<br />
Vorträge, Jugendprojekte, Ausstellungen und sogar e<strong>in</strong> schlesisches<br />
Oktoberfest.<br />
Q Park M<strong>in</strong>iatur Sakralnych: W<br />
Olszowej, gm<strong>in</strong>a Ujazd, został oficjalnie<br />
otwarty pierwszy na Opolszczyźnie<br />
Park M<strong>in</strong>iatur Sakralnych z kilkunastoma<br />
obiektami najbardziej znanych<br />
„Wir haben wie<strong>der</strong> e<strong>in</strong> Angebot zusammengestellt,<br />
von dem wir denken,<br />
dass dort je<strong>der</strong> was für sich f<strong>in</strong>det, e<strong>in</strong><br />
Geschichtsfreund genauso wie e<strong>in</strong><br />
Musikliebhaber. Unsere Partner<strong>in</strong>stitutionen<br />
s<strong>in</strong>d uns treu geblieben. Wir<br />
machen wie<strong>der</strong> viel mit <strong>der</strong> Caritas-Bibliothek,<br />
<strong>der</strong> Oppelner Philharmonie und<br />
<strong>der</strong> Oppelner Woiwodschaftsbibliothek<br />
świątyń na świecie. Obok znajdują się<br />
odrestaurowane budynki gospodarcze<br />
z przełomu XIX i XX wieku, w których do<br />
niedawna mieściła się stadn<strong>in</strong>a koni rasy<br />
śląskiej, a obecnie znajdują się: restauracja,<br />
hotel, sale konferencyjne, kąciki<br />
zabaw dla dzieci. Największą atrakcją<br />
jest przestronny ogród (powierzchnia ok.<br />
zusammen“, sagte Zuzanna Donath-Kasiura,<br />
Leiter<strong>in</strong> des SKGD-Kulturreferats.<br />
Die <strong>Deutschen</strong> Kulturtage starten am<br />
8. Oktober mit e<strong>in</strong>em Vortrag <strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
Caritas-Bibliothek über das kulturelle<br />
<strong>in</strong> Krappitz am 11. Oktober stattf<strong>in</strong>den,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Erbe <strong>der</strong> materiał oberschlesischen służy Lutheraner. wyłącznie do czytania. Powielanie e<strong>in</strong>en w Tag jakikolwiek danach gibt es dort sposób e<strong>in</strong> Festival<br />
<strong>der</strong> SKGD-Kulturgruppen. Zwei<br />
zabronione.<br />
Die erste Ausstellungseröffnung f<strong>in</strong>det<br />
LARES: Diese Materialien am 10. s<strong>in</strong>d Oktober lediglich statt und ist Horst zum Bie-<br />
Lesen bereitgestellt. Jegliche große Vervielfältigung Abschlusskonzerte <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> ist strengstens untersagt.<br />
nek gewidmet. „Anschließend f<strong>in</strong>det<br />
um 19:00 Uhr e<strong>in</strong> Konzert <strong>in</strong> <strong>der</strong> Oppelner<br />
Philharmonie mit Werken von<br />
Richard Strauss statt“, fügte Donath-<br />
Kasiura h<strong>in</strong>zu.<br />
<strong>Der</strong> Höhepunkt <strong>der</strong> diesjährigen<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy <strong>Deutschen</strong> materiał Kulturtage służy ist aber wyłącznie das ers-<br />
auch bei do e<strong>in</strong>em czytania. Bäcker 2.000 Powielanie Brezeln Schlagergala“, w jakikolwiek sagte Donath-Kasiura. sposób zabronione.<br />
große Oktoberfest. „Wir haben uns bestellt. In <strong>der</strong> Woiwodschaft werden Das genaue Programm <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong><br />
LARES: Diese Materialien zum Vorbild s<strong>in</strong>d das lediglich Münchner zum Oktober-<br />
Lesen ja ke<strong>in</strong>e bereitgestellt. verkauft, es wird also e<strong>in</strong>e Jegliche Her-<br />
Kulturtage Vervielfältigung gibt es demnächst ist auf <strong>der</strong> strengstens untersagt.<br />
fest genommen - so spektakulär wird<br />
es vielleicht nicht se<strong>in</strong> - aber ich hoffe,<br />
dass alle positiv überrascht werden.<br />
Die Krappitzer Sporthalle soll fast wie<br />
e<strong>in</strong> Oktoberfestzelt wirken, wir haben<br />
ausfor<strong>der</strong>ung für die Bäckerei, doch wir<br />
hoffen das sie gel<strong>in</strong>gen. Und natürlich<br />
gibt es Bier für alle und viel Musik. Die<br />
Bedienung wird auch Dirndl tragen,<br />
hoffentlich nehmen sich die Gäste e<strong>in</strong><br />
Beispiel dran“, sagt die Leiter<strong>in</strong> des<br />
Kulturreferats. Das Oktoberfest wird<br />
Kulturtage f<strong>in</strong>den am 23. und 24 Oktober<br />
zuerst <strong>in</strong> Groß Strehlitz und dann<br />
<strong>in</strong> Rosenberg statt.<br />
„Es gibt natürlich noch viele an<strong>der</strong>e<br />
Veranstaltungen: die Stadtrallye,<br />
Workshops für K<strong>in</strong><strong>der</strong> und die große<br />
SKGD-Internetseite: www.tskn.vdg.<strong>pl</strong><br />
A. Durecka<br />
3 ha), gdzie zgromadzono 15 m<strong>in</strong>iatur<br />
obiektów sakralnych (docelowo ma być<br />
jeszcze 16). Wykonują je w Polsce trzy<br />
firmy z Gniezna, Krakowa i Wrocławia.<br />
Można więc obejrzeć katedrę Santa Maria<br />
Del Fiore we Florencji, katedrę i Krzywą<br />
Wieżę w Pizie, sanktuarium Matki Bożej<br />
Fatimskiej we Florencji, Bazylikę Grobu<br />
Pańskiego w Jerozolimie, a także opolskie<br />
SKGD: Zwei Jugendprojekte im Herbst<br />
XIX Sem<strong>in</strong>arium Śląskie: Edukacja mniejszościowa<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Priorytet bereitgestellt. Jegliche mniejszości<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Q<br />
S<strong>in</strong>gen und erforschen<br />
Die Oppelner SKGD veranstaltet demnächst zwei Kulturprojekte für Jugendliche.<br />
Für beide werden <strong>der</strong>zeit Teilnehmer gesucht. <strong>Der</strong> Deutschlie<strong>der</strong>wettbewerb<br />
f<strong>in</strong>det am 23. November <strong>in</strong> Krappitz statt und die deutsche<br />
Spurensuche, Stadtrallye, wird am 16. Oktober veranstaltet.<br />
obiekty – Dom Pielgrzyma na Górze św.<br />
Anny oraz katedrę św. Krzyża w Opolu.<br />
Q W obiektywie: 9 września w<br />
opolskiej siedzibie Muzeum Jeńców Wojennych<br />
w Łamb<strong>in</strong>owicach otwarta została<br />
nowa wystawa czasowa pt. „W obiektywie<br />
wroga. Niemieccy fotoreporterzy<br />
w okupowanej Warszawie 1939–1945”,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
przygotowanej przez Dom Spotkań z Historią<br />
w Warszawie. Wystawa prezentuje<br />
250 unikatowych fotografii wykonanych<br />
w Warszawie w latach 1939–1945 przez<br />
Kompanie Propagandowe Wehrmachtu<br />
i Waffen-SS. Poszczególne rozdziały<br />
ekspozycji dotyczą: kampanii wrześniowej<br />
i zniszczeń Warszawy, represji<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
wobec ludności polskiej i żydowskiej,<br />
powstania warszawskiego, a także całkowitej<br />
zagłady miasta, która nastąpiła<br />
w październiku 1944 r. Wystawę można<br />
zwiedzać bezpłatnie do końca miesiąca.<br />
QQTag <strong>der</strong> Sprachen: Anlässlich<br />
des Europäischen Tages <strong>der</strong> Sprachen<br />
veranstalten die Deutsche Bildungsgesellschaft,<br />
<strong>der</strong> Bund <strong>der</strong> Jugend <strong>der</strong><br />
<strong>Deutschen</strong> M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit, <strong>der</strong> Verband<br />
<strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> Sozial-Kulturellen Gesellschaft<br />
<strong>in</strong> <strong>Polen</strong> und das Institut für<br />
Auslandsbeziehungen am Montag, den<br />
22. September, e<strong>in</strong>en Bildungs– und<br />
Unterhaltungstag <strong>in</strong> deutscher Sprache<br />
unter dem Motto „Inspektor Gadget sucht<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie Dom Współpracy do czytania. Polsko-Niemieckiej<br />
organizuje od 24 do 27 września zaś 110 złotych (uczniowie i studenci:<br />
Powielanie i studenci w jakikolwiek płacą 15 złotych), z sposób noclegiem zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche 55 złotych). Vervielfältigung Można się zgłaszać ist jeszcze strengstens untersagt.<br />
F<strong>in</strong>alisten des Deutschlie<strong>der</strong>wettbewerbs „Superstar 2013“<br />
Bei <strong>der</strong> Stadtrallye werden sich wie<strong>der</strong><br />
Teams (vier Schüler, e<strong>in</strong> Lehrer) auf<br />
die Suche nach deutschen Spuren <strong>in</strong> Oppeln<br />
begeben. Auf dem Weg zur Caritas-<br />
Bibliothek, wo die F<strong>in</strong>alrunde ausgetragen<br />
wird, lösen die Teilnehmer Rätsel<br />
und Aufgaben, die mit <strong>der</strong> deutschen<br />
Geschichte Oppelns verbunden s<strong>in</strong>d.<br />
„Es geht dabei nicht darum, welches<br />
Team am schnellsten vorgeht, son<strong>der</strong>n<br />
wraz z partnerami XIX Sem<strong>in</strong>arium<br />
Śląskie w Kamieniu Śląskim.<br />
Tym razem tematem przewodnim<br />
jest priorytetowy dla mniejszości<br />
niemieckiej obszar: „Edukacja mniejszościowa<br />
w Polsce: wczoraj – dziś – jutro”.<br />
tylko do 15 września. Zgłoszenia przyjmowane<br />
są zarówno na okres trwania<br />
całego sem<strong>in</strong>arium, jak i na poszczególne<br />
dni sem<strong>in</strong>aryjne. Więcej <strong>in</strong>formacji<br />
pod numerem telefonu 0048/77 402<br />
51 05 lub mailem patrycja.wiencek@<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał Mehr Infos zu służy beiden wyłącznie Udział do w czytania. sem<strong>in</strong>arium bez Powielanie noclegu haus.<strong>pl</strong>. w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Projekten gibt es unter kosztuje jedynie 40 złotych (uczniowie<br />
adur<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Werbung / Reklama<br />
die deutschen Spuren <strong>in</strong> Oppeln“. Diese<br />
Veranstaltung ist für Gymnasiasten vorgesehen.<br />
Treffpunkt ist um 9:30 Uhr die<br />
Oppelner Philharmonie, wo die Stadtführung<br />
mit dem Inspektor beg<strong>in</strong>nt. Im Anschluss<br />
folgt e<strong>in</strong> Vortrag über die „Kunst<br />
des Fluchens“ sowie e<strong>in</strong> thematischer<br />
Spielenachmittag. Das Programm endet<br />
voraussichtlich gegen 15 Uhr. Die Plätze<br />
wer die meisten Aufgaben richtig löst.<br />
Schnell sollten die Lehrer und Schüler<br />
allerd<strong>in</strong>gs bei <strong>der</strong> Anmeldung se<strong>in</strong>, denn<br />
die Anzahl <strong>der</strong> Plätze für das Projekt<br />
ist begrenzt. Anmelden kann man sich<br />
noch bis zum 6. Oktober“, sagt Patrycja<br />
Karpińska-Uryga von <strong>der</strong> SKGD. Die<br />
F<strong>in</strong>alrunde wird e<strong>in</strong> Test se<strong>in</strong>, die beste<br />
Gruppe gew<strong>in</strong>nt. „Zu betonen sei noch,<br />
s<strong>in</strong>d begrenzt, sodass um e<strong>in</strong>e baldige<br />
Anmeldung gebeten wird. Mehr gibt es<br />
unter www.dbg.vdg.<strong>pl</strong><br />
adur<br />
Oppelner Nachrichten<br />
war e<strong>in</strong>e <strong>Zeitung</strong>, die von 1895 bis<br />
dass die Preise ausschließlich für die<br />
Teilnehmer vorgesehen s<strong>in</strong>d, nicht etwa<br />
für die ganze Klasse aus <strong>der</strong> die Schüler<br />
stammen“, klärt Karpińska-Uryga auf.<br />
Mitmachen an <strong>der</strong> Stadtrallye können<br />
Gymnasiasten und Lyzealisten.<br />
Am Deutschlie<strong>der</strong>wettbewerb „Superstar<br />
2014“ können dagegen K<strong>in</strong><strong>der</strong><br />
und Jugendliche teilnehmen, die gerne<br />
1935 im Oppelner Land erschien.<br />
Werbung / Reklama<br />
Sohn mit Vater (Demenz)<br />
suchen deutschsprachige<br />
Haushaltshilfe im Alter<br />
SKGD unter www.tskn.vdg.<strong>pl</strong> zu f<strong>in</strong>den.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy A. wyłącznie Durecka do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione. von 45-65 Jahren.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Werbung / Reklama<br />
www.tskn.vdg.<strong>pl</strong><br />
Foto: J. Stem<strong>pl</strong>ewski<br />
auf Deutsch s<strong>in</strong>gen. Für den Wettbewerb<br />
können sich bis Ende Oktober<br />
Solisten, Duette und Gruppen (max.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy fünf Personen) materiał anmelden. służy Neben wyłącznie dem do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Anmeldeformular sollten die potenziellen<br />
Teilnehmer<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich<br />
e<strong>in</strong>e CD mit<br />
zum<br />
<strong>der</strong> Auf-<br />
Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nahme zweier deutschsprachiger Lie<strong>der</strong><br />
e<strong>in</strong>schicken, die von ihnen gesungen<br />
werden. Auf Grund dieser Aufnahmen<br />
wird e<strong>in</strong>e Jury die Teilnehmer für den<br />
Deutschlie<strong>der</strong>wettbewerb auswählen.<br />
Die Namen <strong>der</strong> Teilnehmer werden bis<br />
14. November verkündet. <strong>Der</strong> Hauptpreis<br />
im<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał<br />
Superstar-Wettbewerb<br />
służy wyłącznie<br />
ist die<br />
do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Teilnahme <strong>der</strong> jungen Künstler am Kul-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
turfestival <strong>der</strong> deutschen M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit,<br />
das am 26. September 2015 <strong>in</strong> Breslau<br />
stattf<strong>in</strong>den wird.<br />
Die Anmeldeformulare sowie die<br />
Wettbewerbsordnung für beide Projekte<br />
s<strong>in</strong>d demnächst auf <strong>der</strong> Homepage <strong>der</strong><br />
Nichtraucher, ke<strong>in</strong> Alkohol!<br />
Arbeitse<strong>in</strong>satz wäre Februar bis<br />
Juni und August bis November.<br />
Zatrudnimy BLACHARZY SAMOCHODOWYCH<br />
od zaraz w Niemczech, umowa o pracę.<br />
@ ke<strong>in</strong>e Agentur<br />
LARES: praca@illustro.<strong>pl</strong>, N<strong>in</strong>iejszy tel. 775474372 materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Agencja pracy ILLUSTRO<br />
8028<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum 8029 Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
KRAZ 6257<br />
Handy: 0049 157 89660997<br />
8025
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
8 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Schlesien bereitgestellt. śląsk Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Pazurkiem<br />
Kotysia<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
<strong>Der</strong><br />
materiał<br />
Maulwurf<br />
służy wyłącznie<br />
Gwarek<br />
do<br />
buddelt<br />
czytania.<br />
sich<br />
Powielanie<br />
quer<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
durchs Land und berichtet von se<strong>in</strong>en Abenteuern<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Unik<br />
Maciej Sonik, który cztery lata<br />
temu rzucił hasło: „Bij Niemca!”<br />
i wywalczył stanowisko starosty<br />
krapkowickiego, zrezygnował<br />
z szyldu Platformy Obywatelskiej<br />
12. – 18. September 2014<br />
D<strong>in</strong>ge passieren mit dem Klima.<br />
Foto: oekok<strong>in</strong><strong>der</strong>k<strong>in</strong>o.de<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
w tegorocznych wyborach samorządowych.<br />
Ubiegający się jednocześnie<br />
o stanowisko burmistrza Krapkowic<br />
i radnego powiatu polityk postanowił<br />
utworzyć Komitet Wyborczy<br />
Swojego Imienia, który ma mu teraz<br />
zapewnić szersze poparcie niż poparcie<br />
zwolenników matczynej PO.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wraz ze zbliżającym się term<strong>in</strong>em<br />
listopadowych wyborów<br />
rośnie napięcie – zarówno wśród<br />
tych, którzy zamierzają bronić<br />
swoich stanowisk, jak i tych, którzy<br />
do nich dopiero aspirują. W ostatnią<br />
niedzielę na antenie Radia Opole<br />
Arkadiusz Szymański z PiS-u zaczął<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
straszyć Rosję bronią atomową,<br />
która miałaby być rozlokowana<br />
w Polsce, po czym zaczął wypom<strong>in</strong>ać<br />
mniejszości niemieckiej rolę piątej<br />
kolumny w okresie przed drugą<br />
wojną światową.<br />
W PiS rośnie poczucie siły,<br />
a PO słabnie. Dowodzą tego wyniki<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek unsagbar – niewymownie sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
ostatnich wyborów uzupełniających<br />
do Senatu, w których ludzie<br />
Kaczyńskiego zdobyli dwa mandaty,<br />
kandydat PSL jeden, a przedstawiciele<br />
Tuska – zero. Nic zatem<br />
dziwnego, że Sonik chowa swoją<br />
partyjną przynależność, a hasło „Bij<br />
Niemca!” zastępuje hasłem: „Ratuj<br />
się, kto może!”.<br />
Józef Kotyś<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy dorf (Reńska materiał Wieś) und służy <strong>der</strong> Elternrat wyłącznie und Lehrer do czytania. freuen sich über Powielanie die mo<strong>der</strong>ne<br />
Ausstattung.<br />
deutschen M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit <strong>in</strong> Cosel-Rogau Cosel zum Unterricht gefahren.<br />
Auch w jakikolwiek die Schule <strong>in</strong> Trägerschaft<br />
Q<br />
sposób <strong>der</strong> zabronione.<br />
des K<strong>in</strong><strong>der</strong>gartens.<br />
LARES: Diese Materialien Bei <strong>der</strong> s<strong>in</strong>d feierlichen lediglich Übergabe zum waren Lesen „Ich bereitgestellt. hoffe, dass durch diese Initiative Jegliche freut Vervielfältigung sich über e<strong>in</strong>e Spende. Am ist 1. Sep-<br />
strengstens untersagt.<br />
pt. „Etnografia Opolszczyzny. Tradycja i<br />
zmiana”. Otwarciu towarzyszyć będzie<br />
rozmowa red. Marc<strong>in</strong>a Zasady z dr. hab.<br />
Zbigniewem Kadłubkiem z Uniwersytetu<br />
Śląskiego pt. „Czy Śląsk jest śląski?”.<br />
Q Neisse/Peterwitz: Am 27. September<br />
wird <strong>in</strong> e<strong>in</strong>er Gedenkveranstaltung<br />
des Begrün<strong>der</strong>s des schlesischen<br />
Feuerwehrwesens, Johannes Hellmann,<br />
anlässlich se<strong>in</strong>es 90. Todestages gedacht.<br />
Um 15:00 Uhr f<strong>in</strong>det e<strong>in</strong>e Kranz– und<br />
Blumennie<strong>der</strong>legung an Hellmanns Grab<br />
<strong>in</strong> Neisse statt, um 16:00 Uhr gibt es <strong>in</strong> Pe-<br />
Kędzierzyn-Koźle: Gala szlagierów już 19 października<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Q<br />
terwitz e<strong>in</strong>e Heilige Messe und um 17:00<br />
Uhr e<strong>in</strong> Konzert im dortigen Schloss. Zum<br />
Schluss f<strong>in</strong>det noch e<strong>in</strong>e Grillparty statt.<br />
Q Bytom: Muzeum Górnośląskie w<br />
Bytomiu zaprasza 24 września na otwarcie<br />
wystawy „Świat obok nas. Obrzędowość<br />
doroczna w województwie śląskim”.<br />
Początek o godz. 17.00.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy na Śląsku materiał René Ulbrich. służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Q<br />
W<strong>in</strong>d już trzy razy występował Zespół W<strong>in</strong>d już trzy<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Zespół podczas koncertu Eurowizji i dwukrotnie<br />
zajmował miejsce na podium.<br />
W<strong>in</strong>d tworzyli początkowo: Alexan<strong>der</strong><br />
„Ala” Heiler, Christiane von Kutzschenbach,<br />
Willie Jakob, Sami Kalifa, Petra<br />
Scheeser i główny wokal: Ra<strong>in</strong>er Hoeglmeier.<br />
Zespół zwyciężył w konkursie<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Eurowizji materiał w 1985 roku służy piosenką wyłącznie „Für do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
alle” (Dla wszystkich). W 1990 roku z<br />
LARES: Diese Materialien grupą rozstali s<strong>in</strong>d się lediglich Ala Heiler i Christiane zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Q<br />
Q Kłodzko: Muzeum Ziemi Kłodzkiej<br />
zaprasza na otwarcie wystawy „Śląsk w<br />
kartografii XV-XVIII w.”, które odbędzie<br />
się 20 września o godz. 17.00 w siedzibie<br />
muzeum. Na wystawie zaprezentowane<br />
zostaną mapy, książki i weduty<br />
śląskich miast ze zbiorów Haus Schlesien<br />
w Königsw<strong>in</strong>ter, w tym słynna mapa<br />
wrocławskiego nauczyciela i kartografa<br />
Mart<strong>in</strong>a Helwiga z 1561 r.<br />
Q Opole: Biblioteka Austriacka w<br />
Opolu zaprasza 26 września na warsztaty<br />
językowe i wykład pt. „Niemcy bliżej”.<br />
Warsztaty odbędą się w godz<strong>in</strong>ach<br />
8.30–16.00. Zgłoszenia tel. 77 47 47 085,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy i Carol<strong>in</strong> materiał Frölian. Zespół służy co roku wyłącznie wydaje<br />
nową płytę i ma na koncie bogatą gry na pian<strong>in</strong>ie zapisał go ojciec. Kiedy niemiecku. W czerwcu tego roku ukaza-<br />
piosenka-<strong>pl</strong>us.<strong>pl</strong>.<br />
Ulbrichowi do czytania. bliska od dziecka, Powielanie na naukę Od w 2011 jakikolwiek roku śpiewa wyłącznie sposób zabronione.<br />
adur<br />
LARES: Diese Materialien dyskografię. s<strong>in</strong>d W lediglich przyszłym roku zum W<strong>in</strong>d Lesen ten młodo bereitgestellt. zmarł, muzyka stała Jegliche się dla ła się Vervielfältigung jego nowa płyta, z której piosenki ist strengstens untersagt.<br />
e-mail: biblioteka-austriacka.opole@<br />
wbp.opole.<strong>pl</strong>.<br />
Heute schaut er e<strong>in</strong>en Öko-K<strong>in</strong><strong>der</strong>-Film<br />
<strong>Der</strong> Wetterfrosch klettert auf <strong>der</strong> Leiter immer höher. Schlimme<br />
Kreis Kandrz<strong>in</strong>-Cosel: Spenden für Nesselwitz und Rogau<br />
Mo<strong>der</strong>ner Unterricht<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Am Montag,<br />
materiał<br />
den 25.<br />
służy<br />
August,<br />
wyłącznie<br />
wurde<br />
do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien im K<strong>in</strong><strong>der</strong>garten s<strong>in</strong>d lediglich von Nesselwitz zum (Po-<br />
Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
krzywnica) das Projekt „Mo<strong>der</strong>ner<br />
Unterricht im K<strong>in</strong><strong>der</strong>garten – Steigerung<br />
<strong>der</strong> Bildungschancen für<br />
K<strong>in</strong><strong>der</strong>“ durch die Übergabe e<strong>in</strong>er<br />
TERMINE<br />
<strong>in</strong>teraktive Tafel abgeschlossen.<br />
QQOpole: 17 września LARES: o godz. 14.00 N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
w salach Muzeum Śląska Opolskiego odbędzie<br />
LARES: się otwarcie Diese nowej wystawy Materialien stałej, AGMO s<strong>in</strong>d e.V. lediglich - Gesellschaft zum zur Un-<br />
Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens<br />
Tafel konnte aus Mitteln <strong>der</strong><br />
untersagt.<br />
Diese terstützung <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> <strong>in</strong> Schlesien,<br />
Ostbrandenburg, Pommern, Ost- und<br />
Westpreußen - erworben und über<br />
den DFK Nesselwitz dem K<strong>in</strong><strong>der</strong>garten<br />
übergeben werden. Unterstützung<br />
leisteten auch die Geme<strong>in</strong>de Re<strong>in</strong>sch-<br />
<strong>der</strong> AGMO-Vorsitzende Tobias Norbert<br />
Wielkie odliczanie!<br />
Już 19 października 2014 w Hali Widowiskowo-Sportowej w Kędzierzynie-<br />
-Koźlu odbędzie się czwarta edycja koncertu z cyklu „Piosenka nie zna<br />
granic”, na której wystąpią gwiazdy muzyki biesiadnej z Polski, Niemiec<br />
i Czech, wśród nich również zespół W<strong>in</strong>d i debiutujący w zeszłym roku<br />
von Kutzschenbach, później zaś również<br />
Andreas Lebb<strong>in</strong>g. Na ich miejsce<br />
przyszli Oliver Hahn, Stefan Marò i Albert<br />
Oberloher. Skład grupy zmieniał<br />
się jeszcze kilka razy i dzisiaj tworzą ją<br />
Andreas Lebb<strong>in</strong>g, Lena-Marie Engel<br />
Körfer und Mariusz Wiecha vom DFK<br />
Nesselwitz anwesend, <strong>der</strong> das Projekt<br />
tatkräftig unterstützte. Direktor<strong>in</strong> Joanna<br />
Bęben, <strong>der</strong> Elternrat sowie die K<strong>in</strong><strong>der</strong><br />
unsere K<strong>in</strong><strong>der</strong> auf e<strong>in</strong>e mo<strong>der</strong>ne Art<br />
razy występował<br />
podczas koncertu<br />
Eurowizji i dwukrotnie<br />
zajmował miejsce<br />
na podium.<br />
będzie obchodził jubileusz 30-lecia. W<br />
Kędzierzynie-Koźlu usłyszymy największe<br />
hity zespołu i najnowsze piosenki.<br />
Piosenkarz René Ulbrich debiutował<br />
w 2012 roku płytą „So weit, so nah” (Tak<br />
daleko, tak blisko). Jednak muzyka jest<br />
Die besten K<strong>in</strong><strong>der</strong>filme <strong>der</strong> letzten Jahre weltweit kann<br />
man vom 27. September bis zum 5. Oktober u.a. <strong>in</strong> Oppeln,<br />
Kattowitz, Breslau, Bunzlau (Bolesławiec), Posen<br />
(Poznań), Bromberg (Bydgoszcz), Elb<strong>in</strong>g (Elbląg), Lodsch (Łódź),<br />
Allenste<strong>in</strong> (Olsztyn), Danzig (Gdańsk) o<strong>der</strong> Thorn (Toruń) sehen.<br />
Alles dank des K<strong>in</strong>ofestivals K<strong>in</strong>o Dzieci. Auf dem Programm<br />
stehen 50 Filme, darunter natürlich auch deutsche und österreichische<br />
Produktionen.<br />
An e<strong>in</strong>em ungewöhnlichen Ort, nämlich <strong>in</strong> e<strong>in</strong>er Schokola<strong>der</strong>ie<br />
<strong>in</strong> Breslau-Krietern (Wrocław-Krzyki, ul. Połaniecka 17, Tel:<br />
71 336 51 37), können K<strong>in</strong><strong>der</strong> ab fünf Jahren am 27. September<br />
den Zeichentrickfilm „Froschwetter ” im Orig<strong>in</strong>alton mit e<strong>in</strong>em<br />
Lektor als Übersetzer sehen.<br />
Es ist unsagbar heiß. <strong>Der</strong> Wetterfrosch klettert auf <strong>der</strong> Leiter<br />
immer höher. Wenn stimmt, was K<strong>in</strong><strong>der</strong> sagen, s<strong>in</strong>d schlimme<br />
D<strong>in</strong>ge mit dem Klima geschehen! Was, erfährt <strong>der</strong> arme Frosch<br />
am eigenen Leib: Nashörner verabschieden sich von ihrem<br />
Panzer, Brandenburg wird von e<strong>in</strong>er Überschwemmung heimgesucht<br />
und Tornados treiben ihr Unwesen <strong>in</strong> Deutschland.<br />
In diesem Film lernen K<strong>in</strong><strong>der</strong> von an<strong>der</strong>en K<strong>in</strong><strong>der</strong>n die Ursachen<br />
<strong>der</strong> Umweltprobleme.<br />
q<br />
heimsuchen – nawiedzić<br />
Nashorn, das, -hörner – nosorożec<br />
Schokola<strong>der</strong>ie, die – czekoladziarnia<br />
und Weise ihr Wissen über die Umwelt<br />
erweitern und aktiv Deutsch als M<strong>in</strong><strong>der</strong>heitensprache<br />
lernen werden”, betonte<br />
Joanna Bęben.<br />
tember wurde dort e<strong>in</strong> neuer Schulbus<br />
Konzept: Klaudia Kandzia<br />
V.l.n.r.: Tobias Körfer, Joanna Bęben, Deutschlehrer<strong>in</strong> Weronika Łaszewska und Mariusz<br />
Wiecha. Foto: DFK Nesselwitz Seit dem 1. September im E<strong>in</strong>satz – <strong>der</strong> neue Schulbus <strong>in</strong> Cosel-Rogau.<br />
<strong>in</strong> Dienst gestellt. Dessen Anschaffung<br />
hat ebenfalls die AGMO e.V. <strong>in</strong> Kooperation<br />
mit dem Bauunternehmen Silbud<br />
ermöglicht. Mit diesem Schulbus werden<br />
Schüler aus dem Kreis Kandrz<strong>in</strong>-<br />
Weronika Łaszewska<br />
Klaudia Kandzia<br />
Zespół W<strong>in</strong>d w przyszłym roku będzie świętował 30-lecie działalności<br />
Foto: www.gruppew<strong>in</strong>d.de<br />
chłopca wsparciem. Pierwszą piosenkę Ulbrich zaprezentuje też w Kędzierzynie-Koźlu.<br />
Więcej <strong>in</strong>formacji o gali<br />
René napisał w wieku 12 lat.<br />
szlagierów i zakupie biletów na www.<br />
adur<br />
Foto: szkolapzpskk
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Nr. 37/1171 LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich Glaube zum und Lesen Religion bereitgestellt. Wiara Jegliche i religia Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wochenblatt.<strong>pl</strong> 9<br />
Breslau: 160. Jahrestag des Jüdisch-Theologischen Sem<strong>in</strong>ars<br />
Kronika Parafialna<br />
Im Geiste<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
e<strong>in</strong>es<br />
materiał służy wyłącznie<br />
liberalen<br />
do czytania. Powielanie<br />
Judentums<br />
w jakikolwiek sposób zabronione. Q<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Am 2. September wurden <strong>in</strong> <strong>der</strong> Synagoge zum Weißen Storch <strong>in</strong> Breslau<br />
vier Rabb<strong>in</strong>er und drei Kantoren <strong>in</strong> ihr geistliches Amt e<strong>in</strong>geführt.<br />
Außerdem wurde des Vordenkers des liberalen Judentums Abraham<br />
Geiger gedacht. Ehrengast war <strong>der</strong> Bundesm<strong>in</strong>ister des Auswärtigen Dr.<br />
Q Dożynki diecezjalne na Górze<br />
św. Anny: Tegoroczne dożynki diecezjalne<br />
odbędą się 21 września na Górze<br />
św. Anny. Suma dożynkowa będzie odprawiona<br />
o godz. 11.00. Od godz. 10.15<br />
delegacje z dekanatów gromadzą się<br />
na schodach prowadzących do groty<br />
lurdzkiej i w procesji udają się do groty<br />
na Mszę św. Dożynkom przewodniczy<br />
(1810‒1874) sowie an den 160. Jahrestag<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie <strong>der</strong> Gründung w jakikolwiek des Jüdisch-Theologischen<br />
Sem<strong>in</strong>ars <strong>in</strong> Breslau 1854 er<strong>in</strong>nert.<br />
sposób zabronione.<br />
Abraham Geiger wirkte<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Rabb<strong>in</strong>er Vervielfältigung Abraham Geiger wirkte ist über strengstens untersagt.<br />
Frank-Walter Ste<strong>in</strong>meier (SPD).<br />
In se<strong>in</strong>er Rede g<strong>in</strong>g Außenm<strong>in</strong>ister<br />
Ste<strong>in</strong>meier auch auf den 75. Jahrestag<br />
des Überfalls auf <strong>Polen</strong> e<strong>in</strong>, <strong>der</strong> den Beg<strong>in</strong>n<br />
des Zweiten Weltkriegs markierte<br />
und nannte es e<strong>in</strong> kostbares Geschenk,<br />
dass Deutsche und <strong>Polen</strong> nun geme<strong>in</strong>sam<br />
Verantwortung für e<strong>in</strong> freies und<br />
offenes Europa tragen. Mit Blick auf die<br />
dekanat Tworków z rejonu raciborskiego.<br />
Zgodnie z tradycją dekanat przygotuje<br />
służbę liturgiczną: wprowadzenie słowno-muzyczne,<br />
przywitanie i podziękowanie,<br />
czytania, modlitwę wiernych oraz<br />
wyznacza starostów dożynkowych. W<br />
uroczystości biorą też udział wyznaczone<br />
parafie jako delegacje z koroną żniwną,<br />
traurige Vergangenheit, so Ste<strong>in</strong>meier,<br />
gehöre es auch dazu festzustellen, dass<br />
die deutsch-polnischen Beziehungen<br />
nie so gut waren wie heute und überall<br />
<strong>in</strong> Europa wie<strong>der</strong> jüdisches Leben entstanden<br />
sei.<br />
An <strong>der</strong> Zeremonie <strong>in</strong> <strong>der</strong> Breslauer<br />
Synagoge nahm auch <strong>der</strong> neue Präsident<br />
<strong>der</strong> Weltunion für Progressives<br />
Q Katowice: W niedzielę 7 września<br />
w ewangelickim kościele Zmartwychwstania<br />
Pańskiego odbyła się uroczystość<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Żmigród: Od św. Jadwigi do książąt von Hatzfeld<br />
wprowadzenia w urzędowanie ks. dr.<br />
Mariana Niemca, wybranego przez zgromadzenie<br />
parafialne na ten urząd. Wprowadzenia<br />
dokonał zwierzchnik Kościoła,<br />
straszy, tylko zdobi i <strong>in</strong>tryguje. W romantycznym<br />
w jakikolwiek parku rzeźby pełnią sposób istot-<br />
zabronione.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
ną rolę – budują klimat, popularność<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
bp Jerzy Samiec, a asystowali mu ks.<br />
radca Henryk Reske i ks. Marian Bienioszek,<br />
pełniący obowiązki adm<strong>in</strong>istratora<br />
parafii po śmierci śp. ks. bp. Tadeusza<br />
Szurmana. Ks. dr Marian Niemiec jest<br />
czwartym po II wojnie światowej proboszczem<br />
parafii Zmartwychwstania<br />
Pańskiego w Katowicach.<br />
go jak zagospodarować, ale zachować<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie go w w formie jakikolwiek trwałej ru<strong>in</strong>y, podświetlić sposób zabronione.<br />
w nocy i wytyczyć w jego środku ścieżkę Q<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche spacerową, Vervielfältigung sprawdził się w pełni. ist strengstens untersagt.<br />
wistością.<br />
Trzebnica to miejsce pochówku św.<br />
Jadwigi – patronki m.<strong>in</strong>. pojednania<br />
polsko-niemieckiego, które w Żmigrodzie<br />
stało się ciałem choćby podczas rewitalizacji<br />
parku pałacowo-parkowego.<br />
Gdy w Żmigrodzie kilka lat temu władze<br />
postanowiły zrewitalizować ru<strong>in</strong>ę pałacu<br />
książąt von Hatzfeld, który porastały<br />
już samosiejki i było zagrożenie, że się<br />
po prostu rozpadnie, wielu pukało się<br />
w głowę. Wydano krocie, a wystarczyło<br />
wyremontować mury i nakryć je dachem<br />
i byłby kom<strong>pl</strong>etny pałac – padały głosy.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie sano w do 1813 czytania. r. tzw. protokół Powielanie żmigrodzki, to towar, w jakikolwiek który się dobrze turystycznie sposób zabronione.<br />
znów będzie błyszczał który był gwoździem do trumny Napoleona.<br />
bereitgestellt. Na obrady w pałacu przybyły Jegliche mistrz Vervielfältigung miasta i gm<strong>in</strong>y Żmigród, ist osoba strengstens<br />
sprzedaje. Robert Lewandowski, bur-<br />
LARES: Diese Materialien jak s<strong>in</strong>d dawniej. lediglich zum Lesen<br />
Kontakt: www.johanniter.de<br />
untersagt.<br />
Q<br />
Nie dowierzano też, że w renesansowej<br />
rycerskiej wieży mieszkalnej, która stoi<br />
tuż obok, zaczną działać: punkt <strong>in</strong>formacji<br />
turystycznej, w<strong>in</strong>iarnia i apartament<br />
dla turystów. Notabene otwarcia ru<strong>in</strong>y<br />
po rewitalizacji dokonano podczas dożynek<br />
wojewódzkich. Ci, którzy trafiają<br />
w to miejsce po latach, przecierają oczy<br />
ze zdumienia. Wprawdzie w<strong>in</strong>iarni w<br />
wieży jak nie było, tak nie ma, ale nikt<br />
Q Johanniter: Die Schlesische<br />
Genossenschaft des Johanniterordens<br />
bietet dieses Jahr zum vierzehnten Mal<br />
am 17. November die Berufsberatung am<br />
Christlichen Gymnasium Johanneum <strong>in</strong><br />
Hoyerswerda an. Wie stets s<strong>in</strong>d die Abschlussklassen<br />
(11. und 12. Schuljahr)<br />
angesprochen. 120 Schüler werden dieses<br />
Jahr erwartet. Neben akademischen<br />
Berufen s<strong>in</strong>d Ausbildungsberufe gefragt.<br />
Q Muzyka w starym opactwie:<br />
W Rudach Raciborskich odbywają się<br />
koncerty niedzielne, którym przewodniczy<br />
i wprowadza w tematykę ks. prał.<br />
z tego powodu nie rozpacza, bo w podziemiach<br />
pałacu-ru<strong>in</strong>y jest restauracja.<br />
Pf. Bronisław Żuchowski<br />
Vierundzwanzigster<br />
Sonntag Im<br />
Jahreskreis<br />
14.09.2014<br />
se<strong>in</strong> zu vergeben, als er beleidigt wird. die gleiche Behandlung, die er se<strong>in</strong>em bef<strong>in</strong>det sich Gott gegenüber <strong>in</strong> <strong>der</strong> Position<br />
des w Schuldners. jakikolwiek Gott ist aber sposób bereit, zabronione. Q<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Es kommt materiał nie <strong>der</strong> Punkt, służy wo wyłącznie er sagen Mitknecht do angetan czytania. hatte. Das Powielanie nenne ich<br />
kann: jetzt reicht es aber, bis hierher und Gerechtigkeit!<br />
wenn <strong>der</strong> Mensch ihn<br />
LARES: Diese Materialien nicht s<strong>in</strong>d weiter. Hier lediglich geht es nicht zum die Lesen Trotzdem bereitgestellt. fände e<strong>in</strong> Jegliche Vervielfältigung bittet, ihm se<strong>in</strong>e Sünden ist strengstens untersagt.<br />
1. Lesung:<br />
Sir 27,30-28,7<br />
2. Lesung: Rom 14,7-9<br />
Evangelium: Mt 18,21-35 „Herr,<br />
wie oft muss ich me<strong>in</strong>em Bru<strong>der</strong><br />
vergeben…“<br />
Petrus Bogdan Kic<strong>in</strong>ger. 28 września o godz.<br />
17.00 na organach zagra Zuzana Zahradniková<br />
(Rużomberok, Słowacja), 19<br />
października odbędzie się koncert wokalno-<strong>in</strong>strumentalny.<br />
Wystąpią: chór i<br />
zespół <strong>in</strong>strumentalny Parafii św. Anny<br />
w Babicach, kwartet smyczkowy „Altra<br />
volta”, Klaudia Romek, Brygida Tomala.<br />
Q Domorganist gesucht: Das Bistum<br />
Dresden-Meißen sucht für die Kathedrale<br />
„St. Tr<strong>in</strong>itatis“ <strong>in</strong> Dresden (ehemalige<br />
Katholische Hofkirche) zum 1. Februar<br />
2015 e<strong>in</strong>en Domorganisten/e<strong>in</strong>e Domorganist<strong>in</strong><br />
(A-Examen) mit Teilaufgaben<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> diözesanen Kirchenmusik. Neben<br />
e<strong>in</strong>em qualifizierten Hochschulabschluss<br />
se<strong>in</strong>em Beleidiger zu vergeben. Er nennt<br />
die Zahl sieben, diese Zahl gilt bei den<br />
Juden als e<strong>in</strong>e runde Zahl. Sie bedeutet:<br />
viele Male. Jesus greift <strong>in</strong> se<strong>in</strong>er Antwort<br />
diese Zahl auf und steigert sie <strong>in</strong> 77 Mal,<br />
d.h. die Zahl <strong>der</strong> Vergebungen, die von<br />
e<strong>in</strong>em Jünger gefor<strong>der</strong>t wird, lässt sich<br />
und Erfahrungen im Fach Kirchenmusik<br />
muss die Persönlichkeit konfessionell<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> katholischen Kirche beheimatet<br />
se<strong>in</strong> und e<strong>in</strong>e beson<strong>der</strong>e Befähigung zum<br />
improvisatorischen Orgelspiel sowie die<br />
Sensibilität besitzen, dieses <strong>in</strong> den Dienst<br />
<strong>der</strong> Liturgie zu stellen. Bewerbungen s<strong>in</strong>d<br />
bis zum 7. November an das Dompfarramt<br />
<strong>der</strong> Kathedrale, z.Hd. Herrn KMD Liebich,<br />
Schloßstraße 24, 01067 Dresden, e<strong>in</strong>zu-<br />
kan<br />
wie dieses. Zunächst die Großmut des geht es aber nicht um Geldgeschäfte, bunden. Die Ges<strong>in</strong>nung <strong>der</strong> Vergebung,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Königs, materiał dann die Hartherzigkeit służy wyłącznie des ihm geht do es czytania. um moralische Schuld, Powielanie um <strong>der</strong> Liebe w zu jakikolwiek dem Nächsten, entscheidet sposób zabronione.<br />
Knechtes gegenüber dem Mitknecht, und Sündenvergebung, um Beleidigung, um über das Verhältnis zu Gott. q reichen.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nicht mit e<strong>in</strong>er Ziffer bezeichnen. Sie<br />
ist nach oben unbegrenzt, mit an<strong>der</strong>en<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie die Gleichberechtigung w jakikolwiek bei <strong>der</strong> sposób Ausbildung<br />
für das geistliche Amt durch e<strong>in</strong>e<br />
zabronione.<br />
chlebem i darem ołtarza.<br />
Judentum (WUJP), Rabb<strong>in</strong>er Daniel<br />
LARES: Diese Materialien Freelan<strong>der</strong> s<strong>in</strong>d (Jerusalem), lediglich teil. <strong>Der</strong> zum Ordi-<br />
Lesen bereitgestellt. Jegliche jüdische Vervielfältigung Fakultät an e<strong>in</strong>er staatlichen ist strengstens Q untersagt.<br />
nationsfeier g<strong>in</strong>g am 1. September e<strong>in</strong><br />
Konzert zum Gedenken an die Opfer<br />
des Zweiten Weltkriegs und <strong>der</strong> Schoa<br />
voraus.<br />
Die sieben <strong>in</strong> ihr Amt neu e<strong>in</strong>geführten<br />
Geistlichen s<strong>in</strong>d Absolventen des<br />
Gości ma, bo park przyciąga urodą.<br />
Jeśli władzom wystarczy konsekwencji<br />
Wort zum Sonntag<br />
Worten, <strong>der</strong> Jünger muss so oft bereit<br />
Zahl <strong>der</strong> Vergebungen, son<strong>der</strong>n um das<br />
Vergeben überhaupt, zunächst um das<br />
Nachlassen von Schuld durch Gott gegenüber<br />
se<strong>in</strong>em Diener und dann durch<br />
den Diener gegenüber se<strong>in</strong>em Mitknecht<br />
und schließlich um die Reaktion Gottes<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy auf das materiał Verhalten des służy hartherzigen wyłącznie Dieners.<br />
Dieses wird nunmehr ausdrücklich sich nichts mite<strong>in</strong>an<strong>der</strong> zu tun. E<strong>in</strong> Nächsten, sonst ist es nichts mit dem<br />
Rechtsgeschäfte do czytania. haben Powielanie w jakikolwiek zu üben gegenüber sposób dem zabronione.<br />
fragt, wie oft <strong>der</strong> Jünger nach<br />
dem Willen Jesu bereit se<strong>in</strong> muss, als Muster für das Verhalten Gottes ge-<br />
<strong>Mann</strong> hat Schulden und hat gleich-<br />
Nachlass <strong>der</strong> Schuld durch Gott. Wir be-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
genüber den Menschen bezeichnet, die<br />
nicht bereit s<strong>in</strong>d, ihren Mitmenschen<br />
„von Herzen“ zu vergeben.<br />
Wohl wenige biblische Gleichnisse<br />
haben schon von K<strong>in</strong>dheit an so sehr<br />
unsere <strong>in</strong>nere Zustimmung gefunden,<br />
Abraham Geiger Kolleg Potsdam. Das<br />
Kolleg wurde 1999 als Rabb<strong>in</strong>ersem<strong>in</strong>ar<br />
an <strong>der</strong> Universität Potsdam gegründet.<br />
U patronki śląskiej ziemi<br />
Tegoroczne święto <strong>pl</strong>onów zwane<br />
dożynkami miasta i gm<strong>in</strong>y Żmigród<br />
(Trachenberg) i powiatu trzebnickiego<br />
(Kreis Trebnitz) odbyło się 24<br />
sierpnia we wsi Korzeńsko (Korsenz).<br />
W obu przypadkach – Żmigrodu<br />
i powiatu trzebnickiego – kwestia<br />
współpracy obecnych polskich i dawnych<br />
niemieckich mieszkańców tej<br />
ziemi nie jest frazesem, ale rzeczy-<br />
über 23 Jahre an <strong>der</strong><br />
Synagoge zum Weißen<br />
Storch <strong>in</strong> Breslau.<br />
Zespół pałacowo-parkowy w Żmigrodzie po rewitalizacji. <br />
Najpiękniejszy park<br />
na Dolnym Śląsku,<br />
najpierw barokowy,<br />
potem romantyczny,<br />
Abraham Geiger (1810-1874)<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy w działaniu, materiał a wszystko służy wskazuje wyłącznie na to,<br />
ryzykować do czytania. spotkania z Powielanie żołnierzami który w da jakikolwiek miejsca pracy. A te są sposób w każdej zabronione.<br />
że tak, powstanie najpiękniejszy park na Armii Czerwonej, którzy z zadziwiającą gm<strong>in</strong>ie na wagę złota.<br />
LARES: Diese Materialien<br />
Dolnym<br />
s<strong>in</strong>d<br />
Śląsku.<br />
lediglich<br />
A właściwie –<br />
zum<br />
znów bę-<br />
Lesen<br />
lekkością<br />
bereitgestellt.<br />
podchodzi do cudzego<br />
Jegliche<br />
życia.<br />
Vervielfältigung<br />
Marek Perzyński<br />
ist strengstens untersagt.<br />
dzie, bo to najpierw barokowe, a potem<br />
romantyczne założenie parkowe dawniej<br />
błyszczało. Cieszyli tym klejnotem oczy<br />
nawet władcy. Aczkolwiek więcej mówi<br />
się o tym, że w tutejszym pałacu podpi-<br />
wtedy nawet koronowane głowy, to tutaj<br />
ważyły się losy Europy. Niestety, olśniewający<br />
urodą pałac z wojennej zawieruchy<br />
II wojny światowej obronną ręką<br />
nie wyszedł. Odbudować go nie było<br />
komu, bo niemieccy arystokraci woleli<br />
schließlich die gerechte Strafe durch eben<br />
weltlicher Richter, <strong>der</strong><br />
den Fall nach den Grundsätzen<br />
<strong>der</strong> irdischen Gerechtigkeit<br />
zu beurteilen<br />
hätte, wohl e<strong>in</strong>ige Haare<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Suppe. Die beiden<br />
Fotos: Marek Perzyński<br />
zeitig Guthaben. Weil ihm e<strong>in</strong>e Schuld<br />
erlassen wird, darum muss er noch<br />
lange nicht gegenüber e<strong>in</strong>em Dritten,<br />
<strong>der</strong> mit dem ersten Handel gar nichts<br />
zu tun hat, auf se<strong>in</strong>e Rechte verzichten.<br />
So sagt es das Gesetz dieser Welt. Jesus<br />
Gott ist bereit,<br />
wenn <strong>der</strong> Mensch<br />
ihn bittet, ihm<br />
se<strong>in</strong>e Sünden, und<br />
seien sie noch so<br />
groß, zu verzeihen.<br />
Als erste Neugründung <strong>in</strong> Europa nach<br />
<strong>der</strong> Shoah bildet das Institut seit 2007<br />
auch Kantor<strong>in</strong>nen und Kantoren aus.<br />
Am 3. September wurde an den 140.<br />
Sterbetag von Rabb<strong>in</strong>er Abraham Geiger<br />
23 Jahre an <strong>der</strong> Synagoge zum Weißen<br />
Storch. Das Jüdisch-Theologische Sem<strong>in</strong>ar<br />
<strong>in</strong> Breslau und die Berl<strong>in</strong>er Hochschule<br />
für die Wissenschaft des Judentums<br />
verdanken se<strong>in</strong>er Initiative ihre<br />
Existenz. Geiger for<strong>der</strong>te bereits 1836<br />
Universität. Das Abraham Geiger Kolleg<br />
an <strong>der</strong> Universität Potsdam, das dieses<br />
Jahr se<strong>in</strong>en 15. Geburtstag feiert, setzt<br />
das geistige Erbe dieses Vordenkers des<br />
liberalen Judentums <strong>in</strong> aktuelle Bezüge.<br />
kan<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
Oko<br />
w<br />
mieli<br />
jakikolwiek<br />
zwłaszcza na kobiety,<br />
sposób<br />
nawet<br />
zabronione.<br />
na wiek nie patrzyli.<br />
Władze Żmigrodu dramatyczną hi-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
storią turystów nie epatują, ru<strong>in</strong>a pałacu<br />
ma być miejscem, gdzie się po prostu<br />
wypoczywa. Przed fasadą pałacu, lśniącą<br />
w słońcu, stanęła potężna pergola<br />
porastająca różami. Na osi widokowej<br />
miejsce dostała kobieta bez głowy, nie<br />
miejsca i wystawiają wizytówkę jego<br />
właścicielowi jako mecenasowi sztuki.<br />
A w dobrym towarzystwie warto się<br />
znaleźć. To zwykle procentuje.<br />
Pomysł, by pałacu kom<strong>pl</strong>etnie nie odbudowywać,<br />
bo tymczasem nie byłoby<br />
Książęta von Hatzfeld w Żmigrodzie<br />
bywają, postępem prac w ich dawnych<br />
dobrach żywo się <strong>in</strong>teresują i to za<strong>in</strong>teresowanie<br />
jest odbierane z wielką życzliwością.<br />
Więcej – jest przez władze gm<strong>in</strong>y<br />
i mieszkańców oczekiwane. Historia<br />
niezwykle dynamiczna i nowocześnie<br />
myśląca, do historii podchodzi z szacunkiem.<br />
Bo to dziedzictwo, na którym<br />
– jak mówi – można wiele dobrych<br />
rzeczy zbudować. W pobliżu zespołu<br />
pałacowo-parkowego powstanie hotel,<br />
Verzeihung. <strong>Der</strong> Mensch, je<strong>der</strong> Mensch,<br />
‐ und seien sie noch so<br />
groß ‐ zu verzeihen. Die<br />
Haltung und Tat, die wir<br />
von Gott uns gegenüber<br />
erwarten, müssen wir<br />
bereit se<strong>in</strong>, auch selbst<br />
f<strong>in</strong>den uns eben <strong>in</strong> dem unteilbar e<strong>in</strong>en<br />
Menschen, <strong>der</strong> nicht gegen Gott an<strong>der</strong>s<br />
se<strong>in</strong> kann als gegen den Mitmenschen.<br />
Die beiden Gebote <strong>der</strong> Gottes‐ und <strong>der</strong><br />
Nächstenliebe s<strong>in</strong>d <strong>in</strong> diesem Gleichnis<br />
zu <strong>der</strong> großen untrennbaren E<strong>in</strong>heit ver-<br />
Foto: Klaudia Kandzia
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
10 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum H<strong>in</strong>tergründe Lesen bereitgestellt. Kulisy Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>Der</strong> <strong>Orchester</strong>-<strong>Mann</strong><br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
12. – 18. September 2014<br />
Mit Bolesław Gustaw Bernaczek, von Beruf Ingenieur, leidenschaftlicher Musiker, Vorsitzen<strong>der</strong> <strong>der</strong> Sozial-Kulturellen Gesellschaft <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong><br />
M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit (SKGDM) Grünberg, Chefredakteur des Grünberger Monatsblattes, Geschäftsmann und Vorstandsvorsitzen<strong>der</strong> <strong>der</strong> Firma BIOPAX,<br />
sprach Krzysztof Świerc.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wie nennt man jemanden, <strong>der</strong> wie<br />
Sie so viele D<strong>in</strong>ge auf e<strong>in</strong>mal tut: <strong>Orchester</strong>-<strong>Mann</strong>,<br />
Renaissancemensch,<br />
Workaholic?<br />
Ich mache tatsächlich vieles gleichzeitig<br />
und begnüge mich dabei nicht<br />
mit Mittelmäßigkeiten. So b<strong>in</strong> ich eben<br />
erzogen und gelehrt worden. Lei<strong>der</strong> geschieht<br />
das auf Kosten <strong>der</strong> Familie und<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
manchmal auch me<strong>in</strong>er Gesundheit.<br />
Von Zeit zu Zeit muss ich deshalb abschalten<br />
und lande dann <strong>in</strong> irgende<strong>in</strong>em<br />
Kurort, aber nur, um mit neuem<br />
Schwung weiterzuarbeiten. Ob ich e<strong>in</strong><br />
Workaholic b<strong>in</strong>? Das sagen viele me<strong>in</strong>er<br />
Bekannten. Ich habe das lange immer<br />
wie<strong>der</strong> bestritten, aber heute sche<strong>in</strong>t<br />
mir, es ist doch etwas dran. Und ich b<strong>in</strong><br />
auch kaum heilbar, da ich ohne Arbeit<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nicht leben kann! Das sche<strong>in</strong>t so e<strong>in</strong><br />
Charakterzug von mir zu se<strong>in</strong> und ich<br />
werde wohl schon so bleiben.<br />
Ihre Hauptbeschäftigung, mit <strong>der</strong><br />
Sie Ihren und Ihrer Familie Unterhalt<br />
bestreiten, bleibt dennoch Ihre geschäftliche<br />
Tätigkeit. Was s<strong>in</strong>d Sie von Beruf<br />
und um welche Wirtschaftsaktivitäten<br />
handelt es sich bei Ihnen?<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Ich b<strong>in</strong> gelernter Masch<strong>in</strong>enbau-<br />
Ingenieur, aber ich war jahrelang <strong>in</strong><br />
<strong>der</strong> Baubranche tätig. <strong>Der</strong>zeit b<strong>in</strong> ich<br />
Firmenvorstand bei <strong>der</strong> BIOPAX PL Sp.<br />
z o.o. mit Sitz <strong>in</strong> Grünberg, die auf<br />
Abwassertechnik spezialisiert ist. Die<br />
Firma entstand, nachdem mir und me<strong>in</strong>en<br />
Freunden aus Warschau, darunter<br />
Ingenieur Janusz Waś, klar wurde, dass<br />
Foto: J. Stem<strong>pl</strong>ewski<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Man materiał muss es aber służy trotzdem wyłącznie tun, do<br />
„Ich<br />
czytania.<br />
mache tatsächlich<br />
Powielanie die Eltern w jakikolwiek vor allem <strong>in</strong> Deutschland sposób e<strong>in</strong>e zabronione.<br />
und zwar schnell, sonst könnte die EU<br />
Zukunft für die weitere Schulbildung<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. vieles gleichzeitig Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
<strong>in</strong> unseren Ideen, Erfahrungen und den<br />
<strong>in</strong>novativen Technologien, auf die wir<br />
zugreifen konnten, enorme und entwicklungsfähige<br />
Potenziale steckten.<br />
Lagen Sie damit auch richtig?<br />
Unser Unternehmen besteht <strong>in</strong>zwischen<br />
zehn Jahre und die Ergebnisse<br />
s<strong>in</strong>d me<strong>in</strong>es Erachtens mehr als zufriedenstellend.<br />
Zudem s<strong>in</strong>d wir im letzten<br />
Jahrzehnt <strong>in</strong> e<strong>in</strong>e enge Kooperation mit<br />
<strong>der</strong> Grünberger Universität getreten, so<br />
dass auch Lehrbeauftragte <strong>der</strong> Hochschule<br />
<strong>in</strong> unserer Firma tätig s<strong>in</strong>d.<br />
Ihre Bemühungen haben u.a. bewirkt,<br />
dass wir für zwei unserer Projekte (e<strong>in</strong><br />
drittes wird <strong>der</strong>zeit geschrieben) e<strong>in</strong>e<br />
EU-F<strong>in</strong>anzierung aufgrund des hohen<br />
Innovationsgehalts bekommen haben.<br />
etwa <strong>in</strong> Neusalz, Lagow und Hennersdorf,<br />
die vom deutschen Konsulat f<strong>in</strong>anziert<br />
werden. Und neuerd<strong>in</strong>gs konnten<br />
wir <strong>in</strong> Absprache mit den jeweiligen<br />
Stadtverwaltungen auch erreichen, dass<br />
<strong>der</strong> Unterricht des <strong>Deutschen</strong> als M<strong>in</strong>-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Neben materiał <strong>der</strong> Fülle Ihrer służy geschäftlichen wyłącznie <strong>der</strong>heitensprache do czytania. vom Bildungsm<strong>in</strong>isterium<br />
(MEN) mitgetragen werden soll. und Deutsch stattfand. Wir schreiben<br />
Powielanie thenburger w jakikolwiek Erntefest, das auf sposób Polnisch zabronione.<br />
Aktivitäten s<strong>in</strong>d Sie auch Vorsitzen<strong>der</strong><br />
LARES: Diese Materialien bei <strong>der</strong> s<strong>in</strong>d Grünberger lediglich Sozial-Kulturellen zum Lesen Kräftig bereitgestellt. geholfen hat uns dabei Jegliche Hubert übrigens Vervielfältigung über alles rund um das ist The-<br />
strengstens untersagt.<br />
Wor<strong>in</strong> liegt hauptsächlich diese Innovation?<br />
Wir spezialisieren uns auf den Bau<br />
kle<strong>in</strong>er Kläranlagen, die Biogene (Nitrate<br />
und Phosphate) aus <strong>der</strong> Umwelt beseitigen<br />
und dabei alle Voraussetzungen<br />
und Standards <strong>der</strong> großen Kläranlagen<br />
erfüllen, die aber wesentlich teurer s<strong>in</strong>d.<br />
Unsere kle<strong>in</strong>en Kläranlagen verbrauchen<br />
nur 50 Prozent <strong>der</strong> benötigten elekt-<br />
Gesellschaft <strong>der</strong> <strong>Deutschen</strong> M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit<br />
(SKGDM) und s<strong>in</strong>d auch <strong>in</strong> diesem<br />
Bereich ganz erfolgreich, u.a. bei <strong>der</strong><br />
Popularisierung <strong>der</strong> deutschen Sprache.<br />
Wie schaffen Sie das?<br />
Vorab sei gesagt, dass es <strong>in</strong> <strong>der</strong> Woi-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy wodschaft materiał Lebus doch służy nicht so wyłącznie wenige mal als do sie czytania. hörten, dass das Powielanie Vorhaben Sławomir w jakikolwiek Kufel, haben wir uns sposób zudem zabronione.<br />
Deutsche gibt, wie es den Ansche<strong>in</strong> vom Bildungsm<strong>in</strong>isterium mitgetragen geme<strong>in</strong>sam mit <strong>der</strong> Lehranstalt dazu<br />
LARES: Diese Materialien<br />
haben<br />
s<strong>in</strong>d<br />
mag. Bei<br />
lediglich<br />
<strong>der</strong> letzten Volkszäh-<br />
zum Lesen<br />
werden<br />
bereitgestellt.<br />
soll und je nach Schülerzahl<br />
Jegliche<br />
bis entschieden,<br />
Vervielfältigung<br />
e<strong>in</strong> Gymnasium und<br />
ist<br />
Ly-<br />
strengstens untersagt.<br />
rischen Energie, und die ist eben e<strong>in</strong><br />
grundlegen<strong>der</strong> Kostenfaktor. Im Klartext:<br />
Dort, wo unsere Anlagen stehen,<br />
fallen die Kosten automatisch um ca. 50<br />
Prozent ger<strong>in</strong>ger aus. Außerdem werden<br />
bei unserer Technologie ke<strong>in</strong>erlei Aerosole<br />
freigesetzt und Vorbeigehende<br />
stellen immer wie<strong>der</strong> erstaunt fest, dass<br />
da nichts st<strong>in</strong>kt. Und die Preise, die wir<br />
Ukra<strong>in</strong>ern, die bis zur Bekanntgabe <strong>der</strong> Schule renovieren, e<strong>in</strong>en Turnsaal o<strong>der</strong> <strong>in</strong> Absprache mit dem Rektor auf das<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Ergebnisse<br />
materiał<br />
<strong>der</strong> jüngsten<br />
służy<br />
Volkszählung<br />
wyłącznie<br />
Sport<strong>pl</strong>atz<br />
do czytania.<br />
bauen. Das entscheidet<br />
Powielanie<br />
ja nächste<br />
w jakikolwiek<br />
Schuljahr verlegt.<br />
sposób zabronione.<br />
als die zahlreichste Volksgruppe <strong>in</strong> <strong>der</strong> die jeweilige Geme<strong>in</strong>de o<strong>der</strong> Stadt, die Sie heben immer wie<strong>der</strong> gern die<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
anbieten, können es mit den benachbarten<br />
Ortschaften, wo es unsere Kläranlagen<br />
nicht gibt, sehr gut aufnehmen. Und<br />
zwar: Bei unserer Technologie s<strong>in</strong>d für<br />
die Klärung e<strong>in</strong>es Kubikmeters Abwasser<br />
nur 4 Złoty zu zahlen, bei unseren<br />
Nachbarn s<strong>in</strong>d es 14 Złoty.<br />
Neben Kläranlagen befassen Sie sich<br />
auch mit <strong>der</strong> Rekultivierung von Oberflächen-<br />
und Seewasser. Weshalb?<br />
Weil das <strong>in</strong> <strong>Polen</strong> e<strong>in</strong> gravierendes<br />
Problem ist. Wir stehen mit unseren<br />
Tr<strong>in</strong>kwasserressourcen <strong>der</strong>zeit an vorletzter<br />
Stelle <strong>in</strong> Europa, nur noch vor<br />
Albanien. Jetzt aber muss nach e<strong>in</strong>er<br />
EU-Richtl<strong>in</strong>ie bereits <strong>in</strong> Ortschaften<br />
ab 10.000 bis 15.000 E<strong>in</strong>wohnern das<br />
Oberflächenwasser von Biogenen gerei-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy schnell materiał wie möglich służy durch mehr wyłącznie Unterrichtstunden<br />
an Schulen <strong>der</strong> Woi-<br />
Deutschdiktate gew<strong>in</strong>nen. Es s<strong>in</strong>d üb-<br />
und Tradition erfreulicherweise trotz<br />
Schüler do die czytania. meisten Woiwodschafts- Powielanie Bevölkerung, w jakikolwiek wo die deutsche sposób Kultur zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien wodschaft s<strong>in</strong>d zu erweitern. lediglich Die Folge zum s<strong>in</strong>d Lesen rigens bereitgestellt. alles grenznahe Ortschaften, Jegliche wo <strong>der</strong> Vervielfältigung Nachkriegsvertreibung überleben ist strengstens gesungen habe. untersagt.<br />
<br />
nigt werden. Ehrlich gesagt, die Aufgabe<br />
ist so gigantisch, dass sie <strong>in</strong> <strong>Polen</strong> nur<br />
schwer realisierbar ist.<br />
Über zu wenig Arbeit kann sich Bolesław Gustaw Bernaczek nicht beklagen – daher auch se<strong>in</strong>e gute Laune. <br />
Strafen <strong>in</strong> Millionenhöhe über <strong>Polen</strong><br />
verhängen.<br />
Absolut. Um die Gefahr zu veranschaulichen,<br />
sei nur gesagt: Sollten nach<br />
2015 die Oberflächenkläranlagen im<br />
Lande nicht EU-konform se<strong>in</strong>, wird<br />
Problems annehmen?<br />
Weil unsere Kläranlagen, ob kle<strong>in</strong><br />
o<strong>der</strong> groß, sämtlichen EU-Auflagen gerecht<br />
werden. Und wie ich schon sagte,<br />
die Kosten für die Bevölkerung s<strong>in</strong>d bei<br />
unseren Anlagen viel ger<strong>in</strong>ger.<br />
lung zeigte sich, dass wir mit rund<br />
1.800 Angehörigen die größte M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Region s<strong>in</strong>d. Die Zahl<br />
unserer Mitglie<strong>der</strong> liegt <strong>in</strong>zwischen<br />
bei 700 und es werden immer mehr.<br />
Zahlenmäßig liegen wir sogar vor den<br />
Woiwodschaft Lebus galten.<br />
Bei <strong>der</strong> Popularisierung <strong>der</strong> deutschen<br />
Sprache gehe ich nach e<strong>in</strong>em bestimmten<br />
Schema vor. Als Geschäftsmann<br />
komme ich <strong>in</strong> Kontakt mit Ortsverwaltungen<br />
und spreche bei <strong>der</strong> Gelegenheit<br />
Schulen <strong>der</strong> Region Lebus bis vor kurzen<br />
noch sehr miserabel.<br />
Stimmt, und deshalb kamen immer<br />
wie<strong>der</strong> Eltern zu uns (SKGDM)<br />
und for<strong>der</strong>ten für ihre K<strong>in</strong><strong>der</strong> mehr<br />
Deutschstunden an Schulen. Daraufh<strong>in</strong><br />
beschlossen wir, unser Angebot so<br />
und begnüge mich<br />
dabei nicht mit<br />
Mittelmäßigkeiten.“<br />
Kołodziej, Bildungsspezialist des VdG<br />
mit Sitz <strong>in</strong> Oppeln.<br />
Wie stehen Geme<strong>in</strong>devorsteher, Bürgermeister<br />
o<strong>der</strong> auch Landräte dem<br />
Vorhaben gegenüber?<br />
Ihre Reaktion war sehr positiv, zu-<br />
zu 150 Prozent <strong>der</strong> Bildungszuwendung<br />
betragen könnte. Das s<strong>in</strong>d also<br />
bis zu 10.000 Złoty pro Schüler. E<strong>in</strong>e<br />
ganz starke Geldspritze, mit <strong>der</strong> man<br />
viel tun kann, etwa e<strong>in</strong> Studium für<br />
den Deutschunterricht aufbauen, e<strong>in</strong>e<br />
Zuwendungsgel<strong>der</strong> erhalten hat. Bestes<br />
Beispiel hierfür ist Hubert Kołodziej,<br />
<strong>der</strong> ja <strong>in</strong> Groß Döbern bei Oppeln zur<br />
Errichtung e<strong>in</strong>er schönen Sporthalle<br />
beigetragen hat – e<strong>in</strong> guter Beleg dafür,<br />
dass es sich u.U. sehr lohnt, auf e<strong>in</strong>en<br />
dann auch schulische Belange an, darunter<br />
eben materiał das Thema Deutschunterricht.<br />
służy wyłącznie Welche do Schulen czytania. <strong>der</strong> Woiwodschaft Powielanie e<strong>in</strong>e w große jakikolwiek Rolle spielen. Deshalb sposób b<strong>in</strong> zabronione.<br />
Deutschunterricht zu setzen.<br />
<strong>Polen</strong>, da hier Klischees noch immer<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
In dieser H<strong>in</strong>sicht stand es die Lebus bieten seit diesem Schuljahr ei-<br />
– auch wenn wir uns als Europäer<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nen erweiterten Deutschunterricht an?<br />
Es s<strong>in</strong>d dies die Grundschulen <strong>in</strong><br />
Rothenburg an <strong>der</strong> O<strong>der</strong>, Unruhstadt<br />
und Lugknitz <strong>in</strong> <strong>der</strong> Geme<strong>in</strong>de Skampe,<br />
gleich drei <strong>in</strong> Guben sowie das Gymnasium<br />
Nr. 6 <strong>in</strong> Grünberg und das<br />
Gymnasium Nr. 2 <strong>in</strong> Züllichau, dessen<br />
und spätere Arbeit ihre K<strong>in</strong><strong>der</strong> sehen,<br />
da es <strong>in</strong> <strong>der</strong> Region Lebus sehr problematisch<br />
ist, e<strong>in</strong>e gut bezahlte Anstellung<br />
zu f<strong>in</strong>den. In den genannten Ortschaften<br />
f<strong>in</strong>den übrigens auch geme<strong>in</strong>same Veranstaltungen<br />
und Sprachwettbewerbe<br />
<strong>Polen</strong> täglich über vier Millionen Euro<br />
mit Schulen und K<strong>in</strong><strong>der</strong>gärten aus deutschen<br />
w Grenzstädten jakikolwiek statt, wo sposób wie<strong>der</strong>um zabronione.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Strafe zahlen materiał müssen! służy Und zwar wyłącznie so lange,<br />
bis die EU-Bed<strong>in</strong>gungen erfüllt s<strong>in</strong>d. mittlerweile zusätzliche Deutschstunden deutsche K<strong>in</strong><strong>der</strong> Polnisch lernen.<br />
do czytania. Powielanie<br />
LARES: Diese Materialien Weshalb s<strong>in</strong>d will lediglich sich BIOPAX nun zum dieses Lesen an Schulen bereitgestellt. und SKGDM-Zweigstellen Jegliche Wo Vervielfältigung f<strong>in</strong>den die größten Veranstaltun-<br />
ist strengstens untersagt.<br />
gen dieser Art statt?<br />
In <strong>der</strong> Geme<strong>in</strong>de Rothenburg an <strong>der</strong><br />
O<strong>der</strong>, <strong>der</strong>en Partner auf deutscher Seite<br />
die Geme<strong>in</strong>de Drebkau ist. Gerade letzten<br />
Monat am 23. August wetteiferten<br />
Schulen bei<strong>der</strong> Geme<strong>in</strong>den beim Ro-<br />
ma sukzessive <strong>in</strong> unserem <strong>in</strong> Grünberg<br />
ersche<strong>in</strong>enden Grünberger Monatsblatt,<br />
wo ich <strong>der</strong> Chefredakteur b<strong>in</strong>. Dank <strong>der</strong><br />
Kreativität deutscher Grünberger, darunter<br />
des Dekans <strong>der</strong> humanistischen<br />
Fakultät <strong>der</strong> Universität Grünberg, Prof.<br />
zeum zu gründen, wo alle Fächer auf<br />
Deutsch unterrichtet werden sollen!<br />
Wir wollten die Schule ursprünglich<br />
bereits <strong>in</strong> diesem Schuljahr starten, aber<br />
weil seitens <strong>der</strong> Uni nicht alles f<strong>in</strong>anziell<br />
geklappt hat, haben wir den Schulstart<br />
Dynamik, Kreativität und Leistungen<br />
deutscher Aktivisten <strong>in</strong> Grünberg<br />
hervor. Ist aber heute, im vere<strong>in</strong>ten<br />
Europa, <strong>der</strong> M<strong>in</strong><strong>der</strong>heitenstatus denn<br />
so wichtig?<br />
Ich f<strong>in</strong>de schon, ganz beson<strong>der</strong>s <strong>in</strong><br />
empf<strong>in</strong>den – <strong>der</strong> Me<strong>in</strong>ung, dass e<strong>in</strong>e<br />
M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit ihre kulturelle Eigenart zeigen<br />
und betonen und ihre Identität,<br />
Geschichte und Muttersprache pflegen<br />
muss. Beispielhaft dafür ist etwa<br />
die ger<strong>in</strong>ge Kenntnis <strong>der</strong> Geschichte<br />
des Lebuser Landes durch die hiesige<br />
konnte. Ja, Vertreibung, was sich übrigens<br />
se<strong>in</strong>erzeit auch <strong>der</strong> bekannte<br />
polnische Historiker Prof. Czesław<br />
Osękowski <strong>in</strong> verschiedenen Foren<br />
nicht auszusprechen scheute, <strong>in</strong>dem er<br />
immer wie<strong>der</strong> klarstellte, dass es ke<strong>in</strong>e<br />
Umsiedlungen waren, son<strong>der</strong>n eben<br />
Vertreibungen. Dafür b<strong>in</strong> ich ihm sehr<br />
dankbar, zumal die meisten Historiker<br />
<strong>in</strong> <strong>Polen</strong> bei diversen Tagungen immer<br />
noch den Uns<strong>in</strong>n nach<strong>pl</strong>appern, es habe<br />
sich damals um Umsiedlungen bzw.<br />
Flucht gehandelt.<br />
Da wir schon beim Thema Geschichte<br />
s<strong>in</strong>d – erzählen Sie uns bitte kurz über<br />
das Projekt „Vor dem Vergessen bewahren”.<br />
Es ist e<strong>in</strong>e Sammlung von Dokumenten<br />
von Menschen, die <strong>in</strong>zwischen zu<br />
50 Prozent von uns gegangen s<strong>in</strong>d. Sie<br />
zeigen, was hier <strong>in</strong> Grünberg nach dem<br />
Zweiten Weltkrieg vor sich g<strong>in</strong>g, wie<br />
schlecht die deutsche Zivilbevölkerung<br />
behandelt wurde und wer <strong>der</strong>maßen<br />
brutal vorg<strong>in</strong>g, dass mehr als 500 Familien<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Stadt sich selbst getötet<br />
(vergast) haben! Nur um dem Unrecht<br />
<strong>in</strong> Form von Vergewaltigung, Misshandlung,<br />
Mord und Schikanen zu entgehen.<br />
Man spricht darüber lei<strong>der</strong> noch immer<br />
nicht, aber wir können und dürfen das<br />
nicht vergessen.<br />
Die <strong>Deutschen</strong> <strong>in</strong> Grünberg haben<br />
sich mittlerweile auch genehmigen lassen,<br />
Gedenktafeln für herausragende<br />
deutschen Bürger <strong>der</strong> Stadt zu enthüllen.<br />
Was das schwierig zu erreichen?<br />
Ne<strong>in</strong>, denn <strong>der</strong> heutige Grünberger<br />
Stadtrat besteht überwiegend aus<br />
me<strong>in</strong>en Freunden, mit denen ich mich<br />
sehr gut verstehe. So gibt es z. B. an<br />
wichtigen Stellen <strong>in</strong> <strong>der</strong> Stadt Infopfeile<br />
auf Deutsch und Englisch. E<strong>in</strong>e di<strong>pl</strong>omatische<br />
Lösung, nicht wahr? Außerdem<br />
haben wir im Rathaus e<strong>in</strong>e<br />
Touristen<strong>in</strong>formation e<strong>in</strong>gerichtet, wo<br />
wir unsere Zeitschriften auslegen, und<br />
das aus Stadtgel<strong>der</strong>n. Dass die heutige<br />
Stadtverwaltung auf Deutsche gut<br />
zu sprechen ist, zeigt sich auch daran,<br />
dass Grünberg e<strong>in</strong>e Partnerstadt von<br />
Cottbus ist und es beim alljährlichen<br />
We<strong>in</strong>fest an e<strong>in</strong>em <strong>der</strong> Festtage immer<br />
auf Deutsch zugeht.<br />
Alles zuvor Angesprochene steht jedoch<br />
im Schatten Ihrer größten Liebe<br />
– <strong>der</strong> Musik. E<strong>in</strong> Musiker s<strong>in</strong>d Sie<br />
dennoch nicht geworden, warum nicht?<br />
Ich b<strong>in</strong> im ostbrandenburgischen<br />
Landsberg aufgewachsen, <strong>in</strong> e<strong>in</strong>em<br />
Stadtteil, wo Roma-Angehörige wohnten.<br />
Diese haben mir eben Musikalität<br />
e<strong>in</strong>geimpft. Sie musizierten so schön,<br />
dass ich sie darum beneidete und auch<br />
so spielen wollte. Irgendwann wurde die<br />
Musik dann für mich daher auch zum<br />
A und O, ich lebte nur noch mit ihr. Im<br />
Ergebnis g<strong>in</strong>g ich auf e<strong>in</strong>e Musikoberschule<br />
und bekam später sogar die <strong>in</strong><br />
me<strong>in</strong>er Jugendzeit noch erfor<strong>der</strong>liche<br />
<strong>in</strong>ternationale Lizenz für Auslandsauftritte.<br />
Danach wollte ich Musik auch<br />
studieren, aber da stellte sich me<strong>in</strong> Vater<br />
entgegen und me<strong>in</strong>te dezidiert: Du wirst<br />
Ingenieur und basta! Das geschah dann<br />
auch, denn ich wagte es nicht, me<strong>in</strong>em<br />
Vater zu wi<strong>der</strong>sprechen. Me<strong>in</strong> Bru<strong>der</strong><br />
wagte es und wurde Musiker.<br />
Welche Instrumente spielen Sie?<br />
Vor allem auf <strong>der</strong> Gitarre, außerdem<br />
komponiere ich und schreibe Texte. Es<br />
ist mir sogar gelungen, e<strong>in</strong>ige Dutzend<br />
Lie<strong>der</strong> zu schreiben, von denen e<strong>in</strong>es<br />
den Hitwettbewerb beim Grünberger<br />
We<strong>in</strong>fest gewann. Das Lied schrieb ich<br />
auf Polnisch und Deutsch und es gibt<br />
me<strong>in</strong>en Charakter sowie den Charakter<br />
und die Traditionen <strong>der</strong> Stadt wie<strong>der</strong>.<br />
Zum Schluss möchte ich noch stolz h<strong>in</strong>zufügen,<br />
dass ich früher e<strong>in</strong>mal Mitglied<br />
<strong>der</strong> bekannten Band Skamandry war<br />
und davor noch <strong>in</strong> Landsberg mit <strong>der</strong><br />
berühmten polnischen Sänger<strong>in</strong> Krystyna<br />
Prońko zusammen musiziert und<br />
q
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Aktuelles<br />
Lesen bereitgestellt. Aktualności<br />
Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Człowiek orkiestra<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Nr. 37/1171 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 11<br />
Z Bolesławem Gustawem Bernaczkiem, <strong>in</strong>żynierem z wykształcenia, muzykiem z zamiłowania, przewodniczącym Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego<br />
Mniejszości Niemieckiej (TSKMN) w Zielonej Górze, redaktorem naczelnym „Grünberger Monatsblatt”, biznesmenem, prezesem firmy Biopax,<br />
rozmawia Krzysztof Świerc<br />
nobrania mniejszość niemiecka w Zielonej<br />
w Górze jakikolwiek organizuje spotkanie, sposób które zabronione.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy to postępuję materiał według pewnego służy schematu. wyłącznie Wielkim do pod czytania. Opolem przyczynił Powielanie się do<br />
Otóż jako człowiek biznesu docieram wybudowania pięknej hali sportowej, odbędzie się 12 września o godz. 14 Grünberger Band.<br />
LARES: Diese Materialien do władz s<strong>in</strong>d poszczególnych lediglich miejscowości zum Lesen co najlepiej bereitgestellt. świadczy o tym, ile Jegliche poży-<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie tecznego w jakikolwiek może dać stawianie sposób na naukę zabronione.<br />
języka niemieckiego.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Które Vervielfältigung szkoły województwa lubuskie-<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Czy kogoś, kto zajmuje się taką mnogością<br />
spraw i rzeczy jednocześnie, jak<br />
Pan, można nazwać człowiekiem orkiestrą,<br />
człowiekiem renesansu czy...<br />
pracoholikiem?<br />
Faktycznie robię wiele rzeczy jednocześnie,<br />
nie godząc się przy tym na<br />
bylejakość, bo tak zostałem wychowany i<br />
nauczony. Niestety, dzieje się to kosztem<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Sulechowie, w jakikolwiek którego uczniowie sposób najczęściej<br />
wygrywają dyktanda wojewódzkie<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche z języka Vervielfältigung niemieckiego. Zauważmy, ist że strengstens są<br />
untersagt.<br />
rodz<strong>in</strong>y, a bywa, że i mojego zdrowia,<br />
stąd od czasu do czasu muszę się wyciszyć<br />
z dala od zgiełku dnia codziennego<br />
i ląduję w jakimś uzdrowisku, ale tylko<br />
po to, by później z jeszcze większym<br />
impetem wrócić do pracy. A czy jestem<br />
pracoholikiem? Tak twierdzą moi znajomi,<br />
z czym długo się nie zgadzałem, ale<br />
dzisiaj wydaje mi się, że coś w tym jest i<br />
z czego raczej się już nie wyleczę, bo nie<br />
potrafię bez pracy żyć! Zrozumiałem, że<br />
taki jest mój charakter i zapewne taki<br />
już pozostanę.<br />
Jednak podstawowym zajęciem, które<br />
powala Panu na utrzymanie siebie i<br />
rodz<strong>in</strong>y, jest działalność biznesowa.<br />
Kim Pan jest z zawodu i jaką konkretnie<br />
zajmuje się działalnością gospodarczą?<br />
Z zawodu jestem <strong>in</strong>żynierem mecha-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
W<br />
w<br />
gm<strong>in</strong>ie<br />
jakikolwiek<br />
Czerwieńsk, której<br />
sposób<br />
partnerem<br />
po stronie niemieckiej jest gm<strong>in</strong>a<br />
zabronione.<br />
Drebkau. I właśnie w m<strong>in</strong>ionym mie-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nikiem, ale od lat działałem w branży<br />
budowlanej, a obecnie jestem prezesem<br />
firmy Biopax <strong>pl</strong> Sp. z o.o. z siedzibą<br />
w Zielonej Górze, która zajmuje się<br />
technologiami oczyszczania ścieków.<br />
Firma ta powstała z chwilą, kiedy ja i<br />
moi przyjaciele z Warszawy, w tym <strong>in</strong>żynier<br />
Janusz Waś, zrozumieliśmy, że<br />
mamy świetne pomysły, doświadcze-<br />
siącu, konkretnie 23 sierpnia, szkoły z<br />
obu gm<strong>in</strong> rywalizowały z sobą podczas<br />
dożynek w Czerwieńsku, które odbywały<br />
się w języku polskim i niemieckim.<br />
Zresztą wszystko, co dotyczy tego tematu,<br />
opisujemy sukcesywnie w wydawanej<br />
przez TSKMN w Zielonej Górze<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie gazecie w „Grünberger jakikolwiek Monatsblatt”, sposób której zabronione.<br />
jestem redaktorem naczelnym. Chciał-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
nie oraz <strong>in</strong>nowacyjne, technologie, w<br />
których drzemie ogromny potencjał i<br />
warto je rozwijać.<br />
I nie pomyliliście się?<br />
Po 10 latach funkcjonowania naszego<br />
przedsiębiorstwa wyniki moim zdaniem<br />
są więcej niż satysfakcjonujące. Poza tym<br />
w ciągu m<strong>in</strong>ionej dekady zdołaliśmy<br />
nawiązać ścisłą współpracę z Uniwersytetem<br />
Zielonogórskim. Dzięki temu<br />
w naszej firmie zatrudnieni są też profesorowie<br />
tej uczelni, których wysiłek<br />
zaowocował m.<strong>in</strong>. tym, że na dwa nasze<br />
projekty (trzeci w trakcie pisania)<br />
otrzymaliśmy dof<strong>in</strong>ansowanie z UE ze<br />
względu na ich bardzo wysoką <strong>in</strong>nowacyjność.<br />
Czym w głównej mierze charakteryzuje<br />
się ta <strong>in</strong>nowacyjność?<br />
Specjalizujemy się w budowie małych<br />
oczyszczalni ścieków, które usuwają ze<br />
środowiska biogeny (azotany i fosforany),<br />
a jednocześnie spełniają wszelkie<br />
warunki i standardy, które gwarantują<br />
duże oczyszczalnie, ale są znacznie kosztowniejsze.<br />
Nasze małe oczyszczalnie<br />
używają bowiem tylko 50 procent potrzebnej<br />
energii elektrycznej, a energia<br />
niowych w kraju nie będą spełniały<br />
warunków unijnych, to Polska będzie<br />
płaciła dziennie ponad 4 miliony euro<br />
kary! I potrwa to aż do chwili, kiedy<br />
spełni wszystkie unijne warunki.<br />
A dlaczego Biopax ma się zająć li-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy kwidacją materiał tego problemu? służy wyłącznie zarządami do czytania. poszczególnych Powielanie miast województwa<br />
lubuskiego załatwiliśmy też oraz pielęgnować tożsamość, historię i<br />
podkreślać w jakikolwiek swoją odrębność sposób kulturową zabronione.<br />
Bo nasze oczyszczalnie, zarówno<br />
LARES: Diese Materialien<br />
małe,<br />
s<strong>in</strong>d<br />
jak i duże,<br />
lediglich<br />
spełniają wszystkie<br />
zum Lesen<br />
to, aby<br />
bereitgestellt.<br />
naukę języka niemieckiego<br />
Jegliche<br />
jako swój<br />
Vervielfältigung<br />
język. Przykładem może być<br />
ist<br />
sła-<br />
strengstens untersagt.<br />
jest podstawowym czynnikiem kosztów.<br />
Dla zobrazowania tematu powiem, że<br />
tam, gdzie stawiamy nasze urządzenia,<br />
koszty automatycznie są ok. 50 procent<br />
niższe. Poza tym nasza technologia<br />
sprawia, że nie są wydzielane żadne<br />
aerozole i przechodzący obok ludzie<br />
ze zdziwieniem stwierdzają, że tu nic nie<br />
śmierdzi, a do tego ceny, jakie płacą, w<br />
unijne wymogi i jak powiedziałem<br />
wcześniej, koszty naszych <strong>in</strong>stalacji dla<br />
mieszkańców są dużo mniejsze.<br />
Mimo rozlicznych zajęć związanych<br />
z działalnością biznesową jest Pan też<br />
przewodniczącym Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego<br />
Mniejszości Niemieckiej<br />
Jak do tego przedsięwzięcia ustosunkowali<br />
się wójtowi,<br />
historyk prof. Czesław Osękowski, który<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał<br />
(TSKMN) w<br />
służy<br />
Zielonej<br />
wyłącznie<br />
Górze,<br />
czytania.<br />
burmistrzowie<br />
Powielanie<br />
czy jasno<br />
w<br />
stwierdził,<br />
jakikolwiek<br />
że nie były<br />
sposób<br />
to żadne<br />
zabronione.<br />
odnosząc także na tym polu szereg suk-<br />
starostwie?<br />
przesiedlenia, tylko wypędzenia, i za to<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
porównaniu z tymi, które obowiązują w<br />
ościennych miejscowościach, gdzie nie<br />
ma naszych oczyszczalni, są konkurencyjne,<br />
bo dzięki naszej technologii za<br />
metr sześcienny oczyszczania ścieków<br />
płacą 4 zł, a sąsiedzi 14 zł.<br />
Oprócz oczyszczania ścieków zajmujecie<br />
się projektem rekultywacji wód powierzchniowych<br />
i prowadzicie program<br />
się, że jesteśmy największą mniejszością nawet 10 tys. zł. Jest to zatem poważny<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie Dort w wird jakikolwiek <strong>der</strong> Film „Die große<br />
w tym regionie – w sile 1800 osób, a<br />
sposób Flucht“ gezeigt,<br />
mit dabei ist auch Regisseur Sieg-<br />
której obecny będzie<br />
zabronione.<br />
(Wielka Ucieczka), na<br />
zastrzyk f<strong>in</strong>ansowy, za który można wiele<br />
zrobić, m.<strong>in</strong>. stworzyć choćby studium<br />
członków naszego Towarzystwa jest już<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche<br />
fried<br />
Vervielfältigung<br />
Leonhard Kapela. Um 16:00<br />
ist<br />
Uhr<br />
strengstens<br />
także jego reżyser<br />
untersagt.<br />
rekultywacji jezior. Dlaczego?<br />
Jest to w Polsce bardzo poważny problem,<br />
bo pod względem zasobów wody<br />
pitnej jesteśmy obecnie na przedostatnim<br />
miejscu w Europie. Za Polską jest<br />
już tylko Albania. Teraz jednak według<br />
dyrektywy UE już w miejscowościach<br />
od 10 000–15 000 mieszkańców trzeba<br />
będzie oczyszczać wody powierzchniowe<br />
z biogenów. Szczerze mówiąc, jest to<br />
dzisiaj w Polsce monstrualne zadanie,<br />
które będzie trudne do zrealizowania.<br />
Na brak pracy Bolesław Gustaw Bernaczek nie narzeka i... stąd ten dobry humor!<br />
„Robię wiele rzeczy<br />
jednocześnie, nie<br />
godząc się przy tym<br />
Ale wykonać je trzeba, i to jak najszybciej,<br />
bo wiąże się milionowymi karami,<br />
jakie może UE nałożyć na Polskę.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Absolutnie materiał tak, a dla służy zobrazowania wyłącznie niemieckiego do czytania. w szkołach rozrzuconych Powielanie atywność w jakikolwiek i osiągnięcia działaczy sposób MN w zabronione.<br />
zagrożenia powiem, że jeśli po 2015 po poszczególnych miejscowościach Zielonej Górze, ale czy dzisiaj, w zjednoczonej<br />
Vervielfältigung Europie, status mniejszości ist strengstens LARES: Diese Materialien roku oczyszczalnie s<strong>in</strong>d lediglich wód powierzch-<br />
zum Lesen województwa bereitgestellt. lubuskiego. Efektem Jegliche na-<br />
untersagt.<br />
cesów, m.<strong>in</strong>. w popularyzacji języka<br />
niemieckiego. Jak Pan to robi?<br />
Zacznę od tego, że wbrew pozorom<br />
Niemców w województwie lubuskim nie<br />
jest tak mało, jak może się wydawać. Po<br />
ostatnim spisie powszechnym okazało<br />
700 i ciągle przybywa. Pod względem<br />
ilościowym wyprzedzamy zatem nawet<br />
Ukraińców, których do chwili ogłoszenia<br />
wyników ostatniego spisu powszechnego<br />
uważano z największą mniejszością narodową<br />
w woj. lubuskim. Jeżeli zaś chodzi<br />
o popularyzację języka niemieckiego,<br />
Foto: J. Stem<strong>pl</strong>ewski<br />
i korzystając z okazji, poruszam tam<br />
sprawy szkół oraz nauczania w nich<br />
języka niemieckiego.<br />
Pod tym względem w szkołach regionu<br />
do lubuskiego czytania. jeszcze do Powielanie niedawna przedmioty w jakikolwiek będą nauczane sposób w języku zabronione.<br />
gimnazjum i liceum, gdzie wszystkie<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał<br />
na bylejakość,<br />
służy<br />
bo tak<br />
wyłącznie<br />
było bardzo mizernie.<br />
niemieckim! Szkoła ta miała rozpocząć<br />
LARES: Diese Materialien zostałem s<strong>in</strong>d lediglich wychowany.” zum Lesen Owszem bereitgestellt. i z tego powodu przycho-<br />
Jegliche działalność Vervielfältigung już z początkiem tego ist roku strengstens untersagt.<br />
dzili do nas, do TSKMN, rodzice dzieci,<br />
domagając się zwiększenia ilości godz<strong>in</strong><br />
lekcyjnych języka niemieckiego w szkołach.<br />
Dlatego jako MN postanowiliśmy<br />
jak najprędzej rozszerzyć ofertę przez<br />
zwiększenie ilości godz<strong>in</strong> lekcyjnych<br />
szych starań są dzisiaj dodatkowe lekcje<br />
niemieckiego w szkołach i oddziałach<br />
TSKMN w Nowej Soli, Łagowie czy Jędrzychowicach,<br />
które f<strong>in</strong>ansowane są<br />
przez konsulat RFN. Jednak w między<br />
czasie i oczywiście w porozumieniu z<br />
języka mniejszości dof<strong>in</strong>ansowało nam<br />
M<strong>in</strong>isterstwa Edukacji Narodowej, w<br />
czym wydatnie pomógł nam Hubert<br />
Kołodziej, specjalista do spraw szkolnictwa<br />
z ZNSSK (VdG) w Polsce z siedzibą<br />
w Opolu.<br />
Ich reakcja była bardzo pozytywna,<br />
ponieważ dowiedzieli się, że przedsięwzięcie<br />
to będzie dof<strong>in</strong>ansowywane<br />
z MEN-u, a w zależności od liczby<br />
uczniów może sięgać nawet 150 procent<br />
subwencji. A zatem na jednego ucznia<br />
do nauki języka niemieckiego, wyremontować<br />
szkołę, wybudować salę gimnastyczną<br />
lub boisko, o czym przecież<br />
decyduje zarząd danej gm<strong>in</strong>y czy miasta,<br />
które otrzyma pieniądze z subwencji.<br />
Zresztą najlepszym tego przykładem jest<br />
Hubert Kołodziej, który w Dobrzeniu<br />
go od tego roku szkolnego gwarantują<br />
rozszerzoną naukę języka niemieckiego?<br />
Są to szkoły podstawowe w Czerwieńsku,<br />
Kargowej, Łęknicy, w gm<strong>in</strong>ie Skąpe,<br />
aż trzy w Gub<strong>in</strong>ie oraz gimnazjum nr 6<br />
w Zielonej Górze i gimnazjum nr 2 w<br />
to miejscowości przygraniczne, gdzie<br />
rodzice uczących się dzieci przyszłość<br />
swoich pociech, ich dalszą edukację i<br />
późniejszą pracę przede wszystkim upatrują<br />
w Niemczech, bo w Lubuskiem<br />
znalezienie zatrudnienia, i to dobrze<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie płatnego, w jakikolwiek jest dużym problemem. sposób Dodam,<br />
że w tych miejscowościach organi-<br />
zabronione.<br />
tym zapomnieć.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche zowane Vervielfältigung są też wspólne imprezy, konkur-<br />
ist strengstens untersagt.<br />
sy językowe ze szkołami i przedszkolami<br />
z przygranicznych miast niemieckich,<br />
gdzie z kolei dzieci uczą się języka polskiego.<br />
Gdzie odbywają się największe tego<br />
typu imprezy?<br />
bym też dodać, że dzięki kreatywności<br />
działaczy MN w Zielonej Górze, w tym<br />
dziekana wydziału humanistycznego<br />
Uniwersytetu Zielonogórskiego prof.<br />
Sławomira Kufla, podjęliśmy wspólnie<br />
z tą uczelnią decyzję o założeniu<br />
szkolnego, ale ze względu na to, że na<br />
uczelni nie wszystkie sprawy f<strong>in</strong>ansowe<br />
odpowiednio zagrały, uzgodniliśmy z<br />
rektorem, że rozpoczną działalność od<br />
przyszłego roku.<br />
Podkreśla Pan często prężność, kre-<br />
jest aż tak ważny?<br />
Uważam, że tak, a w Polsce szczególnie,<br />
bo tutaj stereotypy wciąż istnieją i<br />
odgrywają dużą rolę. Dlatego mimo że<br />
czujemy się Europejczykami, uważam,<br />
że mniejszości muszą się pokazywać i<br />
ba znajomość historii ziemi lubuskiej<br />
przez jej mieszkańców, gdzie na szczęście,<br />
pomimo powojennych wypędzeń,<br />
niemieckiej kulturze i tradycji udało się<br />
przetrwać. Tak, wypędzeń, czego nie bał<br />
się kiedyś mówić na forach znany polski<br />
Grünberg/Loos: Die deutsche M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit<br />
<strong>in</strong> Grünberg veranstaltet anlässlich<br />
des We<strong>in</strong>festes am 12. September e<strong>in</strong><br />
Treffen um 14:00 Uhr im Sitz <strong>der</strong> SKGDM.<br />
gibt es auf dem We<strong>in</strong>gut <strong>in</strong> Loos (Łaz) bei<br />
Saabor (Zabór) e<strong>in</strong>en Vortrag über We<strong>in</strong>traditionen<br />
sowie e<strong>in</strong>e We<strong>in</strong>verkostung<br />
und e<strong>in</strong>en Auftritt <strong>der</strong> „Grünberger Band“.<br />
Zielona Góra/Łaz: Z okazji Święta Wi-<br />
jestem mu bardzo wdzięczny. Tym bardziej<br />
że większość historyków w Polsce<br />
wciąż na wszelkiego rodzaju konferencjach<br />
opowiada bzdury – w stylu, że były<br />
to przesiedlenia bądź ucieczki.<br />
Skoro nawiązał Pan do historii, to<br />
proszę powiedzieć coś o projekcie, który<br />
nazywa się „Ocalić od zapomnienia”.<br />
Jest to zbiór dokumentów od ludzi,<br />
którzy już w 50 procentach odeszli od<br />
nas, a które pokazują, co tutaj w Zielonej<br />
Górze działo się po zakończeniu<br />
II wojny światowej, jak źle traktowano<br />
niemiecką ludność cywilną – do tego<br />
stopnia, że ponad 500 rodz<strong>in</strong> w tym<br />
mieście się zagazowało! Wybrali samobójczą<br />
śmierć, by uniknąć gwałtów,<br />
pobić, mordów, szykan. Niestety o tym<br />
wciąż się nie mówi, ale nie możemy o<br />
MN w Zielonej Górze udało się też<br />
załatwić zezwolenia na odsłanianie<br />
pamiątkowych tablic najwybitniejszych<br />
niemieckich obywateli tego miasta.<br />
Trudno było?<br />
Nie, bo w dzisiejszej Zielonej Górze<br />
radnymi miasta są w większości moi<br />
przyjaciele, z którymi potrafię w imieniu<br />
MN dobrze się dogadywać. Do tego<br />
stopnia, że w tych ważniejszych miejscach<br />
w mieście strzałki <strong>in</strong>formujące są<br />
po niemiecku i po angielsku. Prawda, że<br />
dy<strong>pl</strong>omatyczne rozwiązanie? A do tego<br />
jeszcze otwarliśmy w ratuszu <strong>in</strong>formację<br />
turystyczną, gdzie wystawiamy nasze<br />
czasopisma, i to za miejskie pieniądze.<br />
O tym, że dzisiejsze władze miasta<br />
dobrze patrzą na Niemców, świadczy<br />
też fakt, że Zielona Góra jest miastem<br />
partnerskim z Cottbus, a jeden dzień<br />
co roku w trakcie święta w<strong>in</strong>obrania<br />
jest po niemiecku.<br />
Wszystko, o czym dotąd rozmawialiśmy,<br />
znajduje się jednak w cieniu największej<br />
Pana miłości – muzyki. Ale<br />
muzykiem Pan nie został, dlaczego?<br />
Wychowałem się w Gorzowie Wlkp.<br />
w dzielnicy, gdzie mieszkali Romowie,<br />
którzy zaszczepili we mnie muzykalność.<br />
Oni tak pięknie grali, że im pozazdrościłem<br />
i też chciałem tak grać. Stąd w<br />
pewnym momencie muzyka stała się dla<br />
mnie wszystkim, żyłem tylko nią i wynik<br />
tego był taki, że poszedłem do średniej<br />
szkoły muzycznej, a później uzyskałem<br />
nawet wymaganą w czasach mojej<br />
młodości licencję międzynarodową na<br />
występy zagraniczne. Następnie postanowiłem<br />
pójść na studia muzyczne, ale<br />
temu pomysłowi stanowczo sprzeciwił<br />
się mój tato, który powiedział: zostaniesz<br />
<strong>in</strong>żynierem i basta! Tak też się stało, bo<br />
nie potrafiłem się ojcu przeciwstawić,<br />
mój brat potrafił i został muzykiem.<br />
Na jakich <strong>in</strong>strumentach Pan gra?<br />
Przede wszystkim na gitarze, a poza<br />
tym komponuję i piszę teksty. Udało<br />
mi się napisać kilkadziesiąt piosenek,<br />
jedna z nich wygrała konkurs na przebój<br />
W<strong>in</strong>obrania w Zielonej Górze. Napisałem<br />
ją w języku polskim i niemieckim,<br />
a oddaje ona mój charakter, charakter<br />
miasta i jego tradycji. Kończąc, pragnę<br />
się pochwalić, że w przeszłości byłem<br />
członkiem znanego zespołu Skamandry,<br />
a jeszcze wcześniej w Gorzowie Wlkp.<br />
grałem i śpiewałem ze słynną polską<br />
wokalistką Krystyną Prońko. q<br />
w siedzibie TSKMN.<br />
Częścią spotkania<br />
będzie projekcja filmu<br />
pt. „Die große Flucht”<br />
Siegfried Leonhard<br />
Kapela. O godz. 16<br />
w w<strong>in</strong>nicy w Łazie<br />
(Loos) koło Zaboru<br />
(Saabor) zostanie<br />
wygłoszony wykład<br />
na temat tradycji w<strong>in</strong>iarskich połączony<br />
z degustacją w<strong>in</strong> oraz występem zespołu<br />
adur<br />
Foto: Lukas Bily
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
12 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum H<strong>in</strong>tergründe<br />
Lesen bereitgestellt. Kulisy Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Er<strong>in</strong>nerungen: Zum Kriegsbeg<strong>in</strong>n vor 75 Jahren<br />
Breslau: Neue Generalkonsul<strong>in</strong><br />
Erst begeistert, dann kam die Ernüchterung<br />
12. – 18. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
spielte selbst an se<strong>in</strong>em Flügel. Schnell<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Ende August 1939 wurde es bei herbstlichem Traumwetter <strong>in</strong> me<strong>in</strong>em<br />
Geburtsort Wieschowa (seit 1935 Randsdorf O.S.), nur etwa sieben Kilometer<br />
von <strong>der</strong> polnischen Grenze entfernt, aufregend.<br />
mich auch noch heute bei je<strong>der</strong> Kriegsnachricht.<br />
do czytania. Ich lauschte, was Powielanie zwischen w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał Soldaten bevorzugten służy wyłącznie<br />
e<strong>in</strong> Gespräch mit den den Eltern und Opa gesprochen wurde.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Oft sprachen bereitgestellt. sie sehr leise, weil Jegliche es Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Nicht nur für uns K<strong>in</strong><strong>der</strong>, son<strong>der</strong>n<br />
für alle E<strong>in</strong>wohner. Vom frühen<br />
Morgen bis <strong>in</strong> den späten Abend bewegte<br />
sich auf <strong>der</strong> damaligen Reichsstraße<br />
5 vom Westen (Oppeln) nach<br />
Osten (Beuthen) e<strong>in</strong>e große Zahl von<br />
Soldaten mit militärischem Gerät. Es<br />
war wie e<strong>in</strong> Straßenfest, die Pferdewagen<br />
mit lächelnden Soldaten, die Kanonen<br />
mitführten, wurden von uns K<strong>in</strong><strong>der</strong>n<br />
bewun<strong>der</strong>t, von den heranwachsenden<br />
Mädchen mit Blumen begrüßt und von<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Kameraden materiał von Neisse służy aus <strong>in</strong> den wyłącznie Krieg kam <strong>der</strong> do örtliche czytania. Bürgermeister Powielanie mit <strong>der</strong> w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
ziehen. Am letzten Augusttag herrschte traurigen Nachricht zu me<strong>in</strong>en Großeltern:<br />
„Im bereitgestellt. Kampfe<strong>in</strong>satz bei Lowicz Jegliche gab Vervielfältigung ist strengstens LARES: Diese Materialien e<strong>in</strong>e trügerische s<strong>in</strong>d lediglich Ruhe als ob zum <strong>der</strong> Krieg Lesen untersagt.<br />
den Älteren nachdenklich angeschaut.<br />
Sie erlebten ja noch das Elend des Ersten<br />
Weltkriegs und fürchteten ähnliches.<br />
Die Jugend und die meisten Erwachsenen<br />
glaubten an e<strong>in</strong>en schnellen, großen<br />
Sieg. Wenn die Kolonne von Zeit<br />
zu Zeit Rast machte, durften wir K<strong>in</strong><strong>der</strong><br />
auf die Wagen und <strong>pl</strong>au<strong>der</strong>ten mit den<br />
Soldaten, die meisten von ihnen bevorzugten<br />
das Gespräch mit den älteren<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy geme<strong>in</strong>sam materiał auf de<strong>in</strong>en służy Papa. Nachdem wyłącznie ich, dass do angesichts czytania. <strong>der</strong> Geschehnisse<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Ostukra<strong>in</strong>e immer häufiger Antrittsbesuch abgestattet.<br />
Powielanie M<strong>in</strong><strong>der</strong>heit w jakikolwiek am 8. September sposób ihren zabronione.<br />
me<strong>in</strong> Vater ankam, sagte ihm Opa:<br />
LARES: Diese Materialien „August s<strong>in</strong>d wir haben lediglich Krieg.“ Als zum erster Lesen vom Krieg bereitgestellt. gesprochen wird. Jegliche Kommt Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Mädchen. Me<strong>in</strong>e Großeltern waren dagegen<br />
sehr besorgt und nachdenklich.<br />
Ihr e<strong>in</strong>ziger Sohn, Paul, war Berufssoldat.<br />
Zuerst <strong>in</strong> <strong>der</strong> Reichswehr, später<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Wehrmacht. Er wurde e<strong>in</strong>en Tag<br />
Nowogrodziec LARES: (Naumburg N<strong>in</strong>iejszy am Queis): materiał Pieczenica służy pamiątką wyłącznie o imigrantach do czytania. z Bałkanów Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Skrawek Bośni na Dolnym Śląsku<br />
Bodaj bardziej znane z obu miast<br />
o nazwie Naumburg leży nad Soławą<br />
w Saksonii-Anhalcie, niemniej ów<br />
mniejszy Naumburg, czyli położony<br />
nad Kwisą Nowogrodziec, liczący<br />
4200 mieszkańców, ma za sobą<br />
burzliwą historię.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
rejonie Nowogrodźca występują<br />
W<br />
kaol<strong>in</strong>u (gl<strong>in</strong>ki porcelanowej), który<br />
złoża bardzo wysokiej jakości<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Wielka waza stojąca na Rynku w Nowogrodźcu uwydatnia fakt, że miasto jest ważnym ośrodkiem produkcji wyro-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Te dwie Polki, materiał emigrantki do Badenii-Wirtembergii, służy wyłącznie których rodz<strong>in</strong>y przybyły do czytania. niegdyś z Bośni i Hercegow<strong>in</strong>y, Powielanie też w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
przyjechały na tegoroczną Pieczenicę w bałkańskich strojach ludowych.<br />
Foto: He<strong>in</strong>z Noack bów ceramicznych.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
stosuje się przy wyrobie papieru oraz<br />
w przemyśle ceramicznym. Właśnie<br />
dlatego symbolem miasta jest ogromna<br />
ceramiczna waza stojąca na Rynku,<br />
czyli w miejscu, gdzie także w tym roku<br />
w sierpniu władze miasta po raz kolejny<br />
zorganizowały tradycyjny festyn. W czasach<br />
monarchii austro-węgierskiej wielu<br />
Polaków z Galicji wyemigrowało na<br />
Bałkany. Kolejną grupą emigrantów byli<br />
w latach 30. XX wieku Ukraińcy, którzy<br />
wiele ucierpieli pod rządami Stal<strong>in</strong>a.<br />
Pielęgnowali tam swoje tradycje, jednak<br />
nie zadomowili się na dobre w górzystej<br />
okolicy. Kiedy po II wojnie światowej ze<br />
Śląska wypędzono Niemców, pozostały<br />
po nich puste domy. Do zasiedlenia<br />
tych terenów werbowano m.<strong>in</strong>. dawnych<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał na Bałkany. służy Wiele wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
z tych rodz<strong>in</strong> żyje<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
imigrantów żyjących na Bałkanach, którzy<br />
do dziś stanowią dom<strong>in</strong>ującą część<br />
mieszkańców Gościszowa (Giessmannsdorf).<br />
Ludzie ci przybyli głównie z Bośni<br />
i Hercegow<strong>in</strong>y, ale także z Serbii, Chorwacji,<br />
Słowenii oraz Ukra<strong>in</strong>y. Z początku<br />
dochodziło do różnych niesnasek, które<br />
jednak już dawno zostały zażegnane,<br />
do czego przyczyniało się i przyczynia<br />
w Nowogrodźcu rządzi jedność, a zarobkowi<br />
migranci nie odmówili sobie świętowania<br />
mit se<strong>in</strong>en 4.200 E<strong>in</strong>wohnern hat dennoch<br />
e<strong>in</strong>e<br />
den ihre Häuser leer. Zur Aufsiedlung<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał<br />
imprezy w rodz<strong>in</strong>nym<br />
służy wyłącznie<br />
mieście.<br />
do<br />
bewegte<br />
czytania.<br />
Geschichte.<br />
Powielanie<br />
wurden<br />
w jakikolwiek<br />
auch e<strong>in</strong>stige Auswan<strong>der</strong>er<br />
sposób zabronione.<br />
Godny uwagi jest fakt, iż tym razem w Die Region um Naumburg am Queis auf den Balkan angeworben, die be-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
organizowanie Pieczenicy (czyli święta<br />
pieczonego prosiaka), która nawiązuje<br />
to tradycji kul<strong>in</strong>arnej stanowiącej mieszankę<br />
wpływów galicyjsko-bośniackich.<br />
Imigranci z Bałkanów z dumą prezentują<br />
się w swoich tradycyjnych strojach,<br />
a na stoiskach oferują swoje produkty.<br />
Święto otwiera wspaniały korowód dookoła<br />
Rynku, po południu odbywają się<br />
występy artystyczne, zaś impreza kończy<br />
się w godz<strong>in</strong>ach wieczornych przy tańcu<br />
i fajerwerkach. Tegoroczne święto po<br />
raz kolejny przypomniało o tradycjach<br />
kultywowanych przez wielu nowych<br />
mieszkańców. Pomimo położenia na<br />
terenie specjalnej strefy ekonomicznej<br />
(w której pracujący otrzymują jednak<br />
tylko m<strong>in</strong>imalne wynagrodzenie), nadal<br />
Naumburg am Queis: Spanferkelfest<br />
er<strong>in</strong>nert an Zuwan<strong>der</strong>er vom Balkan –<br />
Kle<strong>in</strong>-Bosnien <strong>in</strong> Nie<strong>der</strong>schlesien<br />
Die wohl bekanntere <strong>der</strong> beiden Städ-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy te materiał mit dem Namen służy Naumburg wyłącznie liegt Umwelt do nicht czytania. wirklich heimisch. Powielanie Als die nach w Darbietungen jakikolwiek am Nachmittag sposób zabronione.<br />
an <strong>der</strong> Saale <strong>in</strong> Sachsen-Anhalt, aber das <strong>Deutschen</strong> nach dem Zweiten Weltkrieg bei Tanz und e<strong>in</strong>em Feuerwerk <strong>in</strong> den positives Fazit ziehen.<br />
LARES: Diese Materialien kle<strong>in</strong>ere s<strong>in</strong>d Naumburg lediglich am Queis zum (Kwisa) Lesen aus Schlesien bereitgestellt. vertrieben wurden, Jegliche stan-<br />
Abendstunden Vervielfältigung endet. So hat das ist Fest strengstens untersagt.<br />
panuje wysokie bezrobocie w połączeniu<br />
z silnym odpływem młodzieży na<br />
Zachód. Ale w tym sierpniowym dniu<br />
uroczystościach po raz pierwszy uczestniczyła<br />
delegacja z Ukra<strong>in</strong>y, natomiast<br />
zabrakło tradycyjnych niemieckich<br />
partnerów z pobliskiego Königswartha<br />
(w języku górnołużyckim: Rakecy)<br />
i Grossdubrau (po górnołużycku: Wulka<br />
Dubrawa). Mimo to obrotny burmistrz riesige Keramikvase auf dem R<strong>in</strong>g, also keiten, die aber längst behoben s<strong>in</strong>d.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Nowogrodźca materiał Robert służy Relich wyłącznie także w dort, wo do auch czytania. <strong>in</strong> diesem August Powielanie wie<strong>der</strong><br />
das traditionelle Stadtfest gefeiert (Pieczenica) bei, das diese kul<strong>in</strong>arische<br />
Dazu w trug jakikolwiek und trägt das Spanferkelfest sposób zabronione.<br />
tym roku znalazł powody do zadowo-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
lenia.<br />
Die meisten<br />
durchziehenden<br />
älteren Mädchen.<br />
vor Kriegsbeg<strong>in</strong>n zum Zugführer und<br />
Offizier beför<strong>der</strong>t und musste mit se<strong>in</strong>en<br />
vorbei wäre.<br />
Me<strong>in</strong> Vater hatte als Schichtsteiger<br />
am 1. September 1939 Nachtdienst.<br />
Ich wartete wie jeden Morgen vor dem<br />
Haus auf ihn. Überraschend kam me<strong>in</strong><br />
Opa Slotta dazu und sagte, wir warten<br />
<strong>in</strong> Wieschowa hatte me<strong>in</strong> Opa e<strong>in</strong>en so<br />
genannten Detektor – das reichte ihm<br />
zum Nachrichtenhören, denn Musik<br />
W czasach monarchii<br />
austro-węgierskiej<br />
wielu Polaków<br />
z Galicji wyemigrowało<br />
dziś w Nowogrodźcu<br />
i okolicach.<br />
<strong>in</strong> die Wohnung am Volksempfänger<br />
angekommen hörten wir ununterbrochen<br />
die mit viel Pathos gehaltene Rede<br />
Hitlers an das deutsche Volk, dass „ab<br />
5.45 Uhr zurückgeschossen“ wird.<br />
Dieser Satz und die Stimme verfolgen<br />
nicht hören sollte. In den ersten zwei Tagen<br />
berichtete das Radio nur vom Blitzkrieg<br />
und deutschen Militärerfolgen.<br />
Die Ernüchterung <strong>der</strong> sogenannten<br />
Erfolge hat die Familie jedoch schnell<br />
e<strong>in</strong>geholt. Bereits am vierten Kriegstag<br />
<strong>der</strong> Leutnant Paul Slotta se<strong>in</strong> Leben für<br />
Volk und Vaterland…“. Die Stimmung<br />
<strong>in</strong> <strong>der</strong> Familie und <strong>der</strong> Verwandtschaft<br />
für den Krieg erreichte danach se<strong>in</strong>en<br />
Tiefpunkt, Freude wollte seitdem nie<br />
wie<strong>der</strong> aufkommen. Heute beobachte<br />
den Menschen ihr christlicher Glaube<br />
immer mehr abhanden?<br />
Johannes Golawski<br />
Podczas pochodu wokół Rynku <br />
(Nowogrodziec) besitzt an Rohstoffvorkommen<br />
qualitativ sehr hochwertigen<br />
Kaol<strong>in</strong> (Porzellanerde), <strong>der</strong> bei<br />
<strong>der</strong> Papierherstellung und <strong>in</strong> <strong>der</strong> Keramik<strong>in</strong>dustrie<br />
e<strong>in</strong>gesetzt wird. So ist<br />
das Wahrzeichen <strong>der</strong> Stadt auch e<strong>in</strong>e<br />
wurde. Zur Zeit <strong>der</strong> k.u.k. Monarchie<br />
Österreich-Ungarn waren viele <strong>Polen</strong><br />
aus Galizien auf den Balkan ausgewan<strong>der</strong>t,<br />
ihnen folgten <strong>in</strong> den 1930er Jahren<br />
Ukra<strong>in</strong>er, die unter Stal<strong>in</strong> schwer zu<br />
leiden hatten. Dort pflegten sie ihre Traditionen,<br />
wurden aber <strong>in</strong> <strong>der</strong> bergischen<br />
Oppelner Antrittsbesuch<br />
Die neue Generalkonsul<strong>in</strong> <strong>in</strong> Breslau, Elisabeth Wolbers (Mitte), und Oppelns Konsul<strong>in</strong> Sab<strong>in</strong>e Haake (2.v. rechts) zu<br />
Besuch beim VdG.<br />
Foto: VdG<br />
Die neue deutsche Generalkonsul<strong>in</strong><br />
<strong>in</strong> Breslau, Elisabeth Wolbers,<br />
hat <strong>der</strong> Führung <strong>der</strong> deutschen<br />
An den Gesprächen nahmen mit Bernard<br />
Gaida, Renate Zajączkowska,<br />
Rafał Bartek, Norbert Rasch und Marc<strong>in</strong><br />
son<strong>der</strong>s den Ortsteil Gießmannsdorf<br />
(Gościszów) dom<strong>in</strong>ieren. Hauptsächlich<br />
kamen diese Siedler aus Bosnien-<br />
Herzegow<strong>in</strong>a, aber auch aus Serbien,<br />
Kroatien, Slowenien und <strong>der</strong> Ukra<strong>in</strong>e.<br />
Anfangs kam es zu e<strong>in</strong>igen Zwistig-<br />
Tradition aufgreift, <strong>in</strong> <strong>der</strong> sich E<strong>in</strong>flüsse<br />
aus Galizien und Bosnien mischen. Mit<br />
Stolz präsentieren sich die Zuwan<strong>der</strong>er<br />
vom Balkan <strong>in</strong> ihren Trachten und an<br />
den Ständen bieten sie ihre Produkte<br />
an. Mit e<strong>in</strong>en prächtigen Umzug um<br />
den R<strong>in</strong>g wird das Fest eröffnet, das<br />
Lippa fünf VdG-Vorstandsmitglie<strong>der</strong><br />
teil, zudem waren <strong>der</strong> Abgeordnete Ryszard<br />
Galla sowie die VdG-Geschäftsführer<strong>in</strong><br />
Maria Neumann zugegen. Kom<strong>pl</strong>ettiert<br />
wurde die Runde durch Sab<strong>in</strong>e<br />
Haake, die das Konsulat <strong>in</strong> Oppeln leitet<br />
und als ebenfalls neue di<strong>pl</strong>omatische<br />
Vertreter<strong>in</strong> bereits ihre Aufwartung<br />
gemacht hatte.<br />
S-K<br />
Foto: SchiDD/Wikipedia<br />
Foto: He<strong>in</strong>z Noack<br />
auch <strong>in</strong> diesem Jahr dazu beigetragen,<br />
dass an die Traditionen vieler Neusiedler<br />
er<strong>in</strong>nert wurde. Trotz <strong>der</strong> Lage <strong>in</strong><br />
e<strong>in</strong>er Son<strong>der</strong>wirtschaftszone, <strong>in</strong> <strong>der</strong> nur<br />
<strong>der</strong> M<strong>in</strong>destlohn gezahlt wird, ist die<br />
Arbeitslosigkeit und die Abwan<strong>der</strong>ung<br />
<strong>der</strong> Jugend gen Westen nach wie vor<br />
groß. Aber an diesem Tag im August<br />
ist Naumburg vere<strong>in</strong>t und die Pendler<br />
lassen es sich nicht nehmen, diesen<br />
Festtag <strong>in</strong> ihrer Heimatstadt zu begehen.<br />
Bemerkenswert die Tatsache, dass<br />
diesmal erstmalig e<strong>in</strong>e Delegation aus<br />
<strong>der</strong> Ukra<strong>in</strong>e teilnahm, während die<br />
traditionellen deutschen Partner aus<br />
dem nahen Königswartha (obersorbisch:<br />
Rakecy) und Großdubrau (obersorbisch:<br />
Wulka Dubrawa) fehlten. Dennoch<br />
konnte <strong>der</strong> rührige Naumburger Bürgermeister<br />
Robert Relich auch 2014 e<strong>in</strong><br />
He<strong>in</strong>z Noack
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Nr. 37/1171 LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen RAtgeber bereitgestellt. Poradnik Jegliche Vervielfältigung ist strengstens Wochenblatt.<strong>pl</strong> untersagt. 13<br />
Porady: Na co pracodawca pow<strong>in</strong>ien zwracać szczególną uwagę<br />
Zwolnienie<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie<br />
z pracy<br />
do czytania. Powielanie<br />
w jakikolwiek<br />
Niemczech<br />
sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Często się zdarza, że pracodawca<br />
niezadowolony z pracy pracownika<br />
lub z <strong>in</strong>nych powodów zmuszony jest<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
do zwolnienia go. Zazwyczaj reaguje<br />
szybko, nie zastanawiając się nad<br />
tym, co będzie i czy robi wszystko<br />
zgodnie z prawem.<br />
Jednak przed złożeniem pracownikowi<br />
wypowiedzenia pow<strong>in</strong>ien pamiętać o<br />
paru ważnych regułach oraz o zacho-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
1172!<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
waniu określonych term<strong>in</strong>ów. Ale czy<br />
każdego może zwolnić? Poza tym należy<br />
zadać pytanie, kiedy może złożyć wypowiedzenie<br />
pracownikowi oraz na co<br />
pow<strong>in</strong>ien zwracać szczególną uwagę. W<br />
dzisiejszym artykule odpowiadamy na<br />
te pytania i przedstawiamy kilka praktycznych<br />
wskazówek dla pracodawcy.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Prawidłowe sformułowanie zwolnienia<br />
Bardzo ważne jest to, aby pismo zatytułować<br />
dokładnie jako „Wypowiedzenie,<br />
zwolnienie z pracy” i konkretnie<br />
formułować istotę sprawy. Zawartość<br />
takiego pisma jest również ważna i pow<strong>in</strong>na<br />
zawierać term<strong>in</strong> wypowiedzenia<br />
lub <strong>in</strong>formację, że zwolnienie jest w<br />
trybie natychmiastowym. Pracodawca<br />
pow<strong>in</strong>ien dokładnie zaznaczyć ostatni<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
dzień pracy. Jeżeli nie zostanie to dokładnie<br />
określone, a dojdzie do procesu<br />
sądowego, pismo może nie być uznane<br />
za zwolnienie, co oznacza, że będzie<br />
trzeba pracownika nadal zatrudniać i<br />
dopiero wtedy zwolnić ponownie po<br />
upływie określonego czasu – już z odpowiednim<br />
pismem.<br />
istnieje rada zakładowa, musi jej przekazać<br />
powody zwolnienia przed złożeniem Według prawa (§ 38 Sozialgesetzbuch<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał których pracodawca służy wyłącznie pracownikowi do czytania. wypowiedzenia. Powielanie Drittes w Buch jakikolwiek (SGBIII); do 31.12.2008 sposób zabronione.<br />
może zwolnić nawet<br />
§ 37b SGB III) pracodawca jest zobo-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Term<strong>in</strong> wypowiedzenia<br />
Pracodawca pow<strong>in</strong>ien zachować<br />
term<strong>in</strong> wypowiedzenia, który został<br />
zawarty w umowie podpisanej z pracownikiem.<br />
Przykładowo, jeżeli w<br />
umowie zawarte jest, że zwolnienie<br />
następuje z końcem kwartału, a pracodawca<br />
zdecyduje, że we wrześniu<br />
zwalnia pracownika, to zwolnienie jest<br />
– kobiety w ciąży (im Mutterschutz) zasiłku. Taką notatkę najlepiej umieścić<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie – pracownicy do czytania. na urlopie Powielanie macierzyńskim<br />
takie pow<strong>in</strong>no zawierać <strong>in</strong>formację, że<br />
na końcu w jakikolwiek zwolnienia. Sformułowanie sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien Powody s<strong>in</strong>d zwolnienia lediglich zum Lesen – niepełnosprawni<br />
bereitgestellt. Jegliche w ciągu Vervielfältigung trzech dni (lub 3 miesięcy ist przed strengstens untersagt.<br />
Wypowiedzenie w trybie natychmiastowym<br />
jest możliwe, jeżeli pracodawca<br />
powoła się na powód zawarty w prawie<br />
(Kündigungsschutzgesetz). Zwolnienie<br />
może nastąpić z powodów zależnych od<br />
pracownika, gdy pracodawca jest nie-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy zadowolony materiał z zachowania służy pracownika wyłącznie nia osoby do z czytania. wyżej wymienionych Powielanie grup, w<br />
cza<br />
jakikolwiek<br />
takich, którymi pracodawca<br />
sposób<br />
jest<br />
zabronione.<br />
wyższe wskazówki, które<br />
lub gdy zwolnienie jest uwarunkowane<br />
sytuacją s<strong>in</strong>d firmy. lediglich Tzw. ochrony zum przed Lesen który bereitgestellt. może uzasadnić. Trzeba wówczas rzadko, jak się z pozoru może wydawać. są językiem prostym,<br />
gdy pracodawca ma konkretny powód, rozczarowany, wcale nie zdarza się tak moim zdaniem napisane<br />
LARES: Diese Materialien Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
możliwe najwcześniej z dniem 31 grudnia.<br />
Gdy w umowie nie jest dokładnie<br />
zaznaczony okres zwolnienia, należy<br />
dotrzymać prawnie ustalonych term<strong>in</strong>ów.<br />
Okres wypowiedzenia wynosi 4<br />
tygodnie do piętnastego lub z końcem<br />
miesiąca (np. chcąc zwolnić pracownika<br />
z dniem 31 października, zwolnienie<br />
można mu dać najpóźniej 3 października).<br />
Należy zwrócić jednak uwagę na<br />
fakt, że okres wypowiedzenia zależy od<br />
przepracowanych lat. Jeżeli pracownik<br />
przepracował w firmie dwa lata, to jego<br />
okres wypowiedzenia wynosi miesiąc z<br />
ostatnim dniem miesiąca. Pracując pięć<br />
lat w danej firmie, wydłuża się okres wypowiedzenia<br />
i wynosi on dwa miesiące<br />
z dniem ostatnim miesiąca. Pracując 8,<br />
10, 12, 15 i 20 lat, wydłuża się okres o<br />
jeszcze gorsze – nie ma w ogóle stosownej<br />
w wiedzy jakikolwiek na ten temat, to pow<strong>in</strong>ien sposób jak zabronione.<br />
gorąco zachęcam do lektury.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy jednak materiał do procesu sądowego, służy wyłącznie wtedy powód do wypowiedzenia, czytania. w <strong>in</strong>nym Powielanie przypadku<br />
takie zwolnienie jest nieważne.<br />
musi te powody podać. Jeśli w firmie<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Śląski przegląd ekonomiczny<br />
kolejny dodatkowy miesiąc.<br />
Werbung / Reklama<br />
Istnieje grupa ludzi,<br />
wtedy, gdy są ku temu<br />
powody wynikające<br />
z zachowania osoby<br />
lub z sytuacji firmy.<br />
zwolnieniem nie mają osoby zatrudnione<br />
nie dłużej niż 6 miesięcy lub gdy<br />
przedsiębiorstwo zatrudnia co najmniej<br />
10 pracowników. Pracodawca nie jest<br />
zobowiązany, by podawać konkretny<br />
powód wypowiedzenia. Kiedy dojdzie<br />
Kogo pracodawca może zwolnić<br />
Istnieje grupa ludzi, których pracodawca<br />
nie może zwolnić nawet wtedy,<br />
gdy są powody wynikające z zachowania<br />
osoby lub z sytuacji firmowej! Osoby<br />
te to:<br />
– osoby powołane do służby wojskowej<br />
– członkowie rady zakładowej<br />
– praktykanci (jedynie po okresie próbnym<br />
można praktykanta zwolnić w<br />
trybie natychmiastowym).<br />
Istnieje jednak możliwość zwolnie-<br />
napisać wniosek o zgodę na zwolnienie<br />
do odpowiedniej <strong>in</strong>stytucji. Dopiero<br />
wtedy, gdy pracodawca otrzyma zgodę<br />
urzędu, może złożyć pracownikowi wypowiedzenie.<br />
Należy je złożyć w ciągu 2<br />
tygodni od momentu, kiedy był znany<br />
Zadanie dla osoby bezrobotnej<br />
wiązany przy zwolnieniu pracownika<br />
zwrócić mu uwagę, aby zameldował<br />
się natychmiast osobiście w agencji<br />
pracy (Agentur für Arbeit) jako osoba<br />
bezrobotna. Jeżeli pracownik tego nie<br />
zrobi, grozi mu obniżenie wysokości<br />
rzeczywistym zakończeniem pracy) pracownik<br />
pow<strong>in</strong>ien zgłosić się w odpowiedniej<br />
dla niego agencji pracy jako<br />
osoba bezrobotna. Jeżeli tego nie zrobi,<br />
grozi mu obniżenie kwoty wypłacanego<br />
świadczenia. Należy również zwrócić<br />
pracownikowi uwagę na fakt, że on sam<br />
pow<strong>in</strong>ien się aktywnie przyczynić do<br />
znalezienia nowej pracy.<br />
Przemyślana decyzja<br />
Pracodawca pow<strong>in</strong>ien zatem zwracać<br />
szczególną uwagę przy wypowiedzeniach<br />
na przyczynę oraz na to, kogo<br />
zwalnia i w jakim term<strong>in</strong>ie. Sprawa<br />
zwolnienia pow<strong>in</strong>na być przemyślana,<br />
by nie miał on problemów wynikających<br />
z treści zwolnienia. Bardzo często<br />
pracownik, który nie zgadza się ze<br />
zwolnieniem, dąży do tego, by podważyć<br />
treść i poprawność zwolnienia. Decyzja<br />
pracodawcy musi więc być dobrze przemyślana,<br />
aby i na drodze sądowej był<br />
on pewien, że uczynił wszystko zgodnie<br />
z prawem i że wypowiedzenie jest<br />
prawidłowe.<br />
Rubryka jest tworzona przez<br />
Krzysztofa Świerca<br />
oraz firmę Smuda Consult<strong>in</strong>g.<br />
Zachęcamy również do odwiedzenia<br />
strony www.<strong>in</strong>tertax24.com<br />
oraz www.smuda-consult<strong>in</strong>g.com.<br />
Są chętni do budowy S3<br />
Pięć firm złożyło oferty na zaprojektowanie<br />
i wybudowanie pierwszego dolnośląskiego<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek<br />
odc<strong>in</strong>ka drogi ekspresowej<br />
sposób<br />
S3.<br />
zabronione.<br />
Fragment o długości 16,4 km od węzła<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Oferujemy:<br />
Nowa Sól Południe do węzła Gaworzyce<br />
koło Polkowic może kosztować 355,1<br />
mln zł. Najtańszą ofertę, w wysokości<br />
wspomnianych 355,1 mln zł, złożyła<br />
firma Dragados, a najdroższą, o wartości<br />
ponad 446 mln zł, przedstawiło konsorcjum<br />
firm Budimex i Ferrovial Agroman.<br />
w Teraz jakikolwiek Generalna Dyrekcja sposób Dróg zabronione.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
Krajowych i Autostrad oceni wszystkie<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie od daty w zawarcia jakikolwiek umowy, bez sposób wliczania zabronione.<br />
okresów zimowych (od 15 grudnia do powietrzna pompa ciepła.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche 15 marca). Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
7916<br />
Pozbywanie się pracowników, a zwłasz-<br />
Dlatego każdy, kto decyduje się na zarobkowanie<br />
nad Renem, z taką ewentualnością<br />
liczyć się musi. Z drugiej jednak strony<br />
pracodawca musi mieć pełną świadomość<br />
i pewność tego, że postępuje zgodnie z<br />
prawem! Jeśli tej pewności nie ma lub – co<br />
oferty, by wybrać najkorzystniejszą. Pod<br />
uwagę oprócz ceny będzie brany term<strong>in</strong><br />
realizacji zakładany przez potencjalnego<br />
wykonawcę oraz długość gwarancji<br />
jakości robót, jaką proponuje firma.<br />
Inwestycja pow<strong>in</strong>na być zrealizowana<br />
w czasie nie dłuższym niż 30 miesięcy<br />
Rys. Andrzej Sznejweis<br />
In <strong>der</strong> nächsten Wochenblatt-Ausgabe<br />
<strong>in</strong>formieren wir Sie über Regelungen<br />
zur E<strong>in</strong>stellung von Arbeitnehmern <strong>in</strong><br />
Deutschland sowie darüber, worauf<br />
beim Abfassen e<strong>in</strong>es Arbeitsvertrages<br />
zu achten ist. Kurz zur E<strong>in</strong>leitung: <strong>Der</strong><br />
Arbeitgeber hat beim Abfassen e<strong>in</strong>es<br />
Arbeitsvertrages e<strong>in</strong>en beträchtlichen<br />
Spielraum. Will er aber die Gewissheit<br />
haben, dass er die Vertragsbestimmungen<br />
bei Bedarf auch vor Gericht<br />
durchsetzen kann, muss er e<strong>in</strong> paar<br />
notwendige Regeln kennen. Lesen Sie<br />
darüber <strong>in</strong> <strong>der</strong> kommenden Ausgabe<br />
Z pełną świadomością<br />
najprędzej przeczytać po-<br />
konkretnym, a przede<br />
wszystkim zrozumiałym.<br />
Jeśli pracodawca tak nie<br />
uczyni, pozbycie się nie-<br />
Ryszard Galla<br />
chcianego pracownika może się okazać<br />
dla niego kosztownym koszmarem, stąd<br />
Notował Krzysztof Świerc<br />
Ekologiczny budynek<br />
Na terenie Parku Naukowo-Technologicznego<br />
Euro-Centrum w Katowicach-Ligocie<br />
trwa budowa kolejnego<br />
budynku, który ma być gotowy z początkiem<br />
2015 roku. W budynku będą<br />
nie tylko kolejne biura i pomieszczenie<br />
socjalne, ale również hala montażowo-<br />
-magazynowa, gdzie działające firmy<br />
będą mogły testować swoje wynalazki.<br />
Roman Trzaskalik, prezes Parku Naukowo-Technologicznego<br />
Euro-Centrum,<br />
wyjaśnia, że będzie tu można<br />
sprawdzać działanie na przykład szaf<br />
sterowniczych czy robotów, które potem<br />
będą mogły być wkomponowane<br />
w l<strong>in</strong>ie produkcyjne w fabrykach. Nowy<br />
budynek, podobnie jak już istniejące, ma<br />
być ekologiczny. Temperatura w hali,<br />
zarówno w zimie, jak i w lecie, będzie<br />
zawsze wynosiła 24 stopnie Celsjusza,<br />
Foto: K. Świ<strong>der</strong>ski<br />
a w ogrzewaniu budynku ma pomóc<br />
Krzysztof Świerc
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
14 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Sport bereitgestellt. Sport Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Fußball-Kaleidoskop<br />
Piłka nożna: Miroslav Klose wyznaczył sobie nowy cel<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie<br />
Chce<br />
do czytania. Powielanie<br />
zostać<br />
w jakikolwiek<br />
trenerem!<br />
sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
36-letni Miroslav Klose, sportowa duma Opola, 137-krotny reprezentant<br />
Niemiec (71 bramek), mimo że wciąż imponuje formą i skutecznością,<br />
postanowił zakończyć karierę w niemieckiej kadrze narodowej, która<br />
trwała 13 lat. Tym samym od teraz urodzony w Opolu snajper zamierza<br />
12. – 18. September 2014<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie skoncentrować do czytania. się tylko Powielanie na występach dla w Lazio jakikolwiek Rzym, którego sposób jest piłkarzem,<br />
a w dalszej przyszłości zostać trenerem!<br />
zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
W<br />
wywiadzie dla „Sport Bild” popularny<br />
„Miro” powiedział, że<br />
w celu zdobycia zawodu szkoleniowca<br />
praktyki odbyłby najchętniej u obecnego<br />
szkoleniowca Bayernu München, Josepa<br />
Guardioli. Poza tym najskuteczniejszy w<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie historii do piłkarz czytania. piłkarskich Powielanie mistrzostw w dziennikarze.<br />
jakikolwiek sposób zabronione.<br />
świata, na których zdobył 16 bramek (o<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen jedną bereitgestellt. więcej od słynnego Brazylijczyka Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Odra Oppeln (weiße Trikots) unterlag <strong>in</strong> Bad Königsdorff-Jastrzemb verdient mit 0:2.<br />
Oberschlesische Fußball-Teams erfolglos<br />
<strong>Der</strong> vergangene 7. Spieltag <strong>in</strong> <strong>der</strong> 1.<br />
Fußball-Liga war für die oberschlesischen<br />
Teams nicht gerade erfolgreich.<br />
<strong>Der</strong> GKS Kattowitz unterlag daheim<br />
Ronaldo), podkreślił, że chciałby zaliczyć<br />
też „przyśpieszony kurs trenerski”<br />
dla piłkarzy z drużyny mistrzów świata.<br />
W tym wypadku Miroslav Klose nie<br />
żartował, bo natychmiast dodał, że ma<br />
nadzieję, że Niemiecki Związek Piłki<br />
Polonia behält das Tempo<br />
In <strong>der</strong> 3. Liga ist <strong>der</strong> Tabellenführer<br />
<strong>der</strong> Gruppe Oppeln-Schlesien, Polonia<br />
Beuthen, nun richtig <strong>in</strong> Schwung ge-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy kommen materiał Die <strong>Mann</strong>schaft służy gewann wyłącznie am 9. Nożnej do (DFB) czytania. zorganizuje takie Powielanie szkolenie,<br />
podobnie jak to, które miało miejsce Matthäus, Re<strong>in</strong>er Bonhof, Berti Vogts,<br />
Jürgen w Kohler, jakikolwiek Jupp Heynckes, sposób Lothar zabronione.<br />
Spieltag ihr fünftes Spiel <strong>in</strong> Folge, diesmal<br />
4:0 s<strong>in</strong>d beim LZS lediglich Czaniec. Das zum ebenfalls Lesen po mundialu bereitgestellt. w 2002 roku, który Jegliche odbył Uli Vervielfältigung Stielike, Horst Hrubesch, Christian ist strengstens LARES: Diese Materialien untersagt.<br />
unerwartet gegen Wigry Sudauen mit<br />
0:1, <strong>der</strong> GKS Tichau kam zuhause nicht<br />
über e<strong>in</strong> 1:1 gegen Flota Sw<strong>in</strong>emünde<br />
h<strong>in</strong>aus. Weitere Ergebnisse: Zagłębie<br />
Lüben – Stomil Allenste<strong>in</strong> 1:1, Chrobry<br />
Glogau – Pogoń Siedlce 1:0, Olimpia<br />
Graudenz – Bytovia Bütow 3:2, Dolcan<br />
Ząbki – Wisła Plock 0:0, Sandecja Nowy<br />
Sącz – Chojniczanka Konitz 1:1, Arka<br />
się w Korei i Japonii.<br />
Sięgać marzeń<br />
– Przecież nikt <strong>in</strong>ny nie ma takiego<br />
doświadczenia jak ja i moi koledzy.<br />
Rozegraliśmy mnóstwo ważnych me-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Ruch II<br />
materiał<br />
Königshütte –<br />
służy<br />
Ruch Deschowitz<br />
1:2, Rekord Bielitz-Biala – Polonia rach, krajowych ligach oraz na samych wiekowy, ale... jako człowiek jestem bar-<br />
wyłącznie<br />
czów o<br />
do<br />
stawkę<br />
czytania.<br />
w europejskich<br />
Powielanie<br />
puchaczyła.<br />
w<br />
Może<br />
jakikolwiek na piłkarza<br />
sposób<br />
jestem już<br />
zabronione.<br />
Lazisk 2:1, Piast II Gleiwitz – Pniówek mistrzostwach świata i Europy, gdzie dzo młody, a duchem jeszcze młodszy.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Gd<strong>in</strong>gen – Termalica Nieciecza 2:4,<br />
Widzew Lodsch – Miedź Liegnitz 0:0.<br />
In <strong>der</strong> Tabelle führt Termalica Nieciecza<br />
mit 19 Punkten, jeweils sechs vor Stomil<br />
Allenste<strong>in</strong> und Olimpia Graudenz. GKS<br />
Kattowitz liegt auf Platz fünf mit zehn<br />
Zählern, GKS Tichau ist 12. mit sieben<br />
Punkten. Im Tabellenkeller s<strong>in</strong>d Chojniczanka<br />
Konitz, Bytovia Bütow, Arka<br />
zawsze graliśmy o najwyższą stawkę i<br />
niemal zawsze wracając z tych turniejów<br />
z medalem. Jednak gdyby było to<br />
konieczne, jestem gotowy zaliczyć także<br />
zwykły kurs trenerski, by sięgnąć po<br />
moje kolejne marzenie – powiedział<br />
mit 22 Punkten Polonia Beuthen, jeweils „Miro” Klose, który na najwyższym i zdyscy<strong>pl</strong><strong>in</strong>owanie Miroslava Klosego,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy sechs Zähler materiał vor gleich służy sechs wyłącznie <strong>Mann</strong>schaften:<br />
Skra Tschenstochau, Górnik stępował już tylko w sezonie 2014/15. przeszłości wielki „Keiser” Beckenbauer<br />
poziomie do prawdopodobnie czytania. Powielanie będzie wy-<br />
można w jakikolwiek wykluczyć, że podobnie sposób jak w zabronione.<br />
Op<strong>in</strong>ie <strong>in</strong>nych mediów<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Gd<strong>in</strong>gen, Miedź Liegnitz und Pogoń<br />
Siedlce, die bislang nur jeweils auf sechs<br />
Zähler gekommen s<strong>in</strong>d.<br />
Sieg für Kreuzburg<br />
In <strong>der</strong> 2. Fußball-Liga hat Tabellenführer<br />
MKS Kreuzburg am 7. Spieltag<br />
mit e<strong>in</strong>em 3:2-Heimerfolg über<br />
Nadwiślan Góra e<strong>in</strong>en weiteren Dreier<br />
Potem def<strong>in</strong>itywnie chce zawiesić piłkarskie<br />
buty na kołku. Wprawdzie w<br />
kontrakcie z rzymskim Lazio znajduje<br />
się klauzula umożliwiająca przedłużenie<br />
umowy o kolejny sezon, ale sam piłkarz<br />
daje do zrozumienia, że za niespełna rok<br />
Lewy baut Haus <strong>in</strong> Masuren<br />
pożegna się z zawodowym futbolem: – Nowymi <strong>pl</strong>anami i marzeniami<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy <strong>Der</strong> materiał polnische Nationalspieler służy wyłącznie Robert<br />
Lewandowski, <strong>der</strong> unlängst von sobie wyobrazić, że będę grał jeszcze niemieccy dziennikarze, którzy śle-<br />
Prawda do jest czytania. taka, że teoretycznie Powielanie mogę mistrza w jakikolwiek świata zachwyceni sposób są także zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien Borussia s<strong>in</strong>d Dortmund lediglich zu Bayern zum München Lesen przez bereitgestellt. dwa sezony, ale z drugiej Jegliche strony dząc Vervielfältigung karierę „Miro” i analizując ist jego strengstens untersagt.<br />
verbucht. Gew<strong>in</strong>nen konnte auch <strong>der</strong><br />
Tabellenzweite Rozwój Kattowitz, <strong>in</strong>dem<br />
er sich mit 3:1 bei Zagłębie Sosnowitz<br />
durchsetzte. <strong>Der</strong> frisch abgestiegene<br />
Erstligist Energetyk ROW Rybnik<br />
schlug <strong>in</strong> Waldenburg Lokalmatador<br />
Górnik 3:0. Weitere Ergebnisse: Stal<br />
Stalowa Wola – Znicz Pruszków 3:0,<br />
Wisła Puławy – Siarka Tarnobrzeg 1:1,<br />
obawiam się powtórki z m<strong>in</strong>ionego<br />
sezonu 2013/14, kiedy kontuzje wręcz<br />
mnie prześladowały – zauważa Miroslav<br />
Klose. I chyba na podstawie tych doświadczeń<br />
piłkarz jest zdania, że lepiej<br />
zakończyć grę w futbol szybciej, ale w<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Für Stanislewo materiał f<strong>in</strong>det służy „Lewy” wyłącznie nur lobende<br />
Worte. So gibt es <strong>in</strong> <strong>der</strong> Gegend najlepsze wspomnienia, a nie odejść jako zbierać grzyby, co zresztą uwielbia, i że<br />
pełni zdrowia do czytania. i pozostawić Powielanie po sobie jak<br />
będzie w jakikolwiek od teraz tylko wędkować sposób i zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien den Allmoyer s<strong>in</strong>d See, lediglich wo man schwimmen zum Lesen piłkarz, bereitgestellt. który ostatnie tygodnie, Jegliche mie-<br />
nadal Vervielfältigung będzie nam dane oglądać ist go strengstens na<br />
untersagt.<br />
siące swojej kariery spędzał na ławce<br />
rezerwowych bądź kursując po kl<strong>in</strong>ikach<br />
i szpitalach od zabiegu do zabiegu.<br />
Nowymi <strong>pl</strong>anami<br />
i marzeniami mistrza<br />
świata zachwyceni<br />
są także niemieccy<br />
ślady <strong>in</strong>nych wielkich, ba, największych<br />
gwiazd niemieckiego futbolu. W tym<br />
mistrzów świata i Europy, jak Franz Beckenbauer,<br />
Rudi Völler, Matthias Sammer,<br />
Klaus Augenthaller, Jürgen Kl<strong>in</strong>smann,<br />
Ziege i szereg <strong>in</strong>nych. – Czy zostanę trenerem?<br />
Co do tego nie mam najmniejszych<br />
wąt<strong>pl</strong>iwości, że wcześniej, czy<br />
później zajmę się pracą szkoleniową,<br />
bo kocham futbol i chcę, by moja przygoda<br />
z nim tak szybko się nie zakoń-<br />
Dlatego gdyby Pep Guardiola zgodził<br />
się, abym u niego mógł pobierać nauki,<br />
byłoby to dla mnie najwspanialszym<br />
prezentem – uważa mistrz świata rodem<br />
z Opola. Znając ambicje, skromność,<br />
pokorę, a przede wszystkim pracowitość<br />
on w przyszłości też zostanie mistrzem<br />
świata jako trener, oczywiście reprezentacji<br />
Niemiec, czego szczerze mu i<br />
sobie życzymy.<br />
Klose to dar i prezent<br />
cechy charakteru podkreślają, że jest<br />
on niezwykle konsekwentny w realizacji<br />
swoich zamiarów i wcześniej czy<br />
później je osiąga. Komentatorzy nad<br />
Renen dodają przy tym, że cieszą się,<br />
iż piłkarz i człowiek tej klasy co Klose<br />
piłkarskich stadionach: „Klose był dla<br />
reprezentacji Niemiec darem” – pisze<br />
redaktor „Frankfurter Allgeme<strong>in</strong>e <strong>Zeitung</strong>”,<br />
jednocześnie podkreślając, że<br />
nie zna drugiego takiego zawodnika,<br />
który byłby równie pozbawiony zarozu-<br />
Miroslav Klose chce być równie wybitnym trenerem, jak<br />
jest piłkarzem.<br />
Foto: cup-titl2/wikipedia<br />
ostatecznie mistrzem świata. A przecież<br />
pozycja napastnika, na której grał, wręcz<br />
zachęca do tego, by „woda sodowa u<strong>der</strong>zyła<br />
mu do głowy” – pisze „FAZ”. Zdaniem<br />
dziennikarza „FAZ” kariery tego<br />
rodzaju są już obecnie niemożliwe. Ten,<br />
kto dziś przebija się do reprezentacji, ma<br />
za sobą wiele lat systematycznego wsparcia<br />
w jednym z licznych centrów szkolenia,<br />
a Klose grał jeszcze jako 20-latek<br />
w SG Blaubach-Diedelkopf w 7. lidze,<br />
zanim jego kariera nabrała bajecznego<br />
przyspieszenia. Kończąc rozważanie,<br />
„FAZ” podkreśla, że takiego zawodnika<br />
nie można stworzyć, trzeba mieć szczęście,<br />
by dostać go w prezencie. Być może<br />
zatem, kiedy zostanie trenerem, op<strong>in</strong>ie<br />
będą podobne, a kluby, które poprowadzi,<br />
uznają się za szczęściarzy, że mają<br />
dane mieć w swoich szeregach takiego<br />
fachowca jak „Miro”.<br />
Die Welt: „Wielki wpływ na życie i charakter<br />
Miroslava Klosego miała jego<br />
przeprowadzka z Polski do Niemiec.<br />
Wtedy jego rodz<strong>in</strong>a znalazła się w obozie<br />
przejściowym dla przesiedleńców we<br />
Friedlandzie, gdzie mieszkała wraz z 20<br />
<strong>in</strong>nymi rodz<strong>in</strong>ami w jednej hali. To było<br />
brutalne przeżycie, którego nie da się<br />
zapomnieć, bo jego bliscy i on wszystko<br />
zaczynali od zera. Jednak dzięki ambicji<br />
i silnej woli „Miro” stał się gwiazdą i<br />
filarem niemieckiej reprezentacji”.<br />
„Süddeutsche <strong>Zeitung</strong>”: „Dobiegła końca<br />
jedna z największych karier w niemieckiej<br />
reprezentacji piłkarskiej. Kariera,<br />
która rozpoczęła się 24 marca 2001 roku<br />
meczem z Albanią (1-0), w którym Klose<br />
zdobył zwycięskiego gola. Ba, w ciągu<br />
13 lat grał na najwyższym poziomie,<br />
średnio w co drugim meczu reprezentacji<br />
strzelał gola, a mimo to różnił<br />
się od tradycyjnych gwiazd światowej<br />
piłki. One zazwyczaj jeździły i jeżdżą<br />
luksusowymi samochodami i można je<br />
podziwiać w elitarnych dyskotekach, w<br />
reklamach telewizyjnych i w kolorowych<br />
pismach – ale nie Klose! To nie było i<br />
Czeka na prezent<br />
Gdyby zatem stało się tak, że po bie-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy dowski materiał pro Jahr netto służy zehn Millionen wyłącznie żącym do sezonie czytania. Miroslav Klose Powielanie faktycznie<br />
zakończyłby piłkarską karierę, a na-<br />
który przebijał się z 7. ligi niemieckiej nie jest w jego stylu”.<br />
miałości w jakikolwiek Miroslav Klose sposób – piłkarz, zabronione.<br />
Euro verdient.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich<br />
Krzysztof<br />
zum<br />
Świerc<br />
Lesen<br />
stępnie<br />
bereitgestellt.<br />
został trenerem, to poszedłby<br />
Jegliche<br />
w na szczyt<br />
Vervielfältigung<br />
futbolowej piramidy, zostając<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Kotwica Kolberg – Raków Tschenstochau<br />
0:1, Stal Mielec – Błękitni Stargard<br />
0:3, Legionovia Legionowo – Okocimski<br />
Brzesko 1:1, Limanovia Ilmenau – Puszcza<br />
Niepołomice 1:2. In <strong>der</strong> Tabelle<br />
führt <strong>der</strong> MKS Kreuzburg mit 18 Punkten,<br />
sechs vor Rozwój Kattowitz, Znicz<br />
Pruszków und Raków Tschenstochau.<br />
Energetyk ROW Rybnik rangiert auf<br />
Platz fünf mit zwölf Punkten. Schlusslicht<br />
(18. Platz) ist Górnik Waldenburg<br />
mit bisher nur e<strong>in</strong>em Zähler.<br />
Foto: J. Stem<strong>pl</strong>ewski<br />
aus Beuthen kommende Team Szombierki<br />
kassierte am vergangenen Spieltag<br />
ebenfalls e<strong>in</strong>en Dreier und schlug<br />
Górnik Wesoła <strong>in</strong> dessen Stadion mit<br />
5:2. Weitere Ergebnisse: Podbeskidzie II<br />
Bielitz-Biala – BKS Stal Bielitz-Biala 1:3,<br />
Pawlowitz 3:1, Swornica Czarnowanz –<br />
Skra Tschenstochau 2:5, GKS 1962 Bad<br />
Königsdorff-Jastrzemb – Odra Oppeln<br />
2:0, Grunwald Ruda – Górnik II H<strong>in</strong>denburg<br />
0:3, Małapanew Malapane –<br />
Skalnik Graase 1:1. In <strong>der</strong> Tabelle führt<br />
II H<strong>in</strong>denburg, BKS Stal Bielitz-Biala,<br />
Odra Oppeln, Rekord Bielitz-Biala und<br />
Grunwald Ruda. Schlusslicht (18. Platz)<br />
ist Skalnik Graase, <strong>der</strong> <strong>in</strong> bisher neun<br />
Spielen auf drei Punkte kam.<br />
gewechselt ist, baut sich <strong>der</strong>zeit e<strong>in</strong> Haus<br />
im masurischen Stanislewo. Genau dort,<br />
wo er vor Jahren bei e<strong>in</strong>er Schul-Integrationsreise<br />
se<strong>in</strong>e Frau Anna kennen<br />
lernte und wo die beiden nun jedes Jahr<br />
geme<strong>in</strong>sam den Sommer verbr<strong>in</strong>gen.<br />
und fischen kann, sowie auch Fußballund<br />
Basketball<strong>pl</strong>ätze. „<strong>Der</strong> Himmel auf<br />
Erden“, me<strong>in</strong>t er. Allerd<strong>in</strong>gs kann sich<br />
nicht je<strong>der</strong> diesen Luxus auch leisten,<br />
schließlich spielt nicht je<strong>der</strong> beim FC<br />
Bayern München, wo Robert Lewan-<br />
F1: GP Włoch – o jeden błąd Rosberga za dużo<br />
Krzysztof Świerc<br />
Wyboista droga do zwycięstwa Hamiltona<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
WLARES: łoski tor Monza Diese za sprawą Materialien „tifosi”<br />
przywitał w czerwonej barwie zgromadzonych fanów piloci Ferrari pole position nr 5/36; po katastrofal-<br />
– początkowo wszystko szło idealnie miejsce przed Ferrari!<br />
Wbrew s<strong>in</strong>d oczekiwaniom lediglich zum tłumnie Lesen w sezonie, bereitgestellt. a zarazem 28. w karierze, Jegliche 2. Nico Vervielfältigung Rosberg (Mercedes) +3,175 ist (1) strengstens przesunąć się untersagt.<br />
ekipie Williamsa na 3.<br />
siódmy tegoroczny dublet Mercedesa z nie stanęli na wysokości zadania w domowym<br />
nym starcie, kiedy spadł na 4. miejsce – objął prowadzenie, podczas gdy Ha-<br />
4. Valtteri Bottas (Williams) +40,786 (1)<br />
Hamiltonem na czele. Tym razem obyło<br />
wyścigu. Z powodu defektu po za Rosberga, Magnussena i Massę, nie milton musiał się przebijać z 4. pozycji, – po startowych kłopotach wylądował<br />
się bez większych zawiłości taktycznych raz pierwszy w tym sezonie punktów zanosiło się na sukces, jednak w ciągu<br />
dzięki czemu przewaga czasowa rosła na 11. miejscu, ale konsekwentnie piął<br />
– wszyscy punktujący pojechali na jeden na swoje konto nie zapisał Fernando<br />
10 rund awansował na 2. miejsce: (do 7 s); jednak potem nastąpiły dwa się w górę.<br />
pit-stop, więc zawody były dla kibiców<br />
5. Daniel Ricciardo (Red Bull) +50,309<br />
stosunkowo przejrzyste.<br />
Klasyfikacja kierowców po 13 wyścigach<br />
1. N. Rosberg – 238 pkt<br />
2. L. Hamilton – 216<br />
3. D. Ricciardo – 166<br />
4. V. Bottas – 122<br />
(12) – co rzadkie w tym roku, oraz Adrian<br />
Sutil (15), nie załapali się do strefy<br />
punktowej. Teraz tydzień wytchnienia,<br />
po czym nastąpi przeprowadzka na<br />
kontynent azjatycki – do S<strong>in</strong>gapuru,<br />
gdzie przez poprzednie trzy sezony w<br />
nocnym blasku rządził niepodzielnie<br />
przed Niemca (29. okrążenie) do końca<br />
nie miał problemów z utrzymaniem<br />
się na czele; w klasyfikacji mistrzostw<br />
nie całkiem idzie po jego myśli: kiedy<br />
wygrywa – Rosberg jest zazwyczaj tuż<br />
za nim, ponadto zaliczył trzy zerowe<br />
konta w wyniku awarii lub kolizji, przy<br />
Alonso, natomiast Raikkonen uratował chwilę po kierowcy Williamsa przeskoczył<br />
Duńczyka, do czytania. a pięć okrążeń Powielanie później przestrzelenie w jakikolwiek zakrętu w tym sposób samym zabronione.<br />
bliźniaczo podobne, poważne błędy –<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy zaledwie materiał 2 oczka – o jedno służy więcej wyłącznie dzięki<br />
karze dla Magnussena. Nico Hülkenberg wyprzedził Brazylijczyka; po wyjściu miejscu w początkowej szykanie, pierw-<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
szy uszedł mu jeszcze stosunkowo na<br />
sucho (9. runda), choć stracił znaczną<br />
część przewagi, drugi kosztował go już<br />
pozycję li<strong>der</strong>a.<br />
3. Felipe Massa (Williams) +25,026 (1) –<br />
pechowa passa Brazylijczyka wreszcie<br />
została przełamana, udanie zaczął, do<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy Sebastian materiał Vettel. służy wyłącznie jednym do niemieckiego czytania. pilota, Powielanie toteż ciągle tego w z każdym jakikolwiek kółkiem klarowało sposób się, że zabronione.<br />
1. Lewis Hamilton (Mercedes) – jego naczelną misją pozostaje skracanie z tylnego szeregu coraz mniej mu grozi; obronę tej lokaty.<br />
LARES: Diese Materialien 1:19:10,236 s<strong>in</strong>d (1 lediglich pit-stop) – 6. zwycięstwo zum Lesen dystansu bereitgestellt. do li<strong>der</strong>a. Jegliche sumaryczny Vervielfältigung wynik zespołu pozwolił ist strengstens untersagt.<br />
5. F. Alonso – 121<br />
6. S. Vettel – 106<br />
N. Hülkenberg – 70<br />
(1) – fatalny początek skutkujący 12.<br />
pozycją (startował z 9.) nie wyprowadził<br />
go z równowagi; f<strong>in</strong>alne wyprzedzenie<br />
Vettela na 6 rund przed metą było na<br />
miarę 5. lokaty.<br />
6. Sebastian Vettel (Red Bull) +59,965<br />
(1) – zaczął bardzo dobrze, przebijając<br />
się z 8. pola na 5., zapowiadało się nawet<br />
na 4. pozycję, jednak mocno zniszczone<br />
opony nie pozwoliły na skuteczną<br />
Witold Wolak
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Sport bereitgestellt. Sport Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Piłka nożna: Elim<strong>in</strong>acje do piłkarskich mistrzostw Europy<br />
Nr. 37/1171 Wochenblatt.<strong>pl</strong> 15<br />
Müller pokonał Szkotów<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Od wygranej 2-1 ze Szkocją<br />
na Signal-Iduna Park w Dortmundzie<br />
Niemcy rozpoczęli elim<strong>in</strong>acje<br />
<strong>in</strong>nej sytuacji.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
do piłkarskich mistrzostw Europy,<br />
które w 2016 roku odbędą się we<br />
Francji. Przed rozpoczęciem meczu<br />
sądzono, że dla świeżo upieczonych<br />
mistrzów świata konfrontacja z wyspiarzami<br />
będzie spacerkiem, ale<br />
rzeczywistość okazała się <strong>in</strong>na.<br />
Podopieczni Gordona Strachana<br />
okazali się wymagającym rywalem<br />
i wysoko postawili poprzeczkę, grając w<br />
pierwszej odsłonie bardzo solidny futbol<br />
w defensywie, a po przerwie udowodnili,<br />
że są groźni również w ofensywie. W<br />
efekcie Niemcy, grający w tym meczu<br />
bez swoich kilku kluczowych piłkarzy, w<br />
tym Özila, Hummelsa, Schwe<strong>in</strong>steigera,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens nam strachu. untersagt.<br />
Khediry czy Draxlera musieli się sporo<br />
napracować, aby rozpocząć elim<strong>in</strong>acje<br />
od zwycięstwa. Ostatecznie jednak<br />
wygrali, co w głównej mierze mogą zawdzięczać<br />
jak zawsze niezawodnemu<br />
Müllerowi.<br />
Fatalna skuteczność<br />
Pierwsze 45 m<strong>in</strong>ut nie wskazywało<br />
w ogóle na to, że ekipa Joachima Löwa<br />
może mieć jakiekolwiek problemy ze<br />
Szkotami. Niemcy bowiem od pierwszych<br />
m<strong>in</strong>ut spotkania przejęli <strong>in</strong>icjatywę,<br />
spychając rywali do głębokiej defensywy,<br />
a sytuacje bramkowe wręcz zaczęły<br />
się mnożyć. W 7. m<strong>in</strong> znakomitą okazję<br />
zmarnował Müller, podobnie jak 120<br />
sekund później, kiedy w ostatniej chwili<br />
oko w oko z golkiperem gości, Marshal-<br />
meczu powiedzieli:<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Widzów: 60 209<br />
rywale odpowiedzieli tylko raz, kiedy lem, który obronił strzał rozgrywającego Joachim Löw, selekcjoner reprezentacji<br />
Niemiec: – Jestem zadowolony ze<br />
to na m<strong>in</strong>utę przed przerwą pierwszy Borussii Dortmund. Akcja ta nie stępiła<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
obrońca gości Whittaker wybił piłkę z<br />
l<strong>in</strong>ii bramkowej. Początkowe niepowodzenia<br />
pod bramką przeciwników nie<br />
zniechęciły ofensywnych zapędów ekipy<br />
Joachima Löwa, co w 18. m<strong>in</strong> zaowocowało<br />
objęciem prowadzenia, kiedy to po<br />
dośrodkowaniu debiutującego na prawej<br />
obronie Rudego, do siatki Szkotów strzałem<br />
głową trafił Müller. Od tego mo-<br />
po zmianie stron Szkoci, sprawiający Niemców zawsze działają motywująco i kilka uwag do zespołu, m.<strong>in</strong>. dlatego, Gibraltar – Polska 0-7 (0-1)<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy w pierwszej materiał odsłonie służy wrażenie wyłącznie wręcz tym razem do było czytania. podobnie, dzięki Powielanie czemu że w w pewnym jakikolwiek momencie straciliśmy sposób zabronione.<br />
przerażonych, przystąpili do zdecydowanego<br />
s<strong>in</strong>d natarcia. lediglich zum Lesen do zdobycia bereitgestellt. gola zmarnował Jegliche Götze, Tak Vervielfältigung być nie może. ist strengstens<br />
zaraz po stracie gola wyborną okazję przez moment kontrolę nad meczem. Tabela<br />
LARES: Diese Materialien untersagt.<br />
mentu dom<strong>in</strong>acja mistrzów świata była<br />
jeszcze wyraźniejsza, ale skuteczność<br />
pozostawiała bardzo wiele do życzenia,<br />
bo tzw. 100-procentowe okazje do<br />
zdobycia kolejnych goli wręcz seryjnie<br />
marnowali fatalnie dysponowany Reus<br />
w 19. i 25. m<strong>in</strong>, jeszcze słabszy Götze w<br />
26. m<strong>in</strong> czy Rudy w 30. m<strong>in</strong> bądź Schürrle<br />
w 33. i 42. m<strong>in</strong>. Na te sytuacje nasi<br />
Thomas Müller (w białym stroju) zapewnił Niemcom wygraną ze Szkocją.<br />
że ekipa Joachima Löwa<br />
może mieć jakiekolwiek<br />
problemy ze Szkotami.<br />
celny strzał na bramkę strzeżoną przez<br />
Neuera oddał Anya. Jednocześnie dla<br />
podopiecznych Gordona Strachana był<br />
to sygnał, że tego dnia można „ukąsić”<br />
wielkich Niemców, jeśli tylko będzie<br />
się grać odważniej. I tak się stało, bo<br />
Szkoci w ataku<br />
Pierwszym ostrzeżeniem dla gospodarzy<br />
był strzał Neismitha w 47. m<strong>in</strong>,<br />
który wylądował na słupku niemieckiej<br />
bramki, co zachęciło naszych rywali do<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał Pierwsze 45 służy m<strong>in</strong>ut wyłącznie<br />
jeszcze<br />
do<br />
odważniejszych<br />
czytania.<br />
ataków<br />
Powielanie<br />
i w 59. w 83.<br />
w<br />
i 88.<br />
jakikolwiek<br />
m<strong>in</strong>, kiedy Götze<br />
sposób<br />
zmarnował<br />
kolejne wyborne okazje. Sporo też<br />
zabronione.<br />
m<strong>in</strong> pow<strong>in</strong>no być 1-1, ale ponownie<br />
nie wskazywało na to, Neismith przez nikogo nie atakowa-<br />
działo się w doliczonym czasie gry. W<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
ny, stojąc 12 m od niemieckiej bramki,<br />
u<strong>der</strong>zył bardzo niecelnie, a chwilę<br />
potem S. Fletscher nie trafił do pustej<br />
bramki! W odpowiedzi mogło być 2-0<br />
dla 4-krotnych mistrzów świata, kiedy<br />
to po zagraniu Götzego Reus znalazł się<br />
ofensywnych zapędów przyjezdnych,<br />
którzy nadal odważnie nacierali i w 66.<br />
m<strong>in</strong> po znakomitej szarży Anya płaskim<br />
strzałem przy słupku doprowadził do<br />
wyrównania i ekipie „Jogi” Löwa zajrzała<br />
w oczy strata punktów! Takie sytuacje na<br />
ale w 70. m<strong>in</strong> po zagraniu Höwedesa<br />
Müller strzałem z 5 metrów ponownie<br />
wyprowadził swój team na prowadzenie,<br />
a 180 sekund później Götze pow<strong>in</strong>ien<br />
podwyższyć prowadzenie faworytów.<br />
Tak się jednak nie stało, podobnie jak<br />
Foto: Ste<strong>in</strong>dy (talk)/Wikipedia)<br />
92. m<strong>in</strong> kontuzji kostki doznał gwiazdor<br />
niemieckiego teamu Reus i będzie pauzował<br />
przez 4 tygodnie, m<strong>in</strong>utę później<br />
drugą żółtą i w efekcie czerwoną kartkę<br />
ujrzał rozgrywający Szkotów Mulgrew.<br />
zdobycia trzech punktów, bo bardzo<br />
ważne jest, by elim<strong>in</strong>acje do Euro 2016<br />
rozpocząć od zwycięstwa. Jest to wygrana<br />
tym cenniejsza, że nie mający nic<br />
do stracenia Szkoci mieli dobry dzień i<br />
pokazali dobry futbol. Oczywiście mam<br />
Gordon Strachan, selekcjoner reprezentacji<br />
Szkocji: – Kiedy wyrównaliśmy na<br />
1-1, naprawdę wierzyłem, że wywieziemy<br />
z Niemiec punkt! Być może sztuka<br />
ta powiodłaby się nam, ale często zbyt<br />
szybko traciliśmy piłkę. Poza tym gdybyśmy<br />
w swojej kadrze mieli taką maszynę<br />
jak Müller, który potrafi wyskoczyć do<br />
piłki 250 cm w górę, to bylibyśmy w<br />
Thomas Müller, strzelec obu bramek: –<br />
Od zmiany trenera do meczu z nami<br />
Szkoci nie przegrali żadnego meczu i<br />
potwierdzili, że są naprawdę bardzo<br />
solidną, dobrze poukładana drużyną.<br />
Dlatego nie pow<strong>in</strong>niśmy narzekać, że<br />
wygraliśmy tylko 2-1.<br />
Manuel Neuer, bramkarz reprezentacji<br />
Niemiec: – Najważniejsze było wywalczenie<br />
kom<strong>pl</strong>etu punktów i tak się stało,<br />
nic więcej się nie liczyło. A co do gry<br />
rywali, to wiedzieliśmy, że są bardzo<br />
mocni w grze z kontry i fakt ten potwierdzili.<br />
Lukas Podolski, rozgrywający reprezentacji<br />
Niemiec: – Przez większą część<br />
meczu prezentowaliśmy się dobrze,<br />
ale... poza skutecznością. Szkoci z kolei<br />
kąsali nas szybkimi i niebezpiecznymi<br />
kontrami, przez co parę razy napędzili<br />
Krzysztof Świerc<br />
Statystyka meczu<br />
Wynik: Niemcy – Szkocja 2-1 (1-0)<br />
Bramki: Müller (18., 70.) – Anya (66.)<br />
Niemcy: Neuer – Rudy, J. Boateng,<br />
Höwedes, Durm – Kramer. Kroos –<br />
Müller, Reus (90. G<strong>in</strong>ter), Schürrle (83.<br />
Podolski) – Götze.<br />
Szkocja: Marshall – Hutton, R. Mart<strong>in</strong>,<br />
Hanley, Whittaker – Bannan (58. S. Fletscher),<br />
D. Fletscher (58. McArthur), Mulgrew,<br />
Anya – J. Morrison – S. Naismith<br />
(82. Maloney).<br />
Sędzia: Dve<strong>in</strong> Oddvar Moen (Norwegia)<br />
Żółte kartki: Durm, Müller (Niemcy)<br />
oraz Hanley, Morrison (Szkocja)<br />
Czerwona kartka: Mulgrew (90+4).<br />
Grupa D<br />
Niemcy – Szkocja 2-1 (1-0)<br />
Gruzja– Irlandia 1-2 (1-1)<br />
1. Polska....................1...........3............ 7-0<br />
2. Niemcy...................1...........3............ 2-1<br />
irlandia..................1...........3............ 2-1<br />
4. Gruzja....................1...........0............ 1-2<br />
Szkocja...................1...........0............ 1-2<br />
6. Gibraltar.................1...........0............ 0-7<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Wokół bereitgestellt. niemieckiego futbolu Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
jest wspaniałym młodym chłopakiem<br />
i niezwykle uzdolnionym piłkarzem,<br />
który twardo stąpa po ziemi i ciągle się<br />
rozwija – twierdzi Michael Zorc, dyrek-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy tor sportowy materiał BVB. – służy Po tym, wyłącznie co Erik i właśnie do u czytania. nas udowodni, że Powielanie stać go na w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
pokazał w ostatnich miesiącach, oczywiste<br />
dla<br />
więcej, niż dotąd pokazał”. Z kolei sam<br />
Hoffman w Moguncji<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d<br />
nas było,<br />
lediglich<br />
że musimy zaoferować<br />
zum Lesen<br />
za<strong>in</strong>teresowany<br />
bereitgestellt.<br />
dodał: „Chcę się<br />
Jegliche<br />
rozwi-<br />
Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Götz zwolniony<br />
Wystarczyło rozegrać cztery kolejki 2.<br />
Bundesligi, by pozbawić pracy pierwszego<br />
szkoleniowca. Jest nim Falko Götz,<br />
który dotychczas pełnił tę funkcję w outsi<strong>der</strong>ze<br />
tabeli Erzrgebirge Aue. Stało się<br />
to po ostatniej, domowej porażce 0-3<br />
ekipy z Saksonii z Fortuną Düsseldorf.<br />
Czy słusznie? Jeśli w czterech kolejkach<br />
ekipa z Aue na 12 oczek do zdobycia nie<br />
wywalczyła dotąd ani jednego (bramki<br />
1-10), to trudno się dziwić. Mimo to być<br />
może warto było jeszcze poczekać, bo<br />
Götz to znany i doświadczony szkole-<br />
i FC Sevilla, za 2,5 miliona euro został do HSV Hamburg. Obaj są predysponowani<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
nowym<br />
materiał<br />
zawodnikiem<br />
służy<br />
FSV Ma<strong>in</strong>z<br />
wyłącznie<br />
05,<br />
do<br />
do<br />
czytania.<br />
gry ofensywnej,<br />
Powielanie<br />
pierwszego<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
wiążąc się z tym klubem na najbliższe sprowadzono z Tottenhamu Londyn, a<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
niowiec, który w przeszłości prowadził<br />
między <strong>in</strong>nymi Herthę BSC Berl<strong>in</strong>.<br />
Polanski dłużej w TSG<br />
Eugen Polanski przedłużył z TSG<br />
1899 Hoffenheim kontrakt o kolejne<br />
dwa lata, co oznacza, że w barwach ekipy<br />
z S<strong>in</strong>sheim będzie występował do 2017<br />
roku. 28-letni reprezentant Polski, dla<br />
Za sumę 200 000 euro Wer<strong>der</strong> wypożyczył<br />
materiał do 1.FC Union służy Berl<strong>in</strong> wyłącznie Mart<strong>in</strong>a rozpoczynał do czytania. w Bayernie München, Powielanie w Dortmund w jakikolwiek z Manchesteru United sposób wrócił zabronione.<br />
się na Florydzie, ale karierę piłkarską możliwy z tego powodu, że do Borussii<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
Kobylańskiego, który nad Sprewą będzie Bundeslidze jednak jeszcze nie wystąpił. Sh<strong>in</strong>ji Kagawa. Japończyk jest piłkarzem<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
której wystąpił dotychczas 19-krotnie,<br />
do ekipy „wieśniaków” trafił w 2013<br />
roku, zamieniając wówczas Ma<strong>in</strong>z na<br />
Hoffenheim i niemal z miejsca stając<br />
się w barwach swojego nowego pracodawcy<br />
podstawowym zawodnikiem<br />
drugiej l<strong>in</strong>ii.<br />
Durm zatrzymany<br />
22-letni defensor Borussii Dortmund<br />
Erik Durm przedłużył kontrakt z ekipą<br />
z Signal Iduna Park do 2019 roku: „Erik<br />
mu wieloletni kontrakt. I tak się stało”.<br />
Hiszpan w Ma<strong>in</strong>z<br />
Jairo Sampeiro, 21-letni reprezentant<br />
młodzieżowej reprezentacji Hiszpanii i<br />
były już zawodnik Rac<strong>in</strong>gu Santan<strong>der</strong><br />
cztery sezony. W Primera Division<br />
dla barw Sevilli Sampeiro rozegrał 25<br />
spotkań, 4-krotnie wpisując się na listę<br />
strzelców.<br />
Kobylański berlińczykiem<br />
mamy wszystko, czego potrzebujemy.<br />
Dlatego nie mogę już doczekać się pracy<br />
z nim i momentu, gdy na dobre się u nas<br />
zaaklimatyzuje. Wierzę, że tak się stanie<br />
jać, a żeby tak się stało, muszę grać, a tu<br />
będę miał taką możliwość”.<br />
Hamburg się wzmocnił<br />
Reprezentant Niemiec Lewis Holtby i<br />
USA Julian Green zostali wypożyczeni<br />
drugiego z Bayernu München. 23-letni<br />
Holtby, którego matką jest Niemka, a ojcem<br />
Anglik, zanim trafił do Tottenhamu,<br />
występował w FC Schalke 04 i FSV Ma<strong>in</strong>z<br />
05, a zatem zna realia niemieckiego<br />
futbolu. Z kolei 19-letni Green urodził<br />
Miał natomiast szczęście zagrać w Lidze<br />
Mistrzów, a przy tym zasłynął strzeleniem<br />
gola dla USA w meczu z Belgią w<br />
1/8 f<strong>in</strong>ału mistrzostw świata.<br />
Arsenal chce Reusa<br />
Według angielskich mediów lon-<br />
Falko Götz jako pierwszy trener stracił pracę w bieżącym<br />
sezonie 2. Bundesligi <br />
Foto: Delfonso/Wikipedia<br />
o podobnej charakterystyce co Reus,<br />
potrafiący znaleźć się w ofensywie i<br />
kreować tam grę. Czy jednak transfer<br />
Reusa na przykład w zimowym okienku<br />
transferowym jest faktycznie możliwy,<br />
a „kanonierzy” są akurat tym klubem,<br />
który jest w stanie do tego przekonać<br />
rozgrywającym zachwycony i od dłuższego<br />
czasu nim się <strong>in</strong>teresuje. Ba, jak<br />
twierdzi stanowczo, <strong>pl</strong>anuje sprowadzić<br />
go nad Tamizę.<br />
Jonas Hoffman, utalentowany rozgrywający<br />
Borussii Dortmund, w ostatniej<br />
chwili letniego okienka transferowego<br />
został wypożyczony do FSV Ma<strong>in</strong>z 05,<br />
którego barw będzie bronił do końca<br />
bieżącego sezonu: „Decyzję o wypożyczeniu<br />
Jonasa podjęliśmy wspólnie<br />
po wyczerpującej rozmowie z nim.<br />
Wiem, że jest to piłkarz, który dysponuje<br />
wielkim potencjałem, ale żeby mógł<br />
się rozwijać, musi grać, a my mu tego<br />
nie jesteśmy w stanie zagwarantować,<br />
stąd decyzja o jego przenos<strong>in</strong>ach do<br />
Moguncji” – powiedział Michael Zorc.<br />
Odchodzą z HSV<br />
Milan Badelj i Jonathan Tah w bieżącym<br />
sezonie nie będą bronić barw<br />
Hamburgera SV. Pierwszy z wymienionych,<br />
reprezentant Chorwacji, na<br />
zasadzie transferu def<strong>in</strong>itywnego i za<br />
około 4 mln euro odejdzie do włoskiej<br />
Fiorent<strong>in</strong>y. Tah z kolei na rok został<br />
wypożyczony do Düsseldorfu, by pomóc<br />
tamtejszej Fortunie w powrocie do<br />
Bundesligi. Poza tym ma się nad Renem<br />
występował do czerwca 2015 roku, a<br />
następnie być może powróci nad Wezerę,<br />
bo z Bremen ma ważny kontrakt<br />
do 2016 roku. Piłkarz jest tym faktem<br />
zachwycony, bo mimo że ma polskie<br />
pochodzenie, urodził się w stolicy<br />
Niemiec i tam wychował. Zadowolo-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy ny jest materiał także trener berlińskiego służy wyłącznie teamu dyński do Arsenal czytania. <strong>pl</strong>anuje wyłożyć Powielanie około<br />
50 milionów euro za Marco Reusa. że tak, ponieważ menedżer Arsenalu bardziej kom<strong>pl</strong>etny.<br />
władze w BVB? jakikolwiek Wszystko wskazuje sposób na to, zabronione.<br />
Norbert Duwel, który powiedział: „Z<br />
LARES: Diese Materialien Mart<strong>in</strong>em s<strong>in</strong>d Kobylańskim lediglich w ofensywie zum Lesen Transfer bereitgestellt. ten wcale nie wydaje Jegliche się nie-<br />
Londyn Vervielfältigung Arsene Wenger jest niemieckim ist strengstens untersagt.<br />
ograć i do HSV powrócić jako piłkarz<br />
Krzysztof Świerc
N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
16 LARES: Wochenblatt.<strong>pl</strong> Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Allerlei bereitgestellt. Różności Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
12. – 18. September 2014<br />
P<strong>in</strong>nwand<br />
QQAufnahmen <strong>in</strong> LARES: New York: N<strong>in</strong>iejszy Schlagersänger<strong>in</strong><br />
Beatrice Egli hat das Video für ihren Koblenz ermittelt gegen Fernsehkoch Johann Nordböhmen geborene Schauspieler<strong>in</strong> Ruth Jauchs Rateshow „Wer wird Millionär?“ war<br />
QQErmittlungen: materiał Die służy Staatsanwaltschaft wyłącznie QQSchluss do czytania. mit TV: Die <strong>in</strong> Powielanie Komotau <strong>in</strong> QQJubiläum: w jakikolwiek <strong>Der</strong> 15. Geburtstag sposób von zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens Len<strong>in</strong> untersagt.<br />
neuen Titel <strong>in</strong> <strong>der</strong> US-Metropole gedreht. Die<br />
Lafer und se<strong>in</strong>e Ehefrau wegen des Verdachts<br />
auf Steuerh<strong>in</strong>terziehung. Letzte Woche hatten<br />
rund 45 Beamte Lafers Restaurant <strong>in</strong> Stromberg<br />
und se<strong>in</strong>e Kochschule <strong>in</strong> Guldental durchsucht.<br />
Nun werde die Staatsanwaltschaft die<br />
Unterlagen und elektronischen Dateien aus-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy werten. materiał Unter an<strong>der</strong>em bestehe służy <strong>der</strong> wyłącznie Verdacht do czytania. Powielanie o<strong>der</strong> Scheitern w jakikolwiek zuzusehen und die Zuschauer sposób zabronione.<br />
auf H<strong>in</strong>terziehung von Lohnsteuer.<br />
zu Hause vor den Bildschirmen ihr Wissen<br />
LARES: Diese Materialien<br />
QQ<br />
s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche testen Vervielfältigung möchten.“<br />
ist strengstens untersagt.<br />
Haare schön: Schauspieler Henry<br />
QQSerientod: Seit 2007 ist Raúl Richter<br />
Schweizer<strong>in</strong> wurde von vielen deutschen<br />
Schlagerfans erkannt. Für die Aufnahmen<br />
stand die Ex-DSDS-Sieger<strong>in</strong> unter an<strong>der</strong>em<br />
am „Times Square” vor <strong>der</strong> Kamera. „Auf die<br />
Plätze, fertig, <strong>in</strong>s Glück!” soll im Oktober ersche<strong>in</strong>en.<br />
Q Deutsche politisch ignorant: Musi-<br />
unter ihre TV-Karriere. Am 31. Oktober verabschiedet<br />
sich die 83-Jährige mit <strong>der</strong> 20.<br />
und letzten Episode <strong>der</strong> ARD-Reihe „Traumhotel”<br />
aus dem Produktionsgeschehen. Weitere<br />
Filme werde sie nicht machen. „Zu mei-<br />
Q<br />
nem Geburtstag im August habe ich<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie beschlossen, do czytania. nicht noch mal umzufallen”, Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
sagte Kubitschek. „Ich f<strong>in</strong>de, mit 83 kann man<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen wirklich bereitgestellt. sagen, es war toll.” Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
QQKe<strong>in</strong>e OPs: Udo Jürgens wird dem-<br />
ker Jan Delay hält die meisten <strong>Deutschen</strong> für<br />
politisch ignorant. „Wenn irgende<strong>in</strong>e Scheiße<br />
mit mir o<strong>der</strong> Markus Lanz o<strong>der</strong> sonst wem<br />
passiert, dann hängen sie am Rechner, diese<br />
deutschen Pöbelnasen, und kommentieren<br />
und sagen, das gibt’s doch nicht!“ Das sagte<br />
<strong>der</strong> für deutliche Aussagen und politisches<br />
Engagement bekannte Sänger dem Magaz<strong>in</strong><br />
„Playboy“. „Aber wenn wirklich schwerwiegende<br />
politische D<strong>in</strong>ge passieren, wo seid ihr<br />
dann?“ Für ihn biete etwa das Freihandelsabkommen<br />
zwischen Europa und den USA Anlass<br />
zur Kritik, ergänzte <strong>der</strong> Hamburger Promi,<br />
<strong>der</strong> sich unter an<strong>der</strong>em schon als HipHop-,<br />
Rock- und Soulkünstler e<strong>in</strong>en Namen gemacht<br />
hat. „Da stecken so viele Unmenschlichkeiten,<br />
Ungerechtigkeiten und krank machende D<strong>in</strong>ge<br />
besser begraben bleiben.<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy äußerte materiał Hübchen. służy wyłącznie an se<strong>in</strong> do Alter. czytania. Powielanie widmen. w jakikolwiek sposób adur zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
dr<strong>in</strong>. Aber ke<strong>in</strong>er regt sich auf.“<br />
Werbung / Reklama<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do<br />
Burnout<br />
czytania.<br />
– es gibt<br />
Powielanie<br />
viele Beschreibungen,<br />
e<strong>in</strong>e Jegliche exakte Vervielfältigung ist strengstens<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. untersagt.<br />
handelt sich um e<strong>in</strong>e emotionale<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie Erschöpfung, do czytania. Unzufriedenheit Powielanie mit w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
<strong>der</strong> eigenen Lebenslage, Stress <strong>in</strong> <strong>der</strong><br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen Umgebung, bereitgestellt. Arbeitsüberdruss, Jegliche Angst, Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
out z.B. zu Depressionen kommt. Umgekehrt:<br />
e<strong>in</strong>e Person mit e<strong>in</strong>er Depression<br />
(hervorgerufen z.B. durch genetische<br />
Faktoren, hormonelle, entzündliche,<br />
toxische Faktoren, Krebskrankheiten<br />
u.a.) kann durch ihre Umwelt/Arbeits-<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie welt zusätzlich do czytania. e<strong>in</strong> „Burnout-Syndrom“ Powielanie Folgeerkrankungen w jakikolwiek (z.B. Herz-Kreislaufkrankheiten),<br />
häufig komb<strong>in</strong>iert<br />
sposób zabronione.<br />
beitragen sollen.<br />
bekommen.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Zakład<br />
Usługi<br />
Pogrzebowy<br />
Pogrzebowe<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. przewozy Powielanie w jakikolwiek Sprowadzaniesposób zabronione.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen zagraniczne bereitgestellt. zwłok Jegliche Vervielfältigung<br />
zmarłych z zagranicy<br />
ist strengstens untersagt.<br />
z całej Europy Załatwianie formalności<br />
tel. 602 376 845 Opieka nad grobami<br />
KOMPUTEROWY<br />
DOBÓR OPRAW *<br />
Zdzieszowice: tel. 77 484 41 76<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Walce, województwo opolskie<br />
Krapkowice - Otmęt: tel. 77 446 60 66<br />
www.machnik.ozimek.<strong>pl</strong><br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum 7033 Lesen www.konefal.<strong>pl</strong> bereitgestellt. iSO Jegliche 9001 Vervielfältigung<br />
Tel./fax: (077) 46−52−456<br />
ist strengstens nr tel. 77 untersagt. 46 60 158<br />
<strong>WOCHENBLATT</strong>.<strong>pl</strong><br />
Impressum / Stopka redakcyjna<br />
Die Herausgabe <strong>der</strong> <strong>Zeitung</strong> ist dank f<strong>in</strong>anzieller För<strong>der</strong>ung<br />
des M<strong>in</strong>isteriums für Verwaltung und Digitalisierung sowie<br />
des Auswärtigen Amts mittels des Instituts für Auslandsbeziehungen möglich.<br />
Nakład/Auflage: 5850<br />
Mokrzycka, sw@wochenblatt.<strong>pl</strong>. Vertrieb, Market<strong>in</strong>g: Agnieszka Szotka, Mokrzycka, sw@wochenblatt.<strong>pl</strong>. Sprzedaż, market<strong>in</strong>g: Agnieszka Szotka,<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie do czytania. Powielanie<br />
Kontakt:<br />
w<br />
Biuro redakcji/Redaktionsbüro:<br />
jakikolwiek<br />
tel./faks +48<br />
sposób<br />
77 45 46 556<br />
zabronione.<br />
a.szotka@wochenblatt.<strong>pl</strong>.<br />
a.szotka@wochenblatt.<strong>pl</strong>.<br />
Prenumerata/Abonnement: redakcja/Redaktion, Poczta Polska SA,<br />
Homepage: www.wochenblatt.<strong>pl</strong>, Onl<strong>in</strong>eredakteur: Juliane Preiß<br />
Strona <strong>in</strong>ternetowa: www.wochenblatt.<strong>pl</strong>, redaktor: Juliane Preiß Ruch SA, www.prenumerata.ruch.com.<strong>pl</strong>; tel. 22 693 70 00<br />
zwracamy. Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń.<br />
LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen bereitgestellt. Jegliche Vervielfältigung ist strengstens untersagt.<br />
Zrealizowano dzięki dotacji M<strong>in</strong>istra Adm<strong>in</strong>istracji i Cyfryzacji<br />
i (za pośrednictwem Instytutu Stosunków Kulturalnych z Zagranicą)<br />
M<strong>in</strong>isterstwa Spraw Zagranicznych Republiki Fe<strong>der</strong>alnej Niemiec.<br />
Quelle: cdn.guidle.com<br />
Hübchen schaut bei e<strong>in</strong>er Frau zuerst auf die<br />
Haare. „Die s<strong>in</strong>d <strong>in</strong> Augenhöhe und deshalb<br />
fallen sie mir zuerst <strong>in</strong>s Gesicht – also <strong>in</strong>s<br />
Auge“, sagte <strong>der</strong> 67-Jährige <strong>der</strong> Zeitschrift<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy<br />
„SUPERillu“.<br />
materiał<br />
„S<strong>in</strong>d sie lang<br />
służy<br />
o<strong>der</strong> kurz,<br />
wyłącznie<br />
welche und ich<br />
do<br />
versuche<br />
czytania.<br />
nicht, durch alle<br />
Powielanie<br />
möglichen<br />
w jakikolwiek sposób zabronione.<br />
Farbe haben sie...“ Schöne Haare seien die Tricks jünger zu ersche<strong>in</strong>en“, sagte Jürgens.<br />
LARES: Diese Materialien „halbe s<strong>in</strong>d Miete, o<strong>der</strong> lediglich e<strong>in</strong> Zehntel Miete“, zum ergänz-<br />
Lesen „Abgesehen bereitgestellt. von den typischen Wehwehchen, Jegliche mit dem Vervielfältigung Gedanken vertraut machen, dass ist er strengstens untersagt.<br />
te er. Sie seien zwar ke<strong>in</strong> Indiz für Weiblichkeit,<br />
machten aber e<strong>in</strong>e Menge aus, sagte <strong>der</strong><br />
unter an<strong>der</strong>em aus TV-Serien und Fernsehfilmen<br />
bekannte Schauspieler. Dabei habe er<br />
auch e<strong>in</strong>e bevorzugte Haarfarbe. „Ich ertappe<br />
mich dabei, doch eher auf blond zu reagieren“,<br />
Redaktionsanschrift: ul. M. Konopnickiej 6, 45-004 Opole, E-Mail: sw@<br />
wochenblatt.<strong>pl</strong>. Chefredakteur: Till Scholtz-Knobloch, Redaktion: Anna<br />
Durecka: „Schlesien“, „Allerlei“; Krzysztof Świerc: „Sport“, „Wirtschaft“;<br />
Juliane Preiß (ifa-Redakteur<strong>in</strong>): „Aus den Regionen“; Klaudia Kandzia:<br />
„Kirche und Gesellschaft”. Übersetzung: Andrzej Szypulski. Korrektur:<br />
Manfred Prediger, Krzysztof Szymczyk. Verlagssekretariat: Gabriela<br />
8026<br />
Foto: Siebbi/Wikipedia<br />
Maria Kubitschek setzt e<strong>in</strong>en Schlusspunkt<br />
nächst 80 Jahre alt – sich künstlich jünger zu<br />
machen, kommt für den Schlagersänger nicht<br />
<strong>in</strong> Frage. „Ich mache ke<strong>in</strong> Geheimnis daraus<br />
die man so hat, wenn man älter wird“, fühle<br />
er sich fit. Auch se<strong>in</strong>e Stimme funktioniere<br />
genauso gut wie früher. Jürgens ha<strong>der</strong>e lediglich<br />
mit <strong>der</strong> „Verkürzung des vor e<strong>in</strong>em<br />
liegenden Weges“. Schwere Krankheiten im<br />
Freundeskreis er<strong>in</strong>nerten ihn immer wie<strong>der</strong><br />
E<br />
s<br />
Wohlbef<strong>in</strong>den<br />
Wut, Frustration, e<strong>in</strong>e Wechselwirkung<br />
von Umwelt und Persönlichkeits-<br />
Empf<strong>in</strong>dlichkeit. <strong>Der</strong> Begriff wurde<br />
1974 <strong>in</strong> Amerika e<strong>in</strong>geführt, ist ke<strong>in</strong>e<br />
ärztliche Diagnose, geht aber mit dem<br />
Risiko psychischer und körperlicher<br />
LARES: N<strong>in</strong>iejszy materiał służy wyłącznie Folgekrankheiten do czytania. e<strong>in</strong>her, bedarf Powielanie ke<strong>in</strong>er Alles, w jakikolwiek was zu e<strong>in</strong>em reichen sposób Leben zabronione.<br />
medikamentösen Behandlung, die aber beiträgt, gute familiäre Bed<strong>in</strong>gungen<br />
Vervielfältigung und Arbeitsbed<strong>in</strong>gungen, ist Sport, strengstens LARES: Diese Materialien s<strong>in</strong>d lediglich zum Lesen erfor<strong>der</strong>lich bereitgestellt. wird, wenn es durch Jegliche Burn-<br />
untersagt.<br />
Werbung / Reklama<br />
Gogol<strong>in</strong>: tel. 77 466 62 60<br />
Adres redakcji: ul. M. Konopnickiej 6, 45-004 Opole, e-mail:<br />
sw@wochenblatt.<strong>pl</strong>. Redaktor naczelny: Till Scholtz-Knobloch. Redakcja:<br />
Anna Durecka – „Śląsk”, „Różności”; Krzysztof Świerc – „Sport”, „Gospodarka”;<br />
Juliane Preiß (dziennikarka z ramienia IfA) – „Z regionów”; Klaudia Kandzia<br />
– „Kościół i społeczeństwo”. Tłumaczenia: Andrzej Szypulski. Korekta:<br />
Manfred Prediger, Krzysztof Szymczyk. Sekretariat wydawnictwa: Gabriela<br />
Foto: Udo Grimberg<br />
Burnout<br />
Def<strong>in</strong>ition kann aber bisher<br />
niemand bieten: es ist e<strong>in</strong><br />
„Modewort“!<br />
7875<br />
eigentlich am 3. September. Die erste Ausgabe<br />
nach <strong>der</strong> Sommerpause wurde vergangenen<br />
Freitag ausgestrahlt. Zur Frage, wie lange es<br />
„Wer wird Millionär?“ noch bei RTL geben werde,<br />
äußerte sich Jauch so: „Solange Menschen<br />
Spaß daran haben, an<strong>der</strong>en beim Gew<strong>in</strong>nen<br />
Teil von „Gute Zeiten, schlechte Zeiten“. Die<br />
Fans des 27-Jährigen sollten sich langsam<br />
nur noch wenige Wochen zu sehen se<strong>in</strong> wird.<br />
Wie die „Bild“ jetzt berichtet, soll bereits nach<br />
e<strong>in</strong>em geeigneten Friedhof gesucht werden,<br />
wo die Beerdigung von „Dom<strong>in</strong>ik“ gefilmt<br />
werden kann. Im W<strong>in</strong>ter läuft se<strong>in</strong> Vertrag<br />
aus und Raul wolle sich nun neuen Projekten<br />
Yoga, Kneipp-Anwendungen, Sauna,<br />
Gartenarbeit etc. s<strong>in</strong>d die Burnout-<br />
Genesungs-Grundempfehlungen, die<br />
aber nicht immer realisierbar s<strong>in</strong>d. E<strong>in</strong>e<br />
psychotherapeutische Betreuung kann<br />
manchmal erfolgreich se<strong>in</strong>; körperliche<br />
Machnik N.<br />
Ozimek, Schodnia Nowa,<br />
Wydawca/Herausgeber: Zespół Producencki „Pro Futura“ Sp. z o.o.,<br />
ul. M. Konopnickiej 6, 45-004 Opole. Nr <strong>in</strong>deksu 368202.<br />
Skład komputerowy/Satz: LARES – Mateus Joschko<br />
Druk/Druck: Polskapresse Sp. z o.o., Oddział Prasa Wrocławska<br />
Quelle: promiflash.de<br />
1765<br />
Foto: Markus Allenste<strong>in</strong>er<br />
Man sollte doch immer zweimal<br />
überlegen, bevor man sich<br />
entscheidet etwas zu begraben. Vor<br />
allem, wenn das Objekt potenziellen<br />
historischen Wert hat. So wie zum<br />
Beispiel e<strong>in</strong> Len<strong>in</strong>-Denkmal. <strong>Der</strong> fast<br />
20 Meter hohe Berl<strong>in</strong>er Riesen-Len<strong>in</strong><br />
aus Granit war Ende 1991 <strong>in</strong> e<strong>in</strong>er<br />
wochenlangen Aktion abgetragen<br />
und <strong>in</strong> mehr als 100 E<strong>in</strong>zelteilen <strong>in</strong><br />
<strong>der</strong> Nähe des Müggelsees im Osten<br />
Berl<strong>in</strong>s im Wald vergraben worden.<br />
Nun sollte zum<strong>in</strong>dest <strong>der</strong> Len<strong>in</strong>-Kopf<br />
ausgegraben und Teil <strong>der</strong> Dauerausstellung<br />
„Enthüllt. Berl<strong>in</strong> und<br />
se<strong>in</strong>e Denkmäler” <strong>in</strong> <strong>der</strong> Zittadele<br />
Spandau werden. Doch Len<strong>in</strong><br />
bleibt im Boden. „Wir sehen es sehr<br />
kritisch, nur den Kopf auszugraben.<br />
Man weiß nicht, an welcher Stelle er<br />
liegt”, sagte e<strong>in</strong>e Sprecher<strong>in</strong> <strong>der</strong> Senatsverwaltung<br />
für Stadtentwicklung<br />
und Umwelt und außerdem würde<br />
das Ganze zu viel kosten. Und wer<br />
weiß: vielleicht sollte manches auch<br />
A. Durecka<br />
mit „Mitverursachern“ (wie z.B. falsche<br />
Ernährung, Alkoholmissbrauch)<br />
müssen natürlich durch entsprechende<br />
Maßnahmen günstig bee<strong>in</strong>flusst werden<br />
– u.a. durch Haus- und Fachärzte. So<br />
werden Gesundheit und Wohlbef<strong>in</strong>den<br />
wie<strong>der</strong>erlangt.<br />
E<strong>in</strong>e kurzfristige „depressive Stimmungslage“<br />
(„Melancholie“) gehört<br />
zum „normalen“ Leben „mit Licht und<br />
Schatten“; echte Depressionen, die <strong>in</strong><br />
Phasen jahrelang bestehen, bleiben oft<br />
unerkannt und werden häufig unzureichend<br />
behandelt. Die Kranken haben<br />
zahlreiche Beschwerden, die oft<br />
verschwiegen werden (z.B. Verlust von<br />
Interesse und Freude, Wertlosigkeit,<br />
Schuldgefühle, negative Perspektiven,<br />
anhaltende Traurigkeit, Müdigkeit,<br />
Erschöpfung, Schmerzen, körperliche<br />
Leiden, Suizidgedanken). Deshalb entstehen<br />
<strong>in</strong> Deutschland entsprechende<br />
„Netzwerke“ (von Ärzten, Apothekern,<br />
Betrieben, Institutionen usw.), die zur<br />
Aufklärung, besseren Erkennung von<br />
Depressionen und Versorgung <strong>der</strong> Erkrankten<br />
<strong>in</strong> allen Bevölkerungskreisen<br />
Dr. med. Manfred Gabor<br />
Transport mebli<br />
Usługi transportowe, przeprowadzki<br />
Niemcy – Polska<br />
Polska – Niemcy<br />
Konto bankowe: Bank Zachodni WBK SA II O/Opole, 30 1090 2242 0000<br />
0005 7800 0577<br />
Bankverb<strong>in</strong>dung: Bank Zachodni WBK SA II O/Opole, IBAN: PL30 1090<br />
2242 0000 0005 7800 0577 SWIFT Code WBKPPLPP.<br />
Unverlangt e<strong>in</strong>gesandte Manuskripte werden nicht zurückgesandt. Die<br />
Redaktion behält sich vor, Zuschriften und Leserbriefe s<strong>in</strong>ngemäß zu kürzen.<br />
Die Redaktion haftet nicht für den Inhalt <strong>der</strong> Anzeigen. / Zastrzegamy sobie<br />
prawo skracania nadesłanych tekstów; materiałów nie zamówionych nie<br />
7919