د اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن د څﻴړﻧﻮ ﺧﺒﺮ ﭘﺎڼﻪ - the Afghanistan Research and Evaluation ...
د اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن د څﻴړﻧﻮ ﺧﺒﺮ ﭘﺎڼﻪ - the Afghanistan Research and Evaluation ...
د اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن د څﻴړﻧﻮ ﺧﺒﺮ ﭘﺎڼﻪ - the Afghanistan Research and Evaluation ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
اووه لسمه ګڼه <strong>د</strong> 1387 كال <strong>د</strong> وري مياشت<br />
سرليك: څيړنيزه كتابتونونه په كابل كې ، <strong>د</strong> رويس وايلس ليكنه<br />
خبرونه او اوسنۍ څيړنې<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى نوى خپرونې<br />
نوى خپرونې او سرچينې<br />
9<br />
12<br />
13<br />
15<br />
16<br />
18<br />
19<br />
20<br />
21<br />
21<br />
22<br />
24<br />
25<br />
لنډى او عامې خپرونې<br />
كرنه<br />
لرغون پوهنه او كلتور<br />
اقتصا<strong>د</strong>ي پرمختګ او مالي چارى<br />
ښوونه او روزنه<br />
حكومت او سياست<br />
روغتيا<br />
تاريخ<br />
بشر <strong>د</strong>وستانه مرستى<br />
قانون، ع<strong>د</strong>الت او بشري حقونه<br />
نخشى<br />
كډواليتوب<br />
طبيعي سر چينې<br />
ترياك<br />
امنيت<br />
<strong>د</strong> ښارونو پالنه او پرمختګ<br />
ښځې<br />
سرشميرنه<br />
رسنۍ او ا<strong>د</strong>بيات<br />
ولسى جرګه<br />
2<br />
7<br />
8<br />
9<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې ا<strong>د</strong>اره<br />
<strong>د</strong> څيړنې له لارې <strong>د</strong> افغانانو ژون<strong>د</strong> ښه كول
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
سرليك: څيړنيزه كتابتونونه په كابل كې<br />
<strong>د</strong> رويس وايلس ليكنه<br />
په افغانستان كې څيړنې تر سره كول او يا څيړنيزه خپرونې تر لاسه كول<br />
بى له شكه ډير ستونځمن كار <strong>د</strong>ى. لان<strong>د</strong>ني ليست <strong>د</strong> هغه څيړونكو لپاره<br />
چې غواړي په كابل كې <strong>د</strong> كتابتونونو موجو<strong>د</strong>ى او پاتى شونې سرچينې<br />
وسپړي ، <strong>د</strong> يو مختصر لارښو<strong>د</strong> په توګه وړان<strong>د</strong>ى كيږي. پ<strong>د</strong>ى اړه هغه<br />
معلومات چې په نورو ځايونو كې له مخكې خپاره شوى <strong>د</strong>ى په <strong>د</strong>غه پاڼه<br />
كې تكراراً ن<strong>د</strong>ى راغلي (<strong>د</strong> خبر پاڼې په پاي كې <strong>د</strong> مرجعو ليست<br />
وګورئ). <strong>د</strong> كابل په پوهنتون كې <strong>د</strong> افغانستان پيژن<strong>د</strong>نې مركز<br />
(ACKU)<br />
چې تر 15،000 عنوانونو لان<strong>د</strong>ى خپرونې لري او <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او<br />
ارزونې ا<strong>د</strong>اره (AREU) چې تر 7،500 عنوانونو لان<strong>د</strong>ى كتابونه لري، په<br />
افغانستان كې <strong>د</strong> څيړنيزه شالي<strong>د</strong> او معلوماتو لپاره <strong>د</strong>وه سترى سرچينې<br />
<strong>د</strong>ى. <strong>د</strong> <strong>د</strong>غو <strong>د</strong>واړو سرچينو ټولګې <strong>د</strong> ويب پاڼې په كرښه <strong>د</strong> لټون وړ <strong>د</strong>ى.<br />
<strong>د</strong> كابل په پوهنتون كې <strong>د</strong> افغانستان پيژن<strong>د</strong>نې مركز(ACKU)<br />
www.ackuaf.org<br />
<strong>د</strong> كابل په پوهنتون كې <strong>د</strong> افغانستان پيژن<strong>د</strong>نې <strong>د</strong> مركز )<br />
(www.ackuaf.org ريښې <strong>د</strong> افغانستان په اړه <strong>د</strong> توكو او مطالعو په<br />
يو ساتن ځاى كې واقع <strong>د</strong>ي چې لوييس <strong>د</strong>وپرى او نانسى هاچ <strong>د</strong>وپرى<br />
پس ل<strong>د</strong>ى چې <strong>د</strong> كمونست حكومت لخوا <strong>د</strong> افغانستان څخه خارج شول،<br />
نوموړو په پيښور كې <strong>د</strong> افغانستان په هلكه مطالعو او توكو لپار ه يو<br />
ساتن ځاى جوړ كړ. <strong>د</strong> <strong>د</strong>ى پرځاى چې زيار وباسى څو <strong>د</strong> افغانستان په اړه<br />
له پخوا چاپ شويو توكو يوه پراخه غون<strong>د</strong>ونه رامنځته كړي، هغوى <strong>د</strong><br />
افغانستان لپاره <strong>د</strong> مرستو <strong>د</strong> همغږۍ (ACBAR) موسسې <strong>د</strong> كاري<br />
چوكات په لړ كې يو مركز پرانست څو هغه خبري رپوټونه چې <strong>د</strong> بشر<br />
<strong>د</strong>وستۍ يا نورو سازمانونو لخوا چې په پيښور كې <strong>د</strong> افغان كډوالو<br />
لپاره كار كوي چمتو كيږي، غونډ او <strong>د</strong> لاسرسنې وړ وګرځوي. هغه<br />
اسنا<strong>د</strong> چې هغوى غوښتل ټول يې كړي نه <strong>د</strong>اچې يواځې يو وړوكې تيراژ<br />
يې <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong> بلكه لنډمهالي وو او په معياري كتابتونو نو كې تل نه ساتل<br />
كي<strong>د</strong>ل. هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong>غه مركز هغه افغاني خپرونې چې <strong>د</strong> پيښور په ښار<br />
كې په <strong>د</strong>ري او پښتو ژبو چاپ ته رسي<strong>د</strong>ې هم اخستلى او <strong>د</strong>غه راز <strong>د</strong><br />
مجاه<strong>د</strong>ينو <strong>د</strong> <strong>د</strong>ور اړون<strong>د</strong>و اسنا<strong>د</strong>و يوه بى سارې سرچينه هم پ<strong>د</strong>غه مركز<br />
كې موجو<strong>د</strong>ه <strong>د</strong>ه. كله چې كډوالو <strong>د</strong> افغانستان په پريښو<strong>د</strong>و پيل وكړ او <strong>د</strong><br />
كابل زياتره خپرونې په پيښور كې <strong>د</strong> لارو كوڅو په سر غرفو كې په ډاګه<br />
شوى، نو هغوى <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه خپرونو كاپيانې هم اخستلې.<br />
<strong>د</strong> يا<strong>د</strong>و شويو خپرونو ټولګه كابل ته ليږ<strong>د</strong>ول شوى او اوس <strong>د</strong> نوموړي<br />
مركز لوست خونې په موقت ډول <strong>د</strong> كابل پوهنتون <strong>د</strong> مركزي كتابتون په<br />
لومړي پوړ كې په فعاليت پيل كړې. <strong>د</strong> 1387 كال په ملي بو<strong>د</strong>جه كې، <strong>د</strong><br />
راغونډولو لپاره <strong>د</strong> يوى نوې و<strong>د</strong>انۍ <strong>د</strong> جوړولو (<strong>د</strong> پوهنتون په چاپيريال<br />
<strong>د</strong> اميرى <strong>د</strong> كتابونو په پلورنځي (<strong>د</strong> كابل په جوى شير) كې <strong>د</strong> نانسي <strong>د</strong>وپرى تصوير<br />
كې <strong>د</strong> سي<strong>د</strong>جمال ال<strong>د</strong>ين افغاني منار څنګ ته) لپاره پيسې تخصيص<br />
شوي. سر بيره پر <strong>د</strong>ى، يوه موسسه چې په نړيواله كچه مالي مرستې<br />
چمتو كوي رامنځته شوى څو <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه مركز جاري لګښت برابر كړي.<br />
<strong>د</strong>غه مركز اوس مهال <strong>د</strong> اريزونا پوهنتون سره (چې <strong>د</strong> متح<strong>د</strong>ه ايالاتو <strong>د</strong><br />
بشري مرستو <strong>د</strong> څانګې لخوا تمويليږي) يو ځاى <strong>د</strong> څيړنې يوه لويه<br />
پروژه پغاړه اخستې. <strong>د</strong> نوموړې پروژې موخه <strong>د</strong>ا <strong>د</strong>ه څو <strong>د</strong> ويجاړي<strong>د</strong>و څخه<br />
<strong>د</strong> خون<strong>د</strong>ى ساتنې او ارشيفونې لپاره <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه مركز <strong>د</strong> ټولګې څخه <strong>د</strong> كابو<br />
6000 ځانګړي سرليكونو او عنوانونو څيړنه وكړي. <strong>د</strong> <strong>د</strong>ريو تنو څيړونكو<br />
څخه جوړه يوه ډله <strong>د</strong> زياتو مياشتو راهيسى زيار باسي څو <strong>د</strong> هغه پاتى<br />
شونو اسنا<strong>د</strong>و كاپيانې چې <strong>د</strong> 2001زيږ<strong>د</strong>يز كال څخه <strong>د</strong>مخه په <strong>د</strong>ري، پښتو<br />
او انګليسي ژبو كې <strong>د</strong>ي، <strong>د</strong> ويجاړي<strong>د</strong>و څخه خون<strong>د</strong>ي وساتي.<br />
<strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ټولګې وړتيا ډيره زياته <strong>د</strong>ه، <strong>د</strong> بيلګې په ډول، <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong><br />
كرنې لپاره <strong>د</strong> سويډن <strong>د</strong> سروى كميټې، <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> كلني كتاب <strong>د</strong><br />
احصاييې په مخ بيول، <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> مقاومت اړون<strong>د</strong> يو لړ عارضي<br />
خپرونې، <strong>د</strong> بزګرانو <strong>د</strong> مرستې لپاره <strong>د</strong> كرنې په هكله <strong>د</strong> نا<strong>د</strong>ولتي موسسو<br />
خپرونې، <strong>د</strong> روغتيا او روزنې په اړه اړين توكي، <strong>د</strong> 2005 كال په ټاكنو<br />
كې <strong>د</strong> ټولو سياسي ګون<strong>د</strong>ونو اسنا<strong>د</strong>و ) <strong>د</strong> هغوى <strong>د</strong> سياسي <strong>د</strong>ريځ او<br />
كړنلارو په ګډون)، بشپړ ه مجموعه په بر كې لري. سربيره پر <strong>د</strong>ى، <strong>د</strong>غه<br />
مركز <strong>د</strong> مجاه<strong>د</strong>ينو <strong>د</strong> <strong>د</strong>ور اړون<strong>د</strong> وي<strong>د</strong>يويي/تصويري توكو ارشيف هم<br />
2
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
لري چې <strong>د</strong> پيښور ي سرچينو څخه تر لاسه شوي. <strong>د</strong> يا<strong>د</strong>و شويو ټولګو<br />
څخه هيڅ توكي په پور نه وركول كيږي البته په عمومي توګه <strong>د</strong><strong>د</strong>غه<br />
توكو فوتو كاپي يا سكن <strong>د</strong> لاسرسنې وړ <strong>د</strong>ي.<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى كتابتون<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى ويب پاڼه<br />
www.areu.org.af (<strong>د</strong> ويب پاڼې په مخ <strong>د</strong>غه رابطې تعقيب كړئ<br />
”كتابتون“ او ”<strong>د</strong> كتابتون كټلاګ“)<br />
<strong>د</strong> نوموړې ا<strong>د</strong>ارى كتابتون په كال<br />
2001<br />
كې كله چې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong><br />
پخوانۍ موسسې– <strong>د</strong> ستراتيژيكې څارنې ا<strong>د</strong>ارى څيړونكو په اسلام<br />
آبا<strong>د</strong> كې – <strong>د</strong> خپل لومړي رپوټ لپاره اسنا<strong>د</strong> راغونډول، خپل كار پيل كړ.<br />
<strong>د</strong> هغې څخه وروسته، <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى AREU)<br />
100 <strong>د</strong>)<br />
څخه زيات څيړنيز<br />
اسنا<strong>د</strong> چې په ټولنيزى پوهى او <strong>د</strong> طبعي سرچينو په م<strong>د</strong>يريت يې تمركز<br />
كاوه، خپاره كړل. هم<strong>د</strong>ا ډول <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى كتابتون <strong>د</strong> توكو <strong>د</strong> منظم<br />
پيري<strong>د</strong>لو او <strong>د</strong> خپرونو <strong>د</strong> فعاله غوښتنې پواسطه، او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> ډيرو<br />
څيړنيزو مطالعاتو پي ډي ايف كاپيانو، رپوټونو، <strong>د</strong> ورځپاڼو او مجلو<br />
<strong>د</strong> مقالو او <strong>د</strong>وسيو له لارى و<strong>د</strong>ه او پرمختګ كړې.<br />
په 2003<br />
كال كې، <strong>د</strong> افغانستان لپاره <strong>د</strong> بريتانيې <strong>د</strong> مطالعاتو<br />
انستيتيوت څخه پاتې شونې <strong>د</strong> زړو خپرونو<br />
3000<br />
عنوانونه او<br />
سرليكونه <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى ته <strong>د</strong> سهيلي آسيا <strong>د</strong> مطالعاتو <strong>د</strong> ټولنې (بريتانيوي<br />
اكا<strong>د</strong>مي) لخوا اه<strong>د</strong>ا شوى. <strong>د</strong> افغانستان لپاره <strong>د</strong> بريتانيې <strong>د</strong> مطالعاتو<br />
انستيتيوت په كال 1972 كې په كابل كې تاسيس او په افغانستان كې<br />
يې يو شمير <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې پروژې په لاره واچولې. هم<strong>د</strong>ا راز <strong>د</strong>غه<br />
انستيتيوت <strong>د</strong> بريتانيوي ز<strong>د</strong>ه كوونكو سره چې په افغانستان كې يې <strong>د</strong><br />
بشر پيژن<strong>د</strong>نې او توكم پيژن<strong>د</strong>نې په اړه څيړنې ترسره كولې، مرسته كوله.<br />
په كال 1981 كې، نوموړې انستيتيوت وتړل شو او <strong>د</strong> كتابتون<br />
كتاب<strong>د</strong>اران يې <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong> څخه وشړل شو. <strong>د</strong> تړل شوي كتابتون <strong>د</strong> كتابونو<br />
ټولګه <strong>د</strong> بريتانيې په سفارت كې زيرمه شوه، او يوازى يوځل بيا په<br />
2000م كال كې <strong>د</strong> استفا<strong>د</strong>ه لپاره په ډاګه شوه.<br />
<strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى كتابتون <strong>د</strong> تيرو څلورو كلونو په بهير كې <strong>د</strong> افغانستان<br />
اړون<strong>د</strong> خپرونې په پراخه توګه ټولى كړي او اوس مهال <strong>د</strong> مو<strong>د</strong>رن/عصري<br />
او لرغونو توكو ټولګې زيرمه كوي چې په هغې كې <strong>د</strong>2002 -07 كلونو <strong>د</strong><br />
بو<strong>د</strong>جو <strong>د</strong> اسنا<strong>د</strong>و، <strong>د</strong> حقوقي متنونو بيا چاپونه، <strong>د</strong>ولتي احصائيوي<br />
خپرونې، او <strong>د</strong> ټولو قوانينو سافت كاپيانې <strong>د</strong> مجلو په رسمي 900-1 ګڼو<br />
كې مجموعې شاملى <strong>د</strong>ي. <strong>د</strong>غه كتابتون نوي توكي په <strong>د</strong>ري، پښتو او<br />
<strong>د</strong>فارسي هغه خپرونې چې افغانستان پورى اړه لري په فعال ډول<br />
راغونډوي. يوه ستره اكا<strong>د</strong>ميكه سرچينه <strong>د</strong> <strong>د</strong>ايرت المعارف يوه<br />
اه<strong>د</strong>اشوى مجموعه <strong>د</strong>ه. غوره شوي نړيوالې خپرونې اړينې <strong>د</strong>ي څو <strong>د</strong><br />
افغانستان <strong>د</strong>ننه <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه خپرونو كاپيانې <strong>د</strong> لاسرسنې وړ وګرځي، <strong>د</strong> مثال<br />
<strong>د</strong> كابل پوهنتون په مركزي كتابتون كې <strong>د</strong> كتابونو المارۍ<br />
په ډول: <strong>د</strong> پښتو ژبى <strong>د</strong>اشتفاق قاموس، <strong>د</strong> حسن كاكړ تاريخي كارونه،<br />
او <strong>د</strong> نا خپرې شويو اكا<strong>د</strong>ميكو موضوعاتو پلټنه.<br />
هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong>غه كتابتون <strong>د</strong> اوسنيو معلوماتو لپاره <strong>د</strong> توزيعي ارګان په<br />
څير هم كار كوي او له هم<strong>د</strong>ى پلوه زيار باسي څو <strong>د</strong> نويو او وروستيو<br />
څيړنيز رپوټونو او <strong>د</strong> څيړنو <strong>د</strong> ګټو خپرونې <strong>د</strong> <strong>د</strong>رى مياشتنۍ خبرپاڼې<br />
پوسيله خپرې كړي. <strong>د</strong>غه راز <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى كتاب<strong>د</strong>اران پوښتونو ته <strong>د</strong><br />
ځواب وينې له لارى چې <strong>د</strong> بريښنا ليك<br />
(library@areu.org.af)<br />
پوسيله تر سره كيږي په افغانستان كې او <strong>د</strong> افغانستان څخه بهر <strong>د</strong><br />
څيړونكو سره مرسته هم كوي.<br />
<strong>د</strong> پوهنتون كتابتونونه<br />
<strong>د</strong> كابل پوهنتون مركزي كتابتون چې په افغانستان كې ترټولو ستر<br />
پوهنتون <strong>د</strong>ى، <strong>د</strong> افغانستان پورى مح<strong>د</strong>و<strong>د</strong> او اړون<strong>د</strong>ه هيڅ ډول توكي<br />
نلري. <strong>د</strong> مجاه<strong>د</strong>ينو <strong>د</strong> <strong>د</strong>ورى په بهير كې كابو هغه ټول كتابونه چې په<br />
افغاني ژبو ليكل شوي وو ) زيرمه شوى ليكلى يا چاپ شوى نسخې)<br />
لوټ او تالا شو، او <strong>د</strong> طالبانو <strong>د</strong> <strong>د</strong>ورى په بهير كې هغه كتابونه چې<br />
انځورونه يې <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong>ه، وسوزول شو. <strong>د</strong> جګړو په بهير كې <strong>د</strong> كتابتون<br />
و<strong>د</strong>انۍ هم زيان ومون<strong>د</strong>. <strong>د</strong> پاتى شويو كتابونو څخه ډيرى يې <strong>د</strong> پوهنتون<br />
<strong>د</strong> محصيلينو <strong>د</strong>رسي كتابونه <strong>د</strong>ي چې په انګريزۍ، فرانسوۍ او جرمنۍ<br />
ژبو ليكل شوي <strong>د</strong>ي – <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه بيلګې زياتره كتابونه <strong>د</strong> – 1960 70 لسيزو ته<br />
منسوبيږي چې <strong>د</strong> نوموړي كتابتون <strong>د</strong> تجليل ورځې وى. <strong>د</strong><br />
كال 2002<br />
3
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
راپ<strong>د</strong>ى خوا، <strong>د</strong> كابل <strong>د</strong> پوهنتون كتابتون <strong>د</strong> ماډرنو <strong>د</strong>رسي كتابونو ډيره<br />
بسپنه ترلاسه كړې چې په انګريزي او فارسي ژبو ليكل شوي، خو <strong>د</strong><br />
افغانستان په هكله <strong>د</strong> څيړنې اړون<strong>د</strong> توكي يواځې <strong>د</strong> اكا<strong>د</strong>ميكو څيړنو<br />
(مونوګراف) كاپيانې <strong>د</strong>ي چې <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> مطالعې په څانګه كې <strong>د</strong><br />
پوهنتون <strong>د</strong> محصيلينو او ښوونكو لخوا چمتو شوي. <strong>د</strong> انګريزي توكو <strong>د</strong><br />
اصلي نمونو كټلاګ چې <strong>د</strong> كابل پوهنتون په كتابتون كې موجو<strong>د</strong> <strong>د</strong>ى،<br />
اوس په لان<strong>د</strong>ى انټرنټي ويب پاڼه كې هم <strong>د</strong> لاسرسنې وړ <strong>د</strong>ى. http://<br />
kohadev.library.arizona.edu/cgi-bin/koha/opac-main.pl<br />
په كابل كې <strong>د</strong> نورو <strong>د</strong>ولتي پوهنتونونو لكه <strong>د</strong> ښوونې او روزنې<br />
پوهنتون، <strong>د</strong> طب پوهنتون، <strong>د</strong> پولى تخنيك پوهنتون په كتابتونونو كې<br />
- <strong>د</strong> افغانستان په اړه هيڅ ډول ځانګړي توكي موجو<strong>د</strong> ن<strong>د</strong>ي. هم<strong>د</strong>ارنګه په<br />
كابل كې نوي خصوصي پوهنتونونه (امريكايي پوهنتون، <strong>د</strong> كار<strong>د</strong>ان<br />
پوهنتون) هم لاتر اوسه <strong>د</strong> افغانستان په هكله <strong>د</strong> ځانګړو او مهمو توكو<br />
ټولګې نلري. <strong>د</strong> حوزه علميه خاتم النبيين پوهنتون<br />
(م<strong>د</strong>رسه) نوى<br />
كتابتون چې <strong>د</strong> <strong>د</strong>ارالامان سرك په لوي<strong>د</strong>يځ لور كې موقعيت لري. <strong>د</strong>غه<br />
پوهنتون يوه <strong>د</strong>رۍ پوړيز كتابتون لري چې په لومړي پوړ كې <strong>د</strong> كتابونو<br />
<strong>د</strong> زيرمه ځاى <strong>د</strong> پاسه <strong>د</strong> نارينه او ښځينه ز<strong>د</strong>ه كوونكو لپاره جلا لوست<br />
خونى او په <strong>د</strong>وهم پوړ كې <strong>د</strong> مطالعى لپاره يوه كوټه لري. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه كتابتون<br />
كابو ټول كتابونه نوي او <strong>د</strong> نوموړې <strong>د</strong>يني تعليمي بنيا<strong>د</strong> <strong>د</strong> تعليمي<br />
نصاب پورى مربوط <strong>د</strong>ي.<br />
<strong>د</strong> كابل عامه كتابتون<br />
<strong>د</strong> كابل <strong>د</strong> عامه كتابتون ټولګه<br />
www.culturalprofiles.net/)<br />
١٢٠٠٠٠ (.html35afghanistan/Units/<br />
ټوكه لري، خو <strong>د</strong> كتابونو<br />
يا<strong>د</strong>شوي جل<strong>د</strong>ونه <strong>د</strong> سرليكونو يا عنوانونو كوم لست <strong>د</strong> ځان سره نلري. <strong>د</strong><br />
افغانستان اړون<strong>د</strong> څيړنو <strong>د</strong> سرچينو په برخه كې <strong>د</strong> كتابتون <strong>د</strong> مجلو<br />
څانګه <strong>د</strong> افغاني ورځپاڼو <strong>د</strong> زړو سيټونو يوه ځانګړې او بى جوړې ګڼه<br />
لري چې 1920 لسيزى ته منسوب <strong>د</strong>ه. <strong>د</strong>اپه كابل كې <strong>د</strong> كتابونو او لرغونو<br />
توكو تر ټولو زيات متضا<strong>د</strong> سيټونه <strong>د</strong>ي او كله چې <strong>د</strong>غه سيټونه <strong>د</strong><br />
افغانستان <strong>د</strong> ساينس اكا<strong>د</strong>مۍ (لان<strong>د</strong>ى مطلب ته پاملرنه وكړئ) <strong>د</strong><br />
سرليكونو سره يو ځاى شي نو كابو يو پرلپسى ريكارډ سربيره كوي.<br />
<strong>د</strong><strong>د</strong>غه كتابتون <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> مطالعاتو څانګه په پښتو، <strong>د</strong>ري او حتى<br />
په انګريزي ژبه كې <strong>د</strong> زړو خپرونو يوه مهمه او ارزښتناكه ټولګه لري.<br />
پ<strong>د</strong>غه كتابتون كې <strong>د</strong> موجو<strong>د</strong>و توكو، <strong>د</strong> كتابونو <strong>د</strong> پور او <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong><br />
مطالعاتو څانګې لپاره پر كارتونو ترتيب شوى <strong>د</strong> كتابونو كټلاګ<br />
موجو<strong>د</strong> <strong>د</strong>ى (كه څه هم چې، <strong>د</strong>ا روښانه ن<strong>د</strong>ه چې <strong>د</strong>غه پر كارتونو ترتيب<br />
شوى كټلاګ څومره <strong>د</strong> موجو<strong>د</strong>و ټولګو سره تړاو لري).<br />
<strong>د</strong>غه عامه كتابتون <strong>د</strong> چارو <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى او پرمخ بيولو لپاره بو<strong>د</strong>يجه نلري او<br />
<strong>د</strong> اوسنيو توكو <strong>د</strong> خون<strong>د</strong>ى ساتلو لپاره په بسپنو متكي <strong>د</strong>ى. <strong>د</strong> كتابتون<br />
ريس، ښاغلى عب<strong>د</strong>الحمي<strong>د</strong> نبى زا<strong>د</strong>ه، <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> عامه كتابتون <strong>د</strong><br />
<strong>د</strong> كابل عامه كتابتون<br />
ټول سيستم مسول <strong>د</strong>ى. اوس مهال په هيوا<strong>د</strong> كې <strong>د</strong> عامه كتابتونونو په<br />
هكله يوه سروى جريان لري چې <strong>د</strong> كلتور او ځوانانو <strong>د</strong> وزارت لخوا<br />
رهبري كيږي.<br />
<strong>د</strong> وزارتونو كتابتونونه<br />
<strong>د</strong> وزارتونو ډير لږ كتابتونونه <strong>د</strong> جګړو او ناكرارۍ <strong>د</strong> كلونو څخه روغ<br />
پاتى <strong>د</strong>ي. ځينې اوسني وزارتونه <strong>د</strong> كتابتون <strong>د</strong> <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong>لو څخه په څرګن<strong>د</strong>ه<br />
او بشپړه توګه انكار كوى، ځيني نور بيا يواځې <strong>د</strong> پخوانيو ټولګو پاتى<br />
شوني توكي لري. سيلابونه، اور، ضررناكه حشرات، ګر<strong>د</strong> او غبار،<br />
غفلت او بى پروايي، ضمني غلا يا <strong>د</strong> ژمي په موسم كې <strong>د</strong> سون<strong>د</strong> <strong>د</strong> توكو<br />
اړتيا، بى له شكه <strong>د</strong><strong>د</strong>ى ټولو <strong>د</strong> ملامتيا ا<strong>د</strong>عا كوي. <strong>د</strong> ښوونې او روزنې <strong>د</strong><br />
وزارت كتابتون <strong>د</strong> جګړو پر مهال <strong>د</strong> زيان او ويجاړي<strong>د</strong>و څخه ژغورل<br />
شوى خو هغه ټولګه چې پ<strong>د</strong>غه كتابتون كې موجو<strong>د</strong>ه <strong>د</strong>ه، <strong>د</strong> افغانستان په<br />
اړه ډير لږ كتابونه او مطالب لري. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه بيلګې يوه بله استثناء <strong>د</strong> كانو او<br />
صنايعو وزارت <strong>د</strong>ى چې <strong>د</strong> نوموړي وزارت <strong>د</strong> كتابتون ور تر شا يې <strong>د</strong><br />
ميزونو او څوكيو په ايښو<strong>د</strong>و سره <strong>د</strong> كتابتون بڼې ته ب<strong>د</strong>لون وركړى وو،<br />
نو ل<strong>د</strong>ى كبله هيڅ چا پرى <strong>د</strong> كتابتون ګومان نه كاوه او په هم<strong>د</strong>ى ترتيب <strong>د</strong><br />
جګړې په بهير كې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه كتابتون هيڅ ډول توكي زيانمن او ضايع نشو.<br />
<strong>د</strong> افغان <strong>د</strong> جيولوجيكي (ځمكه پيژن<strong>د</strong>نې) سروى <strong>د</strong> منابعو ارشيف <strong>د</strong><br />
بريتانيې <strong>د</strong> جيولوجيكي سروى <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى په مرسته ترميم او يوځل بيا <strong>د</strong><br />
كارولو وړ وګرځي<strong>د</strong>(www.bgs.ac.uk/AfghanMinerals/reports.htm).<br />
اوس مهال په افغانستان كې <strong>د</strong> زراعت او مال<strong>د</strong>ارۍ وزارت <strong>د</strong> بيلا بيلو<br />
خواوو څخه <strong>د</strong> رقابتي تقاضاوو او <strong>د</strong><strong>د</strong>غه سكتور لپاره <strong>د</strong> ستراتيژي نه<br />
<strong>د</strong>رلو<strong>د</strong>لو له كبله <strong>د</strong> كتابتون <strong>د</strong> بيا رغونې يا مجهزونې <strong>د</strong> ستونزو يوه<br />
څرګن<strong>د</strong>ه بيلګه <strong>د</strong>ه. په <strong>د</strong>غه وزارت كې ح<strong>د</strong> اقل پنځه بيلابيلې نامشابه<br />
ټولګې موجو<strong>د</strong>ي <strong>د</strong>ي: 1) <strong>د</strong> كابل لپاره <strong>د</strong> ملګرو ملتونو <strong>د</strong> خوراكي توكو<br />
4
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
او كرنې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى استازې په <strong>د</strong>غه وزارت كې يو <strong>د</strong>فتر لري او <strong>د</strong> ملي<br />
ټولګې <strong>د</strong> خپرونو ساتنه او څارنه كوي؛ 2) په ورته و<strong>د</strong>انۍ كې، <strong>د</strong> كرنې<br />
اړون<strong>د</strong> كتابونو (كاملاً په فارسي ژبه) بسپنه شوى كتابتون، ډيرو<br />
ايراني <strong>د</strong>رسي كتابونو ته لاسرسى برابروي؛<br />
3) په <strong>د</strong>غه وزارت كې <strong>د</strong><br />
ځنګله پوهنې څانګه <strong>د</strong> خپلو مياشتنيو خپرونو په موخه <strong>د</strong> امريكا <strong>د</strong><br />
متح<strong>د</strong>ه ايالت <strong>د</strong> نړيوال پرمختيا <strong>د</strong> پروژى لخوا مرستې ترلاسه كوي او <strong>د</strong><br />
تخنيكي توكو انكشافي ټولګه هم لري؛ 4) <strong>د</strong> وزارت لومړنى او<br />
پخوانى كتابتون <strong>د</strong> پلان څانګى په يوه كوټه كې ساتل كيږي؛<br />
<strong>د</strong>) 5<br />
ا<strong>د</strong>ارى او <strong>د</strong> بيارغونى <strong>د</strong> پروژو لپاره يوى قرار<strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ي كمپنۍ <strong>د</strong> وزارت<br />
<strong>د</strong>ننه هم يو كوچنى كتابتون جوړ كړى چې <strong>د</strong> نورو غير<strong>د</strong>ولتي موسسو او<br />
اژانسونو څخه اسنا<strong>د</strong> راغونډوي. <strong>د</strong> يا<strong>د</strong>و شويو پنځو كوچنيو<br />
كتابتونونو څخه يواځې په ورستي (پنځم كوچنى كتابتون) كې هغه<br />
توكي موجو<strong>د</strong> <strong>د</strong>ي چې <strong>د</strong> افغانستان سره په نيغه تړاو لري.<br />
<strong>د</strong> بهرنيو چارو وزارت هم خپل كتابتون چې <strong>د</strong> مخه <strong>د</strong> <strong>د</strong>يپلوماسۍ په<br />
انستيتيوت كې تاسيس شوى، بيا رغوي او اړين توكي ورته برابروي.<br />
هرڅو كه <strong>د</strong>غه كتابتون هيڅ كله هم لوټ او يا زيانمن شوى ن<strong>د</strong>ى، خو<br />
پ<strong>د</strong>غه كتابتون كې <strong>د</strong> موجو<strong>د</strong>ى ټولګې په برخه كې بى پروايي شوى <strong>د</strong>ه.<br />
<strong>د</strong>غه كتابتون <strong>د</strong> تيرو 50 كلونو <strong>د</strong> رسمي خپرونو نمونې او كاپيانې لري.<br />
په ځينو وزارتونو كې، خصوصي اشخاصو سرچينو ته <strong>د</strong> لاسرسنى <strong>د</strong><br />
چمتو والي په موخه ډير مهمى او <strong>د</strong> پاموړ مرستې كړي <strong>د</strong>ي، <strong>د</strong> بيلګې په<br />
ډول <strong>د</strong> اوبو او بريښنا په وزارت كې <strong>د</strong> اوبو-سرچينو <strong>د</strong> اسنا<strong>د</strong>و غوره او<br />
عالي ټولګه <strong>د</strong> محترم ښاغلي انجنير شريف پوسيله خون<strong>د</strong>ى او <strong>د</strong><br />
زيامني<strong>د</strong>و څخه ژغورل شوى.<br />
<strong>د</strong> افغانستان ملي ارشيف<br />
ملي ارشيف په اريانوونكي توګه <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> كورنۍ جګړې په ټولو<br />
<strong>د</strong>ورو كې هيڅ ضرر ن<strong>د</strong>ى مون<strong>د</strong>لى. يو وخت، <strong>د</strong> طالبانو حكومت <strong>د</strong><strong>د</strong>غه<br />
ارشيف <strong>د</strong>روازه په يو فرمان ليك سره مهرلاك او هيڅ چا نشو كولاى<br />
چې ارشيف ته <strong>د</strong>اخل او موجو<strong>د</strong>ى ټولګې وګوري. هغه توكي چې <strong>د</strong>لته<br />
ساتل كيږي لاتر اوسه په بشپړ ډول څرګن<strong>د</strong> شوى ن<strong>د</strong>ي، خو په نوموړي<br />
ارشيف كې ښايي په زرګونو اسنا<strong>د</strong> موجو<strong>د</strong> وي. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ارشيف ټولګه په<br />
<strong>د</strong>ريو برخو ويشل كيږي:<br />
•<br />
•<br />
•<br />
<strong>د</strong> ليكل شويو يا چاپ شويو نسخو سرليكونه (كابو <strong>د</strong> بشپړ لاسي<br />
ليكنې اساسي لست)<br />
لرغوني اسنا<strong>د</strong>، په ګډون <strong>د</strong> انځورونو او عكسونو (<strong>د</strong> جمهوري<br />
رياست <strong>د</strong> فرمان او حكمونو لست په لاسي ليكنې موجو<strong>د</strong> <strong>د</strong>ى، خو<br />
<strong>د</strong> نورو اسنا<strong>د</strong>و لستونه يا په لست برابرونه لا تر كار لان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong>ه)<br />
ځيني چاپ شوي كتابونه هم ساتل شوي (لاتر اوسه <strong>د</strong> كتابونو<br />
اړون<strong>د</strong> بشپړ لست شتون نلري)<br />
<strong>د</strong> افغانستان ملي ارشيف<br />
<strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ټولګو <strong>د</strong> ډيرو خپرو شويو لستونو يوه برخه <strong>د</strong> كابل په پوهنتون<br />
كې <strong>د</strong> افغانستان پيژن<strong>د</strong>نې مركز په ويب پاڼه كې (<strong>د</strong> كتابونو او نورو<br />
توكو <strong>د</strong> اساسي لست په ټوك كې) لست شوي. <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> ملي<br />
ارشيف لپاره يو لارښو<strong>د</strong> چې نيټه نه لري (تقريباً <strong>د</strong> 1980 لسيزى څخه)<br />
<strong>د</strong>اسى څرګن<strong>د</strong>ونه كوي چې:<br />
<strong>د</strong> اطلاعاتو او فرهنګ وزارت، ډير زيار وايست څو <strong>د</strong> افغانستان ملي<br />
ارشيف تاسيس كړي .... په زرګونو اسنا<strong>د</strong>، ټيپونه، ليكونه او نا<strong>د</strong>رى<br />
(ليكل شوى يا چاپ شوى) نسخې يې <strong>د</strong> يحى <strong>د</strong> كورنۍ <strong>د</strong> ضبط شويو<br />
توكو ، او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> ع<strong>د</strong>ليې وزارت، <strong>د</strong> انقطاع محكمې، منحل شوى<br />
ولسي جرګې او مشرانو جرګې څخه راغونډ كړل.<br />
په 1974 كال كې يو هن<strong>د</strong>ي ارشيف پوه <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ارشيف څخه كتنه وكړه او<br />
<strong>د</strong> خپل كار په اړه يې <strong>د</strong> ډيرو وړان<strong>د</strong>يزونو او نظرونو سره يو رپوټ وليكه.<br />
<strong>د</strong> ملي ارشيف <strong>د</strong> توكو <strong>د</strong> استفا<strong>د</strong>ى لپاره <strong>د</strong> اطلاعاتو او فرهنګ <strong>د</strong> وزارت<br />
څخه ځانګړې اجازه اړينه <strong>د</strong>ه، او هم<strong>د</strong>ارنګه پ<strong>د</strong>ى وروستيو كې <strong>د</strong> توكو <strong>د</strong><br />
كاپي كولو لپاره يو ان<strong>د</strong>ازه فيس تجويز شوى <strong>د</strong>ى. تر ټولو غوره طريقه <strong>د</strong>ا<br />
<strong>د</strong>ه چې <strong>د</strong> سالنګ واټ په لوري ارشيف ته ولاړ شي او <strong>د</strong> ارشيف<br />
چارواكو سره <strong>د</strong> اجازى او <strong>د</strong> نورو رسمي مقرراتو <strong>د</strong> اړتيا په اړه وكتل<br />
شي. <strong>د</strong> كتابتون متص<strong>د</strong>ي څيړونكو ته <strong>د</strong> ارشيف څخه <strong>د</strong> انفرا<strong>د</strong>ي څيړنې<br />
اجازه نه وركوي. <strong>د</strong> ملي ارشيف ريس ښاغلى نيلاب رحيمى <strong>د</strong>ى.<br />
<strong>د</strong> ساينس <strong>د</strong> اكا<strong>د</strong>مۍ كتابتون<br />
<strong>د</strong> ساينس اكا<strong>د</strong>مي <strong>د</strong> روسانو <strong>د</strong> نفوذ <strong>د</strong> <strong>د</strong>وران په بهير كې تاسيس او <strong>د</strong><br />
كتابتون زياتره توكي يې <strong>د</strong> روسانو <strong>د</strong> <strong>د</strong>وران څخه وروسته كلونو نيټې<br />
لري. <strong>د</strong> نوموړي كتابتون ټولګه <strong>د</strong> جګړې په بهير كې لوټ او يا زيانمن<br />
شوى نه <strong>د</strong>ه، او اوس مهال <strong>د</strong> افغانستان اړون<strong>د</strong> پښتو او <strong>د</strong>ري خپرونو تر<br />
ټولو لويه ټولګه لري چې <strong>د</strong> -1989 1979 كلونه تر پوښښ لان<strong>د</strong>ى راولي.<br />
كه څه هم چې پ<strong>د</strong>غه كتابتون كې <strong>د</strong> كتابونو اصلي كټلاګ نشته، خو <strong>د</strong><br />
5
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
كتابتون كاركوونكي مرستن<strong>د</strong>ويه <strong>د</strong>ي او زيار باسي څو توكي <strong>د</strong><br />
ستونزمنو شرايطو لان<strong>د</strong>ى ځاى په ځاى كړي. په كتابتون كې <strong>د</strong>ننه يوه<br />
لوست خونه چمتو او <strong>د</strong> څيړونكو څخه هركلى كيږي. <strong>د</strong> ورځپاڼو سټونه<br />
چې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه كتابتون لخوا خپريږي ارزښتناك <strong>د</strong>ي خو كره لست نلري.<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> فرانسى <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې هيأت<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> فرانسى <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې استازى هيأت ا<strong>د</strong>اره(<br />
(www.dafa.org.af په كال 1922 كې تاسيس او تر 1982 پورى يې<br />
كار كاوه، او په كال 2002 كې بيرته له سره پرانستل شوه. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى<br />
موخه په لومړي سر كې <strong>د</strong>ا وه څو <strong>د</strong> افغاني او فرانسوي <strong>د</strong> لرغون<br />
پيژن<strong>د</strong>نې ګډ ماموريت ته ا<strong>د</strong>اري او لوجستيكي مرستې چمتو كړي.<br />
نوموړې ا<strong>د</strong>اره كابو <strong>د</strong> 13000 ټوكو څخه جوړ يو كتابتون لري چې <strong>د</strong> ټوكو<br />
<strong>د</strong>غه شميره يې په 35 صاف او روڼ عنوان لرونكو طبقو كې تنظيم<br />
شوي. <strong>د</strong>غه ټولګه په افغانستان كې <strong>د</strong> فرانسى <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې هيأت <strong>د</strong><br />
څيړنيزو فعاليتونو ملاتړ كوي او افغانستان، شمالي هن<strong>د</strong>، ايران،<br />
منځنۍ او مركزي آسيا تر پوښښ لان<strong>د</strong>ى راولي او <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې په<br />
ژورنال او اكا<strong>د</strong>ميكو مقالو كې چې په بيلابيله توګه چاپيږي، غښتلى<br />
<strong>د</strong>ه. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه كتابتون مطالب په لرغون پيژن<strong>د</strong>نې، مهن<strong>د</strong>سۍ، كولالۍ،<br />
تاريخ او ارت (هنر) بان<strong>د</strong>ى تمركز كوي. هم<strong>د</strong>ا راز <strong>د</strong> مختصر ريكارډ سره<br />
يو بشپړ كټلاګ (<strong>د</strong> اوس لپاره <strong>د</strong> انټرنټ په پاڼه <strong>د</strong> لاسرسنى وړ ن<strong>د</strong>ى)<br />
لري. په كتابتون كې <strong>د</strong> شته توكو استعمال او كارول تر علمي څيړنو<br />
پورى مح<strong>د</strong>و<strong>د</strong> <strong>د</strong>ى، او <strong>د</strong> فوتوكاپى اسانتيا هم نشته.<br />
نور كتابتونونه<br />
<strong>د</strong> افغانستان په ملي موزيم (<strong>د</strong> كابل موزيم) او <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې په<br />
انستيتيوت كې پاتى شونى كتابتونونه موجو<strong>د</strong> <strong>د</strong>ي. <strong>د</strong> جګړو په بهير<br />
كې <strong>د</strong>غه ارګانونو ته <strong>د</strong> ش<strong>د</strong>ي<strong>د</strong> زيان او لوټ له امله <strong>د</strong> نوموړو كتابتونونو<br />
ټولګې هم زيانمنې شوي او لاتر اوسه هم بيا رغول شوي ن<strong>د</strong>ي. <strong>د</strong><br />
مجاه<strong>د</strong>ينو په <strong>د</strong>ور كې <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې انستيتيوت په سيستماتيك<br />
ډول لوټ شو، <strong>د</strong> <strong>د</strong>يوالونو څخه يې برقي مزي وشكول شو او <strong>د</strong> <strong>د</strong>روازو<br />
او كړكيو چوكاټونه يې مات او برمته شو. <strong>د</strong>غه كوچنى كتابتون لا تر<br />
اوسه هم بيا له سره جوړ شوى ن<strong>د</strong>ى او اوس مهال ډير لږ كارونه په بركې<br />
لري خو په افغانستان كې <strong>د</strong> فرانسې <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې هيأت <strong>د</strong> رپوټونو<br />
ځانګړې او ارزښتناكه ګڼه او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> خپلو خپرونو يوه زيرمه چې<br />
پ<strong>د</strong>غه كوچني كتابتون كې موجو<strong>د</strong>ه <strong>د</strong>ه، هم لري. په كابل كې <strong>د</strong><br />
افغانستان <strong>د</strong> كلتوري ميراث ساتنې ټولنه<br />
SPACH, )<br />
(www.spach.info <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې او ميوزيولوجۍ يوه موثره او<br />
خاصه ټولګه لري چې <strong>د</strong> نوموړى ټولنى په <strong>د</strong>فترونو كې <strong>د</strong> كابو<br />
400 پورى كتابونه موجو<strong>د</strong> <strong>د</strong>ي.<br />
<strong>د</strong> افغانستان كمپيوټري كتابتون<br />
– 300<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> <strong>د</strong>يجيتل (كمپيوټري) كتابتون پروژه چې <strong>د</strong> متح<strong>د</strong>ه<br />
ايالاتو په نيويارك ښار كې موقعيت لري، ټول هغه كارونه چې په<br />
افغانستان كې <strong>د</strong> 1870 او 1930 ترمنځ لسيزو كې خپاره شوي پلټي،<br />
مون<strong>د</strong>ى، خون<strong>د</strong>ي كوي يې او <strong>د</strong> كارولو په موخه يې له سره <strong>د</strong> استفا<strong>د</strong>ى وړ<br />
كرځوي. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه پروژى اوږ<strong>د</strong>-مهالى موخى <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ي چې <strong>د</strong> امكان تر ح<strong>د</strong>ه <strong>د</strong><br />
يا<strong>د</strong>و شويو وختونو خپرونې غونډى، پر اساسي ليستونو او ګڼو يې<br />
برابرى كړي، كمپيوټري او <strong>د</strong> امكان تر ح<strong>د</strong>ه زياتى خپرونې <strong>د</strong> لاسرسنې<br />
وړ وګرځوي. <strong>د</strong> افغانستان په ملي ارشيف كې <strong>د</strong> وروستنيو نوښتونو<br />
سره سره <strong>د</strong><strong>د</strong>غه پروژى توكي په نړيواله كچه سكن (<strong>د</strong> كمپيوټر پوسيله <strong>د</strong><br />
اسنا<strong>د</strong>و انځور ايستل كيږي او بيا <strong>د</strong> چاپ لپاره چمتو كيږي) كيږي. <strong>د</strong><br />
نوموړي كتابتون ويب پاڼه تر ټولو پخوانيو توكو سل ګونو پاڼو ته چې<br />
په افغانستان كې چاپ ته رسي<strong>د</strong>ى او هم<strong>د</strong>اراز په هيوا<strong>د</strong> كې <strong>د</strong> هر هغه<br />
توكو لستونو ته چې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه معين او مشخص <strong>د</strong>ور په بهير كې چاپ ته<br />
رسي<strong>د</strong>لي، لاسرسي برابروي.<br />
<strong>د</strong> افغانستان څيړنيزه خبر پاڼه <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong>رى مياشتنۍ خپرونه <strong>د</strong>ه. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه خبرپاڼې موخه <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ه چې لوستونكي <strong>د</strong> نوو څيړنو څخه<br />
چې په افغانستان كې په لاره اچول كيږي خبر كړي او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> څيړنې مون<strong>د</strong>نې او پايلو <strong>د</strong> رپوټونو په ويشلو او خپرولو كې مرسته وكړي. ځينى <strong>د</strong> يا<strong>د</strong>و شويو<br />
منابعو څخه <strong>د</strong> انترنيټ په پاڼه هم <strong>د</strong> لاسرسنى وړ <strong>د</strong>ي؛ زياتره كتابونه او نورى خپرونې <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى په كتابتون كې موجو<strong>د</strong>ى <strong>د</strong>ي، نوموړى كتابتون <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى<br />
په <strong>د</strong>فتر (<strong>د</strong> ګل فروشۍ كوڅه، <strong>د</strong> <strong>د</strong>وهمى كوڅې څنډه) كې موقعيت لري او <strong>د</strong> يكشنبه څخه تر پنجشنبه پورى <strong>د</strong> سهار <strong>د</strong> 9 بجو څخه تر 12:30 او <strong>د</strong> ماسپښين <strong>د</strong> 1<br />
بجې څخه تر <strong>د</strong> ماز<strong>د</strong>يګر 4 بجو پورى <strong>د</strong> څيړونكو پرمخ پرانستى <strong>د</strong>ى. <strong>د</strong>غه خبر پاڼه <strong>د</strong> رويس وايلز او ډاكټر جميل الكوزي لخوا تصنيف، <strong>د</strong> انيا هاوي<strong>د</strong>ال لخوا<br />
اصلاح او <strong>د</strong> امان االله اتل، احم<strong>د</strong> االله امرخيل او فري<strong>د</strong>ون شاريق لخوا په پښتو او <strong>د</strong>ري ژبو ژباړل كيږي. كه چيرى تاسو <strong>د</strong> كتابونو يا نورو خپرونو يا سرچينو په اړه<br />
وړان<strong>د</strong>يزونه لرۍ چې باي<strong>د</strong> په خبر پاڼه كې اضافه شي، نو هيله كيږي چې <strong>د</strong>غه بريښنا پتى ته بريښناليك را واستوئ: newsletter@areu.org.af<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې ا<strong>د</strong>اره (AREU) يوه خپلواكه څيړنيزه ا<strong>د</strong>اره <strong>د</strong>ه چې په كابل كې موقعيت لري. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى ماموريت <strong>د</strong> لوړ كيفيت لرونكو څيړنو<br />
تنظيمول <strong>د</strong>ي تر څو پ<strong>د</strong>يوسيله پاليسي او كړنلار متأثره او آګاه كړي. هم<strong>د</strong>ارنګه، <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>اره په افغانستان كې <strong>د</strong> تحليلي ظرفيت <strong>د</strong> پياوړي كولو پواسطه <strong>د</strong> څيړنې<br />
او ز<strong>د</strong>ه كړې كلتور ته په فعاله توګه و<strong>د</strong>ه وركوي او <strong>د</strong>غه راز په سيمه كې <strong>د</strong> موجو<strong>د</strong>و ستونزو په هكله فكرونو او مباحثو ته لار هواروي. <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او<br />
ارزونې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى بنسټيز لي<strong>د</strong> <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ى چې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى كار او فعاليت باي<strong>د</strong> <strong>د</strong> افغانانو ژون<strong>د</strong> كې ښه والى رامنځته كړي. <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى بو<strong>د</strong>جه <strong>د</strong> اروپا كميسيون ،(EC) <strong>د</strong><br />
كډوالو لپاره <strong>د</strong> ملګرو ملتونو عالى كميشنرۍ ،(UNHCR) نړيوال بانك، او <strong>د</strong> <strong>د</strong>نمارك، ناروى، سوي<strong>د</strong>ن، سويتزرلن<strong>د</strong> او بريتانيې حكومتونو لخوا تمويليږي.<br />
لازيات معلومات او <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong> ټولو خپرونو پي ډي ايف كاپيانې <strong>د</strong> نوموړې ا<strong>د</strong>ارى په ويب پاڼه www.areu.org.af كې <strong>د</strong> لاسرسنې وړ <strong>د</strong>ي.<br />
6
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
خبرونه او اوسنۍ څيړنې<br />
<strong>د</strong> <strong>د</strong>غه خپرونې په<br />
<strong>د</strong> نفوسو <strong>د</strong> سرشميرنې نوښت<br />
16/15<br />
ګڼه (7م مخ) كې موږ په<br />
35<br />
•<br />
•<br />
•<br />
ټوكو كې <strong>د</strong><br />
افغانستان: ټولنيز اقتصا<strong>د</strong>ي او <strong>د</strong> سر شميرنې ملي او ولايتي عنوان<br />
لان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong> نوى سرشميرنې اثارو په هكله يو راز تفصيلات وړان<strong>د</strong>ى كړل.<br />
اوس مهال <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> نفوسو <strong>د</strong> شميرى <strong>د</strong>وه ګڼه معلومات موجو<strong>د</strong><br />
<strong>د</strong>ى، او <strong>د</strong> <strong>د</strong>غو معلوماتو لومړنۍ ګڼه <strong>د</strong> احصايې <strong>د</strong> مركزى <strong>د</strong>فتر <strong>د</strong><br />
افغانستان <strong>د</strong> نفوسو په وړان<strong>د</strong> لي<strong>د</strong> شوى راپور كې موجو<strong>د</strong>ه <strong>د</strong>ه (چې <strong>د</strong><br />
1979 كال نه بشپړه سرشميرنې پر بنسټ ولاړه <strong>د</strong>ه). <strong>د</strong>وهمه ګڼه <strong>د</strong><br />
احصاييې <strong>د</strong> مركزي <strong>د</strong>فتر او <strong>د</strong> ښځو څخه <strong>د</strong> ملاتړ <strong>د</strong> ملګرو ملتونو<br />
صن<strong>د</strong>وق <strong>د</strong> پروژې پايلې <strong>د</strong>ي چې <strong>د</strong> 2003 او 2005 كال تر منځ مو<strong>د</strong>ه كې<br />
بشپړه شوه. <strong>د</strong> مح<strong>د</strong>و<strong>د</strong> شمير پوښتنو په پام كې نيولو سره، <strong>د</strong>غه لومړنې<br />
تمرين يو ډول شميرل وو نه احصايېه. <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه پروژې موخى <strong>د</strong>ا وى:<br />
<strong>د</strong> ټولټاكنو له تياري سره مرسته وكړي، <strong>د</strong> ګڼې په توګه، <strong>د</strong> رايې<br />
وركوونكو <strong>د</strong> نوم ليكنې <strong>د</strong> بهير لپاره معلومات برابر كړي، ځكه خو<br />
<strong>د</strong> سيستماتيكو ناټاكلو بڼو پر بنسټ <strong>د</strong> وګړو <strong>د</strong>عمر په هكله<br />
معلومات راغونډ شول؛<br />
<strong>د</strong> 2008 كال لپاره <strong>د</strong> پلان شوى احصايې سره مرسته وكړى؛ او<br />
<strong>د</strong> پراخې بيارغونې او پرمختللې پلان جوړونې لپاره معلومات<br />
برابر كړى.<br />
<strong>د</strong>غه شميرنه <strong>د</strong> 2003 كال <strong>د</strong> جنورى او <strong>د</strong> 2005 كال <strong>د</strong> جون تر منځ مياشتو<br />
په بهير كې <strong>د</strong> احصايې مركزى <strong>د</strong>فتر له خوا <strong>د</strong> شميرونكو او څارونكو <strong>د</strong><br />
يو لږ شمير ډلو له خوا تر سره شوه. نوموړى ډلې ټولو ولايتونو ته <strong>د</strong> ټولو<br />
ولسواليو او <strong>د</strong> هغو <strong>د</strong> كليو او ښارونو څخه <strong>د</strong> كتنې په موخه سفر وكړ.<br />
خو <strong>د</strong> امنيتې ستونځو له كبله په كن<strong>د</strong>هار، <strong>د</strong>ايكن<strong>د</strong>ي، غزني، ارزګان او<br />
زابل كې 19 ولسوالۍ (2072 كلي) له شميرنې پاتى شوي. كه څه هم<br />
<strong>د</strong>غه شميرنې يو لړ ستونځې لرلې خو بيا هم <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> نفوس په<br />
هكله يو ارزښتمن<strong>د</strong> معلومات كي<strong>د</strong>اى شى.<br />
<strong>د</strong> شميرنې ډلو له هرې كورنې څخه ډير لږ شمير سوالونه وپوښتل،<br />
<strong>د</strong>اسى چې له ټولو كورنيو څخه <strong>د</strong> هغو <strong>د</strong> ټولو غړو، <strong>د</strong> 18 او له هغه څخه<br />
كشرو او مشرو غړو <strong>د</strong> شمير په هكله پوښتنې وشوې (<strong>د</strong>غه پوښتنې <strong>د</strong><br />
ټولټاكنې <strong>د</strong> تياري په موخه وى). په<br />
200<br />
كورنيو كې يواځې <strong>د</strong> يوى<br />
كورنۍ څخه <strong>د</strong> هغه <strong>د</strong> غړو په هكله په تفصيل پوښتنې وشوى (<strong>د</strong><br />
سيستماتيكو ناټاكلو بڼو په كار اخستلو): <strong>د</strong> كورنۍ <strong>د</strong> غړو عمر او<br />
جنس. كولاى شو ووايو چې <strong>د</strong>ا يوه بڼه ييزه سروى نه وه؛ بلكه <strong>د</strong> ټولو<br />
كورنيو او <strong>د</strong> هغو <strong>د</strong> غړو شميرل وو، او يوازى له يوى كورنۍ څخه <strong>د</strong><br />
فرعي بڼې په توګه <strong>د</strong> عمر او جنس له مخې <strong>د</strong> كورنۍ <strong>د</strong> جوړښت په هكله<br />
پوښتنې وشوې.<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> حقوقي ښوونې او روزنې پروژه<br />
<strong>د</strong> 2007 كال په منې كې <strong>د</strong> ستانفور<strong>د</strong> <strong>د</strong> حقوقو له پوهنځې څخه <strong>د</strong><br />
محصلينو يوې ډلې له افغانستان سره <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong> حقوقو <strong>د</strong> ښوونې<br />
او روزنې هلو ځلو سره <strong>د</strong> مرستې په موخه يوه پروژه پيل كړه. <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه<br />
پروژى موخه په خاصه توګه <strong>د</strong> <strong>د</strong>اسى كتابونو او موا<strong>د</strong>و رامنځته كول<br />
<strong>د</strong>ې چې <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> اساسى قانو ن او نورو ټولو حقوقي كړنلارو<br />
ښوونې سره مرسته وكړى. <strong>د</strong> حقوقو مق<strong>د</strong>ماتي <strong>د</strong>رسى كتاب او <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه<br />
كورس ضميمه موا<strong>د</strong> به <strong>د</strong> 2008 كال <strong>د</strong> مى په مياشت كې بشپړ شي.<br />
نوموړى كتاب به لومړى په انګريزۍ ژبه چاپ، او <strong>د</strong> 2008 كال په منې<br />
كې <strong>د</strong> افغانستان په امريكايې پوهنتون كې <strong>د</strong> پوهنځې محصلينو ته <strong>د</strong><br />
ښوونې لپاره ترى ګټه واخستل شى. <strong>د</strong>غه <strong>د</strong>رسي كتاب <strong>د</strong> ښوونې <strong>د</strong><br />
تجربى له مخې بيا وكتل شى، او چيرى چې لازمه وي تازه او تصحيح<br />
شي. او وروسته له <strong>د</strong>ى به په ټول هيوا<strong>د</strong> كې <strong>د</strong> لوړو ز<strong>د</strong>ه كړو موسسو <strong>د</strong><br />
ګټې لپاره په <strong>د</strong>ري او پښتو ژبو وژباړل شي. <strong>د</strong> لا زياتو معلوماتو<br />
لپاره، بريښنا پته: egjensen@stanford.edu.<br />
په كليو او ښاري سيمو كې څيړنيز ټيمونو يو لړ و<strong>د</strong>انۍ په نخښه كړې<br />
چې كورنۍ، كلينيكونه، بازارونه او <strong>د</strong>اسى نور كارځايونه يې <strong>د</strong> ځان<br />
سره لرل. په كليو كې هغوى يواځې <strong>د</strong> ملكانو يا مشرانو څخه <strong>د</strong> موجو<strong>د</strong>و<br />
تسهيلاتو او مروج سلوك او تهذيب، حالاتو او اقتصا<strong>د</strong>ي فعاليتونو<br />
په هكله پوښتنې كولى. <strong>د</strong> كليو/ښار په كچه <strong>د</strong>غه لومړني معلومات <strong>د</strong><br />
2008 كال په سر شميرنه كې نه راټوليږي؛ ځكه چې يا<strong>د</strong>شوي لومړني<br />
معلومات <strong>د</strong> شميرنى تمرين پورى منحصر <strong>د</strong>ي. <strong>د</strong>غه شميرنه ښايي په<br />
زيږه توګه <strong>د</strong> كوچيانو كم شمير په ګوته كړى وي، نو له <strong>د</strong>ى كبله، <strong>د</strong><strong>د</strong>غه<br />
ډلى لپاره لومړني معلومات په ولايتي يا ملي كچه ن<strong>د</strong>ي كارول شوي. <strong>د</strong><br />
2008 كال سرشميرنه ښايي <strong>د</strong> سيمه ايز ى شميرونكو پوسيله ترسره<br />
شي، چې <strong>د</strong>ا تګلار ښايي په ځانګړېتوګه <strong>د</strong> كوچيانو <strong>د</strong> سيمو پيژن<strong>د</strong>لو په<br />
موخه وكارول شي. نوموړي سرشميرونكي به وروزل شي څو <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ډلى<br />
او په تيره بيا <strong>د</strong> بى كوره خلكو په وړان<strong>د</strong>ى حساس اوسي او <strong>د</strong> هغوى<br />
لومړنۍ <strong>د</strong>ن<strong>د</strong>ه به <strong>د</strong> كورنيو <strong>د</strong> لست نوښت وي.<br />
<strong>د</strong> 2005-2003 كلونو <strong>د</strong> شميرنې تمرين <strong>د</strong> افغانستان ټول نفوس<br />
23565000 تخمين كړ، چې له <strong>د</strong>غه شمير څخه 4580000 وګړي ښاري<br />
اوسي<strong>د</strong>ونكي <strong>د</strong>ي او پاتى نور يې په كليوالي سيمو كې اوسيږي.<br />
<strong>د</strong> عامى روغتيا په وزارت كې <strong>د</strong> ملګرو ملتونو <strong>د</strong> نفوسو وجهي صن<strong>د</strong>وق<br />
(UNFPA) <strong>د</strong> پرزنتيشن په بهير كې <strong>د</strong> ليكل شويو يا<strong>د</strong><strong>د</strong>اښتونو څخه<br />
تصنيف شوى (<strong>د</strong> 2008 كال <strong>د</strong> مارچ 24مه نيټه).<br />
7
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى نوى خپرونې<br />
<strong>د</strong>غه لان<strong>د</strong>ى خپرونې <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى لخوا <strong>د</strong> 2008 كال <strong>د</strong> جنوري او اپريل ترمنځ مياشتو كې خپاره شول. <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى ټولى خپرونې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه<br />
ويب پاڼې<br />
www.areu.org.af<br />
څخه راښكته كي<strong>د</strong>اى شي، او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه څپرونو چاپ شوى كاپيانې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong> <strong>د</strong>فتر څخه په وړيا توګه ترلاسه كي<strong>د</strong>ى<br />
شي. كه غواړۍ چې <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong> نويو خپرونو په اړه الكترونيكي خبرتيا ترلاسه كړۍ، نو <strong>د</strong>غه بريښنا پتى publications@areu.org.af ته بريښنا ليك<br />
واستوئ، البته، په بريښناليك كې خپل نوم او تړاو ذكر كړئ.<br />
حكومت<strong>د</strong>اري<br />
<strong>د</strong> سيمه ايز حكومت ب<strong>د</strong>لي<strong>د</strong>ونكى مخ؟ په افغانستان كې ټولنيزى<br />
پرمختيايي شوراګانې، <strong>د</strong> هميش نيكسن ليكنه، چې <strong>د</strong> ټولنيزو<br />
پرمختيايي شوراګانو <strong>د</strong> رول په اړه <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې <strong>د</strong><br />
ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong> څيړنې مون<strong>د</strong>نې وړان<strong>د</strong>ى كوي. ټولنيزى پرمختيايي شوراګانې<br />
<strong>د</strong> ملي پيوستون پروګرام پوسيله رامنځته شوي.<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> سيمه ايز حكومت جوړونه، <strong>د</strong> هميش نيكسن<br />
ليكنه، <strong>د</strong> سيمه ايزى حكومت<strong>د</strong>ارۍ<br />
ب<strong>د</strong>لونونه چې <strong>د</strong> پرمختګ او<br />
بياسمون <strong>د</strong> وروستيو هڅو له امله رامنځته شوي، ارزوي. <strong>د</strong> پراخى<br />
ساحوي او پاليسۍ څيړنې په اساس، <strong>د</strong>غه خپرونه په افغانستان كې په<br />
سيمه ايزه كچه حكومت<strong>د</strong>اري تر بحث لان<strong>د</strong>ى راولي چې څنګه حكومت<br />
په سيمه ايزه كچه فعاليت كوي او <strong>د</strong> طرح شويو م<strong>د</strong>اخلو سره <strong>د</strong> غبرګون<br />
له امله څنګه ب<strong>د</strong>لون مومي.<br />
جن<strong>د</strong>ر (جنسيت)<br />
<strong>د</strong> جن<strong>د</strong>ر <strong>د</strong> پرمختګ په لور: <strong>د</strong> افغانستان په ملي پاليسۍ كې <strong>د</strong> جن<strong>د</strong>ر<br />
يوځاى كول، <strong>د</strong> انا ورډسورټ ليكنه، پ<strong>د</strong>غه ليكنه كې مخالفت څرګن<strong>د</strong><br />
شوى چې <strong>د</strong> جن<strong>د</strong>ر پرمختګ <strong>د</strong>حكومت <strong>د</strong> غوره ستراتيژۍ په توګه <strong>د</strong><br />
جن<strong>د</strong>ر <strong>د</strong> مساواتو <strong>د</strong> و<strong>د</strong>ى لپاره په اصولي او اساسي ډول نه پلي كيږي. په<br />
<strong>د</strong>ريو وزارتونو كې <strong>د</strong> جن<strong>د</strong>ر <strong>د</strong> ميكانيزمونو <strong>د</strong> پراخې تجزيې په وړان<strong>د</strong>ى<br />
كولو سره، <strong>د</strong>غه خپرونه <strong>د</strong> جن<strong>د</strong>ر <strong>د</strong> پرمختګ <strong>د</strong> و<strong>د</strong>ى او تطبيق په موخه <strong>د</strong><br />
ځينو لارو او كړنلارو وړان<strong>د</strong>يز كوي.<br />
معيشتونه<br />
مينه ويره او انظبات: په افغاني كورنيو كې <strong>د</strong> ماشومانو پر وړان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong><br />
هرى ورځې تاوتريخوالى، <strong>د</strong> <strong>د</strong>يبرا جې سمت ليكنه، <strong>د</strong>غه خپرونه، <strong>د</strong><br />
څلورو ولايتونو په كليوالي او ښاري سيمو كې <strong>د</strong> كيفتي څيړنې په<br />
اساس، په كورنۍ كې <strong>د</strong> ماشومانو پر وړان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong> تاوتريخوالي په اړون<strong>د</strong>ه<br />
موضوعاتو بحث كوي. پ<strong>د</strong>ى څيړنه كې <strong>د</strong> تاوتريخوالي په نورمال يا<br />
عا<strong>د</strong>ي بڼو چې <strong>د</strong> خلكو <strong>د</strong> ورځني ژون<strong>د</strong> برخه تشكيلوي، تمركز شوى. هغه<br />
عوامل چې <strong>د</strong> كوچنيانو <strong>د</strong> كار په اړه پريكړې متأثره كوي: په كابل كې <strong>د</strong><br />
اړو كورنيو په هكله يوه موضوعي مطالعه، <strong>د</strong> پاولا كانتور او<br />
اناستسيا هوزيانووا ليكنه. <strong>د</strong>غه مطالعه <strong>د</strong> <strong>د</strong>ريو څخه لومړۍ مطالعه <strong>د</strong>ه<br />
چې هغه پروسى او پړاوونه سپړي <strong>د</strong> كوم په بهير كې چې اړې كورنۍ <strong>د</strong><br />
خپلو ماشونو <strong>د</strong> كار كولو يا نه كولو په اړه پريكړې كوي.<br />
ژ باړنې<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong>غه لان<strong>د</strong>ى مطالب په پښتو او<br />
<strong>د</strong>ري ژبو خپاره كړل: <strong>د</strong> ساحوي كار څخه شواه<strong>د</strong>: په افغانستان كې <strong>د</strong><br />
كوكنارو <strong>د</strong> كر <strong>د</strong> ب<strong>د</strong>لي<strong>د</strong>ونكو ان<strong>د</strong>ازو پيژن<strong>د</strong>ل، <strong>د</strong> <strong>د</strong>يوي<strong>د</strong> مينسفيل<strong>د</strong> او ا<strong>د</strong>م<br />
پين ليكنه، او هم<strong>د</strong>ارنګه، مينه، ويره او انظبات: په افغاني كورنيو كې<br />
<strong>د</strong> ماشومانو پر وړان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong> هرى ورځې تاوتريخوالى، <strong>د</strong> <strong>د</strong>يبرا جى سميټ<br />
ليكنه.<br />
<strong>د</strong> افغانستان لپاره <strong>د</strong> الف څخه تر يا لارښو<strong>د</strong><br />
<strong>د</strong> مرستو <strong>د</strong> جوړښت، <strong>د</strong> حكومت <strong>د</strong> پروسو او<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> مرستن<strong>د</strong>ويه فعالينو <strong>د</strong><br />
مغشوشتيا وړ لړۍ پيژن<strong>د</strong>ل چې <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong> په<br />
مرسته او بيارغونه كې <strong>د</strong>خپلو سازمانونو<br />
لپاره ستونزمنى ننګونې رامنځته كوي. <strong>د</strong><br />
افغانستان لپاره مرستن<strong>د</strong>ويه لارښو<strong>د</strong> پ<strong>د</strong>ى<br />
زمينه كې هڅه كوي څو شريك قاموس<br />
ډاډمن كړي او <strong>د</strong> فعاليت په بهير كې <strong>د</strong> بوختو<br />
ارګانونو <strong>د</strong> عا<strong>د</strong>ي حالت پيژن<strong>د</strong>نې ته و<strong>د</strong>ه او ترويج وركړي. <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong><br />
څيړنې او ارزونې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى ستره او ډيره ښه خپرونه <strong>د</strong> الف څخه تر يا لارښو<strong>د</strong><br />
<strong>د</strong> مرستو شرايط، <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> حكومتي نظام يوه عمومي كتنه، <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong><br />
او ښارونو <strong>د</strong> نخشو سلسله، غوړه لومړني اسنا<strong>د</strong>، او <strong>د</strong> اړيكو يو پراخ<br />
لارښوونكى چې <strong>د</strong> حكومتي ارګانونو، نا<strong>د</strong>ولتي سازمانونو، مرستن<strong>د</strong>ويه<br />
هيوا<strong>د</strong>ونو او نړيوالو فعالينو پتى په بر كې لري. <strong>د</strong> الف څخه تر يا لارښو<strong>د</strong> <strong>د</strong><br />
انګريزۍ ژبى <strong>د</strong> شپږمى ګڼې چاپ شوى كاپيانې <strong>د</strong> (500 افغانيو) په ب<strong>د</strong>ل<br />
كې <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او ارزونې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong>فتر څخه چې په كابل كې <strong>د</strong><br />
نوي ښار <strong>د</strong> ګل فروشۍ په كوڅه كې موقعيت لري، <strong>د</strong> لاسرسنى وړ <strong>د</strong>ي. <strong>د</strong><br />
نوموړي كتاب سافټ كاپيانې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ويب پاڼې www.areu.org.af څخه<br />
راكښته كي<strong>د</strong>اى شي. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه لارښو<strong>د</strong> كتاب پښتو او <strong>د</strong>ري نسخې به <strong>د</strong> 2008<br />
كال <strong>د</strong> مى په مياشت كې په وړيا توګه ترلاسه كي<strong>د</strong>اى شي.<br />
8
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
نوى خپرونې او سرچينې<br />
ټولې سرچينې چې په <strong>د</strong>غه برخه كې راغلې <strong>د</strong>ي <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong> سرچينو په مركز كې <strong>د</strong> استفا<strong>د</strong>ى لپاره موجو<strong>د</strong>ي <strong>د</strong>ي، زياتره كتابونه <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ا<strong>د</strong>ارى له<br />
ويب پاڼې او <strong>د</strong> نوموړى مركز <strong>د</strong> كټلاګ څخه <strong>د</strong> ښكته كولو لپاره هم موجو<strong>د</strong> <strong>د</strong>ي، مشروط پر <strong>د</strong>ى چې <strong>د</strong> چاپ حق يې محفوظ نوي <strong>د</strong> لا زياتو<br />
معلوماتو لپاره او <strong>د</strong> موجو<strong>د</strong>و پى <strong>د</strong>ى اف كاپيانو <strong>د</strong> لاسته راوړلو لپاره له <strong>د</strong>غه پتې سره په تماس كې شئ ... library@areu.org.af<br />
نوټ: په <strong>د</strong>غه برخه كې <strong>د</strong> ځينو <strong>د</strong>ري او انګريزى خپرونو معلومات <strong>د</strong> هم<strong>د</strong>غى خپرونى په <strong>د</strong>ري او انګريزۍ برخه كې <strong>د</strong>رج <strong>د</strong>ي او ځينې ډير غوره يې<br />
ژباړل شوي <strong>د</strong>ي چې هغه تاسو كولاى شى <strong>د</strong> <strong>د</strong>ري او انګريزۍ برخې څخه په همغو ژبو تر لاسه كړئ. <strong>د</strong>ا كار له تكرار څخه <strong>د</strong> ډډې لپاره شوى <strong>د</strong>ى.<br />
ژباړنكي<br />
لنډې او عامې خپرونې<br />
Afghan civil society baseline survey: provincial analyses / analyzed<br />
by Nooruddin Alawi ; translated by Dawn Erickson & Mujeeb<br />
Ahmad. Kabul: Civil Society Unit of Foundation for Culture <strong>and</strong><br />
Civil Society, 2007. v, 110, ii, 190 p. ; col. maps ; 28 cm. “200<br />
copies”—inside of front cover.<br />
[<strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong> م<strong>د</strong>نې ټولنې اساسې سروى: له ولايتونو څخه تحليل / <strong>د</strong><br />
نورال<strong>د</strong>ين علوى ارزونه]<br />
<strong>د</strong>غه پاڼه په افغانستان كې له 34 ولايتونو څخه معلومات چې <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه<br />
بنيا<strong>د</strong> له خوا راغونډ شوى تحليلوي. نوموړي معلومات له 2004 څخه تر<br />
2006 كاله پورى په افغانستان كې <strong>د</strong> م<strong>د</strong>نې تولنې <strong>د</strong> تعريف او <strong>د</strong> م<strong>د</strong>نې<br />
ټولنو سازمانونو <strong>د</strong> حالت <strong>د</strong> لا ښې پوهې په موخه راغونډ شول.<br />
<strong>Afghanistan</strong> country stability picture (ACSP) [electronic resource].<br />
9th ed. Kabul: International Security Assistance Force (ISAF),<br />
[2008]. 1 computer optical disc ; 12 cm. Overview of development<br />
activities in <strong>Afghanistan</strong>. Maps <strong>and</strong> map layers from <strong>the</strong> previous<br />
editions are not presented here because of technical problems.<br />
10 th ed. (1 DVD) released in April 2008. Contact: Stacy Anderson,<br />
ISAF stacy.c.<strong>and</strong>erson@gmail.com.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> پرمختيايي فعاليتونو عمومي كتنه. <strong>د</strong> تخنيكي ستونزو<br />
له كبله <strong>د</strong> تيرى ګڼې نخشى او انځورونه پ<strong>د</strong>غه خپرونه كې ن<strong>د</strong>ى وړان<strong>د</strong>ى شوي.<br />
لسمه ګڼه DVD) 1 <strong>د</strong>)<br />
2008 كال <strong>د</strong> اپريل په مياشت كې خپره شوه. اړيكه: تاسى<br />
ان<strong>د</strong>رسن، نړيوال سوله ساتي ځواكونه stacy.c.<strong>and</strong>erson@gmail.com. [<br />
<strong>Afghanistan</strong>: la necessità di un cambiamento di strategia. Rome:<br />
Analisi e Ricerche Geopolitiche sull’Oriente (ARGO): osservatorio<br />
sull’Asia minore, centrale e meriodionale, 2008. 142 p. ; 30 cm.<br />
Summary in English: <strong>Afghanistan</strong>: <strong>the</strong> need for a change of course<br />
(ix p. ; 30 cm.) day;<br />
<strong>د</strong>غه رپوټ په افغانستان كې <strong>د</strong> بن <strong>د</strong> تړون څخه وروسته تر نن ورځې<br />
پورى <strong>د</strong> پرمختګ تجزيه او تحليل وړان<strong>د</strong>ى كوي؛ <strong>د</strong> نړيوالى م<strong>د</strong>اخلى <strong>د</strong><br />
مح<strong>د</strong>و<strong>د</strong>و برياليتوبونو <strong>د</strong>لايل په ګوته كوي، او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> طالبانو بيا<br />
راپورته كي<strong>د</strong>نه مشخصوي؛ په هم<strong>د</strong>ى ترتيب <strong>د</strong> كابل حكومت او بهرنيو<br />
برخه اخستونكو ترمنځ <strong>د</strong> نوى تړون او موافقى په اساس <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong><br />
اقتصا<strong>د</strong>ي او ټولنيز پرمختګ <strong>د</strong> بيا پيل لپاره پروپوزلونه تركيبوي.<br />
www.argoriente.it/italian/rapporti.php<br />
www.argoriente.it/_modules/download/download<br />
/afghanistan/rapporti/afghanistan-4-ES-ENG.pdf<br />
<strong>Afghanistan</strong>: <strong>the</strong> need for international resolve. Kabul/Brussels:<br />
ICG, 2007. 25 p.: col. map ; 30 cm. (Asia report ; no. 145).<br />
[افغانستان: <strong>د</strong> نړيوال تحليل اړتيا]<br />
افغانستان ړنګ ن<strong>د</strong>ى خو علامې يې ښه نه بريښي.<br />
<strong>د</strong> طالبانو<br />
زياتي<strong>د</strong>ونكى بغاوت <strong>د</strong> بحران او تاوتريخوالي څخه <strong>د</strong> مخنيوي په برخه<br />
كې ډله ايز (<strong>د</strong> ملي او نړيوالو فعالينو)ناكامي<strong>د</strong>ل منعكسوي . <strong>د</strong> طالبانو<br />
<strong>د</strong> نسكوري<strong>د</strong>و څخه شپږ كاله وروسته، نړيواله ټولنه پاتې راغلى څو <strong>د</strong><br />
هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong> ثبات او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> اساسي مقاص<strong>د</strong>و اړتياوى تشخيص كړاى<br />
شي. <strong>د</strong> حكومت جوړونې او <strong>د</strong> ياغيانو <strong>د</strong> بغاوت په وړان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong> مبارزى په<br />
موخه <strong>د</strong> سازمانونو اوږ<strong>د</strong>-مهاله او <strong>د</strong>وام<strong>د</strong>اره و<strong>د</strong>ه او پرمختګ اړينه او<br />
حياتي موضوع <strong>د</strong>ه، خو <strong>د</strong> لا زياتو ستراتيژيكي كړنلارو څخه پرته،<br />
زياتي<strong>د</strong>ونكى پاملرنه او سرچينې چې اوس مهال <strong>د</strong> بحران <strong>د</strong> لان<strong>د</strong>ى كولو<br />
او تر كنټرول لان<strong>د</strong>ى راوړلو ته منسوبيږي كي<strong>د</strong>اى شي چې بحران ته <strong>د</strong><br />
چټك حل لارى تمايل <strong>د</strong> پراخولي <strong>د</strong> هڅې پوسيله بى سو<strong>د</strong>ه او حتى زيان<br />
رسوونكي ثابت شي. <strong>د</strong> ګ<strong>د</strong> خطر او ګواښ <strong>د</strong> بوج او خرڅ په سر<br />
زياتي<strong>د</strong>ونكى ان<strong>د</strong>يښنې راپورته شوي چې <strong>د</strong> ډيرو هر اړخيزو سازمانونو<br />
بنسټونو ته په پټه زيان رسوي، په تيره بيا <strong>د</strong> ناتو راتلونكى كمزورى<br />
كوي. <strong>د</strong> امريكا متح<strong>د</strong>ه ايالات چې <strong>د</strong> خپلو متح<strong>د</strong>ينو څخه <strong>د</strong> لا زياتى<br />
ژمنې او هوكړى غوښتنه كوي، باي<strong>د</strong> پوه شي چې <strong>د</strong> هغې يو اړخيز عمل<br />
<strong>د</strong> نورو <strong>د</strong> ارا<strong>د</strong>ى آزا<strong>د</strong>ي او خپلواكي كمزورى او بى سيكه كوي. په عين<br />
حال كې، هغه هيوا<strong>د</strong>ونه چې پ<strong>د</strong>غه مبارزه كې ونډه نه اخلي يا <strong>د</strong> ګډون<br />
څخه ګوښې پاتى <strong>د</strong>ي، حرومرو باي<strong>د</strong> پوه شي چې په افغانستان كې<br />
9
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
Disconnected <strong>and</strong> discounted? Religious actors <strong>and</strong> civil society<br />
in post-2001 <strong>Afghanistan</strong>. International Peace <strong>Research</strong><br />
Institute (PRIO), Oslo with Cooperation for Peace <strong>and</strong> Unit<br />
(CPAU, Kabul) <strong>and</strong> <strong>the</strong> Chr. Michelsen Institute (Oslo)<br />
م<strong>د</strong>اخله او مينځګړتوب په حقيقت كې <strong>د</strong> نړيوال امنيت او ثبات په هكله<br />
<strong>د</strong>ى.“ – .i مخ (www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=5285<br />
-<br />
افغانستان. <strong>د</strong>اطلاعاتو اوركلتور وزارت. -<br />
<strong>د</strong>افغانستان<br />
كلنۍ<br />
=<br />
-<br />
سالنامه<br />
افغانستان / <strong>د</strong> اطلاعاتو اوكلتور وزارت. -<br />
كلنۍ <strong>د</strong>كابل<br />
=<br />
<strong>د</strong>اطلاعاتواوكتور وزارت.<br />
سالنامه<br />
/ كابل<br />
= <strong>Afghanistan</strong> almanac =<br />
Annuaire de revue de Caboul.<br />
--<br />
<strong>د</strong> كابل :<br />
اطلاعاتو اوكلتور وزارت.<br />
ټوك : مصور، انځور (ځينى رنګه) ؛ – 23 27 س م. كابل كالنى <strong>د</strong>لومړى<br />
ځل لپاره په<br />
1311<br />
كال <strong>د</strong>اعليحضرت نا<strong>د</strong>رشاه شهي<strong>د</strong> <strong>د</strong>سلطنت په <strong>د</strong>وره<br />
كى خپره شوه چى <strong>د</strong>غه لړى تر 1369 كال پورى <strong>د</strong>وام <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong> خو وروسته<br />
<strong>د</strong>لسو كلونو لپاره وځنډول شوه او حتى <strong>د</strong>وزارت په تشكيل كى هم نيول<br />
شوى نه وه خو<strong>د</strong>موقتى ا<strong>د</strong>ارى په راتلو سره په 1381 كال كى <strong>د</strong>اطلاعاتو<br />
او فرهنګ <strong>د</strong>خپرونو <strong>د</strong>لوى رياست په وړان<strong>د</strong>يز او<strong>د</strong>اطلاعاتو او فرهنګ<br />
<strong>د</strong>وزير ښاغلى ډاكټر سي<strong>د</strong> مخ<strong>د</strong>وم رهين په هڅو او هان<strong>د</strong> سره <strong>د</strong><br />
1381<br />
كال په تشكيل كى <strong>د</strong>افغانستان كالنى ته ځاى وركړل شو. او<strong>د</strong>ويمه <strong>د</strong>وره<br />
يى پيل شوه سره له <strong>د</strong>ى چى ډيرى ستونزى موجو<strong>د</strong>ى وى خو سره له <strong>د</strong>ى<br />
هم <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>كالنى <strong>د</strong>كاركوونكو په همت سره <strong>د</strong><strong>د</strong>ويمى <strong>د</strong>ورى<br />
لومړى ټوك <strong>د</strong><br />
1381<br />
كال په اوږ<strong>د</strong>و كى خپور شو او <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ى پنځم ټوك<br />
ييګرانو مينه والو ته وړان<strong>د</strong>ى كيږى هيله <strong>د</strong>ه چى <strong>د</strong>فرهنګيان<br />
واومحقيقينو تن<strong>د</strong>ه پرى ماته شى موږ ډير هڅى وكړى چى كالنى كى<br />
سره بيره پر <strong>د</strong>ولتى تشكيلاتو او<strong>د</strong> <strong>د</strong>ولت پركارونو نور فرهنګى، ا<strong>د</strong>بى،<br />
تاريخى او هنرى مطالبو ته هم ځاى وركړشى خو زمونږ په وړان<strong>د</strong>ى ډيرى<br />
ستونزى موجو<strong>د</strong>ى وى او موږ پ<strong>د</strong>ى بريالى نشو چى <strong>د</strong>غه پاك ه<strong>د</strong>ف ته<br />
ورسيږو او البته <strong>د</strong><strong>د</strong> ى ه<strong>د</strong>ف لپاره يو پراخ تشكيل او مسلكى غړوته<br />
اړتياوه خو له ب<strong>د</strong>ه مرغه چى تشكيلاتى او بو<strong>د</strong>جوى امكانات ورځ په<br />
ورځ مح<strong>د</strong>و<strong>د</strong>يږى. سږ كال حتى موږ يو <strong>د</strong>اسى كمپيوټر كار چى <strong>د</strong>كالنى<br />
ډيزاين كوى نه <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong> خو سره ل<strong>د</strong>ى هم موږ ستونزو په وړان<strong>د</strong>ى مقاومت<br />
وكړ او په ناڅيزو امكاناتو سره <strong>د</strong>افغانستان كالنى چاپ او مينه والوته<br />
وړان<strong>د</strong>ى شوه كه (<strong>د</strong>افغانستان. <strong>د</strong>فرهنګ او ځوانانو وزارت. <strong>د</strong>خپرونو<br />
لوى رياست)، <strong>د</strong><strong>د</strong>ى شمارى <strong>د</strong>لاسته راړونو لپاره <strong>د</strong>بيهقى كتاب<br />
پلورنځى ته مراجعه وكړى اوتاسو يى كولاى شى چى <strong>د</strong>مطالعى لپاره<br />
يى <strong>د</strong>اغانستان <strong>د</strong>څيړنى اوارزونى <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ارى كتابتون ته مراجعه وكړى.<br />
Independent Panel on Canada’s Future Role in <strong>Afghanistan</strong> / Inde-<br />
افغانستان المانك (1990-1933) <strong>د</strong> انټرنټ په پاڼه لاسرسي<strong>د</strong>ونكى <strong>د</strong>ى<br />
<strong>د</strong> افغانستان كلنۍ، يا <strong>د</strong> افغانستان<br />
كلنى كتاب، يو كلنى كتاب <strong>د</strong>ى چې <strong>د</strong><br />
افغانستان حكومت لخوا <strong>د</strong>1933-<br />
1990 كلنو په بهير كې چاپ ته رسي<strong>د</strong>ه.<br />
<strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ارزښتمن كتاب پنځه څلويښت<br />
ګڼې چې اوس كمپيوټري بڼې ته اړول<br />
شوي، <strong>د</strong> لان<strong>د</strong>ني انټرنټي پاڼې څخه<br />
راښكته كي<strong>د</strong>اى شي. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه خپرونې <strong>د</strong> چاپ شويو كاپيانو مون<strong>د</strong>ل خورا<br />
ګران كار <strong>د</strong>ى او ښايي چې په افغانستان كې <strong>د</strong> نوموړى خپرونې ډير لږى<br />
ټولګې په بشپړه توګه ترلاسه شي. <strong>د</strong>غه خپرونه په پښتو او <strong>د</strong>ري ژبو <strong>د</strong><br />
هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong> سياسي، ټولنيز او اقتصا<strong>د</strong>ي تاريخ په اړه <strong>د</strong> يوى بى سارى<br />
ټولګې ګڼو ته لاسرسي وړان<strong>د</strong>ى كوي.<br />
<strong>د</strong>[ 2001 كال څخه وروسته افغانستان كې <strong>د</strong>يني فعالين او م<strong>د</strong>ني ټولنې]<br />
په افغانستان <strong>د</strong>ين او مذهب يو نفوذ كوونكى ځواك <strong>د</strong>ى<br />
چې هم –<br />
سياست او هم <strong>د</strong> خلكو ورځنى ژون<strong>د</strong> تر اغيزى لان<strong>د</strong>ى راولي. <strong>د</strong> طالبانو <strong>د</strong><br />
<strong>د</strong>يكتاتوري رژيم <strong>د</strong> نسكوري<strong>د</strong>و څخه وروسته په ننني افغانستان كې <strong>د</strong><br />
پرمختګ او سولى <strong>د</strong> رامنځته كي<strong>د</strong>و په سر په نړيواله مناقشه او مباحثه<br />
كې مذهب هرو مرو تل په كلكه توګه ذكر كيږي، او له هم<strong>د</strong>ى كبله، <strong>د</strong>يني<br />
فعالينو او سازمانونو ته په پاليسۍ او پروګرامونو كې خورا ډيره لږه<br />
ونډه وركول كيږي. <strong>د</strong> م<strong>د</strong>ني ټولنې تقويت او پياوړتيا چې هم <strong>د</strong> ملي او هم<br />
<strong>د</strong> نړيوال پرمختيايي فعالينو لخوا ګټور ګڼل كيږي، نو بيا ولى <strong>د</strong>وى<br />
مذهبي ډلو او سازمانونو ته لږه پاملرنه كوي؟ <strong>د</strong>يني م<strong>د</strong>ني ټولنه چې <strong>د</strong><br />
افغانستان اساس جوړوي، <strong>د</strong> اوسنۍ سولى او پرمختګ پروسه څنګه<br />
انګيري؟ او په عمومي توګه، <strong>د</strong>يني م<strong>د</strong>ني ټولنه په افغانستان كې څه رول<br />
لري او كوم فعاليتونه پرمخ بيايي؟ <strong>د</strong>غه پوښتنې <strong>د</strong> پيل <strong>د</strong> ټكي په توګه په<br />
پام كې نيولو سره، <strong>د</strong> نړيوالى سولى <strong>د</strong> څيړنې انستيتيوت<br />
كريس ميكيلسن انستيتيوت<br />
،(PRIO)<br />
(CMI) او <strong>د</strong> سولى او اتحا<strong>د</strong> لپاره <strong>د</strong><br />
همكارۍ ا<strong>د</strong>ارى (CPAU) <strong>د</strong> يوى نوى څيړنيزى پروژى هوډ وكړ. <strong>د</strong> څيړنې<br />
مون<strong>د</strong>نې په <strong>د</strong>وه خپرونو كې <strong>د</strong> لاسرسنى وړ <strong>د</strong>ي:<br />
• Wardak, Mirwais, Idrees Zaman <strong>and</strong> Kanishka Nawabi. The<br />
role <strong>and</strong> functions of religious civil society in <strong>Afghanistan</strong>:<br />
case studies from Kunduz <strong>and</strong> Sayedabad. Kabul:<br />
CPAU, 2007. www.cpau.org.af<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> <strong>د</strong>يني م<strong>د</strong>ني ټولنې رول او فعاليتونه]<br />
• Borchgrevink, Kaja. Religious actors <strong>and</strong> civil society in<br />
post-2001 <strong>Afghanistan</strong>. Oslo: international Peace <strong>Research</strong><br />
Institute (PRIO), 2007. www.prio.no/page/<br />
p r e v i e w / p r e v i e w / 9 4 2 9<br />
/50746.html<br />
<strong>د</strong>[ 2001 كال څخه وروسته افغانستان كې <strong>د</strong>يني فعالين او م<strong>د</strong>ني ټولنې]<br />
10
<strong>د</strong>(<br />
<strong>د</strong>(<br />
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
Community peacebuilding in <strong>Afghanistan</strong>: <strong>the</strong> case for a national<br />
strategy / Matt Waldman. (Oxfam research report).<br />
[Kabul]: Oxfam International, 2008. 34 p. ; 30 cm. Also published<br />
in Dari.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> ټولنيزى سولى رامنځته كول]<br />
pendent Panel on Canada’s Future Role in <strong>Afghanistan</strong>. [Ottawa,<br />
Canada]: Minister of Public Works <strong>and</strong> Government Services, 2008.<br />
90 p. ; 30 cm.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> كاناډا <strong>د</strong> راتلونكي رول خپلواك پينل]<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> حالاتو اټكل او په افغانستان كې <strong>د</strong> كاناډا<br />
مشغولتيا <strong>د</strong> كاناډا <strong>د</strong> ولسي جرګې لپاره. په ځينو موار<strong>د</strong>و كې <strong>د</strong>”مينلى<br />
رپوټ“ ته ورته نسبت وركول كيږي. هم<strong>د</strong>ارنګه په فرانسوي ژبه هم خپور<br />
شوى:<br />
Manley panel on <strong>Afghanistan</strong>: <strong>the</strong> Senlis Council’s analysis. Ottawa:<br />
Senlis Council, 2008. 6 p. ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان په اړه <strong>د</strong> مينلى منصفه هيأت [<br />
<strong>د</strong> پاسني رپوټ په اړه <strong>د</strong> سينليس شورا نظريې.<br />
www.senliscouncil.net/modules/publications/<br />
manley_report_analysis (PDF 158 KB)<br />
Joint Coordination <strong>and</strong> Monitoring Board: papers from <strong>the</strong> seventh<br />
Joint Coordination <strong>and</strong> Monitoring Board (JCMB) meeting, 5-6<br />
February 2008. Kabul: <strong>Afghanistan</strong> National Development Strategy<br />
Office, 2008. 1 v. (various pagings) ; 30 cm. Also published in Dari.<br />
[<strong>د</strong> ګډ تنظيم او څارنې هيأت: : <strong>د</strong> ګډ تنظيم او څارنې هيأت <strong>د</strong> اومې غونډى<br />
اسنا<strong>د</strong>، 2008كال <strong>د</strong> فبروري 6-5. كابل: <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> ملي پرمختګ <strong>د</strong><br />
ستراتيژۍ ا<strong>د</strong>اره، 2008 كال]<br />
من<strong>د</strong>رجات: [01] <strong>د</strong> ويب پاڼې چاپ (<strong>د</strong> فبرورۍ 2008 19. كال، 2م مخ) – ]<br />
02] <strong>د</strong> عنوانونو ج<strong>د</strong>ول (1 مخ) – [02] اجن<strong>د</strong>ا (1 مخ) – [03] <strong>د</strong> مشورتي<br />
ډلو غونډى: <strong>د</strong> مشورتي ډلو <strong>د</strong> غونډو په اړه رپوټ (<strong>د</strong> جنورۍ 14-8،<br />
2008) (33م مخ) – [04] <strong>د</strong> سياسي لارښوونكو لپاره څيړنيز اسنا<strong>د</strong>، <strong>د</strong><br />
ګ<strong>د</strong> تنظيم او څارنې هيأت <strong>د</strong> غونډى لومړۍ ورځ<br />
(3م مخ) – [05<br />
<strong>د</strong>]<br />
افغانستان <strong>د</strong> ملي پرمختګ ستراتيژۍ <strong>د</strong> قضايي سكتور ستراتيژۍ <strong>د</strong><br />
مسو<strong>د</strong>ى لنډيز<br />
2008)<br />
كال جنوري) (9م مخ) – [06] <strong>د</strong> سيمه ايزى<br />
همكارۍ ستراتيژي: مسو<strong>د</strong>ه: <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> ملي پرمختګ ستراتيژۍ<br />
اساسي موضوع (<strong>د</strong> 2008م كال جنوري) (4م مخ) – [07] <strong>د</strong> نشه يي توكو<br />
<strong>د</strong> كنترول <strong>د</strong> ملي ستراتيژۍ پلي كول: <strong>د</strong> ګډ تنظيم او څارنې هيأت لپاره<br />
رپوټ (<strong>د</strong> 2008 م كال فبروري) (9م مخ) – [08] <strong>د</strong> الف ضميمه/ملحق: <strong>د</strong><br />
نشه يي توكو <strong>د</strong> كنترول <strong>د</strong> ملي ستراتيژۍ لپاره غوره شوى تطبيقي پلان<br />
(<strong>د</strong> 2008م كال جنوري) (9م مخ) – [09] <strong>د</strong> افغان ملي پوليسو <strong>د</strong> كيفيت<br />
او ماهيت، جورښت، او ځواب وينې نق<strong>د</strong> او بيا كتنه (<strong>د</strong> 2008م كال<br />
جنوري) (9م مخ) – [10] <strong>د</strong> ملي ع<strong>د</strong>ل پروګرام: <strong>د</strong> روم كانفرانس په تعقيب<br />
2008م كال جنوري) (4م مخ) – [11] سرشميرنه او ټاكنې: <strong>د</strong> ګډ تنطيم<br />
او څارنې <strong>د</strong> هيأت لپاره وروستى اوم رپوټ (<strong>د</strong> 2008م كال <strong>د</strong> جنورۍ 29)<br />
(3م مخ) – [12] <strong>د</strong> افغان ملي پوځ <strong>د</strong> كيفيت، شمير او مالي ثبات (<strong>د</strong><br />
2008 كال جنوري) (6م مخ) – [13] <strong>د</strong> ناقانونه وسله والو ډلو <strong>د</strong> انحلال<br />
پروګرام <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى تاسيس: <strong>د</strong> ګ<strong>د</strong> تنظيم او څارنې هيأت لپاره <strong>د</strong><br />
D&R<br />
كميسيون او <strong>د</strong> كورنيو چارو <strong>د</strong> وزارت ګډ پروپوزل (پيشنها<strong>د</strong>)،<br />
2008كال جنوري) (2م مخ) – [14] <strong>د</strong> نيستۍ <strong>د</strong> كمښت لپاره <strong>د</strong> مرستو<br />
<strong>د</strong>غه خپرونه <strong>د</strong> 2007 كال په منځ مو<strong>د</strong>ه كې <strong>د</strong> اكسفام امنيتي سروى په اساس<br />
چمتو شوى، چې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه سروى په بهير كې <strong>د</strong><br />
اغيزمنتيا ته و<strong>د</strong>ه وركول: مسو<strong>د</strong>ه (<strong>د</strong> 2008 كال جنوري) (12م مخ) – [15]<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> ملي پرمختګ په ستراتيژۍ كې <strong>د</strong> ولايتي پراختيايي<br />
پلانونو بشپړتيا(<strong>د</strong> 2008 كال جنوري) (3م مخ) – [16] <strong>د</strong> چاپيريال اړون<strong>د</strong><br />
كانفرانسونو تقويت: <strong>د</strong> خصوصي سكتور پرمختګ: <strong>د</strong> شپږ مياشتني<br />
رپوټ پرمختګ<br />
500<br />
(<strong>د</strong> 2008<br />
افغانانو سره په شپږو<br />
ولايتونو (هرات، ننګرهار، بلخ، غزني، <strong>د</strong>ايكن<strong>د</strong>ي او كن<strong>د</strong>هار) كې <strong>د</strong> افغان<br />
مركه چيانو لخوامركې ترسره شوى. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه مركو لپاره <strong>د</strong> نمونى په څير يوه<br />
كړنلاره چې څو متع<strong>د</strong><strong>د</strong>ه پړاوونه يې <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong>ه، <strong>د</strong> ګډون كوونكو <strong>د</strong> ټاكنى په<br />
موخه وكارول شوه، تر څو <strong>د</strong> افغان ولس <strong>د</strong> عمر، جنس، توكم او حرفه يا<br />
<strong>د</strong>ن<strong>د</strong>و بيلابيل اړخونه منعكس كړي. <strong>د</strong> ملي توكم پيژن<strong>د</strong>نې <strong>د</strong> برڅيره كولو په<br />
بهير كې <strong>د</strong>ا معلومه شوه چې <strong>د</strong> ځوابويونكو (چاسره چې مركې ترسره<br />
شوى) كابو <strong>د</strong>وه <strong>د</strong> <strong>د</strong>ريو برخو څخه يې په كليوالي سيمو كې اوسيږي. په<br />
كليوالي او ښاري سيمو كې هم نمونه يي نښى په بى ترتيب ډول (چې طرح<br />
او پلان شوى نوي) وټاكل شوى (8م مخ). په افغانستان كې <strong>د</strong> سولى پړاو <strong>د</strong><br />
ګړن<strong>د</strong>ى كولو په موخه <strong>د</strong> موجو<strong>د</strong>ه هڅو او فعاليتونو تشخيص چې كاميابه<br />
او اغيزمنې ن<strong>د</strong>ي، يوه فوري اړتيا <strong>د</strong>ه. <strong>د</strong> هڅو او كوښښونو ناكامه پايلى<br />
يواځې <strong>د</strong> طالبانو <strong>د</strong> بيا پر پښو و<strong>د</strong>ري<strong>د</strong>لو او قوت مون<strong>د</strong>لو له كبله ن<strong>د</strong>ي. <strong>د</strong>ا په<br />
ځانګرېتوګه هم كي<strong>د</strong>اى شي <strong>د</strong> هغه حقيقت پوسيله توضيح او څرګن<strong>د</strong> شي<br />
چې <strong>د</strong> كورنيو، ټولنو، او قبيلو لپاره – چې <strong>د</strong> افغاني ټولنې بنسټيزى برخى<br />
تشكيلوي، ډير لږ معقوله او <strong>د</strong> پاموړ كارونه ترسره شوي تر څو هغوى ته<br />
ډاډ وركړي چې <strong>د</strong> هغوى ژون<strong>د</strong> تر پخوا ښه شوى. لكه څنګه چې <strong>د</strong> اكسفام<br />
څيړنه ښيي، چې ستونزى <strong>د</strong> افغانانو <strong>د</strong> ډير اكثريت لپاره سيمه ايز <strong>د</strong>لايل<br />
لري او خلك <strong>د</strong> خپلو لانجو <strong>د</strong> هوارولو په موخه سيمه ايزو ارګانونو او<br />
انفرا<strong>د</strong>ي اشخاصو ته مراجعه كوي. لاتر اوسه <strong>د</strong> سيمه ايز ارګانونو او<br />
فعالينو په برخه كې ډير لږ كارونه ترسره شوي، په خاصه توګه <strong>د</strong> شوراګانو<br />
سره څو په سيمه كې <strong>د</strong> سولى <strong>د</strong> راپورته كولو او ټينګولو په موخه <strong>د</strong> هغوى<br />
ظرفيت لوړ كړي. سوله ايز فعاليتونه <strong>د</strong> ټولنې په كچه <strong>د</strong> ټولنې پيوستون او<br />
اتحا<strong>د</strong> پياوړى كوي، تاوتريخوالى كموي، او <strong>د</strong> اورپكو په وړان<strong>د</strong>ى مبارزه<br />
غښتلى كوي. په افغانستان كې يو لړ فعاليتونه او نوښتونه اړين <strong>د</strong>ي څو په<br />
ملي كچه تل پاتى سوله رامنځته كړي، چې يواځې <strong>د</strong> ښه حكومت<strong>د</strong>ارۍ <strong>د</strong><br />
جوړولو، <strong>د</strong> كليواله پراختيا <strong>د</strong> راوستلو، او <strong>د</strong> ملي پوليسو او امنيتي<br />
ځواكونو <strong>د</strong> تخصصي كولو اړون<strong>د</strong> اق<strong>د</strong>اماتو پورى منحصر نوي. په سيمه<br />
ايزه كچه <strong>د</strong> سولى ټينګونه <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه ستراتيژۍ يو اغيزمن او بشپړونكى<br />
عنصر <strong>د</strong>ى. (نتيجه، 28م مخ).<br />
www.oxfam.org/en/policy/briefingnotes/comm<br />
unity_peacebuilding_in_afghanistan_report_feb08<br />
كال جنوري) (4م مخ) – [17] <strong>د</strong>فسا<strong>د</strong> پر<br />
وړان<strong>د</strong>ى ستراتيژي: <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> ملي پرمختګ <strong>د</strong> ستراتيژۍ اساسي<br />
11
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
موضوع: مسو<strong>د</strong>ه (<strong>د</strong> 2008 كال جنوري) (5م مخ)./www.<strong>and</strong>s.gov.af .<br />
<strong>and</strong>s/jcmb/site/index.asp?page=home (PDFs total 6.71 MB)<br />
Reconstructing <strong>Afghanistan</strong>: fourth report of session 2007-08:<br />
volume 1, report toge<strong>the</strong>r with formal minutes / House of Commons<br />
Internatational Development Committee. London: <strong>the</strong> Stationery<br />
Office, 2007. 77 p.: col. maps ; 30 cm. “Published on 14<br />
February 2008 by authority of <strong>the</strong> House of Commons”.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان بيا رغونه: <strong>د</strong> 2008-2007 كلونو <strong>د</strong> جلسى څلورم رپوټ [<br />
لنډيز: <strong>د</strong> عمومي څيړنې رپوټ په ځانګړې توګه <strong>د</strong> بريتانيا حكومت <strong>د</strong><br />
اژانسونو په اړه چې په افغانستان كې <strong>د</strong> حالت <strong>د</strong> پرمختګ په موخه <strong>د</strong><br />
2007م كال <strong>د</strong> اكتوبر په مياشت كې تنظيم شو.<br />
www.publications.parliament.uk/pa/reports_recent.htm<br />
Reconstruction, stability <strong>and</strong> security in <strong>Afghanistan</strong>: <strong>the</strong> role of<br />
regional countries: international conference held at <strong>the</strong> Ministry<br />
of Foreign Affairs, Kabul, April 19-20, 2006 / edited by Karl<br />
Fischer, Kabul, April 19-20, 2006 / edited by Karl Fischer. Kabul:<br />
Center for Strategic Studies, Ministry of Foreign Affairs <strong>and</strong> Hanns-<br />
Seidel Foundation, Kabul, 2007. 144 p. ; 25 cm.<br />
[په افغانستان كې بيارغونه، ثبات او امنيت: <strong>د</strong> سيمه ايزو هيوا<strong>د</strong>ونو رول]<br />
من<strong>د</strong>رجات: <strong>د</strong> اي<strong>د</strong>يتور نوټ / كارل فيسچر (8-6 م مخونه) – <strong>د</strong> مركز په<br />
/ هكله<br />
محم<strong>د</strong> مونى غياسى<br />
– (10-9)<br />
لومړۍ جلسه. <strong>د</strong> افغانستان<br />
بيارغونه، ثبات او امنيت: امنيت، ثبات او اقتصا<strong>د</strong>ي پرمختګ<br />
/<br />
ه<strong>د</strong>ايت امين ارسلا (18-11) – <strong>د</strong> امنيتي سكتور <strong>د</strong> بياجوړونې ننګونې،<br />
عب<strong>د</strong>لرحيم ور<strong>د</strong>ك (27-19) – <strong>د</strong> افغانستان په پرمختګ او بيا رغونه كې<br />
<strong>د</strong> ملكي خ<strong>د</strong>متونو <strong>د</strong> سمون رول<br />
/<br />
احم<strong>د</strong> مشاه<strong>د</strong><br />
– (42-36)<br />
<strong>د</strong>ويمه<br />
جلسه. سيمه ايزه همكاري: <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> خصوصي سكتور رول<br />
حمي<strong>د</strong>االله فاروقى<br />
/<br />
– (46-43)<br />
ترمنځ كلتوري همكاري<br />
/<br />
<strong>د</strong> افغانستان او مركزي اسيا هيوا<strong>د</strong>ونو<br />
كلارا خفيزووا<br />
– (49-47)<br />
افغانستان: <strong>د</strong><br />
پرمختګ كړنلارى او <strong>د</strong> ثبات ټينګښت (صيف االله سفروف) (51-50) –<br />
افغانستان <strong>د</strong> مركزي اسيا <strong>د</strong> سيمه ايزى همكارۍ په سيستم كې:<br />
ستونزو او مستقبل ته كتنه / مرت نريبايوف (58-52) – <strong>د</strong>ريمه جلسه.<br />
<strong>د</strong> سيمه ايزى همكارۍ اهميت: <strong>د</strong> سيمه ايزى انرجۍ امنيت<br />
مقصو<strong>د</strong> /<br />
الحسن نيورى (66-59) – <strong>د</strong> افغانستان او ايران ترمنځ جغرافيايي او<br />
سياسي او جغرافيايي او اقتصا<strong>د</strong>ي همكاري او په مركزي اسيا كې <strong>د</strong><br />
افغانستان ايران ترمنځ ترانسپورتي شبكه / بهرام اميراحم<strong>د</strong>يان (-85<br />
67) – څلورمه جلسه. سيمه ايزه همكاري او <strong>د</strong> جغرافيايي او سياسي<br />
اړيكو ب<strong>د</strong>لون: په سيمه كې <strong>د</strong> 2001كال راپ<strong>د</strong>ى خوا جغرافيايي او سياسي<br />
/ ب<strong>د</strong>لون<br />
وكتور كورګن<br />
– (94-86)<br />
<strong>د</strong> افغانستان په بيا رغونه كې <strong>د</strong><br />
متح<strong>د</strong>ه عرب اماراتو رول / احم<strong>د</strong> صيف عب<strong>د</strong>االله البلاوشى (99-95) –<br />
”<strong>د</strong>رى اړخيزه“ همكاري: په افغانستان كې <strong>د</strong> سولى، ثبات او نيكمرغۍ<br />
په راوستلو كې <strong>د</strong> هن<strong>د</strong> او پاكستان <strong>د</strong> همكاريو لپاره كاري چوكاټ<br />
سي. راجا موهان<br />
/<br />
– (111-100)<br />
پنځمه جلسه. <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> امنيت<br />
ننګونې: <strong>د</strong> سيمه ايز امنيت ننګونې / ياسين رسولى (120-112) – شپږمه<br />
جلسه. <strong>د</strong> افغانستان امنيت او سيمه ايز حكومتونه: هن<strong>د</strong>وستان او <strong>د</strong><br />
افغانستان ثبات<br />
/<br />
اس. ډي. ميوني<br />
– (126-121)<br />
امنيت په سرح<strong>د</strong>ي<br />
سيمو كې: <strong>د</strong> افغانستان او پاكستان لپاره خطر / امتياز ګل (136-127)<br />
– <strong>د</strong> افغانستان او تركمنستان ترمنځ راتلونكې اړيكې / حضرت واهريز<br />
.(144-137)<br />
The situation in <strong>Afghanistan</strong> <strong>and</strong> its implications for international<br />
peace <strong>and</strong> security: report to <strong>the</strong> Secretary-General / General<br />
Assembly, Security Council. New York: United Nations, 2008. 18 p.<br />
; 30 cm.<br />
[په افغانستان كې بحراني حالت او <strong>د</strong> نړيوالى سولى او امنيت لپاره <strong>د</strong> هغې<br />
پايلې: سكرتر جنرال / عمومي اسمبلۍ، <strong>د</strong> امنيت شورا ته رپوټ. نيويارك:<br />
ملګري ملتونه، 2008 كال]<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> بحراني حالاتو <strong>د</strong>غه موقوته كتنه، غوره سياسي<br />
پرمختګ، امنيت، <strong>د</strong> قانون حاكميت، حكومت<strong>د</strong>اري، بشري حقونه،<br />
بشري مرستى، <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong>ملي پرمختګ <strong>د</strong> ستراتيژۍ پړاوونه او<br />
<strong>د</strong>اسى نور تر پوښښ لان<strong>د</strong>ى راوړي./www.un.org/Docs/sc etc.<br />
index.html.<br />
كرنه<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> اګروميتيورولوجيكل مياشتني اخبار<br />
(<strong>د</strong> 2008<br />
كال <strong>د</strong><br />
جنورۍ او فبرورۍ <strong>د</strong> مياشتو خپاره شوي موضوعات)، <strong>د</strong> 2007 كال په<br />
پرتله <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong> په ډيرو سيمو كې <strong>د</strong> ورښت په ميزان كې ځانګړى<br />
زياتوالى ښيي، په ګر<strong>د</strong>يز كې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه مو<strong>د</strong>ى په بهير كې <strong>د</strong> تو<strong>د</strong>وخى ټيټه<br />
<strong>د</strong>رجه<br />
29-<br />
<strong>د</strong>رجې سانتي ګرا<strong>د</strong> وه. www.agriculture.gov.af/farsi/<br />
wea<strong>the</strong>r.htm; http://afghanistan.cr.usgs.gov/agro.asp.<br />
Analysis of <strong>the</strong> seed market in <strong>Afghanistan</strong> / Sam Kugbei <strong>and</strong> Shahabuddin<br />
Shahab. Rome: Food <strong>and</strong> Agriculture Organization of <strong>the</strong><br />
United Nation[s], 2007. vii, 61 p. ; col. ill.; 30 cm. ISBN<br />
9789251050000.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> تخمونو <strong>د</strong> ماركيټ تجزيه]<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> پټي <strong>د</strong> عم<strong>د</strong>ه محصولاتو <strong>د</strong> تخمونو لپاره <strong>د</strong> موثرى<br />
تقاضا په اړه <strong>د</strong> معلوماتو نشتوالى/كموالى وجو<strong>د</strong> لري. <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه راز<br />
معلوماتو څخه پرته <strong>د</strong>ا خورا ستونزمن او ګران كار <strong>د</strong>ى څو بزګرانو ته <strong>د</strong><br />
خرڅلاو په موخه <strong>د</strong> سو<strong>د</strong>اګريز تخمونو تولي<strong>د</strong> ته و<strong>د</strong>ه وركړل شي. <strong>د</strong><br />
2004<br />
<strong>د</strong>) 1<br />
كال سروى رپوټ وركړ چې په لړ كې يې <strong>د</strong>غه <strong>د</strong>رى قضيې ازمايل شوي: )<br />
كرونډه ګړو كورنيو <strong>د</strong> تخمونو <strong>د</strong> پيري<strong>د</strong>لو صلوك ؛ (2) <strong>د</strong> ماركيټ<br />
لپاره <strong>د</strong> تخمونو <strong>د</strong> تولي<strong>د</strong> امكانات؛ او (3) <strong>د</strong> نرخونو طبيعت او <strong>د</strong><br />
مختلفو او بيلابيلو ټاكنو او <strong>د</strong> تخمونو <strong>د</strong> كارولو په برخه كې <strong>د</strong> بزګرانو<br />
كړه وړه، او <strong>د</strong> هغه لارو او كړنلارو سپړل او څيړل چې <strong>د</strong>غه موار<strong>د</strong> تر<br />
اغيزى لان<strong>د</strong>ى راولي څو <strong>د</strong> با كيفيته تخمونو لپاره <strong>د</strong> تقاضا كچه لوړه<br />
كړي. <strong>د</strong> 2880 څخه زياتو كرونډه ګرو كورنيو <strong>د</strong> 3500 پوښتنليكونو په<br />
برخه كې مرسته وكړه (1 مخ).<br />
Characterization of nut species in <strong>Afghanistan</strong> / N. Kaska, S.<br />
Kafkas, S. Padulosi, N. Wassimi <strong>and</strong> B.E. Ak. Published in “Acta<br />
Horticulturae” 726 (2006), p. 147-155, 157-163.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> زڼي لرونكو ميوو <strong>د</strong> خصوصياتو تشريح]<br />
12
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
The Buddhist monastery of Fondukistan, <strong>Afghanistan</strong> [photocopy]:<br />
a reconstruction / Susanne Novotny. 2007. p. [31]-37, 181-182:<br />
col. ill. ; 30 cm.<br />
[ ]<br />
من<strong>د</strong>رجات: 1. با<strong>د</strong>ام – 2. پسته. با<strong>د</strong>ام يو ترټولو مهمه او ارزښتناكه وچه<br />
ميوه <strong>د</strong>ه چې په كن<strong>د</strong>ز، تخار، بلخ، بغلان، هرات او په خاصه توګه <strong>د</strong><br />
سمنګان ولايت په سيمو كې زرغونيږي. په <strong>د</strong>غه مطالعه كې <strong>د</strong> با<strong>د</strong>ام<br />
ډولونه تجزيه شوي چې <strong>د</strong> باغ<strong>د</strong>ارۍ له لحاظه <strong>د</strong> با<strong>د</strong>امو <strong>د</strong> غوره<br />
خاصيتونو ځانګړي توپيرونه په ګوته كوي او له هم<strong>د</strong>ى كبله په نړيواله<br />
كچه <strong>د</strong> با<strong>د</strong>امو <strong>د</strong> روزونكو لپاره بالقوه اهميت لري. په افغانستان كې<br />
پسته په طبيعي ځنګلونو كې زرغونيږي نو پ<strong>د</strong>ى <strong>د</strong>ليل <strong>د</strong> حاصل، رنګ<br />
(شين)، <strong>د</strong> واح<strong>د</strong> نوعيت او تن<strong>د</strong>رسته ونو له نظره <strong>د</strong> عضوي/ژون<strong>د</strong>ي<br />
محصول نسبت وركول كيږي، <strong>د</strong>غه ځنګلونه په نړۍ كې <strong>د</strong> پستې <strong>د</strong> كرنى<br />
او تم<strong>د</strong>ن له پلوه <strong>د</strong> ډير اهميت څخه برخمن <strong>د</strong>ي.<br />
L<strong>and</strong> issues <strong>and</strong> poverty reduction : requirements for lasting<br />
peace in Sudan <strong>and</strong> <strong>Afghanistan</strong> / Gunnar M. Sørbø <strong>and</strong> Arne<br />
Str<strong>and</strong>. Washington, D.C. : International Food Policy <strong>Research</strong><br />
Institute, 2007. 4 p. ; 30 cm. www.ifpri.org/2020Chinaconference/<br />
p d f / b e i j i n g b r i e f<br />
_sorbo.pdf (PDF 103 KB).<br />
[<strong>د</strong> مځكو پر سر <strong>د</strong> لانجو او فقر كمول: په سوډان او افغانستان كې <strong>د</strong> <strong>د</strong>وام<strong>د</strong>اره<br />
سولى شرايط]<br />
The medicinal plant sector in <strong>Afghanistan</strong>: mission 2 (August-<br />
October 2007): report on work carried out for GCP/AFG/O36/UK<br />
& GCP/AFG/047/GER / Keith Shawe. Kabul, <strong>Afghanistan</strong>: FAO,<br />
2007. 46 p. ; 30 cm.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> شفابخښونكو بوټو سكتور]<br />
ساحوي سروى او <strong>د</strong> هغه خلكو سره مركې چې په افغانستان كې <strong>د</strong>رملى<br />
يا شفابخښونكي بوټي راغونډوي، او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong>غه رپوټ يوه<br />
موضوعي مطالعه هم لري چې <strong>د</strong> بوټو پلورلو فعاليتونه څرګن<strong>د</strong>وي.<br />
A selection of forbs from central <strong>Afghanistan</strong>. [Dan Robinett].<br />
[Kabul: USAID, 2008?]. [116] p.: col. ill. ; 22 cm. Also published in<br />
Dari. .Forbs<br />
[<strong>د</strong> مركزي افغانستان څخه <strong>د</strong> پلنو پاڼو (Forbs) ټاكنه]<br />
(فاربس) پلنى پاڼې، بوټي، ګل <strong>د</strong>اره يا ګل نيوونكي بوټي <strong>د</strong>ي چې ډنډر<br />
يا منډه يې لرګې نلري او واښه وزمه هم ن<strong>د</strong>ي. <strong>د</strong>غه كتاب<br />
بيلابيل 51<br />
افغاني ”فاربس“ تر پوښښ لان<strong>د</strong>ى راولي چې انځورونه او عكسونه <strong>د</strong><br />
ځان سره لري او په هم<strong>د</strong>ى شان ساينسي نومونه، په <strong>د</strong>ري او انګليسي<br />
ژبو كې عام نومونه، توضيحات، <strong>د</strong> ژوو او نباتاتو <strong>د</strong> ژون<strong>د</strong>ون او<br />
استوګن ځاى په اړه، توزيع او تبصرې ورسره مل <strong>د</strong>ي. <strong>د</strong>غه خپرونه <strong>د</strong><br />
ځمكو <strong>د</strong> ح<strong>د</strong>و<strong>د</strong>و <strong>د</strong> لست او اټكل لپاره <strong>د</strong> پيل ټكې <strong>د</strong>ى.<br />
كلتور او لرغون پوهنه<br />
<strong>Afghanistan</strong>: aktuelle Lage afghanischer Hindus / Auskunft der<br />
SFH-Länderanalyse ; Corinne Troxler. Bern [Switzerl<strong>and</strong>]:<br />
Schweizerische Flüchtlingshilfe (SFH), 2007. 24 p. ; 30 cm.<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> هن<strong>د</strong>وانو او سكانو <strong>د</strong> حالت په اړه (په خاصه توګ په<br />
كابل كې) <strong>د</strong> ځينو تاريخي تفصيلاتو سره <strong>د</strong> معاصرو معلوماتو تاليف<br />
او تصنيف. www.osar.ch/2007/09/13/afg_hindus.<br />
<strong>د</strong> فن<strong>د</strong>وكستان <strong>د</strong> بو<strong>د</strong>ايي روحانيونو استوګنځاى، افغانستان<br />
<strong>د</strong> كابل ميوزيم او <strong>د</strong> پاريس په ښار كې <strong>د</strong> Musée Guimet ميوزيم <strong>د</strong><br />
فن<strong>د</strong>وكستان <strong>د</strong> بو<strong>د</strong>ايي روحانيونو <strong>د</strong> استوګنځي <strong>د</strong> ځيني معروف توكو<br />
نن<strong>د</strong>ارتون لري چې په بيلابيله حفرونو كې ترلاسه شوي. <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه توكو<br />
ټوټې <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> اسلام څخه مخكې <strong>د</strong> صنعت او علمي مهارت<br />
اهميت او لوړ كيفيت تص<strong>د</strong>يقوي. <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه غني صنعت ځانګرتيا په<br />
عمومي ډول ارزول كيږي او <strong>د</strong> ارزښت وړ <strong>د</strong>ه، خو سرله <strong>د</strong>ې هم، <strong>د</strong><strong>د</strong>ى<br />
اصلي او اساسي موضوع ښه پيژن<strong>د</strong>ل شوى ن<strong>د</strong>ه. <strong>د</strong> پراخى ارشيفي څيړنې<br />
او <strong>د</strong> فن<strong>د</strong>وكستان <strong>د</strong> لومړنۍ مطالعې په اساس <strong>د</strong>غه سن<strong>د</strong><strong>د</strong> لومړي ځل<br />
لپاره <strong>د</strong> روحانيونو <strong>د</strong> استوګنځي حقيقي سينګار او نښو <strong>د</strong> بيارغونې<br />
<strong>د</strong>رجه بن<strong>د</strong>ي وړان<strong>د</strong>ى كوي. <strong>د</strong> ”اسيا <strong>د</strong>اخلي صنعت او لرغون پيژن<strong>د</strong>نى<br />
مجله“ تر سرليك لان<strong>د</strong>ى چاپ شوه. 2م ټوك<br />
2007) كال) [31] – ،37<br />
182-181 مخونه.<br />
Monuments of Bamiyan province, <strong>Afghanistan</strong> / by Jonathan Lee.<br />
p. 230-252: ill. ; 30 cm. Published in “Iran” 44 (2006), p. [229]-<br />
252.<br />
[<strong>د</strong> باميان ولايت منار، افغانستان]<br />
<strong>د</strong> باميانو په ولايت كې <strong>د</strong> لرغون پيژن<strong>د</strong>نې <strong>د</strong> و<strong>د</strong>انيو په اړه يوه توضيحي<br />
علمي سروى.<br />
اقتصا<strong>د</strong>ي پرمختګ او مالي چارې<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> سو<strong>د</strong>اګرۍ لپاره لارښو<strong>د</strong><br />
1387 national budget. Kabul: Ministry of Finance, 1387 [2008] [ca.<br />
140] p. ; 30 cm.<br />
<strong>د</strong>[ 1387 كال ملي بو<strong>د</strong>جه]<br />
من<strong>د</strong>رجات: <strong>د</strong> بو<strong>د</strong>جې اعلاميه – <strong>د</strong> بو<strong>د</strong>جې <strong>د</strong> اجرا <strong>د</strong>ستورالعمل<br />
–<br />
Investors’ directory 2008. Kabul: <strong>Afghanistan</strong> Investment<br />
Support Agency (AISA). 479 p. ; 22 cm.<br />
<strong>د</strong>[ 2008 كال <strong>د</strong> پانګه اچوونكو لارښو<strong>د</strong> كتاب]<br />
<strong>د</strong>غه افتتاحي لستونه <strong>د</strong> 3000 <strong>د</strong>رج شويو كمپنيو <strong>د</strong> اړيكو تفصيل په بركې<br />
لري چې اوس مهال په افغانستان كې <strong>د</strong> زراعت، سو<strong>د</strong>اګرۍ او مشورتي<br />
خ<strong>د</strong>متونو، ابا<strong>د</strong>ونه، مالي خ<strong>د</strong>متونو، صنعت، او <strong>د</strong> خ<strong>د</strong>متونو سكتور په<br />
برخو كې فعاليت كوي. پ<strong>د</strong>ى لړ كې اضافي 3000 غير فعاله كمپنۍ <strong>د</strong><strong>د</strong>غه<br />
لستونې څخه بهر شوي، چې كال په كال به <strong>د</strong> خپري<strong>د</strong>و لپاره چمتو شي. په<br />
پام كې <strong>د</strong>ه چې <strong>د</strong>كمپنيو <strong>د</strong>غه لست <strong>د</strong> انټرنټ په پاڼه <strong>د</strong> لاسرسنى وړ وګړځي:<br />
. www.aisa.org.af/directory.html<br />
پروګرام او <strong>د</strong> ولايتي بو<strong>د</strong>جو <strong>د</strong> لنډيز ج<strong>د</strong>ول – اصلي بو<strong>د</strong>جه <strong>د</strong> افغانستان<br />
<strong>د</strong> ملي پرمختګ ستراتيژي <strong>د</strong> كټګوريو پوسيله – تمويلي سرچينې –<br />
مالي ج<strong>د</strong>ول – ب<strong>د</strong>لونونه – عا<strong>د</strong>ي بو<strong>د</strong>جه – <strong>د</strong> اصلي انكشافي بو<strong>د</strong>جې<br />
ج<strong>د</strong>ول – <strong>د</strong> بهرنۍ بو<strong>د</strong>جې صورت حساب. <strong>د</strong> ماليې وزارت <strong>د</strong> ويب پاڼې<br />
13
<strong>د</strong>”<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
پرمخ <strong>د</strong> ”بو<strong>د</strong>جې“ لينكونه (رابطې) پ<strong>د</strong>غه ويب پاڼه www.mof.gov.af/<br />
budget.html كې <strong>د</strong> 2008 كال <strong>د</strong> اپريل مياشت څخه وروسته <strong>د</strong> اسنا<strong>د</strong>و<br />
اړون<strong>د</strong> رابطې موجو<strong>د</strong>ى ن<strong>د</strong>ى (<strong>د</strong> 1387 يا تر هغې وړان<strong>د</strong>ى كلونو رابطې<br />
موجو<strong>د</strong>ى <strong>د</strong>ى).<br />
<strong>Afghanistan</strong>: economic incentives <strong>and</strong> development initiatives to<br />
reduce opium production / Christopher Ward, David Mansfield,<br />
Peter Oldham <strong>and</strong> William Byrd. Kabul: World Bank, DFID, 2008.<br />
xx, 101 p.: col. ill. ; 30 cm. Includes bibliography.<br />
[افغانستان: <strong>د</strong> كوكنارو <strong>د</strong> كمولو لپاره اقتصا<strong>د</strong>ي انګيزى او پرمختيايي<br />
نوښتونه]<br />
<strong>د</strong>غه رپوټ هغه موضوع ګانې څيړي چې څنګه او په څه ډول <strong>د</strong><br />
پرمختيايي نوښتونو او <strong>د</strong> قانوني او پاي<strong>د</strong>اره معيشت په لورى <strong>د</strong><br />
اقتصا<strong>د</strong>ي انګيزو <strong>د</strong> اړولو پوسيله <strong>د</strong> افغانستان اتكا په ت<strong>د</strong>ريجې ډول <strong>د</strong><br />
كوكنارو په كر كمه كړي . هم<strong>د</strong>ارنګه هغه عكس العملونه تشخيصوي<br />
چې كولاى شي <strong>د</strong> كوكنارو <strong>د</strong> اقتصا<strong>د</strong>ي ګټو تعا<strong>د</strong>ل برابر كړي.<br />
http://go.worldbank.org/VL2B6Z7NH0<br />
<strong>Afghanistan</strong> National Development Strategy (ANDS) [incomplete<br />
draft of February 23, 2008].<br />
[<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> ملي پرمختګ ستراتيژي]<br />
كابل: <strong>د</strong> افغانستان اسلامي جمهوريت، 2008 كال. من<strong>د</strong>رجات: <strong>د</strong> اسنا<strong>د</strong>و<br />
غوره ټكي – 2. پروسى، پايلى او ز<strong>د</strong>ه كړاى شوي <strong>د</strong>رسونه – 3. ولايتي<br />
پرمختيايي پلانونه – 4. وروستى تاريخ او پرمختګ<br />
– 5. <strong>د</strong> فقر<br />
تاريخچه – 6<br />
2020 <strong>د</strong>.<br />
م كال لپاره<br />
(1400) پرمختيايي لرلي<strong>د</strong> – 7 <strong>د</strong>.<br />
پرمختګ پر وړان<strong>د</strong>ى تح<strong>د</strong>ي<strong>د</strong>ونه او ننګونې – 8. <strong>د</strong> ستر اقتصا<strong>د</strong> كاري<br />
چوكاټ – 9. <strong>د</strong> و<strong>د</strong>ى او پرمختګ كړنلارى – 10. <strong>د</strong> مرستو موثريت او<br />
تنظيم – 11. ملي امنيت – 12. حكومت<strong>د</strong>اري، <strong>د</strong> قانون حاكميت او بشري<br />
حقونه – 13. ټولنيز او اقتصا<strong>د</strong>ي پرمختګ – 14. اساسي مسالى – 15 <strong>د</strong>.<br />
تطبيقاتو كاري چوكاټ – 16. <strong>د</strong> څارنې كاري چوكاټ<br />
– ضميمه .1<br />
مخففات او اختصار – 2. <strong>د</strong> عمل ملي پلان (<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> ملي<br />
پرمختګ <strong>د</strong> ستراتيژۍ <strong>د</strong> عمل <strong>د</strong> پاليسۍ ج<strong>د</strong>ول: زراعت او كليواله<br />
پراختيا، ښوونه او روزنه، انرژي، حكومت<strong>د</strong>اري، روغتيا او تغذيه،<br />
معلوماتي او مخابراتي تكنالوجې، ع<strong>د</strong>الت او <strong>د</strong> قانون حاكميت،<br />
مطبوعات/رسنۍ، كلتور او ځوانان، كانونه او طبيعي سرچينى،<br />
كډوال او كورني بى ځايه شوي خلك، ټولنيز تحفظ، <strong>د</strong> ترانسپورت<br />
سكتور، ښاري پراختيا، <strong>د</strong> اوبو سكتور. ”يواځې <strong>د</strong> مشورتي غونډى<br />
لپاره مسو<strong>د</strong>ه. “ ټول فصلونه <strong>د</strong> لاسرسنى وړ ن<strong>د</strong>ي (<strong>د</strong> بيلګې په ډول. <strong>د</strong><br />
لومړى فصل سريزه او عمومي كتنه). 2مه ضميمه يواځې هغه اسنا<strong>د</strong> <strong>د</strong><br />
ځان سره لري چې <strong>د</strong> چاپ پر مهال <strong>د</strong> لاسرسنى وړ وي.<br />
<strong>Afghanistan</strong> Reconstruction Trust Fund: report to donors.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> بيارغونې وجهي صن<strong>د</strong>وق]<br />
<strong>د</strong><strong>د</strong>غه رپوټ وروستۍ نسخه چې <strong>د</strong> لاسرسنې وړ <strong>د</strong>ه، <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong><br />
1386 مالي كال <strong>د</strong>ريمه ربع (<strong>د</strong> 2007 كال <strong>د</strong> سپتمبر 23 څخه تر <strong>د</strong> <strong>د</strong>سمبر 21<br />
پورى). وروستي موضوعات <strong>د</strong> نړيوال بانك <strong>د</strong> ويب پاڼې څخه <strong>د</strong><br />
راكښته كي<strong>د</strong>و وړ <strong>د</strong>ي:http://go.worldbank.org/8KVNEB2CN0<br />
Assessing <strong>the</strong> contribution of international actors in <strong>Afghanistan</strong>:<br />
results from a representative survey / Jan Koehler, Christoph<br />
Zürcher. Berlin: DFG <strong>Research</strong> center (SFB), 2008. 21 p.: map,<br />
ports ; 30 cm. (SFB-governance working paper series ; no. 7).<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> نړيوالى مرستى اټكل]<br />
<strong>د</strong> افغانستان په شمال شرقي سيمو كې <strong>د</strong> 2034 كورنيو <strong>د</strong>غه سروى (<strong>د</strong><br />
2007 كال پسرلۍ) <strong>د</strong> پرمختګ <strong>د</strong> خوځښت مون<strong>د</strong>نې تر څيړنې لان<strong>د</strong>ى<br />
ونيولى. نړيوال پرمختيايي سازمانونه <strong>د</strong> مثبت او پراخو ب<strong>د</strong>لونونو <strong>د</strong><br />
راوستلو له كبله <strong>د</strong> ډير اعتبار وړ <strong>د</strong>ي، په خاصه توګه <strong>د</strong> څښلو <strong>د</strong> اوبو،<br />
سركونو او ښوونځيو په برخه كې. كه څه هم چې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه كورنيو <strong>د</strong> پنځو<br />
څخه يوه برخه <strong>د</strong>اسى احساس كوي چې ګواكې <strong>د</strong> هغوى فزيكي امنيت<br />
ته<strong>د</strong>يږي، البته <strong>د</strong> طالبانو لخوا نه بلكې <strong>د</strong> تنظيم شوي مجرمينو او<br />
جنايتكارانو پوسيله.<br />
www.sfb-governance.de/en/publikationen<br />
Assessment of <strong>Afghanistan</strong> gemstone industry : final report /<br />
United States Agency for International Development ; prepared by<br />
Gary Bowersox, Donna Sibley, Lawrence Snee, Mary Louise Vitelli.<br />
[Washington, D.C.?] : Sibley International, 2007. 23 p. ; 30 cm.<br />
http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADK597.pdf<br />
[<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong>قيمتي ډبرو <strong>د</strong> صنعت اټكل: وروستى رپوټ / <strong>د</strong> نړيوال<br />
پرمختګ لپاره <strong>د</strong> متح<strong>د</strong>ه ايالاتو ا<strong>د</strong>اره]<br />
Financial markets report: draft phase 2 report, volume 3 / report<br />
submitted by L<strong>and</strong>ell Mills Limited … [author] of report Larry<br />
Hendricks. [Kabul?]: [Asian Development Bank (ADB)], 2007. 111 p.<br />
; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> مالي چارو <strong>د</strong> ماركيټونو رپوټ]<br />
2007 كال مارچ. “ <strong>د</strong>غه رپوټ په افغانستان كې مالي خ<strong>د</strong>متونه چې<br />
زراعتي صنعت ته <strong>د</strong> لاسرسنى وړ <strong>د</strong>ي (<strong>د</strong> كوچنيو پورونو په ګډون) او<br />
هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> سو<strong>د</strong>اګرۍ <strong>د</strong> و<strong>د</strong>ى او پرمختګ <strong>د</strong> هڅونې په موخه اړين<br />
فعاليتونه سروى كوي.<br />
Gaps in aid accountability: a study of [<strong>the</strong>] National Solidarity<br />
Programme (NSP) finances / Economic Literacy <strong>and</strong> Budget Analysis<br />
Group (ELBAG). Kabul: ActionAid, 2007. 62 p. ; 27 cm.<br />
[<strong>د</strong> مرستو په اړه <strong>د</strong> ځواب ويلو خلاګانې: <strong>د</strong> ملي پيوستون <strong>د</strong> پروګرام مالي/<br />
اقتصا<strong>د</strong>ي پوهى او بو<strong>د</strong>جى <strong>د</strong> تجزيې ډلى (ELBAG) يوه مطالعه]<br />
لنډيز: ”په <strong>د</strong>غه رپوټ كې هڅه شوى څو په افغانستان كې <strong>د</strong> <strong>د</strong>ولتي<br />
مصرف وضع او <strong>د</strong> ملي پيوستون پروګرام مالي م<strong>د</strong>يريت تحليل كړي.“ –<br />
3م مخ.<br />
Islamic Republic of <strong>Afghanistan</strong>: Poverty Reduction Strategy Paper:<br />
Progress report of ANDS/PRSP (2006/2007) / prepared for<br />
IMF/World Bank Board of Directors ; Islamic Republic of Afghani-<br />
14
<strong>د</strong>”<br />
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
stan, <strong>Afghanistan</strong> National Development Strategy (ANDS). Washington,<br />
D.C.: International Monetary Fund (IMF), 2008. 26 p. ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان اسلامي جمهوريت: <strong>د</strong> فقر <strong>د</strong> كمولو ستراتيژي پاڼه]<br />
2008 كال فبروري.“ ”<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> حكومت لپاره، <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong><br />
ملي پرمختګ ستراتيژي هم <strong>د</strong> فقر/نيستۍ <strong>د</strong> كمولو ستراتيژي <strong>د</strong>ه“ – 12<br />
مخ.<br />
www.imf.org/external/pubs/cat/longres.cfm?sk=21738.0<br />
Maidan Wardak Province on rehabilitation path: three years’ report:<br />
translation of Pashto <strong>and</strong> Dari version. Maidan Shahr: Maidan<br />
Wardak Province, 2008. 102 p. ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> مي<strong>د</strong>ان ور<strong>د</strong>ك ولايت <strong>د</strong> بيارغونې په لور: <strong>د</strong>رۍ كلن رپوټ]<br />
<strong>د</strong>ا <strong>د</strong> 2006 2005، او 2007 زيږ<strong>د</strong>يز كلونو په بهير كې <strong>د</strong> ور<strong>د</strong>ك په ولايت كې<br />
<strong>د</strong> پرمختګ او روزنې پروژى <strong>د</strong> رپوټ يو لنډيز <strong>د</strong>ى.<br />
Market survey of <strong>the</strong> embroidered garment <strong>and</strong> h<strong>and</strong>icraft subsector<br />
in rural <strong>and</strong> urban <strong>Afghanistan</strong>: final report. Kabul: Zardozi,<br />
2007. 76 p. ; col. ill., col. map ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان په ښاري او كليواله سيمو كې <strong>د</strong> ګل <strong>د</strong>وزۍ او لاسي صنايعو <strong>د</strong><br />
ماركيټ سروى: وروستنۍ رپوټ. كابل: زر<strong>د</strong>وزي، 2007 كال، 76م مخ]<br />
<strong>د</strong>غه سروى په افغانستان كې <strong>د</strong> خامك <strong>د</strong>وزۍ/ګل <strong>د</strong>وزۍ او مرۍ يا<br />
موشكنيزو محصولاتو <strong>د</strong> تولي<strong>د</strong> په اړه لټونه او ارځونه ترسره كړه او <strong>د</strong>ا<br />
نتيجه يې ترلاسه كړه چې <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه محصولاتو څخه <strong>د</strong> ځينو لپاره (په خاصه<br />
توګه <strong>د</strong> خامك <strong>د</strong>وزۍ لپاره) <strong>د</strong> صا<strong>د</strong>راتو بالقوه ماركيټ وجو<strong>د</strong> لري.<br />
Mid-term evaluation report of <strong>the</strong> National Solidarity Programme<br />
(NSP), <strong>Afghanistan</strong> / evaluation team leader Sultan Barakat. Heslington,<br />
York [United Kingdom] : Post-war Reconstruction <strong>and</strong><br />
Development Unit (PRDU), University of York, 2006. 337 p. : ill.,<br />
col. maps ; 30 cm. Bibliography (p. 333-337). www.cmi.no/<br />
publications/file/?2446=mid-term-evaluation-report-of-<strong>the</strong>national<br />
[<strong>د</strong> ملي پيوستون پروګرام <strong>د</strong> منځ مهالى ارزونې رپوټ، افغانستان / <strong>د</strong> ارزونې<br />
<strong>د</strong> ډلى مشر سلطان بركت. هسلينټن، يارك [بريتانيا] : <strong>د</strong> جګړې څخه وروسته <strong>د</strong><br />
بيارغونې او پرمختګ ا<strong>د</strong>اره، <strong>د</strong> يارك پوهنتون، 2006 كال. 337م مخ]<br />
Information <strong>and</strong> communication technologies for reconstruction<br />
<strong>and</strong> development: <strong>Afghanistan</strong> challenges <strong>and</strong> opportunities /<br />
Larry Wentz, Frank Kramer, <strong>and</strong> Stuart Starr. [Washington, D.C.]:<br />
Center for Technology <strong>and</strong> National Security Policy, National Defense<br />
University, 2008. iv, 50 p. ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> پرمختګ او بيارغونې لپاره <strong>د</strong> معلوماتو او مخابراتو تكنالوجۍ]<br />
<strong>د</strong>سكتور په حيث <strong>د</strong> معلوماتو او مخابراتو تكنالوجۍ خبرى اترى او <strong>د</strong><br />
بيارغونې او پرمختګ سكتور غښتلى كوي او <strong>د</strong> افغانستان څخه <strong>د</strong><br />
تجربو لپاره <strong>د</strong> مذاكراتو زمينه برابروي. <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> شرايطو يوه<br />
عمومي كتنه، <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong> او <strong>د</strong> معلوماتو او مخابراتو تكنالوجۍ<br />
چاپيريال چې <strong>د</strong> لوستونكو <strong>د</strong> ښه پوهي<strong>د</strong>و سره مرسته كوي او هم<strong>د</strong>ارنګه<br />
لوستونكي <strong>د</strong> كلتور، بيخبناوو، مهارتي بنسټ، او <strong>د</strong> تطبيق <strong>د</strong> ستونزو<br />
او ننګونو اړون<strong>د</strong> لومړنيو حالاتو څخه خبروي. <strong>د</strong> تنظيم او معلوماتو<br />
اړون<strong>د</strong> مشتركې ستونزى او ننګونى چې څو-مليتي ملكي وګړي او<br />
نظامي ګ<strong>د</strong>ونكوونكي ورسره مخ <strong>د</strong>ي او هم<strong>د</strong>ارنګه هغه كړنلارى چې<br />
<strong>د</strong><strong>د</strong>غه ستونزو او ننګونو <strong>د</strong> څرګن<strong>د</strong>ولو په موخه كارول كيږي، تر بحث<br />
لان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong>ي. بالاخره، پ<strong>د</strong>غه رپوټ كې <strong>د</strong> عامه او <strong>د</strong> خصوصي معلوماتو او<br />
مخابراتو <strong>د</strong> تكنالوجۍ بيخبناوو فوري عكس او په هم<strong>د</strong>ى شان <strong>د</strong><br />
معلوماتو او مخابراتو <strong>د</strong> تكنالوجۍ ځينى بيلګې چې <strong>د</strong> معارف او<br />
روغتيا په سكتورونو كې كارول كيږي، وړان<strong>د</strong>ى كيږي. <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong><br />
معلوماتو او مخابراتو تكنالوجي په ريښتني توګه <strong>د</strong> برياليتوب يو<br />
منزل <strong>د</strong>ى چې په يو <strong>د</strong>اسى هيوا<strong>د</strong> كې چې <strong>د</strong> جګړى قابو 23 كاله يې<br />
زغملي، راپورته كيږي. <strong>د</strong> معلوماتو او مخابراتو <strong>د</strong> تكنالوجۍ <strong>د</strong>رسونه<br />
چې <strong>د</strong><strong>د</strong>غه برياليتوب له امله رامنځته شوي ارزښتناك او ځانګړي <strong>د</strong>ي،<br />
لكه څنګه چې په راتلونكي كې <strong>د</strong> معلوماتو او مخابراتو <strong>د</strong> تكنالوجۍ<br />
څخه <strong>د</strong> اغيزمنې او موثرې استفا<strong>د</strong>ى په اړه ځيني نظريې موجو<strong>د</strong>ى <strong>د</strong>ي.“ )<br />
3م مخ).%www.ndu.edu/ctnsp/Def_Tech/DTP%2045%20Afghan<br />
20ICT.pdf (PDF 868 KB)<br />
ښوونه او روزنه<br />
1386 (2007) schools survey: summary report: survey period May<br />
2007 to August 2007 / EMIS Department, Department of Planning,<br />
Ministry of Education. Kabul: Ministry of Education, 2008. 123 p. ;<br />
30 cm. Chiefly tables. “Dalw 1386 (January 2008).”<br />
] <strong>د</strong> (2007) 1386 كال <strong>د</strong> ښوونځيو سروى]<br />
<strong>د</strong> سروى قابو 196 ټيمونه جوړ شو څو <strong>د</strong> 70 ورځو په مو<strong>د</strong>ه كې <strong>د</strong> 9500<br />
ښوونځيو څخه كتنه وكړي. <strong>د</strong> سروى هر ټيم <strong>د</strong> <strong>د</strong>وه كاركوونكو څخه جوړ<br />
ؤ چې يو يې په كابل كې <strong>د</strong> ښوونې او روزنې <strong>د</strong> وزارت لخوا او بل يې <strong>د</strong><br />
ولايتي تعليمي څانګې <strong>د</strong> څارنې <strong>د</strong> ډلى غړې وو. <strong>د</strong> روزونكو او<br />
لارښوونكو په حيث <strong>د</strong> ولسواليو <strong>د</strong> تعليمي څانګو<br />
400<br />
غړو په خپلو<br />
اړون<strong>د</strong>ه سيمو كې ګډون وكړ. وروسته بيا سروى كوونكي او څارونكي<br />
سره راغونډ شول څو <strong>د</strong> سروى 34 ولايتي ټيمونه تشكيل كړي، <strong>د</strong> هر<br />
ولايت لپاره يو ټيم. <strong>د</strong> سروى ولايتي ټيمونه مخكې ل<strong>د</strong>ى چې خپلو<br />
مربوطه ولايتونو ته واستول شي، هغوى ته په كابل كې<br />
ورځنۍ 10<br />
چټكه روزنه وركړل شوه. <strong>د</strong>غه ټيمونو په ولايتي مركزونو كې <strong>د</strong> ښوونې<br />
او روزنې <strong>د</strong> وزارت ولايتي څانګو سره يوځاى <strong>د</strong> پلانونو او طرحو<br />
غونډى جوړى كړې څو <strong>د</strong> ښوونځيو <strong>د</strong> لي<strong>د</strong>و لپاره <strong>د</strong> كاري پلان<br />
تفصيلاتو ته و<strong>د</strong>ه وركړي. هر ټيم ته چې <strong>د</strong> <strong>د</strong>وه سروى كوونكو څخه جوړ<br />
ؤ، يوه يا <strong>د</strong>وه ولسوالۍ ورسپارل كي<strong>د</strong>ى<br />
چې <strong>د</strong> پوښښ لان<strong>د</strong>ى يې راولي. په اته<br />
ولايتونو كې (هلمن<strong>د</strong>، كن<strong>د</strong>هار، غزني،<br />
فراه، نيمروز، پكتيكا، زابل او ارزګان)<br />
<strong>د</strong> خرابو او ش<strong>د</strong>ي<strong>د</strong>و امنيتي حالاتو له كبله<br />
<strong>د</strong> ټولو ښوونځيو څخه كتنه ونه شوه. په<br />
عين حال كې، ځيني نور ميتو<strong>د</strong>ونه لكه<br />
ولايتي مركزونو ته <strong>د</strong> اړينو اسنا<strong>د</strong>و سره <strong>د</strong><br />
15
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
<strong>Afghanistan</strong>: regaining momentum / Ali A. Jalali. 2007. p. 5-19 ;<br />
30 cm. Published in “Parameters” Winter 2007-2008, p. 5-19.<br />
[افغانستان: بيا خوځښت مون<strong>د</strong>ل / <strong>د</strong> على احم<strong>د</strong> جلالي ليكنه. 2007 كال]<br />
م<strong>د</strong>يرانو استول، وكارول شو، ليكن په ځينو موار<strong>د</strong>و كې م<strong>د</strong>يران چمتو<br />
نه وو څو <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه اسنا<strong>د</strong>و سره سفر وكړي.<br />
<strong>Afghanistan</strong> education fact sheet <strong>and</strong> questions <strong>and</strong> answers [for<br />
2007] / UNICEF. [Kabul]: UNICEF, [2008?]. 3 p. ; 30 cm.<br />
<strong>د</strong>[ 2007 كال لپاره <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> ښوونې او روزنې موجو<strong>د</strong>ي پاڼه او پوښتنې او<br />
ځوابونه]<br />
په افغانستان كې په كال 2007 كې <strong>د</strong> ښوونې او روزنې په هكله (لومړنۍ<br />
او متوسطه) <strong>د</strong> احصايې تصنيف. <strong>د</strong> لويانو <strong>د</strong> بى سوا<strong>د</strong>ۍ <strong>د</strong>رجه چې<br />
71٪<br />
وركړل شوى پ<strong>د</strong>اسى حالكې چې <strong>د</strong> اناثو <strong>د</strong> بى سوا<strong>د</strong>ۍ <strong>د</strong>رجه 86٪ <strong>د</strong>ه. قابو<br />
تر 30٪ <strong>د</strong> لومړنيو ز<strong>د</strong>كړو <strong>د</strong> ښوونځيو ماشومان <strong>د</strong> خپلو كورنيو سره <strong>د</strong><br />
مرستې او ساتلو په موخه كار كوي. په پام كې <strong>د</strong>ه چې <strong>د</strong> 1387م كال<br />
لپاره <strong>د</strong> ز<strong>د</strong>ه كوونكو شمير 2.6 ميليونو ته ورسيږي.<br />
www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/retrieveattachments?openagent<br />
&shortid=EGUA-7C6MM6&file=Full_Report.pdf.<br />
National education strategic plan <strong>Afghanistan</strong>: 1385-1389. Kabul,<br />
<strong>Afghanistan</strong>: Ministry of Education, [2007]. 128 p.: col. ill. ; 30 cm.<br />
“Hamal 1386 [March-April 2007]”.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> ملي تعليمي ستراتيژۍ پلان: 1389-1385. كابل، افغانستان:<br />
<strong>د</strong> ښوونې او روزنې وزارت، 2007 كال]<br />
<strong>د</strong> 1389كال تر پايه 7.7 ميليونه ماشومان به په ښوونځيو كې شامل<br />
شي (چې <strong>د</strong> هغې <strong>د</strong> ډلى څخه 60٪ نجونې او 75٪ هلكان په عمومي<br />
لومړنيو ز<strong>د</strong>كړو كې شامل شي). سربيره پر<strong>د</strong>ى <strong>د</strong> ټاكلى مو<strong>د</strong>ى <strong>د</strong>مخه <strong>د</strong><br />
ښوونځيو 90٪<br />
و<strong>د</strong>انۍ به <strong>د</strong> ز<strong>د</strong>ه كوونكو لپاره چمتو شي.<br />
www.moe.gov.af/Misc/National%20Education%20Strategic%<br />
20Plan.pdf.<br />
Revised strategic plan for Kabul University. [2008]. 21 p. ; 30 cm.<br />
Includes “Draft” plan dated August 18, 2005. PDFs (188 KB <strong>and</strong> 176<br />
KB)<br />
[<strong>د</strong> كابل پوهنتون لپاره <strong>د</strong> ارزول شوى ستراتيژيك پلان مسو<strong>د</strong>ه]<br />
حكومت<strong>د</strong>اري او سياست<br />
Achievements of <strong>the</strong> Wolesi Jirga in <strong>the</strong> … legislative year.<br />
[Kabul]: [Wolesi Jirga]. v. ; 30 cm. AREU holds Second year (First<br />
session of <strong>the</strong> second legislative year (May 2007) (p. 1-8), Second<br />
session of <strong>the</strong> second legislative year (p. 9-12)).<br />
w w w . p a r l i a m e n t . a f \ m e d i a \ f i l e s<br />
\Annual_Report_of_ WJ.pdf<br />
[په مقننه كال كې <strong>د</strong> ولسي جرګې لاسته راوړنې]<br />
<strong>Afghanistan</strong>: postwar diplomacy <strong>and</strong> internal security threats /<br />
prepared by Center for Strategic Studies, Ministry of Foreign Affairs.<br />
Kabul, <strong>Afghanistan</strong>: Center for Strategic Studies, Ministry of<br />
Foreign Affairs, 2007.<br />
[افغانستان: <strong>د</strong> جګړې څخه وروسته <strong>د</strong>يپلوماسي او كورني امنيتي ته<strong>د</strong>ي<strong>د</strong>ونه/ <strong>د</strong><br />
بهرنيو چارو وزارت <strong>د</strong> ستراتيژيكو مطالعو <strong>د</strong> مركز لخوا چمتو شوى. كابل،<br />
افغانستان: <strong>د</strong> بهرنيو چارو <strong>د</strong> وزارت <strong>د</strong> ستراتيژيكو مطالعو مركز]<br />
”<strong>د</strong> افغانستان لپاره <strong>د</strong> سياسي او امنيتي مركب وركړل شوى چاپيريال،<br />
ثبات په <strong>د</strong>و<strong>د</strong>يز ډول ترلاسه كي<strong>د</strong>اى نشي. جزيي او نا معقوله ب<strong>د</strong>لونونه يا<br />
تع<strong>د</strong>يل هم نشي كولاى حالات خون<strong>د</strong>ى وساتي. په ملي او نړيواله كچه<br />
غوره سياسي او ستراتيژيك ب<strong>د</strong>لونونه اړين <strong>د</strong>ي څو <strong>د</strong> افغانستان<br />
راتلونكى خون<strong>د</strong>ي كړي. <strong>د</strong> كورنيو او نړيوالو فعالينو <strong>د</strong> نظريو <strong>د</strong> موافقى<br />
او هوكړو پوسيله <strong>د</strong> يوى ستراتيژۍ طرح ضروري <strong>د</strong>ه. <strong>د</strong>غه فعالين <strong>د</strong><br />
سولى او ثبات <strong>د</strong> ټينګولو لپار <strong>د</strong> اغيزمنو او موثره كړنلارو او وسيلو<br />
(سرچينو) <strong>د</strong> كارولو په اړه پريكړې كوي. تطبيقات په ملي او نړيواله<br />
كچه <strong>د</strong> ” ظرفيتونو لوړوالي“ ته اړتيا لري. <strong>د</strong>غه مقاله هغه ستونزى او<br />
ننګونې ازمايي چې افغانستان ورسره مخ <strong>د</strong>ى او <strong>د</strong> هغه لارو وړان<strong>د</strong>يز<br />
كوي چې <strong>د</strong> بنسټيز، ذهني، او <strong>د</strong> كړنلارو اړون<strong>د</strong> ب<strong>د</strong>لون پوسيله ثبات<br />
ترلاسه كيږي.“ (6-5 مخونه). <strong>د</strong> يا<strong>د</strong>ى شوي مقالى مولف <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong><br />
كورنيو چارو وزارت وو .www.carlisle.army.mil/usawc/Parameters<br />
/07winter/jalali.pdf PDF (231 KB)<br />
<strong>Afghanistan</strong> in 2007: a bleeding wound / Nasreen Ghufran. 2007.<br />
p. 154-163 ; 30 cm. Published in “Asian survey” v. 48 (no. 1) January/February<br />
2008, p. 154-163. A short survey of events in 2007<br />
focusing on security <strong>and</strong> opium.<br />
[افغانستان په 2007 كال كې: وينه بهي<strong>د</strong>ونكې زخم / <strong>د</strong> نسرين غفران ليكنه.<br />
2007 كال]<br />
Consolidated position paper on <strong>the</strong> CDC bylaw. 2007. 15, 1 p. ; 30<br />
cm.<br />
[<strong>د</strong> سيمه ايز پرمختګ <strong>د</strong> شوراګانو <strong>د</strong> اصولنامى په اړه <strong>د</strong> م<strong>د</strong>غم حالت پاڼه]<br />
”مونږ <strong>د</strong> تسهيلونكو شريكبانډو په توګه، <strong>د</strong>غه سن<strong>د</strong> <strong>د</strong> خپل منځې<br />
مشورو او <strong>د</strong> ټولنو سره <strong>د</strong> كليو په كچه <strong>د</strong> لاس په لاس كارونو څخه <strong>د</strong><br />
تجربو پربنسټ طرح كړى <strong>د</strong>ى. په پام كې <strong>د</strong>ه چې <strong>د</strong>غه سن<strong>د</strong> په ساختاري<br />
ډول <strong>د</strong> ټولنيز پرمختګ شورا قانون <strong>د</strong>جاري او ډير خوشحالوونكي<br />
مشورتي پړاو سره مرسته وكړي او زمونږ تشويق او ترغيب په<br />
افغانستان كې <strong>د</strong> قوي، فعال او پايې<strong>د</strong>ونكي سيمه ايز حكومت<strong>د</strong>ارۍ<br />
پرمختګ <strong>د</strong>ى.“<br />
The Independent Directorate for Local Governance (IDLG) / Jonathan<br />
Hadaway. 2008. 2 p. ; 30 cm. Civil-Military Fusion Center /<br />
CFC/CMO. Summary of <strong>the</strong> functions <strong>and</strong> aims of <strong>the</strong> IDLG.<br />
https://cmo.act.nato.int/cmo/<strong>Afghanistan</strong>/Pages/<strong>Afghanistan</strong>%<br />
2 0 H o m e % 2 0 P a g e<br />
.aspx.<br />
[<strong>د</strong> سيمه ايزى حكومت<strong>د</strong>ارۍ خپلواك م<strong>د</strong>يريت / جونتن ه<strong>د</strong>اوى. 2008 كال]<br />
IDLG strategic framework / The Independent Directorate for Local<br />
Governance (IDLG). Kabul: The Independent Directorate for Local<br />
Governance (IDLG), 2007. 39 p. ; 30 cm.<br />
16
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
<strong>Afghanistan</strong> health survey 2006: estimates of priority health<br />
indicators for rural <strong>Afghanistan</strong> / Ministry of Public Health,<br />
General Directorate of Policy <strong>and</strong> Planning, Monitoring &<br />
<strong>Evaluation</strong> Department. [Kabul?]: Ministry of Public Health,<br />
[2007?]. 110 p.: col. maps, forms ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> 2006 كال <strong>د</strong> روغتيا سروى: <strong>د</strong> كليواله افغانستان/ <strong>د</strong>عامى<br />
روغتيا وزارت او <strong>د</strong> پلان او پاليسۍ <strong>د</strong> عمومي رياست <strong>د</strong> څارنې او ارزونې<br />
څانګې لپاره <strong>د</strong> روغتيايي شاخصونو <strong>د</strong> لومړيتوب اټكل]<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> 2006 كال روغتيايي سروي (AHS) <strong>د</strong> نفوسو په اړه يوه سروى<br />
<strong>د</strong>ه چې <strong>د</strong> افغانستان په كليوالي سيمو كې <strong>د</strong> مورګانو او ماشومانو <strong>د</strong><br />
روغتيا، <strong>د</strong> ماشومانو بقا يا ژون<strong>د</strong>ي پاتى كي<strong>د</strong>نه، كورني پلانونه، <strong>د</strong><br />
روغتنپالنې څخه استفا<strong>د</strong>ه او اړون<strong>د</strong>ه مصارفو په اړه <strong>د</strong> معلوماتو <strong>د</strong> برابرولو<br />
په موخه طرح شوى. <strong>د</strong>غه راز نورى ملي سروى لكه <strong>د</strong> څو اړخيزه شاخصونو<br />
ډله ايزه سروى (2003 (MICS او <strong>د</strong> ملي ګواښ او زيانمننى اټكل ) NRVA<br />
2005) <strong>د</strong>واړه يا<strong>د</strong>ى شوى سروى <strong>د</strong> مين<strong>د</strong>و او ماشومانو <strong>د</strong> روغتيا <strong>د</strong><br />
ړومبيتوب شاخصونو په اړه وړان<strong>د</strong>وينى چمتو كړي <strong>د</strong>ي. كه څه هم چې، <strong>د</strong> څو<br />
اړخيزه شاخصونو ډله ايزه سروى او هم <strong>د</strong> ملي ګواښ او زيانمننى اټكل<br />
سروى هغه معلومات نه برابروي چې <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> روغتيا په سكتور كې<br />
نوښتونه او پرمختګ په ګوته كوي. په هر حال، اوس مهال <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong><br />
روغتيا سكتور <strong>د</strong> لومړنيو روغتيايي خ<strong>د</strong>متونو <strong>د</strong> بيلګى<br />
(BPHS) موخى<br />
تعقيبوي. <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> روغتيايي سروى پايلى <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> روغتيا په<br />
سكتور كې <strong>د</strong> پرمختګ <strong>د</strong> كچې <strong>د</strong> ارزولو په برخه كې موثر او ګټورى <strong>د</strong>ي.<br />
پ<strong>د</strong>غه سكتور كې پرمختګ او نوښت <strong>د</strong> 2003 او 2004 كلونو راپ<strong>د</strong>يخوا <strong>د</strong><br />
لومړنيو روغتيايي خ<strong>د</strong>متونو <strong>د</strong> بيلګى پروژى پوسيله رامنځته شو. په<br />
افغانستان كې <strong>د</strong> روغتيا سروى يوه څوګونى ډله ايزه سروى <strong>د</strong>ه چې <strong>د</strong><br />
افغانستان <strong>د</strong> ډيرو كليواله سيمو استازيتوب كوي (<strong>د</strong> 6 سترو ښارونو،<br />
ولايتونو او ولسواليو په استثناء چې <strong>د</strong> امنيتي ستونزو له امله تر پوښښ<br />
لان<strong>د</strong>ى راتلى نشي). <strong>د</strong> نمونو هغه چوكاټ چې <strong>د</strong> كليو <strong>د</strong> ټاكنو په موخه كارول<br />
كي<strong>د</strong>ه، <strong>د</strong> 2006 كال <strong>د</strong> جولاى په مياشت كې <strong>د</strong> سروى لپاره <strong>د</strong> احصاييې <strong>د</strong><br />
مركزي <strong>د</strong>فتر څخه ترلاسه شو. <strong>د</strong> نمونو نوموړى چوكاټ په كليواله او ښاري<br />
سيمو كې <strong>د</strong> سرشميرنې تر 45000 زيات جل<strong>د</strong>ونه يې <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong>ل. AHS مجموعاً<br />
425 <strong>د</strong> پيري<strong>د</strong>ل شويو نمونو ګيډۍ <strong>د</strong> ځان سره لرلى چې <strong>د</strong> هغى ډلى څخه<br />
397 يې بشپړى شوى. پاتى اته ويشت ګيډۍ يې <strong>د</strong> امنيتي ستونزو له امله<br />
بشپړى نه شوى. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه سروى وروستنۍ نمونى <strong>د</strong> 8278 كورنيو سروى په بر<br />
كې <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong>ه. <strong>د</strong> نمونى په څير سروى شوى <strong>د</strong> هرى كورنۍ اكثره وا<strong>د</strong>ه شوى<br />
ښځى چې مركې ورسره وشوى <strong>د</strong> 10 او 49 كلونو ترمنځ عمرونه يې <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong>ل،<br />
او هم<strong>د</strong>ارنګه پ<strong>د</strong>غه كورنيو كې ځينى نورى ښځې چې <strong>د</strong> هغه ماشومانو<br />
لومړنۍ پالنه يې په غاړه اخستى وه <strong>د</strong> كومو چې مورګانى يا مړى<br />
او يا په<br />
كورنۍ كې نورى نه اوسي<strong>د</strong>ى، <strong>د</strong>غه ماشومانو شاو خوا <strong>د</strong><br />
59-0<br />
•<br />
•<br />
•<br />
•<br />
•<br />
•<br />
•<br />
•<br />
•<br />
ترمنځ عمرونه يې <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong>ل. <strong>د</strong><br />
معلوماتو غونډول <strong>د</strong> سپتمبر <strong>د</strong><br />
مياشت په مينځيو كې پيل او <strong>د</strong><br />
2006م كال <strong>د</strong> <strong>د</strong>سمبر تر وروستيو<br />
پورى بشپړ شول. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه رپوټ<br />
اصلي موخه <strong>د</strong> افغانستان كليواله<br />
سيمو لپاره <strong>د</strong> روغتيايي<br />
شاخصونو <strong>د</strong> لومړيتوب <strong>د</strong><br />
وړان<strong>د</strong>وينى برابرول <strong>د</strong>ي. <strong>د</strong><br />
لومړيتوب شاخصونه چې باي<strong>د</strong><br />
ان<strong>د</strong>ازه شي، په لان<strong>د</strong>ى ډول <strong>د</strong>ي:<br />
مياشتو<br />
<strong>د</strong> زيږي<strong>د</strong>نى <strong>د</strong> څارنى او پالنى تناسب چې <strong>د</strong> ډاكټر/نرس/قابلى پوسيله<br />
ترسره كيږي ؛<br />
<strong>د</strong> حاملګۍ زياتي<strong>د</strong>ونكې <strong>د</strong>رجه؛<br />
<strong>د</strong> هغه ښځو تناسب چې <strong>د</strong> حاملګۍ پرمهال <strong>د</strong> ماشوم زيږولو څخه<br />
مخكى ت<strong>د</strong>ابير ترلاسه كوي؛<br />
<strong>د</strong> 23-12 مياشتني ماشومانو تناسب چې <strong>د</strong> BCG مصونيت لري؛<br />
<strong>د</strong> 23-12 مياشتني ماشومانو تناسب چې <strong>د</strong> OPV3 مصونيت لري؛<br />
<strong>د</strong> 23-12 مياشتني ماشومانو تناسب چې <strong>د</strong> DPT3 مصونيت لري؛<br />
<strong>د</strong> 23-12 مياشتني ماشومانو تناسب چې <strong>د</strong> شري مرض څخه<br />
مصونيت لري؛<br />
<strong>د</strong> 23-12 مياشتني ماشومانو تناسب چې په پوره توګه مصون <strong>د</strong>ي؛<br />
<strong>د</strong> 59-6 مياشتني ماشومانو تناسب چې <strong>د</strong> ويتامين اى<br />
(A) كورس<br />
•<br />
•<br />
•<br />
•<br />
ترلاسه كوي؛<br />
<strong>د</strong> 5-0 مياشتني ماشومانو تناسب چې <strong>د</strong> 24 ساعتو په بهير كې <strong>د</strong> مور<br />
شي<strong>د</strong>ى خوري؛<br />
<strong>د</strong> 9-6 مياشتني ماشومانو تناسب چې په 24 ساعتو كې <strong>د</strong> مور شي<strong>د</strong>و<br />
سره سره نور غوره كړاى شوى خواړه هم خوري؛<br />
<strong>د</strong> شي<strong>د</strong>ى خوړونكو ماشومانو <strong>د</strong> مړينى <strong>د</strong>رجه؛<br />
<strong>د</strong> پنځو كلونو څخه <strong>د</strong> ټيټ عمر ماشومانو <strong>د</strong> مړينى <strong>د</strong>رجه؛<br />
17
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
[<strong>د</strong> سيمه ايزى حكومت<strong>د</strong>ارۍ <strong>د</strong> خپلواك م<strong>د</strong>يريت ستراتيژيك كاري چوكاټ]<br />
<strong>د</strong> سيمه ايز حكومت لپاره خپلواك م<strong>د</strong>يره هيأت چې <strong>د</strong><br />
كال <strong>د</strong> 2007<br />
اګست <strong>د</strong> 30مى نيټي <strong>د</strong> فرمان په اساس تاسيس شو، <strong>د</strong> ولايتونو <strong>د</strong><br />
واليانو او <strong>د</strong> ولسواليو <strong>د</strong> ولسوالانو او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> ولايتي شوراګانو،<br />
او ښاروالانو (<strong>د</strong> كابل څخه پرته) <strong>د</strong> څارنې <strong>د</strong>ن<strong>د</strong>ه لري. <strong>د</strong> <strong>د</strong>غه م<strong>د</strong>يره هيأت<br />
عمومي او اساسي موخه او لرلي<strong>د</strong> <strong>د</strong> سولى او ثبات، <strong>د</strong> پرمختګ او <strong>د</strong><br />
مساوي اقتصا<strong>د</strong>ي و<strong>د</strong>ى لاس ته راوړل او يواځى <strong>د</strong> <strong>د</strong>موكراتيكو او <strong>د</strong> ښه<br />
حكومت<strong>د</strong>ارۍ <strong>د</strong> ارګانونو له لارى <strong>د</strong> خ<strong>د</strong>ماتو په وړان<strong>د</strong>ى كولو كې ترقي<br />
رامنځته كول <strong>د</strong>ي. مربوط اسنا<strong>د</strong> <strong>د</strong> سيمه ايز حكومت لپاره <strong>د</strong> خپلواك<br />
م<strong>د</strong>يره هيأت اوږ<strong>د</strong> مهاله ستراتيژى <strong>د</strong>ه (2م مخ)؛<br />
On <strong>the</strong> trail of a lion: Ahmed Shah<br />
Massoud, oil, politics, <strong>and</strong> terror /<br />
A.R. Rowan ; edited by Aaron Rain.<br />
Toronto, ON: Mosaic Press, 2006. 193<br />
p., [8] p. of plates: ill. ; 23 cm.<br />
[<strong>د</strong> زمري په لاره تګ: احم<strong>د</strong> شاه مسعو<strong>د</strong>،<br />
تيل، سياستونه، او ترور]<br />
<strong>د</strong> احم<strong>د</strong> شاه مسعو<strong>د</strong> <strong>د</strong> ژون<strong>د</strong> ليك مفصل<br />
راپور او <strong>د</strong> ليكوال نكل چې مسعو<strong>د</strong> سره<br />
يې <strong>د</strong> طالبانو پر ض<strong>د</strong> <strong>د</strong> جګړى په بهير كې <strong>د</strong> پنجشير په <strong>د</strong>ره كې وخت تير<br />
كړى وو.<br />
كول، ستيو.<br />
<strong>د</strong>سپتامبر تر<br />
--<br />
<strong>د</strong>پيريانو جګړى<br />
:<br />
10<br />
<strong>د</strong>سى. آى. اى.<br />
سټيو كول ؛ ژباړه غلام محم<strong>د</strong> زرملوال.<br />
<strong>د</strong>شوروى له يرغل، <strong>د</strong>2001كال<br />
افغانستان اوبن لا<strong>د</strong>ن پټ تاريخ / ليك<br />
: پيښور --<br />
<strong>د</strong>انش خپرن<strong>د</strong>ويه<br />
ټولنه، .1386 -- 847مخه ؛ 22 س م. Ghost wars : <strong>the</strong> secret history<br />
of <strong>the</strong> CIA, <strong>Afghanistan</strong> <strong>and</strong> Bin Laden, from <strong>the</strong> soviet invasion to<br />
/ by Steve Coll.2001, 10September<br />
<strong>د</strong>ا كتاب <strong>د</strong>لمړي ځل لپاره په انګريزي ژبه بان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong> سټيو كول نامتو<br />
ژورنالست لخوا ليكل شوى، لكه څنګه چى په لوړه پيمانه لوستونكى<br />
يى <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong>ل او زياتره سياسى حقيقتونه پكى په ګوته شوى <strong>د</strong>ى<br />
ژباړونكى <strong>د</strong>اتوره وكړه چى <strong>د</strong>لمړى ځل لپاره يې په پښتو ژبه بان<strong>د</strong>ى<br />
وژباړي. چى <strong>د</strong>كتاب <strong>د</strong>متن ځينى برخى <strong>د</strong>لته پ<strong>د</strong>ى ډول رااخلو: <strong>د</strong>كتاب په<br />
شپږم فصل كى <strong>د</strong>افسانوي قومن<strong>د</strong>ان احم<strong>د</strong> شاه مسعو<strong>د</strong> پر كوچنيوالي<br />
اوږ<strong>د</strong>ى، ځلان<strong>د</strong>ى خبرى كړي <strong>د</strong>ي او<strong>د</strong>على آبا<strong>د</strong> <strong>د</strong>غره پر څوكو په جنګلوبو<br />
كى يى <strong>د</strong>نوموړي <strong>د</strong>نبوغ نښى نښانى په ګوته كړي <strong>د</strong>ي. افسانه <strong>د</strong>يوى<br />
فانتيزي فلمي صحنې پر څير خورا رنګينه او<strong>د</strong>لوستونكي پام ځانته<br />
رااړوي، هم<strong>د</strong>ارنګه په شپږم فصل <strong>د</strong>ويم پايليك <strong>د</strong>ى 2002 كال <strong>د</strong>مى پر 7<br />
نيټه په كابل كى له احم<strong>د</strong> ولى مسعو<strong>د</strong> سره <strong>د</strong>مركى په هكله <strong>د</strong>ى. سټيو<br />
كول <strong>د</strong>كتاب په 605مخه، اتم فصل په<br />
7<br />
پايليك كى ليكى چى:<br />
څرګن<strong>د</strong>يږى چى له برتانيا سره <strong>د</strong>مسعو<strong>د</strong> اړيكى <strong>د</strong>جګړې په لومړيو كى<br />
پيل شوى <strong>د</strong>هغو لاسون<strong>د</strong>ونوسره سم، چى <strong>د</strong>افغان پټ پروګرام په لااوس<br />
هم محرم <strong>د</strong>ى. سى آى اى ته له هغه وروسته چى <strong>د</strong>1985 په مارچ كى<br />
<strong>د</strong>ملى امنيت لارښو<strong>د</strong><br />
166<br />
<strong>د</strong> [اولسمشر ريګن] له خوا لاسليك شو،<br />
اجازه وركړ شوه چى <strong>د</strong>خپلو يو اړخيزه ايجنټانو شبكه پراخه كړي. خو<br />
<strong>د</strong>اسلام آبا<strong>د</strong> اډى مخكى له مخه <strong>د</strong>اواك <strong>د</strong>رلو<strong>د</strong> چى ورته <strong>د</strong>ورځنى مخبرى<br />
لپاره جاسوسان استخ<strong>د</strong>ام كان<strong>د</strong>ى له مسعو<strong>د</strong> سره <strong>د</strong>سى آى اى مرستى په<br />
1984 كى پيل شوى. (<strong>د</strong>كتاب له وړان<strong>د</strong> وينى څخه).<br />
Revitalizing our efforts, rethinking our strategies: <strong>Afghanistan</strong><br />
study group report / co-chairs James L. Jones, Thomas<br />
R. Pickering. Washington, D.C.: Center for <strong>the</strong> Study of <strong>the</strong> Presidency,<br />
2008. 2nd. ed. 43 p. ; 30 cm.<br />
[خپلې مبارزې بيا غښتلى كول، خپلى ستراتيژۍ بيا ارزول: <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong><br />
مطالعاتي ډلى رپوټ]<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> متح<strong>د</strong>ه ايالاتو <strong>د</strong> پاليسۍ لپاره سپارښتنې (<strong>د</strong><br />
امنيت، حكومت<strong>د</strong>ارۍ، <strong>د</strong> نشه يي توكو پر وړان<strong>د</strong>ى مبارزې، پرمختګ،<br />
او سيمه ايزې پاملرنې په ګډون) . <strong>د</strong> ستراتيژيك تمركز او حركت <strong>د</strong> بيا<br />
ترلاسه كي<strong>د</strong>و اړتيا په نښه شوه.<br />
www.<strong>the</strong>presidency.org/pubs/<br />
Afghan_Study_Group_highlights.pdf<br />
The situation in <strong>Afghanistan</strong> <strong>and</strong> its implications for international<br />
peace <strong>and</strong> security / report of <strong>the</strong> Secretary-General. New York:<br />
United Nations.<br />
[په افغانستان كې بحراني حالت او <strong>د</strong> نړيوالى سولى او امنيت لپاره <strong>د</strong> هغې<br />
پايلى / <strong>د</strong> سكرتر جنرال رپوټ. نيويارك: ملګري ملتونه]<br />
<strong>د</strong> ملګرو ملتونو <strong>د</strong> امنيت شورا ته رسمي رپوټونه چې په افغانستان كې<br />
وروستي پرمختګونه خلاصه كوي، په كال 2007 كې رپوټونه <strong>د</strong> مارچ<br />
15، سپتمبر 21، او اكتوبر 15 په اړه وركړل شو. www.un.org/Docs/sc/<br />
sgrep07.htm.<br />
روغتيا<br />
HIV <strong>and</strong> AIDS awareness <strong>and</strong> knowledge in <strong>Afghanistan</strong> / [report<br />
authors Haleh Vaziri, Sonja Gloeckle]. Washington, D.C.: InterMedia,<br />
2008. 13 p. ; 30 cm.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> ايچ آى وي (HIV) او اي<strong>د</strong>ز (AIDS) په اړه پوهه او<br />
معلومات]<br />
يوه ملي سروى چې اووه جغرافيايي زونونه (<strong>د</strong> 34 ولايتونو څخه جوړ<br />
شوي) تر پوښښ لان<strong>د</strong>ى راولي؛ 2057 افغان ځواب ويونكي (هغه كسان<br />
چې ورسره مركې ترسره شوى) چې عمرونه يې 15 يا تر هغې ستر ؤو <strong>د</strong><br />
60 <strong>د</strong>قيقو په مخامخ مركو كې چې <strong>د</strong> هغوى په كورنو كې ترسره شوى،<br />
سروى شول. اړيكه: wooleya@intermedia.org<br />
Mapping <strong>and</strong> situation assessment of high risk key populations [for<br />
HIV] in three cities of <strong>Afghanistan</strong>: final report / prepared by<br />
University of Manitoba team, Robert Chase … [et al] ; behavioural<br />
<strong>and</strong> HIV prevalance provided by <strong>the</strong> UCSD/WRAIR/NAMRU project,<br />
Ca<strong>the</strong>rine S. Todd … [et al.]. [Kabul]: University of Manitoba,<br />
2007. 11 p. ; 30 cm.<br />
18
<strong>د</strong>”<br />
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
<strong>Afghanistan</strong>: opium winter rapid assessment survey [sic].<br />
Vienna: United Nations Office on Drugs <strong>and</strong> Crime (UNODC).<br />
(February 2008). (40 p.: col. maps ; 30 cm.)<br />
[افغانستان: <strong>د</strong> ژمي په موسم كې <strong>د</strong> كوكنارو <strong>د</strong> چټك اټكل سروى]<br />
[<strong>د</strong> افغانستان په <strong>د</strong>ريو ښارونو كې <strong>د</strong> HIV لپاره <strong>د</strong> سترګواښ غوره نفوس <strong>د</strong><br />
نخشې او حالت اټكل: وروستى رپوټ]<br />
لنډيز: <strong>د</strong> ”<strong>د</strong>غه پروژى موخه <strong>د</strong> افغانستان په <strong>د</strong>ريو ښاري سيمو [كابل،<br />
هرات، مزار شريف] كې <strong>د</strong> ستر ګواښ ډلو (HRGs) <strong>د</strong> ان<strong>د</strong>ازى او<br />
خصوصياتو په اړه <strong>د</strong> <strong>د</strong>قيقو او معتبرو معلومات چمتو كول وو چې <strong>د</strong>غه<br />
معلومات كي<strong>د</strong>اى شو <strong>د</strong> ستراتيژۍ <strong>د</strong> پرمختګ او <strong>د</strong> پروګرام <strong>د</strong> طرح<br />
لپاره وكارول شي[ <strong>د</strong> اي<strong>د</strong>ز يا HIV مرض <strong>د</strong> كنترول]“<br />
تاريخ<br />
Kabul at war (1992-1996): state, ethnicity <strong>and</strong> social classes /<br />
Gilles Dorronsoro. Published in, “South Asia multidisciplinary academic<br />
journal (SAMAJ)”, 2007. [25 p.] ; 30 cm.<br />
[كابل په جګړه كې (1996-1992): حكومت، توكم او ټولنيزې ډلى]<br />
لنډيز: كابل <strong>د</strong> 95-1992 كلونو <strong>د</strong> <strong>د</strong>وران په بهير كې <strong>د</strong> ش<strong>د</strong>ي<strong>د</strong>و جګړو<br />
شاه<strong>د</strong> وو. <strong>د</strong>غه مقاله توضيح كوي چې څه ډول، په كال<br />
كې <strong>د</strong> 1992<br />
حكومت <strong>د</strong> ويجاړي<strong>د</strong>و څخه وروسته چې <strong>د</strong> كمونست رژيم <strong>د</strong> پرزي<strong>د</strong>و په<br />
تعقيب رامنځته شو، ښار <strong>د</strong> بيلابيلو او متع<strong>د</strong><strong>د</strong>و وسله والو ډلو ترمنځ <strong>د</strong><br />
تاوتريخوالي او اخ او ډب نن<strong>د</strong>ارتون ګرځي<strong>د</strong>لى وو. <strong>د</strong> عمومي نظريو<br />
برعكس، په كابل كې تاوتريخوالى <strong>د</strong> غيرمنطقي قومي تبعيض<br />
محصول نه وو، بلكه <strong>د</strong> منطقي او پلان شويو ستراتيژيو غير مترقبه<br />
پايلى وى. په مشخص ډول، ښار <strong>د</strong> حكومت لپاره <strong>د</strong> يوى استعا<strong>د</strong>ى بڼه<br />
خپله كړى وه، يو مركزي اقتصا<strong>د</strong>ي خطر، او يو <strong>د</strong>اسى ځاى چيرى چې<br />
مخالفى ټولنيزى ډلى يو <strong>د</strong> بل پر وړان<strong>د</strong>ى جنګي<strong>د</strong>ل. http://<br />
samaj.revues.org/document212.html<br />
بشر <strong>د</strong>وستانه مرستې<br />
Falling short: aid effectiveness in <strong>Afghanistan</strong> / Matt Waldman.<br />
Kabul: Oxfam International, 2008. (ACBAR advocacy series). 30 p.:<br />
ill. ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> مرستو كمښت: په افغانستان كې <strong>د</strong> مرستو اغيزمنتيا]<br />
2008كال مارچ. “ په افغانستان كې <strong>د</strong> بيارغونې مرستى <strong>د</strong> نظامي<br />
مصارفو يو كسر <strong>د</strong>ى، لكه څنګه چې په<br />
هيوا<strong>د</strong> كې <strong>د</strong> متح<strong>د</strong>ه ايالاتو سرتيري په<br />
يوى ورځى كې كابو<br />
ميليونه 100<br />
امريكايي ډالر مصرف لري چې <strong>د</strong>ا رقم<br />
36 ميليار<strong>د</strong> امريكايي ډالره <strong>د</strong> كال<br />
ښيي. پ<strong>د</strong>اسى حالكې چې، <strong>د</strong><br />
افغانستان لپاره <strong>د</strong> نړيوالو مرستو<br />
اوسط مق<strong>د</strong>ار چې <strong>د</strong> 2001 كال راهيسى <strong>د</strong><br />
ټولو مرسته كوونكو هيوا<strong>د</strong>ونو لخوا<br />
<strong>د</strong><strong>د</strong>غه ژمي اټكل په پراخه ټوګه وړان<strong>د</strong>وينه كوي چې <strong>د</strong><strong>د</strong>ى ژمي څخه څه<br />
تمه كي<strong>د</strong>اى شي: <strong>د</strong> ساحى<br />
څخه كتنې او <strong>د</strong> كليو <strong>د</strong><br />
مشرانو سره مركې ښيي<br />
چې <strong>د</strong> كر كچه به په پراخه<br />
توګه تير كال ته ورته يا<br />
شاي<strong>د</strong><strong>د</strong> تير كال<br />
<strong>د</strong>محصولاتو <strong>د</strong> ريكارډ په<br />
پرتله يوه ان<strong>د</strong>ازه ټيته<br />
اوسي. <strong>د</strong> 2008 كال لپاره <strong>د</strong><br />
كرنې تګلارى <strong>د</strong> تير كال<br />
روڼ <strong>د</strong>وه اړخيز توپير لاډيروي. <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong> په شمال او مركزي ولايتونو<br />
كې <strong>د</strong> كوكنارو <strong>د</strong> خو<strong>د</strong>مختاره كر په شمير كې ممكن زياتوالى راشي؛<br />
او په جنوب او لوي<strong>د</strong>يځو سيمو كې چيرته چې بى ثباتي تر ح<strong>د</strong>ه ډيره <strong>د</strong>ه –<br />
<strong>د</strong> كرنى كچې ممكن لوړې شي. په شمال كې مثبته تګلار (<strong>د</strong> كوكنارو <strong>د</strong><br />
نه كر په برخه كې) په ننګرهار او ب<strong>د</strong>خشان كې <strong>د</strong> كوكنارو <strong>د</strong> كر <strong>د</strong><br />
كموالي له امله رامنځته شوه. په جنوب او جنوب لوي<strong>د</strong>يځو ولايتونو<br />
كې <strong>د</strong> كوكنارو كر <strong>د</strong> ان<strong>د</strong>يښنې وړ ح<strong>د</strong> ته ا<strong>د</strong>امه لري، شاي<strong>د</strong> <strong>د</strong> تير كال په<br />
پرتله كله چې په افغانستان كې ترياك په مجموعي توګه<br />
په سلو 78<br />
كې اټكل شوى وو، ډير زيات وي. <strong>د</strong> كوكنارو په كر كې زياتوالى <strong>د</strong><br />
حكومت ض<strong>د</strong> ځواكونو لپاره چې تر خپل ولكې لان<strong>د</strong>ى سيمو كې <strong>د</strong> ټول<br />
اپين 10 په سلو كې ماليه (عشر) اخلي <strong>د</strong> غيرمتوقعه ګټى يا سو<strong>د</strong> بڼه<br />
لري – سربيره پر <strong>د</strong>ى، <strong>د</strong>غه حالت <strong>د</strong> افراطيت او ترياكو ترمنځ <strong>د</strong><br />
خطرناكې اړيكې په اړه لاډير شواه<strong>د</strong> په ګوته كوي.<br />
<strong>د</strong>غه سروى <strong>د</strong> لومړي ځل لپاره، <strong>د</strong> ترياكو <strong>د</strong> زيرمو په اړه معلومات په بر<br />
كې لري. <strong>د</strong> بنګو (چرسو) منظم كر هم يو مغشوشه تګلاره <strong>د</strong>ه، چې نړۍ<br />
90 ته <strong>د</strong><br />
په سلو كې <strong>د</strong> غيرقانوني نشه يي توكو <strong>د</strong> برابرولو سربيره،<br />
افغانستان ته په نړۍ كې <strong>د</strong> چرسو تر ټولو ستر برابرونكي (رسوونكي)<br />
اوڅار نوم ور په برخه كوي.<br />
Available at www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/<br />
retrieveattachments?openagent&shortid=EGUA-<br />
7BKPZA&file=Full_Report.pdf.<br />
19
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
چمتو شوى، يواځې په ورځ كې 7 ميليونه امريكايي ډالر په ګوته كوي.<br />
<strong>د</strong> مرستو <strong>د</strong>غه ن<strong>د</strong>رت، <strong>د</strong> في كس عاي<strong>د</strong> رقم په نسبتي مرسته كې منعكس<br />
كيږي. <strong>د</strong> نړيوالى م<strong>د</strong>اخلى <strong>د</strong> <strong>د</strong>وه كلونو په بهير كې، افغانستان په كال<br />
كې <strong>د</strong> في كس عاي<strong>د</strong> لپاره 57 امريكايي ډالره تر لاسه كړي <strong>د</strong>ي، پ<strong>د</strong>اسى<br />
حالكې چې بوسنيا او شرقي تيمور په ترتيب سره 679<br />
او 233<br />
امريكايي ډالر ترلاسه كړي <strong>د</strong>ي. <strong>د</strong>غه سن<strong>د</strong> په افغانستان كې <strong>د</strong> مرستو<br />
برابرول تر ازموينې لان<strong>د</strong>ى راوړي او هم<strong>د</strong>ارنګه كابو <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong> په ټولو<br />
سيمو كې <strong>د</strong> مرستو ش<strong>د</strong>ي<strong>د</strong>كموالى برڅيره كوي. پ<strong>د</strong>ى لړ كې التهابات، <strong>د</strong><br />
مرستو په اړه <strong>د</strong> ژمنو، هوكړو او <strong>د</strong> 2008م كال <strong>د</strong> فبروري مياشت لپاره <strong>د</strong><br />
پيسو <strong>د</strong> تا<strong>د</strong>يې په برخه كې <strong>د</strong> ماليې وزارت ارقام او <strong>د</strong> 1386 لمريز كال )<br />
2008/2007) لپاره <strong>د</strong> كورنۍ او بهرنۍ بو<strong>د</strong>جې مجموعي تخصيص <strong>د</strong><br />
امريكايي ډالرو په حساب <strong>د</strong> في كس عاي<strong>د</strong> مصرف، په بر كې لري.<br />
www.acbar.org/ACBAR%20Publications/ACBAR%20Aid%<br />
20Effectiveness%20(25%20Mar%2008).pdf<br />
قانون، ع<strong>د</strong>الت او بشري حقونه<br />
<strong>Afghanistan</strong>: female prisoners <strong>and</strong> <strong>the</strong>ir social reintegration /<br />
[Tomris Atabay]. Vienna: United Nations Office on Drugs <strong>and</strong><br />
Crime, 2007. v, 98 p. ; 30 cm.<br />
[افغانستان: ښځينه زن<strong>د</strong>انيانې او په ټولنه كې <strong>د</strong> هغوى <strong>د</strong>وباره ا<strong>د</strong>غام]<br />
<strong>د</strong>غه پروژه له زن<strong>د</strong>ان څخه <strong>د</strong> خوشى كي<strong>د</strong>و وروسته نجونو او ښځو لپاره<br />
فرصتونو ته و<strong>د</strong>ه وركوي. نوموړې زن<strong>د</strong>اني نجونې او ښځې په هغه<br />
مرستو متكي <strong>د</strong>ي چې <strong>د</strong> ښځينه مجريمينو <strong>د</strong> ښيګڼې په موخه <strong>د</strong> مخه<br />
چمتو كيږي او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong>غه پروژه <strong>د</strong> زن<strong>د</strong>ان څخه <strong>د</strong> ازا<strong>د</strong>ي<strong>د</strong>و وروسته<br />
ضروري مرستو په اړتياوو تمركز كوي ....چې په افغانستان كې <strong>د</strong><br />
ښځينه قي<strong>د</strong>يانو <strong>د</strong> هر اړخيز حالت اټكل او ارزونې په اړه <strong>د</strong> جرمونو او<br />
نشه يي توكو پر وړان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong> ملګرو ملتونو <strong>د</strong> مبارزى سازمان يو<br />
كميسيون راغونډ كړ. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه وروستۍ پاڼې موخه چې <strong>د</strong> څيړنې <strong>د</strong> پايلو<br />
په بنسټ تركيب شوى، <strong>د</strong> ښځو <strong>د</strong> حبس، <strong>د</strong> جرمونو بڼې چې هغوى لاس<br />
پرى پورى كوي، <strong>د</strong> جرمونو په قضايي نظام كې <strong>د</strong> هغوى سره چلن<strong>د</strong>، <strong>د</strong><br />
هغوى ټولنيز پس منظر، تعليم، <strong>د</strong> كار كولو مهارتونه او <strong>د</strong> زن<strong>د</strong>ان څخه <strong>د</strong><br />
خوشى كي<strong>د</strong>و پرمهال كورنيو ته <strong>د</strong> هغوى <strong>د</strong> ستني<strong>د</strong>و راتلونكې ارزولو په<br />
اړه په موجو<strong>د</strong>ى پوهى كې اضافه كول <strong>د</strong>ي ترڅو تر ټولو غوره كړنلار<br />
تعقيب شي. يا<strong>د</strong>ه شوى پاڼه په ټولنه كې <strong>د</strong> ښځينه مجريمينو په <strong>د</strong>وباره<br />
ا<strong>د</strong>غام تمركز كوي چې <strong>د</strong> حبس په بهير كې روزنه او لارښوونه او <strong>د</strong> زن<strong>د</strong>ان<br />
څخه <strong>د</strong> خوشى كي<strong>د</strong>و وروسته مرسته او ملاټر په بر كې لري. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه پاڼې<br />
اساسي برخه <strong>د</strong> كابل په پلچرخي زن<strong>د</strong>ان كې <strong>د</strong> زن<strong>د</strong>انيانو سره مركې<br />
تشكيلوي چې <strong>د</strong> 2006م كال <strong>د</strong> نومبر او <strong>د</strong>سمبر په مياشتو كې تنظيم<br />
شوى وى. په نوموړي زن<strong>د</strong>ان كې په ټوليزه توګه <strong>د</strong> 56 زن<strong>د</strong>انيانو سره<br />
مركې ترسره شوى چې <strong>د</strong>ا رقم په افغانستان كې <strong>د</strong> ښځينه زن<strong>د</strong>انيانو<br />
لړۍ تاريخ <strong>د</strong><strong>د</strong>ولت قوانين فرامين مقررى او<strong>د</strong>اسى نور .<br />
په سلو كې تشكيلوي. www.unodc.org/pdf/criminal_jus<br />
tice/Afghan_women_prison_web.pdf.<br />
<strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>قوانينو، فرمانونو اومقررو ډيټابيس<br />
<strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>ع<strong>د</strong>لى وزارت په ويب پاڼه كى <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>قوانينو<br />
<strong>د</strong>پلټنى <strong>د</strong>يټابيس <strong>د</strong>ع<strong>د</strong>لى او قضايى امورو <strong>د</strong>پروژى او <strong>د</strong>افغانستان<br />
<strong>د</strong>ع<strong>د</strong>لى <strong>د</strong>وزارت لخوا پرانستل شو. <strong>د</strong>غه پرانستنه <strong>د</strong>كب په 2 نيټه 1386<br />
<strong>د</strong>صافى لنډ مارك په هوټل كى <strong>د</strong>يوى كوچنى غونډى په ترڅ كى ترسره<br />
شوه، چى <strong>د</strong>افغانستان كتاب<strong>د</strong>ارانو، فرهنګيانو او <strong>د</strong>ولتى مامورينو<br />
پكى ونډه اخيستى وه. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ډيټابيس مالى چارى <strong>د</strong><br />
USAID<br />
2007/1386 923<br />
<strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>اسلامى جمهوريت <strong>د</strong>رئيس<br />
فرمانونه، <strong>د</strong>محبسونو اوتوقيف ځآيونو قانون.<br />
2007/1386 925 <strong>د</strong>تجارتى علايمو او سن<strong>د</strong>ونو <strong>د</strong>ثبت اعلانونه<br />
2007/1386 927<br />
<strong>د</strong>ځمكنيو نقليه وسايطو <strong>د</strong>ګرځي<strong>د</strong>و<strong>د</strong> جواز (جواز<br />
سير) مقرره.<br />
2007/1386 928 <strong>د</strong>تجارتى علايمو او سن<strong>د</strong>ونو <strong>د</strong>ثبت اعلانونه<br />
2007/1386 929<br />
په بهر كى <strong>د</strong>بورسونو اوز<strong>د</strong>ه كړو (تحصيلاتو)<br />
مقرره.<br />
2007/1386 930 <strong>د</strong>تجارتى علايمو او سن<strong>د</strong>ونو <strong>د</strong>ثبت اعلانونه .<br />
2007/1386 933 <strong>د</strong>تجارتى علايمو او سن<strong>د</strong>ونو <strong>د</strong>ثبت اعلانونه .<br />
2007/1386 934 <strong>د</strong>م<strong>د</strong>افع وكيلانو قانون .<br />
2007/1386 935<br />
<strong>د</strong>محبسونو او توقيف ځايونو <strong>د</strong> چارو <strong>د</strong>تنظيم<br />
مقرره.<br />
2007/1386 937 <strong>د</strong>تجارتى علايمو او سن<strong>د</strong>ونو <strong>د</strong>ثبت اعلانونه .<br />
2007/1386 938 <strong>د</strong>تجارتى علايمو او سن<strong>د</strong>ونو <strong>د</strong>ثبت اعلانونه .<br />
لخوا<br />
ترسره شوى وى، پ<strong>د</strong>غه ډيټابيس كى زمونږ هيوا<strong>د</strong>وال او <strong>د</strong>نړى په ګوټ<br />
ګوټ كى پلټونكى كولاى شى چى <strong>د</strong>خپلى خوښى وړ قوانين او<br />
فرمانونه وپلټى، پورته يى كړى او چاپ يى كړى. <strong>د</strong>غه الكترونيكى<br />
ډيټابيس چى <strong>د</strong>افغانستان ټولى رسمى جري<strong>د</strong>ى په بركى نيسى په <strong>د</strong>وه<br />
شكله وجو<strong>د</strong> لرى: چى <strong>د</strong>ډى وى ډى او او پخپله <strong>د</strong>متن په شكل سره.<br />
<strong>د</strong><strong>د</strong>غه ډيټابيس په تيارولو كى <strong>د</strong>رى كاله كار ترسره شوى ترڅو <strong>د</strong> 20000<br />
په شاوخواكى پاڼى راټولى او شميره وركړل شى. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ډيټابيس <strong>د</strong>ويب<br />
پاڼى پته <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>ع<strong>د</strong>ليې وزارت په ويب پاڼه كى په لان<strong>د</strong>ى ډول <strong>د</strong>ه:<br />
پ<strong>د</strong>ى ويب پاڼه http://www.moj-research.gov.af/ كى مونږ كولاى شو<br />
چى <strong>د</strong>افغانستان ټول قوانين، فرمانونه او مقررى په اصلى اومتنيشكل<br />
سره نظر وعنوان، <strong>د</strong>رسمى جري<strong>د</strong>ى شميرى، نظر <strong>د</strong>ولت اى رژيم او<br />
22 باالاخره نظر وكليمواو ټكو ته په پښتو او<strong>د</strong>رى ژبه وپلټو.<br />
20
<strong>د</strong>”<br />
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
Legal pluralism in <strong>Afghanistan</strong> / Es<strong>the</strong>r Meininghaus. Bonn :<br />
Zentrum für Entwicklungsforschung = Center for Development<br />
<strong>Research</strong>, 2007. 29 p. ; 30 cm. (Amu Darya series : paper no. 8).<br />
[په افغانستان كې حقوقي اكثريت]<br />
”په افغانستان كې <strong>د</strong> حقوقي نظام تجزيه كول په <strong>د</strong>ريو بيلابيلو پايو<br />
بان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong> تمركز په معنا <strong>د</strong>ى. <strong>د</strong>غه <strong>د</strong>رى پايې عبارت <strong>د</strong>ي له:<br />
<strong>د</strong>و<strong>د</strong>يز قانون<br />
(هغه قانون چې په كليو او بانډو كې <strong>د</strong> كليو <strong>د</strong> مشرانو او كليوالو تر منځ<br />
رابطه ښيي او پريكړې په كليواله كچه <strong>د</strong> مشرانو يا په كليو كې <strong>د</strong><br />
ميشتو وګړو <strong>د</strong> اكثريت (ډيركو) په رايو كيږي.)، مشروع يا اصولي<br />
قانون چې <strong>د</strong> ولسي جرګې او مشرانو جرګې لخوا طرح كيږي او <strong>د</strong>ريم،<br />
شرعى (اسلامي) قانون <strong>د</strong>ى. له <strong>د</strong>ى كبله هرڅوك <strong>د</strong> ”قانوني اكثريت“ له<br />
پلوه خبرى كوي. په <strong>د</strong>غه سن<strong>د</strong> كې زيار ايستل شوى څو <strong>د</strong> موضوع<br />
پيچلتيا انځور او خلاصه شي او <strong>د</strong> څو متع<strong>د</strong><strong>د</strong>ه بيلګو پوسيله <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong><br />
اړون<strong>د</strong> <strong>د</strong> اوسني مقننه هيأت او حقوقي كړنلارى تر ټولو عاجلى او فوري<br />
ستونزى په ګوته او څرګن<strong>د</strong>ى شي. “ http://131.220.109.9/fileadmin/<br />
webfiles/downloads/projects/amudarya/publications/<br />
ZEF_Working_Paper_Meininghaus_33.pdf.<br />
نخشى<br />
<strong>Afghanistan</strong> [map] / NATO = OTAN. [Brussels: NATO, 2008?]. 1 col.<br />
map ; 84 x 120 cm.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان نخشه / ناتو 2008 كال]<br />
لنډيز: <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> نخشى او <strong>د</strong> ګونډيو هيوا<strong>د</strong>ونو سره <strong>د</strong> ولايتي<br />
سرح<strong>د</strong>ونو، په نښه شوي سين<strong>د</strong>ونو او سركونو عمومي كتنه.<br />
www.nato.int/isaf/docu/epub/maps/index.html.<br />
كډواليتوب<br />
Afghan refugees in Pakistan: not all refugees, not always in Pakistan,<br />
not necessarily Afghan? / Daniel A. Kronenfeld. 2008. 21 p. ;<br />
30 cm.<br />
[افغان كډوال په پاكستان كې: نه ټول كډوال، تل په پاكستان كې هم نه،<br />
ضروري ن<strong>د</strong>ه چې ټول كډوال افغانان اوسي؟]<br />
”په كال 2001 كې، كابو <strong>د</strong> <strong>د</strong>وه ميليونه افغان كډوالو اټكل شوى وو چې<br />
په پاكستان كې اوسيږي. كه څه هم چې په تيرو شپږو كلونو كې 3.5<br />
ميليونه كډوال خپل هيوا<strong>د</strong> ته بيرته راستانه شوي او <strong>د</strong> احصايې<br />
وروستي معلومات ښيي چې نږ<strong>د</strong>ى 2.5 ميليونه افغان كډوال اوس هم<br />
په پاكستان كې پاتى <strong>د</strong>ي. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه تاريخي توپير او تناقص لپاره <strong>د</strong>رى<br />
واضح او څرګن<strong>د</strong>ه توضيحات په لان<strong>د</strong>ى ډول <strong>د</strong>ي:<br />
<strong>د</strong> افغانانو <strong>د</strong> ماشوم زيږونې لوړه <strong>د</strong>رجه، <strong>د</strong> سرح<strong>د</strong> بلى غاړى ته <strong>د</strong> هغوى <strong>د</strong><br />
مهاجرت تاريخ، او په پاكستان كې <strong>د</strong> هغوى <strong>د</strong> ښاري كي<strong>د</strong>و<br />
زياتي<strong>د</strong>ونكې كچه. اوس هم هغه حقيقت چې هيڅ يو <strong>د</strong> يا<strong>د</strong>و شويو<br />
پړاوونو څخه <strong>د</strong> هغه څيړونكو لپاره چې <strong>د</strong> افغان كډوالو <strong>د</strong> تاريخ سره<br />
اشنا <strong>د</strong>ي، <strong>د</strong> اريانتيا وړ وي، چې <strong>د</strong>غه مساله <strong>د</strong> لاډير ژور سوال است<strong>د</strong>عا<br />
كوي: څنګه او ولى <strong>د</strong><strong>د</strong>غه پروسو څخه په كال 2001 كې په څرګن<strong>د</strong>ه توګه<br />
اغماض كي<strong>د</strong>ه؟ <strong>د</strong><strong>د</strong>ى ځواب ښايي <strong>د</strong>ا وي چې، <strong>د</strong>ا يوه فوري او اړينه<br />
موضوع <strong>د</strong>ه، يوه بنسټيزه مغشوشتيا <strong>د</strong>ه، نه يواځې <strong>د</strong>اچې مونږ په څه<br />
ډول كډوال شميرو بلكې په څه توګه <strong>د</strong> هغوى ذهنونه او فكرونه <strong>د</strong>غه<br />
پروسو ته را اړه وو. <strong>د</strong> كډوالو او غير كډوالو ترمنځ اوڅار توپير په هغه<br />
وخت كې معين قانوني وضاحت غوره كوي چې <strong>د</strong> انفرا<strong>د</strong>ي اشخاصو <strong>د</strong><br />
حقيقت <strong>د</strong> څرګن<strong>د</strong>ولو لپاره ضعيف عمل كوي. <strong>د</strong>ا هغه انفرا<strong>د</strong>ي اشخاص<br />
<strong>د</strong>ي چې حركت او خوځښت يې <strong>د</strong> متع<strong>د</strong><strong>د</strong>ه او پرلپسى ټولنيز، سياسي،<br />
او اقتصا<strong>د</strong>ي فكتورونو پوسيله تر اغيزى لان<strong>د</strong>ى راځي.“<br />
“Voluntary repatriation” <strong>and</strong> <strong>the</strong> case of <strong>Afghanistan</strong>: a critical<br />
examination / Agata Bialczyk. Oxford: Refugee Studies Centre,<br />
University of Oxford, 2008. 33 p. ; 30 cm. (Working paper series ;<br />
no. 46).<br />
[”خپل خوښيز راستني<strong>د</strong>نه“ او <strong>د</strong> افغانستان قضيه: يوه بحراني ازموينه]<br />
2008م كال جنوري.“ <strong>د</strong>غه رپوټ <strong>د</strong> افغانستان په قضيه كې <strong>د</strong> ټاكنى<br />
اهميت او ان<strong>د</strong>ازه او هغه ا<strong>د</strong>اره چې هيوا<strong>د</strong> ته <strong>د</strong> كډوالو <strong>د</strong> خپل خوښيز<br />
راستني<strong>د</strong>و چارى پرمخ بيايي تر ازموينې لان<strong>د</strong>ى راولي او په مشخصه<br />
توګه <strong>د</strong> <strong>د</strong>اوطلب راستني<strong>د</strong>ونكو په خپل خوښيز اړخ تمركز كوي او <strong>د</strong>غه<br />
راز <strong>د</strong> خپل خوښيزى كړنلارى جواز، مفهوم او قانوني او سياسي اړون<strong>د</strong><br />
كړه وړو ډايناميزم سپړي. <strong>د</strong>غه څيړنه او تجزيه، افغانستان ته <strong>د</strong><br />
راستني<strong>د</strong>و په برخه كې <strong>د</strong> <strong>د</strong>اوطلبۍ <strong>د</strong> پراخې مباحثې لپاره اساس برابروي.<br />
www.rsc.ox.ac.uk/PDFs/RSCworkingpaper46.pdf (PDF 208 KB).<br />
طبيعي سرچينې<br />
Water-balance simulations of runoff <strong>and</strong> reservoir storage for <strong>the</strong><br />
upper Helm<strong>and</strong> watershed <strong>and</strong> Kajakai reservoir, Central <strong>Afghanistan</strong><br />
/ by Kevin C. Vining <strong>and</strong> Aldo V. Vecchia. Reston, Virginia<br />
[United States]: US Geological Survey, 2007. iv, 16 p.: col. maps ;<br />
30 cm. (US Geological Survey Scientific investigations report 2007-<br />
5148).<br />
[<strong>د</strong> روانو اوبو <strong>د</strong> توازن ورته والى او په مركزي افغانستان كې <strong>د</strong> پاسني هلمن<strong>د</strong> <strong>د</strong><br />
اوبو <strong>د</strong> لوړي او <strong>د</strong> كجكي <strong>د</strong> بن<strong>د</strong> لپاره <strong>د</strong> اوبو زيرمه كول]<br />
يوه مطالعه چې <strong>د</strong> هلمن<strong>د</strong> ولايت <strong>د</strong> اوبو يلوونكي لوړې او <strong>د</strong> كجكۍ په<br />
بن<strong>د</strong> كې <strong>د</strong> اوبو زيرمې <strong>د</strong> راتلونكي لپاره مياشتني لرغوني او فرضي<br />
معلومات چمتو كوي، په لاره واچول شوه، چې <strong>د</strong>غه بن<strong>د</strong> كي<strong>د</strong>اى شي <strong>د</strong><br />
افغانستان <strong>د</strong> چارواكو لپاره <strong>د</strong> استفا<strong>د</strong>ه وړ وګرځي څو له <strong>د</strong>غه لارى هغه<br />
اقتصا<strong>د</strong>ي او احصايوي پريكړې وكړي چې <strong>د</strong> بن<strong>د</strong> طرح او كارول، <strong>د</strong> بن<strong>د</strong><br />
تل ته كښيناستونكي موا<strong>د</strong>و، او <strong>د</strong> هلمن<strong>د</strong> <strong>د</strong> سين<strong>د</strong> په اوږ<strong>د</strong>و پرمختګ په<br />
بركې لري. “ – لنډيز،<br />
[1] مخ//:http —Abstract, p. [1].<br />
pubs.usgs.gov/sir/2007/5148/pdf/SIR2007-5148.pdf.<br />
ترياك<br />
Counter-narcotics to stabilize <strong>Afghanistan</strong>: <strong>the</strong> false promise of<br />
crop eradication / Barnett R. Rubin, Jake Sherman. New York:<br />
21
<strong>د</strong>”<br />
<strong>د</strong>”<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
Discussion paper: is poverty driving <strong>the</strong> Afghan opium boom?<br />
[Vienna?]: United Nations Office on Drugs<br />
<strong>and</strong> Crime, 2008. 15 p. ; 30 cm.<br />
New York University, 2008. 63 p. ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> استحكام لپاره <strong>د</strong> نشه يي توكو پر وړان<strong>د</strong>ى مبارزه: <strong>د</strong> محصولاتو<br />
<strong>د</strong> ريښه ايستنې په اړه غلطې ژمنې]<br />
”<strong>د</strong> افغانستان خلك پ<strong>د</strong>ى باور <strong>د</strong>ي چې <strong>د</strong> كوكنارو كر نه خوښي<strong>د</strong>ونكې<br />
او <strong>د</strong> معيشت لپاره نامطلوبه لار <strong>د</strong>ه. خو په <strong>د</strong>اسى حالاتو كې چې نيستي<br />
او ناامني خپل عوج ته رسي<strong>د</strong>لى وي او چيرته چې <strong>د</strong> باثباته اقتصا<strong>د</strong><br />
نورى لارى هم موجو<strong>د</strong>ى نه وي، <strong>د</strong> كوكنارو كر خورا ډير اړينه او ناچاره<br />
لار <strong>د</strong>ه. <strong>د</strong> نشه يي توكو كر <strong>د</strong> ناامنۍ لامل ن<strong>د</strong>ى بلكه <strong>د</strong> ناامنۍ پايلى<br />
<strong>د</strong>ي .... <strong>د</strong> معيشت <strong>د</strong> مناسبو او ريښتينو ب<strong>د</strong>يلونو يا نورو لارو <strong>د</strong> وړان<strong>د</strong>ى<br />
كولو او رامنځته كولو څخه مخكې <strong>د</strong> كوكنارو ريښه ايستنه ښايي<br />
افغانان يواځې <strong>د</strong>اسى قانع كړي چې <strong>د</strong> نړيوالو شتون او حكومت چې <strong>د</strong><br />
نړيوالو لخوا يې ملاتړ كيږي، خپل مشروعيت <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> خلكو<br />
څخه نه بلكه <strong>د</strong> بهرني طاقت پوسيله يې ترلاسه كړى“ www.cic.nyu.<br />
edu/afghanistan/docs/counternarcoticsfinal.pdf<br />
وار<strong>د</strong>، كرستوفر.<br />
افغانستان --<br />
:<br />
اقتصا<strong>د</strong>ى تشويقى او پرمختيايى<br />
نوښتونه <strong>د</strong>ترياكو <strong>د</strong>تولي<strong>د</strong> او كمولو لپاره / كرستوفر وار<strong>د</strong> ... [او<strong>د</strong>اسى<br />
نور]. -- كابل : نړيوال بانك، ډفيډ، [1386]. 2008 -- 99مخه ؛ 30 س<br />
م. <strong>د</strong>غه راپور <strong>د</strong><strong>د</strong>ى لپاره <strong>د</strong>ى چى څنګه په <strong>د</strong>وام<strong>د</strong>اره توګه افغانستان<br />
<strong>د</strong>ترياكو <strong>د</strong>تابعيت څخه <strong>د</strong>وخت په تيري<strong>د</strong>و سره خلاص شى<br />
كوم چى –<br />
اوس اقتصا<strong>د</strong>ى فعاليتونه <strong>د</strong>پرمختيايى نوښتونو له لارى <strong>د</strong>هبرى كوى<br />
او اقتصا<strong>د</strong>ى تشويقى مرستى په قانونى معيشتونو ب<strong>د</strong>لوى. <strong>د</strong>غه اړخونه<br />
<strong>د</strong>مخ<strong>د</strong>ره توكو <strong>د</strong>منع <strong>د</strong>پراخ بنسټه ستراتيژى ضرورى برخى جوړوى په<br />
كوم كى چى <strong>د</strong>قانون حاكميت، سياسى او ا<strong>د</strong>ارى ماركيټ، <strong>د</strong>امنيت ښه<br />
والى، ښه واكمنى، <strong>د</strong>خبرتيا و<strong>د</strong>ه، <strong>د</strong>غوښتنى كمښت او<strong>د</strong>هغو افغانانو<br />
<strong>د</strong>رملنه شامله <strong>د</strong>ه كوم چى <strong>د</strong> مخ<strong>د</strong>ره توكو استعمال كوونكى <strong>د</strong>ى. په<br />
راپور كى نور موضوعات شامل ن<strong>د</strong>ى، كه څه هم <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong><strong>د</strong>ولت<br />
<strong>د</strong>مخ<strong>د</strong>ره توكو <strong>د</strong>منع په ستراتيژى كه پرى ټينګار شوى، خو <strong>د</strong>ايوازى<br />
يوه پراخ بنسټه ستراتيژى <strong>د</strong> ه چى ټول هغه مهم عناصر پكښى<br />
شاميليږى <strong>د</strong>كومو په واسطه چى هيوا<strong>د</strong> غواړى <strong>د</strong>ترياكو <strong>د</strong>تابعيت څخه<br />
ځان وژغورى. په ځانګړى توګه پرته <strong>د</strong> غښتلى اقتصا<strong>د</strong> او پرمختيا<br />
څخه، <strong>د</strong>مخ<strong>د</strong>ره توكو <strong>د</strong>منع نور زيارونه نشى كولاى چى <strong>د</strong> وام<strong>د</strong>اره<br />
برياليتوب ترلاسه كړى.<br />
په ځانګړى توګه، راپور اضافى پانګى اچونى، پاليسى او موسساتى<br />
اق<strong>د</strong>امات ټاكى تر څو <strong>د</strong>پرمختيايى غبرګونونو ملاتړ وكړى كوم چى<br />
<strong>د</strong>ترياكو اقتصا<strong>د</strong>ى وړوالى ته سمون وركولاى شى. راپورهغه لارى<br />
تحليلوى چى <strong>د</strong>هغو په ترڅ كى تشويقى اړون<strong>د</strong>ه مرستى <strong>د</strong>قانونى او غير<br />
قانونى حاصلاتو په اړون<strong>د</strong> ب<strong>د</strong>لون مومى تر څو <strong>د</strong>بيوزله او هغو خلكو<br />
لپاره چى په ناامنه شرايطو كه ژون<strong>د</strong>كوى <strong>د</strong>كليوالى معيشت په و<strong>د</strong>ه كى<br />
مرسته وكړى. راپور ځانګړى سپارښتنى وړان<strong>د</strong>ى كوى، او<strong>د</strong> و<strong>د</strong>ى<br />
<strong>د</strong>بيوزلى <strong>د</strong>كمولو او <strong>د</strong>ترياكو <strong>د</strong>اقتصا<strong>د</strong> په هكله منتظره اغيزى ارزول<br />
كيږى. – <strong>د</strong>كړنى له لنډيز څخه.<br />
[څيړنيزه پاڼه: آيا فقر افغانان <strong>د</strong> كوكنارو كر ته اړباسي؟]<br />
2008 كال مارچ“ ”<strong>د</strong> هغه فكتورونو پيژن<strong>د</strong>ل چې <strong>د</strong> كوكنارو كر اړون<strong>د</strong>ه<br />
پريكړې اغيزمنى كوي، <strong>د</strong> پاليسۍ طرح كوونكو لپاره چې غواړي <strong>د</strong><br />
پريكړه كولو <strong>د</strong>غه پړاو (<strong>د</strong> كوكنارو <strong>د</strong> كر په برخه كې) متأثره او <strong>د</strong><br />
كوكنارو <strong>د</strong> كر تګلار نسكوره كړي، <strong>د</strong> خورا ډير ارزښت څخه برخمن <strong>د</strong>ي.<br />
<strong>د</strong>غه پاڼه پ<strong>د</strong>ى هڅه كې ن<strong>د</strong>ه چې <strong>د</strong> <strong>د</strong>اسى يو پيچلى پوښتنې لپاره يو<br />
پراخ او جامع ځواب چمتو كړي، بلكه <strong>د</strong> موجو<strong>د</strong>ه لومړنيو معلوماتو په<br />
اساس ازموينې تر سره كوي تر څو په ډاګه كړي چې آيا يو <strong>د</strong>و<strong>د</strong>يز فكتور<br />
يا فقر <strong>د</strong> افغانستان په اوسني حالت كې <strong>د</strong> كوكنارو <strong>د</strong>كر په چټكه و<strong>د</strong>ه<br />
كې مركزي كر<strong>د</strong>ار يا رول لوبولى <strong>د</strong>ى. <strong>د</strong><strong>د</strong>غه موضوع <strong>د</strong> تحليل او تجزيې<br />
غښتلتوب <strong>د</strong> موجو<strong>د</strong>و لومړنيو معلوماتو <strong>د</strong> كيفيت پورى اړه لري او<br />
پ<strong>د</strong>ى ارتباط <strong>د</strong> افغانستان حالت واضح او روڼ مح<strong>د</strong>و<strong>د</strong>يتونه تحميلوي.<br />
<strong>د</strong>يا<strong>د</strong> شوي ستر ګواښ په پام كې نيولو سره، نوموړې پاڼه <strong>د</strong>اسى<br />
قضاوت كوي چې فقر او نيستي <strong>د</strong>اسى نه بريښي چې په <strong>د</strong>غه وروستيو<br />
كلونو كې <strong>د</strong> كوكنارو <strong>د</strong> كر <strong>د</strong> پراخوالي اصلي او اساسى عامل وي.“<br />
Drugs production <strong>and</strong> trafficking in <strong>Afghanistan</strong> / Deepali Gaur<br />
Singh. New Delhi: Pentagon Press, 2007.xxvi, 380 p.: ill., maps ;<br />
23 cm.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> نشه يي توكو تولي<strong>د</strong> او قاچاق]<br />
<strong>د</strong>غه كتاب <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong> سياسي تاريخ په خاصو پړاوونو كې <strong>د</strong> ترياكو<br />
<strong>د</strong> سو<strong>د</strong>اګرۍ <strong>د</strong> و<strong>د</strong>ى او پراختيا حالت او طبيعت په تيره بيا <strong>د</strong><br />
لسيزو څخه راپ<strong>د</strong>ى خوا، تر بحث لان<strong>د</strong>ى راولي.<br />
1980<br />
US policy in <strong>Afghanistan</strong>: Senlis Council recommendations.<br />
London: Senlis Council, 2008. 6 p. ; 30 cm.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> متح<strong>د</strong>ه ايالاتو پاليسي: <strong>د</strong> سينليس شورا وړان<strong>د</strong>يزونه:<br />
لن<strong>د</strong>ن [<br />
2008 كال فبروري“ . امنيت، <strong>د</strong> نشه يي توكو پر وړان<strong>د</strong>ى مبارزه او <strong>د</strong><br />
پرمختګ وړان<strong>د</strong>يزونه.<br />
www.senliscouncil.net/modules/<br />
publications/us_policy_recommendations.<br />
تڼيوال، محم<strong>د</strong> ظريف.<br />
--<br />
جغرافياى اقتصا<strong>د</strong>ى<br />
افغانستان / محم<strong>د</strong> ظريف تڼيوال، حمي<strong>د</strong>االله امين.<br />
-- [پشاور] :<br />
ختيځ بيا رغونى موسسه (كور)،<br />
1382. -- 204ص. : مصور، نقشه ؛ 22 س م.<br />
امنيت<br />
The Afghan-Pakistan war: threat developments / Anthony H. Cordesman.<br />
Washington, D.C. : Center for Strategic <strong>and</strong> International<br />
Studies, 2008. 64 p. : col. maps ; 21 x 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان-پاكستان جګړه]<br />
22
<strong>د</strong>”<br />
<strong>د</strong>”<br />
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
2008 كال <strong>د</strong> فبرورۍ لومړۍ نيټه“ په افغانستان كې <strong>د</strong> افراطيت په<br />
ګډون <strong>د</strong> اوسني حالت عمومي كتنه.<br />
www.humansecuritygateway.com/documents/<br />
CSIS_afghanpakistanwar.pdf<br />
<strong>Afghanistan</strong>: Decision point 2008 /<br />
Senlis Council. London: Senlis Council,<br />
2008.117 p.: col. ill., col. maps ; 30<br />
cm.<br />
[افغانستان: <strong>د</strong> 2008 كال پريكړه ټكې / <strong>د</strong><br />
سينليس شورا. لن<strong>د</strong>ن]<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> اوسني امنيتي حالت<br />
ان<strong>د</strong>يښنه او <strong>د</strong><br />
2009<br />
زيږ<strong>د</strong>يز كال <strong>د</strong><br />
ولسمشرۍ <strong>د</strong> ټاكنو لپاره <strong>د</strong> هغې پايلى<br />
www.senliscouncil.net/modules/<br />
publications/Decision_Point.<br />
<strong>Afghanistan</strong>: Europe’s forgotten war. London : European Council<br />
on Foreign Relations (ECFR), 2008. 35 p. ; 30 cm. ISBN<br />
9781906538033.<br />
[افغانستان: <strong>د</strong> اروپا هيره شوى جګړه: لن<strong>د</strong>ن: <strong>د</strong> بهرنۍ اړيكو په اړه اروپايي<br />
شورا، 2008 كال]<br />
لنډيز: <strong>د</strong>غه رپوت است<strong>د</strong>لال كوي چې په افغانستان كې <strong>د</strong> ستراتيژيو <strong>د</strong><br />
همغږى كولو په برخه كې <strong>د</strong> اروپا اتحا<strong>د</strong>يې <strong>د</strong> حكومتونو پاتى راتلل <strong>د</strong><br />
متح<strong>د</strong>ه ايالاتو په مشرۍ <strong>د</strong> توازن او استحكام په اجن<strong>د</strong>ا كې <strong>د</strong> اروپا <strong>د</strong><br />
اتحا<strong>د</strong>يې حقيقي اغيز او تاثير مح<strong>د</strong>و<strong>د</strong> كړې <strong>د</strong>ى. ”<strong>د</strong> اروپا اتحا<strong>د</strong>يې<br />
هيوا<strong>د</strong>ونو په افغانستان كې عمومي مبارزه <strong>د</strong> يو <strong>د</strong>اسى ميلمستيا په<br />
څير ګڼلى چېرته چې هر ميلمه كولاى شي خپل <strong>د</strong> خوړو لوخى په خپله<br />
راولي، “ <strong>د</strong> <strong>د</strong>انيل كورسكي ليكنه، چا چې پخوا په افغانستان او عراق<br />
كې <strong>د</strong> جګړې څخه وروسته بيا رغونې بان<strong>د</strong>ى كار كاوه. <strong>د</strong>غه رپوټ<br />
تجويز كوي چې اوسنۍ ستراتيژي چې په پوځي ايتلاف تمركز كوي<br />
باي<strong>د</strong> <strong>د</strong> يوى پراخې سياسي ستراتيژۍ سره عوض شي. http://<br />
ecfr.eu/page/-/documents/ECFR-<strong>Afghanistan</strong>-report.pdf.<br />
<strong>Afghanistan</strong>, Iraq & self-inflicted wounds: <strong>the</strong> strategic lessons of<br />
armed nation building / Anthony H. Cordesman. Washington, DC:<br />
Center for Strategic <strong>and</strong> International Studies (CSIS), 2007. 30 p. ;<br />
21 x 30 cm.<br />
[افغانستان، عراق او خپل ځاني وركړل شوي زخمونه]<br />
2007 كال اكتوبر“ <strong>د</strong> افغانستان او عراق لپاره په ستراتيژۍ كې <strong>د</strong><br />
څرګن<strong>د</strong> شويو تيروتنو ارزونه. www.csis.org/media/csis/congress/<br />
ts070215cordesman.pdf.<br />
All <strong>the</strong> way? : <strong>the</strong> evolution of German military power / Timo<br />
Noetzel <strong>and</strong> Benjamin Schreer. 2008. p. 211-221 ; 30 cm. Published<br />
in “International affairs” 84 (2) (2008) p. 211-221.<br />
[ټولى لارې؟ : <strong>د</strong> آلمان <strong>د</strong> پوځي ځواك ت<strong>د</strong>ريجي تكامل / <strong>د</strong> ټيمو نيوتزل او<br />
بينجامن سچرير ليكنه. 2008 كال]<br />
<strong>د</strong>غه مقاله است<strong>د</strong>لال كوي چې آلمان <strong>د</strong> پخواني شوروي اتحا<strong>د</strong> چې <strong>د</strong><br />
خپل طاقت كارولو ته يې پراختيا وركوله، <strong>د</strong> وتو څخه وروسته<br />
افغانستان ته راغى، په افغانستان كې <strong>د</strong> آلمان <strong>د</strong> پوځي <strong>د</strong>خالت په<br />
كارولو سره <strong>د</strong>غه مقاله زياتوي چې عملياتي حقيقت ته <strong>د</strong> ب<strong>د</strong>لون يا بلى<br />
بڼې په وركولو سره ښايي <strong>د</strong>ا هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong> منزوي حالت لوري ته رهبري<br />
كړي، خو په ت<strong>د</strong>ريجې توګه ښايي <strong>د</strong> آلمان كړه وړه <strong>د</strong> طاقت كارولو په<br />
لور تكامل وكړي.<br />
The German army <strong>and</strong> counterinsurgency in <strong>Afghanistan</strong>: <strong>the</strong> need<br />
for strategy / Timo Noetzel <strong>and</strong> Benjamin Schreer. Stiftung Wissenschaft<br />
und Politik, 2008. 4 p. ; 30 cm.<br />
[آلماني پوځ او په افغانستان كې <strong>د</strong> اورپكو په وړان<strong>د</strong>ى نظامي عمليات]<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> افراطيت په وړان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong> آلمان <strong>د</strong> ستراتيژۍ <strong>د</strong> تصفيه<br />
كولو <strong>د</strong> اړتيا څيړنه.www.humansecurity<br />
gateway.com/documentsGIIA_Germanarmy<strong>and</strong><br />
counterinsurgency<strong>Afghanistan</strong>.pdf.<br />
Islamic Republic of <strong>Afghanistan</strong>: military system summary. 2007.<br />
13 p.: map ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> افغانستان اسلامي جمهوريت: <strong>د</strong> پوځي نظام لنډيز. 2007كال]<br />
<strong>د</strong> افغان ملي پوځ او ملي پوليسو او هم<strong>د</strong>ارنګه <strong>د</strong> ناقانونه وسله والو<br />
ډلو <strong>د</strong> جوړښت يوه لنډه كتنه.<br />
NATO support to Afghan National Army (ANA): fact sheet: December<br />
2007. [Brussels?]: NATO, 2007. 3 p.<br />
[ناتو <strong>د</strong> افغان ملي پوځ ملاتړ كوي]<br />
Pakistan’s new generation of terrorists / author Jayshree Bajoria.<br />
[New York]: Council on Foreign Relations, 2008. 5 p.: map ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> پاكستان <strong>د</strong> تروريستانو نوى نسل]<br />
<strong>د</strong> پاكستان په ګډون معاصرو ډلو ته يوه كتنه، چې <strong>د</strong> پاكستان لخوا په<br />
پنځو بيلابيلو ډلو ويشل كيږي (فرقه يي ډلى، <strong>د</strong> هن<strong>د</strong> ض<strong>د</strong> ډلى، افغاني<br />
طالبان، القاع<strong>د</strong>ه، پاكستاني طالبان). www.cfr.org/<br />
publication/15422.<br />
Provincial reconstruction teams: lessons <strong>and</strong> recommendations /<br />
authors Nima Abbaszadeh … [et al.] ; project advisor Robert<br />
Perito. Princeton, NJ: Woodrow Wilson School of Public & International<br />
Studies, 2008. 52 p. ; 30 cm.<br />
[<strong>د</strong> ولايتي بيارغونې ټيمونه: <strong>د</strong>رسونه او وړان<strong>د</strong>يزونه]<br />
پ<strong>د</strong>غه رپوټ كې هڅه شوى څو <strong>د</strong> پوهى خلا <strong>د</strong> ډكولو په موخه <strong>د</strong>ريو<br />
پوښتنو ته ځوابونه وويل شي: (1) آيا متح<strong>د</strong>ه ايالات او متح<strong>د</strong>ين يې<br />
باي<strong>د</strong> <strong>د</strong> ولايتي بيا رغونې <strong>د</strong> ډلو كارولو ته ا<strong>د</strong>امه وركړي؟<br />
(2) آيا <strong>د</strong><br />
ولايتي بيارغونې ډلى هغه مقاص<strong>د</strong> ترلاسه كوي <strong>د</strong> كومو لپاره چې<br />
هغوى ته پيسى وركول كيږي؟ (3) <strong>د</strong> مرستن<strong>د</strong>ويه هيوا<strong>د</strong>ونو لپاره چې <strong>د</strong><br />
ولايتي بيارغونې ډلو سره مرسته كوي او <strong>د</strong> هغوى مالي لګښت يې په<br />
غاړه اخستى، تر ټولو غوره كړنلارى كومى <strong>د</strong>ي؟“ (4م مخ). http://<br />
wws.princeton.edu/research/pwreports_f07/wws591b.pdf (600<br />
KB)<br />
Provincial Reconstruction Teams in <strong>Afghanistan</strong>: an innovative<br />
instrument of international crisis management being put to <strong>the</strong><br />
23
<strong>د</strong>”<br />
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
Hatch Dupree (80-82)—Building Kabul: mimars, architects <strong>and</strong><br />
engineers / Abdul Wassay Najimi (82-84)—White city / Sean Anderson<br />
(84-87)—A city in <strong>the</strong> making / Anna Soave (87-89)—Traditional<br />
Kabul revisited: or <strong>the</strong> discovery of <strong>the</strong> historic city / Marcus<br />
Schadl (89-91).<br />
<strong>د</strong>[<br />
test / by Markus Gauster. Garmisch-Partenkirchen, Germany:<br />
George C. Marshall Center, 2008. 62 p. ; 30 cm. (Occasional paper<br />
series ; no. 16). ISSN 1863-6039.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> ولايتي بيارغونې ټيمونه]<br />
2003 كال راپ<strong>د</strong>ى خوا، <strong>د</strong> ولايتي بيارغونې ټيمونه زيار ايستى څو په<br />
افغانستان كې <strong>د</strong> ملكى وګړو او پوځي اړون<strong>د</strong>ه كوچني عناصر سره<br />
يوځاى كړي، تر څو <strong>د</strong> ولايتي او ولسواليو <strong>د</strong> مركزونو <strong>د</strong> تمركز پوسيله<br />
پراخى پايلى تر لاسه كړي او <strong>د</strong>غه راز <strong>د</strong> سياسي ګون<strong>د</strong>ونو او هم<strong>د</strong>ارنګه<br />
په پراخه توګه <strong>د</strong> افغاني ټولنې سره مرسته او <strong>د</strong> هغوى څخه ملاتړ وكړي.<br />
تر اوسه پورى، <strong>د</strong> ولايتي بيارغونې ډلو (<strong>د</strong><strong>د</strong>غه ډلو شمير <strong>د</strong> 2003 او<br />
2007 ترمنځ كلونو په بهير كې <strong>د</strong> اوو څخه پنځه ويشتو ته زيات شو)<br />
څخه تجربى <strong>د</strong> پراخ بحران په ا<strong>د</strong>اره او ولسپالنه كې <strong>د</strong> يوى اغيزمنې<br />
وسيلى په څير <strong>د</strong><strong>د</strong>غه ډلو <strong>د</strong> پاموړ پټ قوت ته اشاره كوي. <strong>د</strong>غه پاڼه <strong>د</strong><br />
ولايتي بيارغونې <strong>د</strong> ډلو په مفهوم او عملي فعاليتونو په هكله پوښتنې<br />
بان<strong>د</strong>ى تمركز<br />
—Abstract. www.marshallcenter.org/.../page-<br />
كوي. “<br />
pubs-index-1/static/xdocs/research/static/occpapers/occ-<br />
paper_16-en.pdf<br />
Strategic chaos <strong>and</strong> Taliban resurgence in <strong>Afghanistan</strong> : hearing<br />
before <strong>the</strong> Subcommittee on <strong>the</strong> Middle East <strong>and</strong> South Asia, April<br />
02, 2008. [Washington, D.C. : Subcommittee on <strong>the</strong> Middle East<br />
<strong>and</strong> South Asia, House of Representatives], 2008. 1 v. (various<br />
pagings) ; 30 cm. Contents: [Hearing notice]—Statement of Chairman<br />
Larry L. Ackerman : strategic chaos <strong>and</strong> Taliban resurgence in<br />
<strong>Afghanistan</strong> (2 p.)—House Foreign Affairs Committee Testimony /<br />
David W. Barno (5 p.)—Getting back on track in <strong>Afghanistan</strong> / Seth<br />
G. Jones (Santa Monica, California : RAND Corporation, 2008) (8<br />
p.)—Testimony by Mark L. Schneider (6 p.). http://<br />
foreignaffairs.house.gov/sub_mideast.asp<br />
[په افغانستان كې ستراتيژيكه بى نظمي او <strong>د</strong> طالبانو بيا راپورته كي<strong>د</strong>نه: <strong>د</strong><br />
منځني ختيځ او سهيلي اسيا په اړه <strong>د</strong> جرګه ګۍ څخه مخكې سامعه (اوري<strong>د</strong>نه)،<br />
<strong>د</strong> اپريل 2مه نيټه، 2008 كال]<br />
Troops killed since 2001 [map showing troops killed in <strong>Afghanistan</strong><br />
<strong>and</strong> ISAF troop numbers]. 1 col. map ; 30 cm.<br />
2001 كال راهيسى مړه شوي سرتيري (نخشه چې په افغانستان كې <strong>د</strong> مړه<br />
شويو سرتيرو او <strong>د</strong> نړيوال سوله ساتو ځواكونو <strong>د</strong> سرتيرو شمير ښيي]<br />
په افغانستان كې <strong>د</strong> مړينې يو كال (<strong>د</strong>غه نخشه ښيي چې <strong>د</strong> تير كال په<br />
بهير كې كوم ځايونه <strong>د</strong> ش<strong>د</strong>ي<strong>د</strong>ى او خونړۍ جګړې ښكارن<strong>د</strong>وى <strong>د</strong>ي، يوه<br />
<strong>د</strong>ايره چې <strong>د</strong> ناتو <strong>د</strong> هر سرتيري <strong>د</strong> مړينې څخه وروسته هغه ځاى په نښه<br />
كوي) – <strong>د</strong> طالبانو پراختيا – <strong>د</strong> مرستو كموالى (<strong>د</strong><br />
2007<br />
كال <strong>د</strong> پيښو<br />
رپوټ) – نړيوال سوله ساتي ځواكونه (<strong>د</strong> ځواك تركيب) – په هيوا<strong>د</strong> كې<br />
<strong>د</strong> سرتيرو <strong>د</strong> مړينې مجموعه.<br />
<strong>د</strong> ښارونو پالنه او پرمختګ<br />
ښځې<br />
Peacebuilding in <strong>Afghanistan</strong>: how to reach <strong>the</strong> women: conference<br />
report 16 February 2008 / Kaja Borchgrevink, Helga Hernes &<br />
Ingeborg Haavardsson. Oslo [Norway]: International Peace <strong>Research</strong><br />
Institute (PRIO), [2008] c2007. 12 p. ; 30 cm.<br />
[په افغانستان كې <strong>د</strong> سولى رامنځته كول: ښځو ته څنګه رسي<strong>د</strong>ى شي: <strong>د</strong> 2008<br />
كال <strong>د</strong> فبروري مياشت <strong>د</strong> 16مى نيټې <strong>د</strong> كانفرانس رپوټ]<br />
لنډيز: ”په افغانستان كې <strong>د</strong> سولى <strong>د</strong> رامنځته كولو پروسې“ تر عنوان<br />
لان<strong>د</strong>ى كانفرانس كې تركيبي مباحثې: ښځو ته څنګه لاسرسى تر لاسه<br />
كي<strong>د</strong>اى شي (2005 كال نومبر، په اوسلو كې) “ . <strong>د</strong><strong>د</strong>غه كانفرانس موخه<br />
افغاني ميرمنو ته <strong>د</strong> رسي<strong>د</strong>و <strong>د</strong> لارو مشخصول او په سوليز، امنيتي او<br />
پرمختيايي پروسو كې <strong>د</strong> هغوى ګډون وو.<br />
www.prio.no/files/file50825_women_<strong>and</strong>_<br />
peacebuilding_in_afghanistan_prio_paper_feb_08_complete.pdf?<br />
PHPSESSID=b8a30ac.<br />
Taking stock update: Afghan women<br />
<strong>and</strong> girls seven years on / [Lauryn<br />
Oates] ; editors Ceri Hayes, Kathryn<br />
Lockett. 4 th ed. London: Womankind<br />
Worldwide, 2008. 65 p.: ill., map ; 30<br />
cm. This is <strong>the</strong> fourth edition of Womankind<br />
Worldwide’s “Taking stock:<br />
Afghan women <strong>and</strong> girls,” a series that<br />
began in 2002.” (p. 6).<br />
www.womankind.org.uk/upload/<br />
Taking%20Stock%20Report%2068p.pdf.<br />
[<strong>د</strong> اووه كلونو څخه پورته افغانې ښځې او<br />
نجونې / <strong>د</strong> لاورين اوتس ليكنه]<br />
Women <strong>and</strong> nation building / Cheryl Benard … [et al.]. Santa<br />
Monica, California : R<strong>and</strong> Corporation, 2008. xx, 191 p. ; 23 cm.<br />
[ښځې او اولس پالنه]<br />
مطالعاتي ټيم په لومړي سر كې <strong>د</strong> ښځو اړون<strong>د</strong> مسايلو ټول اړخونه<br />
وڅيړل چې، په پرمختګ كې <strong>د</strong> ښځو جامع ا<strong>د</strong>بيات، ښځې په حكومت<br />
كې، ښځې په بحران او <strong>د</strong> ولسپالنې په پروسه كې <strong>د</strong> هغوى ونډه او<br />
<strong>د</strong>اسى نور موضوعات يې په بر كې لرل . په <strong>د</strong>ويم سر كې <strong>د</strong>غه مطالعى <strong>د</strong><br />
افغانستان په حالاتو تمركز كاوه. ځكه چې (1) <strong>د</strong>ا <strong>د</strong> نننۍ ورځې مساله<br />
<strong>د</strong>ه او <strong>د</strong> اوږ<strong>د</strong>مهالى ولسپالنې ”<strong>د</strong> پيښو يا لاسته راوړنو <strong>د</strong> وړان<strong>د</strong>وينى<br />
ثبت“ وړان<strong>د</strong>يز كوي، او له <strong>د</strong>ى كبله <strong>د</strong> عراق په پرتله ډير لومړني<br />
معلومات يې راغونډ كړل. بله معاصره قضيه؛ (2) <strong>د</strong> جګرې او پريكړې<br />
<strong>د</strong> اړون<strong>د</strong> طرحى تعقيب او ارزول اسانه كار <strong>د</strong>ى ځكه چې <strong>د</strong> جن<strong>د</strong>ر<br />
(جنسيت) مسايل په افغانستان كې <strong>د</strong> جګړې وروسته بحران په بهير<br />
كې <strong>د</strong> متح<strong>د</strong>ه ايالاتو <strong>د</strong> <strong>د</strong>خالت <strong>د</strong> پيل څخه راپ<strong>د</strong>يخوا په ښكاره توګه <strong>د</strong><br />
مذاكراتو په ميز ايښو<strong>د</strong>ل شوي <strong>د</strong>ي، له بله پلوه، <strong>د</strong> جن<strong>د</strong>ر په مسايلو <strong>د</strong><br />
Svel<strong>and</strong>o Kabul [photocopy]. 2007. p. [78]-[92]: ill. ; 30 x 27 cm.<br />
Excerpts of “Parametro: rivista internazionale di architettur e<br />
urbanistica” no. 272, special issue on Kabul. Contents: Kabul /<br />
Ashraf Ghani [p. 78].—Unveiling Kabul / Anthony Fitzherbert <strong>and</strong><br />
Ajmail Maiw<strong>and</strong>i ([78]-80)—The changing face of Kabul / Nancy<br />
24
ټ2<br />
<strong>د</strong> ورى مياشت 1387 لمريز كال<br />
طالبانو مخكينى اوڅار ټينګار چې <strong>د</strong> هغوى (طالبانو) <strong>د</strong> رژيم كيفيت<br />
څرګن<strong>د</strong>وي، هم <strong>د</strong> يا<strong>د</strong>ى شوى موضوع لامل كي<strong>د</strong>ى شي. <strong>د</strong> ولسپالنې <strong>د</strong><br />
لومړنيو قضيو <strong>د</strong>مقايسى له مخى، په اوسني حالت كې <strong>د</strong> ښځو <strong>د</strong><br />
مسايلو ګډون <strong>د</strong> هرى پرمختيايي اجن<strong>د</strong>ا رسمي برخه <strong>د</strong>ه (<strong>د</strong>يارلسم<br />
څوارلسم مخونه). www.r<strong>and</strong>.org/pubs/monographs/2008/<br />
–<br />
RAND_MG579.pdf.<br />
افغانستان په<br />
كال كى 2007<br />
:<br />
سرشميرنه<br />
<strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>وګړو سروى<br />
ايشيا /<br />
فونډيشن. -- كابل : ايشيا فونډيشن، 2007[1386]. -- 194مخه ؛ 24<br />
س م. <strong>د</strong>اسروى <strong>د</strong>هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong>تولو ولايتونو څخه <strong>د</strong> 6263 ځواب وركونكو په<br />
منځ كى ترسره شوه <strong>د</strong>تير يوه كال په اوږ<strong>د</strong>وكى په سياسى، اقتصا<strong>د</strong>ى او<br />
امنيتى حالت كى يو لړب<strong>د</strong>لونونه رمنځته شول. <strong>د</strong>اسروى هغه وخت ترسره<br />
شوه چى <strong>د</strong>ولسمشر <strong>د</strong>واكمنى <strong>د</strong>ورى نيمايى تيره شوى <strong>د</strong>ه، پ<strong>د</strong>اسى حال<br />
كى چى فكر كيږى <strong>د</strong>حكومت مخالف ځواكونه په لويه پيمانه خپل<br />
ځواكونه منسجم كوى اوپه <strong>د</strong>ى كال كى هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong>كوكنارو په كرلو كى<br />
لوړى كچى ته رسي<strong>د</strong>لى <strong>د</strong>ى. <strong>د</strong>ى حالت مونږ ته ځانګړى امكانات<br />
برابركړل تر څو <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>تاريخ <strong>د</strong>خورا مهم پړاو په هكله <strong>د</strong>خلكو<br />
<strong>د</strong>نظرونو خرنګوالى معلوم كړو. <strong>د</strong><strong>د</strong>ى نظر غوښتنى موخه <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ه تر څو<br />
<strong>د</strong>اسى معلومات برابر شى چى <strong>د</strong>هغه پر بنسټ پر نظرونو اوانګيرنو<br />
بان<strong>د</strong>ى په هيوا<strong>د</strong>كى <strong>د</strong>ب<strong>د</strong>لونونو اغيزه وارزول شى. <strong>د</strong><br />
2007<br />
كال سروى<br />
<strong>د</strong>افغان نظر وركونكو نظرونه په پرله پسى توګه-<strong>د</strong>خلكو <strong>د</strong>عمومى<br />
حالت، امنيت، پرمختګ او اقتصا<strong>د</strong>، ځايى ا<strong>د</strong>اره، <strong>د</strong>قضا سيستم،<br />
<strong>د</strong>يموكراسى او<strong>د</strong>يموكراتيك ارزښتونه، <strong>د</strong>ښځو ستونزى او رسنيو په<br />
هكله تر پوښښ لان<strong>د</strong>ى راوستى <strong>د</strong>ى. <strong>د</strong>اسروى نه يواځى <strong>د</strong>زمانى لحاظه<br />
<strong>د</strong>هيوا<strong>د</strong> انځور وړان<strong>د</strong>ى كوى بلكه په <strong>د</strong>ى كى مرسته كوى ترڅو <strong>د</strong>طالبانو<br />
څخه په وروسته <strong>د</strong>وره كى <strong>د</strong>هيوا<strong>د</strong> تګ لاره وارزوى. <strong>د</strong><strong>د</strong>ى سروى <strong>د</strong>لاسته<br />
راوړنى لپاره <strong>د</strong>ايشيا فونډيشن <strong>د</strong>فتر ته مراجعه وكړى او <strong>د</strong>لوستلو لپاره<br />
<strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>څيړنى اوارزونى <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ارى كتابتون ته مراجعه كولاى شى.<br />
رسنۍ او ا<strong>د</strong>بيات<br />
پښتو قاموس : پښتو –<strong>د</strong>رى / <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>علومو اكاډمى. -- كابل :<br />
خيرى كتابخانه، 1386. --<br />
. ؛ 25 س م. پښتو <strong>د</strong>وه ټوكيز قاموس تر<br />
پښتو سين<strong>د</strong> سپيڅلى پښتو او لس زره لغتونو را وروسته لومړنى<br />
قاموس <strong>د</strong>ى چى <strong>د</strong>افغانى ټولنى <strong>د</strong>پوهمنو او پوهتږيو <strong>د</strong>علمى، ا<strong>د</strong>بى او<br />
كلتورى تن<strong>د</strong>ى په خړوبولو كى يى ژووب (آب حيات) كار كړى <strong>د</strong>ى، لخ<br />
څه بان<strong>د</strong>ى نيمى پيړى راهيسى يى <strong>د</strong>پښتو ټولنى <strong>د</strong>هغه مهال <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ب مينو<br />
و هيوا<strong>د</strong>مينو څيړونكيو <strong>د</strong>سپيڅلى مينى <strong>د</strong>يوه ښكارن<strong>د</strong>وى علمى اثر<br />
اوميراث په توګه <strong>د</strong>خپل اغيز پلوشى خپرى كړى <strong>د</strong>ى. پښتو قاموس<br />
<strong>د</strong>خپل وخت اوپير <strong>د</strong>څيړنيزو او قاموسى آرونو او<strong>د</strong>و<strong>د</strong>ونو له مخى يو<br />
خورا <strong>د</strong>ډاډوړ اوباورى اثر <strong>د</strong>ى. چى <strong>د</strong>كلمو غږيزى، ځپيزى او ان خجيزى<br />
باريكى پكى په پام كى نيول شوى <strong>د</strong>ى. <strong>د</strong>پښتو قاموس <strong>د</strong>واړه ټوكه هم<br />
په همغى آثارو كى راځى چى له اړتيا او تن<strong>د</strong>ى سره سره يى څرك نه<br />
لګي<strong>د</strong>ه كه څه هم وخت او ناوخت پټ او ښكاره ځينو خپرن<strong>د</strong>ويانو په ډيره<br />
ټيټ كيفيت چاپ كړ خوله نوى سره په نوى بڼه چاپولو <strong>د</strong>رانه پيټى ته چا<br />
زړه نه ښه كاوه.<br />
څاروان، عصمت االله.<br />
عصمت االله څاروان.<br />
--<br />
ژورنالستى قاموس<br />
:<br />
انګليسى-پښتو<br />
/<br />
: پيښور --<br />
<strong>د</strong>انش خپرن<strong>د</strong>ويه ټولنه،<br />
-- .1386<br />
602مخه ؛ 23 س م. <strong>د</strong>لمړى ځل لپاره <strong>د</strong>انګريزى څخه پښتوژبى ته<br />
ژورناليستى قاموس خپور شو. <strong>د</strong>اقاموس <strong>د</strong>شل<br />
زرو په شاوخواكى لغاتونه لرى او په څنګ كى<br />
يى <strong>د</strong>هم<strong>د</strong>غو لغاتو ډيرى برخه په جملو كى<br />
كارول شوى، چى <strong>د</strong>اكار له لوستونكو سره په<br />
ژورناليستى عبارتونو بان<strong>د</strong>ى <strong>د</strong>ښه پوهي<strong>د</strong>ا په<br />
لړ كى مرسته كوى. <strong>د</strong>اقاموس په آسانۍ سره<br />
<strong>د</strong>بازار څخه ترلاسه كولاى شى، او<strong>د</strong>لي<strong>د</strong>لو لپاره<br />
يى <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>څيړنى اوارزونى <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ارى كتابتون ته مراجعه وكړئ.<br />
ولسى جرګه<br />
--<br />
ق<strong>د</strong>يرى، عب<strong>د</strong>الرسول. -- <strong>د</strong>رايى ارزښت / ليكوال عب<strong>د</strong>الرسول ق<strong>د</strong>يرى ؛<br />
ژباړن فضل ولى شيرانى. -- كابل : <strong>د</strong>ولسى جرګى <strong>د</strong>اطلاعاتو اوعامه<br />
21<br />
:<br />
.1386<br />
10مخه شكل رنګه ؛ س م.<br />
اړيكو رياست،<br />
www.nationalassembly.af پ<strong>د</strong>ى رساله كى چى <strong>د</strong> ولسى جرګى<br />
<strong>د</strong>چارو <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ارى <strong>د</strong>حقوقى څيړنو <strong>د</strong>امريت <strong>د</strong>حقوقى او مسلكى بور<strong>د</strong> په<br />
لارښوونه <strong>د</strong>اطلاعاتو او عامه اړيكو <strong>د</strong>رياست <strong>د</strong>عامه پوهاوى <strong>د</strong>م<strong>د</strong>يريت<br />
په مرسته ترتيب شوى، زيار ايستل شوى، څو لوستوالو ته <strong>د</strong>رايى،<br />
<strong>د</strong>هغى ارزښت، <strong>د</strong>رايې <strong>د</strong> وركړې <strong>د</strong> لارو چارو او<strong>د</strong>رايې وركولو <strong>د</strong>پروسى<br />
په اړه بشپړ او كره معلومات وړان<strong>د</strong>ى كړي. څو مينه وال وكولاى شي له<br />
هغې څخه <strong>د</strong>خپلو معلوماتو په زياتوالي كې پوره ګټه پورته كړي. <strong>د</strong><strong>د</strong>ى<br />
رسالې <strong>د</strong>لاسته راوړلو لپاره <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>ملي شورا <strong>د</strong> اطلاعاتو او<br />
عامه اړيكو رياست ته ورشئ او كه غواړۍ چى <strong>د</strong>ا رساله ولولۍ<br />
<strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>څيړنې او ارزونې ا<strong>د</strong>ارى كتابتون ته مراجعه وكړئ.<br />
پايا، احم<strong>د</strong> جاوي<strong>د</strong>.<br />
--<br />
ستاسو پارلمان ستاسو لپاره كاركوي<br />
ليكونكى احم<strong>د</strong> جاوي<strong>د</strong> پايا ؛ ژباړه فضل ولى شيرانى.<br />
كابل<br />
/<br />
:<br />
<strong>د</strong> ولسى جرګې <strong>د</strong>اطلاعاتو اوعامه اړيكو رياست،<br />
10مخه ؛ 21 س م.<br />
-- .1386<br />
پ<strong>د</strong>ى رساله كې <strong>د</strong>ى بحث ته ځاى وركړ شوى چى خلك څنګه كولاى شي<br />
خپل نظرونه <strong>د</strong> پارلمان په پريكړو كى چى <strong>د</strong>ملت اوخلكو <strong>د</strong>استازيتوب<br />
يوازينى ځاى <strong>د</strong>ى ورسوى او هم<strong>د</strong>ا راز پ<strong>د</strong>ى رساله كې <strong>د</strong>اهم څيړل شوي<br />
چى پارلمان څنګه تصميم نيسي اواستازى كوم فعاليتونه ترسره كوى؟<br />
25
<strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنو خبر پاڼه<br />
هيله من يو چى <strong>د</strong>ا كوچنۍ رساله <strong>د</strong>هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى او ملى پريكړو په<br />
نيولو كى <strong>د</strong> خلكو <strong>د</strong> ذهنونو په روښانه كولو كې مرستن<strong>د</strong>ويه واقع شي<br />
او <strong>د</strong> نن او سبا ورځې نسلونه <strong>د</strong> هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong> ارامۍ او ابا<strong>د</strong>ۍ لور ته وهڅوي.<br />
<strong>د</strong><strong>د</strong>ى رسالې <strong>د</strong> لاسته راوړلو لپاره <strong>د</strong> ولسي جرګې <strong>د</strong> اطلاعاتو او عامه<br />
اړيكو رياست ته ورتلاى شۍ او ياهم <strong>د</strong> لوست لپاره يې <strong>د</strong> افغانستان<br />
<strong>د</strong>څيړنې اوارزونې <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ارى كتابتون ته مراجعه كولاى شى.<br />
پايا، احم<strong>د</strong> جاوي<strong>د</strong>.<br />
--<br />
قانون جوړونه<br />
:<br />
وركوى چى خپل كارونه په ډاډه زړه سرته ورسوي<br />
/<br />
قانون يوه اړتيا<strong>د</strong>ه خلكوته ډاډ<br />
جاوي<strong>د</strong> پايا، عب<strong>د</strong>الرسول ق<strong>د</strong>يرى ؛ ژباړن سلطان احم<strong>د</strong> زى.<br />
ليكونكى احم<strong>د</strong><br />
: كابل --<br />
<strong>د</strong>ولسي جرګې <strong>د</strong>اطلاعاتو اوعامه اړيكو رياست، 1386. -- 16مخه ؛ 21<br />
س م.<br />
<strong>د</strong>ا كوچنۍ خپرونه هم چى <strong>د</strong> ولسى جرګې <strong>د</strong> اطلاعاتو او عامه اړيكو <strong>د</strong><br />
رياست لخوا خپور شوى <strong>د</strong><strong>د</strong>ى موضوعاتو لرونكى <strong>د</strong>ى لكه: ولى<br />
پارلمان ته اړتيا لرو؟، <strong>د</strong>قوانينو ډولونه، پارلمان څه ډول قانون<br />
جوړوي، <strong>د</strong>پيشنها<strong>د</strong>ي طرحو ډولونه، <strong>د</strong>حكومت <strong>د</strong>قانون لپاره<br />
<strong>د</strong>پيشنها<strong>د</strong>ي طرحى پړاوونه، <strong>د</strong>پيليزو يا مق<strong>د</strong>ماتى اوت<strong>د</strong>اركاتو تيارول،<br />
يوه قانوني طرحه څه ډول په پارلمان كى تصويبيږي او <strong>د</strong>اسى نور<br />
موضوعات يې په بركې نيولي <strong>د</strong>ي چې <strong>د</strong> لازياتو معلوماتو لپاره يې<br />
كولاى شى چى <strong>د</strong> ولسى جرګې <strong>د</strong> اطلاعاتو اوعامه اړيكو څخه ترلاسه<br />
كړۍ او يا تاسو كولاى چى <strong>د</strong> لوستلو لپاره يې <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې<br />
اوارزونې <strong>د</strong>ا<strong>د</strong>ارى كتابتون ته مراجعه وكړۍ.<br />
<strong>د</strong> افغانستان په اساسي قانون كې او حقوقي نظام كې <strong>د</strong> قانون جوړونو<br />
پړاوونه / راټولونكي غلام بهايى ؛ پښتو ژباړه مياګل آروال. -- كابل :<br />
<strong>د</strong> ولسي جرګې <strong>د</strong> اطلاعاتو او عامه اړيكو رياست، 1386. -- 35مخه<br />
؛ 22 س م.<br />
پ<strong>د</strong>ى رساله كې پنځه موضوع ګانى څيړل شوى <strong>د</strong>ي چې عبارت <strong>د</strong>ي له:<br />
قانون <strong>د</strong> ق<strong>د</strong>رت او اعتبار له مخى، عا<strong>د</strong>ي قوانين، <strong>د</strong>ولتي مقررې او<br />
لوايح او <strong>د</strong> قوانينو وضع كول او اجرا. پ<strong>د</strong>ى رساله كى هڅه شوى چى<br />
موضوع ګانى په روانه ژبه او روښانه توګه مطرح شي. <strong>د</strong>ارساله ملى<br />
شورى ته <strong>د</strong>مراجعينو <strong>د</strong> اړتياوو <strong>د</strong> ځواب وركولو لپاره <strong>د</strong>ملي شورى<br />
<strong>د</strong>ولسي جرګې <strong>د</strong> چارو رياست <strong>د</strong>حقوقي بور<strong>د</strong> <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى<br />
(حقوقي<br />
اومسلكي مطالعاتو <strong>د</strong> آمريت) لخوا تياره شوى <strong>د</strong>ه. <strong>د</strong><strong>د</strong>ى <strong>د</strong> لاسته<br />
راوړلو لپاره <strong>د</strong> ولسي جرګې <strong>د</strong> اطلاعاتو اوعامه اړيكو رياست ته<br />
ورشئ او <strong>د</strong> لوستلو لپاره يې كولاى شۍ چې <strong>د</strong> افغانستان <strong>د</strong> څيړنې او<br />
ارزنې <strong>د</strong> ا<strong>د</strong>ارى كتابتون ته مراجعه وكړئ.<br />
پايا، احم<strong>د</strong> جاوي<strong>د</strong>. -- په ملي شورى كې بحثونه : په پارلمان كې اجازه<br />
شته چې خبرى اترى، ان<strong>د</strong>ونه (نظريات) <strong>د</strong>بحث لان<strong>د</strong>ى ونيول شي او ښى<br />
پايلى ته ورسيږى / تيارونكى احم<strong>د</strong> جاوي<strong>د</strong> پايا، عب<strong>د</strong>الرسول ق<strong>د</strong>يرى؛<br />
ژباړن سلطان احم<strong>د</strong> زى.<br />
--<br />
اړيكو رياست، 1386. -- 11مخه ؛ 21 س م.<br />
كابل: <strong>د</strong>ولسي جرګې <strong>د</strong> اطلاعاتو او عامه<br />
پ<strong>د</strong>ى رساله كى هم <strong>د</strong> بحثونو په اړون<strong>د</strong> په ټولنه كى <strong>د</strong>هغه رول، په<br />
ځانګړى ډول په پارلمان كى بحثونه، په نظر كى نيول شوى <strong>د</strong>ي او هڅه<br />
شوى <strong>د</strong>ه چې <strong>د</strong> خبرو اترو اهميت <strong>د</strong> ټولنيز ژون<strong>د</strong>انه په جوړولو كې تر<br />
څيړنې لان<strong>د</strong>ى ونيسي، چى <strong>د</strong> يو شمير پوښتنو په طرحه كولو سره <strong>د</strong> هغې<br />
بيلابيلى خواوى يې روښانه كړى <strong>د</strong>ي او په يقين سره كولاى شو چې<br />
لوستونكي متقاع<strong>د</strong> كړي چې <strong>د</strong> خبرو اترو پر محور بان<strong>د</strong>ى وڅرخي او يو<br />
<strong>د</strong>بل منل خپل شعار وګرځوي او له صحنى څخه يو <strong>د</strong> بل حذف كول <strong>د</strong><br />
بيلابيلو عقي<strong>د</strong>و او يا <strong>د</strong>مخالفو نظريو له امله لرى والى اختيار كړئ.<br />
<strong>د</strong>اباي<strong>د</strong> په نظر كې ولرو چى زمونږ هيوا<strong>د</strong> <strong>د</strong> ډيرو كلونو جګړې او وسله<br />
وال مخالفتونه شاته پريښى <strong>د</strong>ي او اوس هم <strong>د</strong><strong>د</strong>ى هيوا<strong>د</strong> په ځينو برخو<br />
كې جګړه <strong>د</strong>وام لري او <strong>د</strong><strong>د</strong>ى وطن انسان اوس هم پر<strong>د</strong>ى فكر كوي، چې<br />
خپل مخالف سړى له منځه يوسى<br />
... <strong>د</strong> رسالى له مق<strong>د</strong>مى څخه. لپاره <strong>د</strong><strong>د</strong>ى<br />
چى <strong>د</strong>ا رساله لاسته راوړۍ <strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong> ولسي جرګې <strong>د</strong> اطلاعاتو<br />
اوعامه اړيكو رياست ته مراجعه وكړئ او <strong>د</strong> بشپړى لوستنى لپاره يې<br />
<strong>د</strong>افغانستان <strong>د</strong>څيړنې اوارزونې ا<strong>د</strong>ارى كتابتون ته مراجعه وكړئ.<br />
26